Ngày 15.6, UBND tỉnh Gia Lai cho biết sẽ triển khai nhiều giải pháp nhằm tăng cường năng lực y tế cơ sở. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là điều động bác sĩ từ các bệnh viện và trung tâm y tế về làm việc có thời hạn tại những địa bàn đang thiếu hụt nhân lực y tế.
Hiện toàn tỉnh có 135 trạm y tế xã, phường với 369 điểm trạm. Dù đã bố trí 293 bác sĩ công tác tại tuyến cơ sở nhưng nguồn nhân lực chưa được phân bổ đồng đều giữa các địa phương.
Theo thống kê, vẫn còn 4 trạm y tế chưa có bác sĩ gồm Trạm y tế phường Thống Nhất, Trạm y tế phường Hội Phú, Trạm y tế xã Ia Grai và Trạm y tế xã Chơ Long. Ngoài ra, 76 điểm trạm trên toàn tỉnh hiện chưa có bác sĩ thường trực.
Kết quả rà soát cho thấy 74/135 trạm y tế, tương đương gần 55%, đề xuất được tăng cường bác sĩ. Trong số này, nhiều đơn vị đang hoạt động với lực lượng rất mỏng. Có 18 trạm y tế chỉ có 1 bác sĩ và 33 trạm y tế có 2 bác sĩ nhưng phải đảm nhiệm đồng thời nhiều nhiệm vụ như khám chữa bệnh, y tế dự phòng, tiêm chủng và quản lý sức khỏe người dân.
Theo UBND tỉnh Gia Lai, một số trạm y tế còn quản lý nhiều điểm trạm trên địa bàn rộng, dân cư phân tán hoặc nằm ở vùng sâu, vùng xa, khiến áp lực công việc đối với đội ngũ bác sĩ ngày càng lớn.
Để khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực, Gia Lai dự kiến luân phiên 38 bác sĩ về hỗ trợ 30 xã, phường có nhu cầu cấp thiết trong năm 2026. Các bác sĩ được cử đi là những người đang công tác tại trung tâm y tế, bệnh viện đa khoa, bệnh viện đa khoa khu vực và các cơ sở khám chữa bệnh công lập trực thuộc sở y tế.
Kế hoạch ưu tiên bố trí bác sĩ cho các địa bàn đặc biệt khó khăn, vùng biên giới, vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoặc những khu vực có nhiều điểm trạm nhưng thiếu nhân lực y tế.
Trong thời gian tăng cường cho tuyến cơ sở, các bác sĩ sẽ thực hiện khám bệnh, chữa bệnh ban đầu; tham gia công tác y tế dự phòng, phòng chống dịch; quản lý các bệnh không lây nhiễm; chăm sóc sức khỏe bà mẹ, trẻ em, người cao tuổi và hỗ trợ chuẩn hóa hồ sơ sức khỏe điện tử.
Bên cạnh công tác chuyên môn, đội ngũ bác sĩ luân phiên còn có nhiệm vụ hướng dẫn nghiệp vụ, đào tạo và kèm cặp nhân viên y tế cơ sở nhằm nâng cao chất lượng hoạt động của các trạm y tế.
Theo kế hoạch, mỗi đợt luân phiên bác sĩ kéo dài tối thiểu 6 tháng và tối đa 12 tháng, trừ trường hợp tự nguyện công tác lâu hơn. Ngoài hình thức làm việc thường xuyên tại trạm y tế, bác sĩ cũng có thể được phân công hỗ trợ theo từng đợt chuyên môn hoặc làm việc tối thiểu 3 ngày mỗi tuần, 1 tuần mỗi tháng tùy điều kiện thực tế.
Giai đoạn 2027 – 2030, căn cứ nhu cầu thực tế và khả năng tuyển dụng nhân lực ngành y, Sở Y tế tỉnh Gia Lai sẽ tiếp tục tham mưu UBND tỉnh quyết định số lượng bác sĩ luân phiên, địa bàn hỗ trợ và đơn vị cử bác sĩ phù hợp nhằm củng cố hệ thống y tế cơ sở trên toàn tỉnh.
Theo Hãng tin AFP, đến nay 3 người trên tàu du lịch MV Hondius đã tử vong, trong đó có một người qua đời tại thành phố Johannesburg (Nam Phi) sau khi được chuyển đến trên chuyến bay thương mại từ đảo Saint Helena ở Đại Tây Dương.
Một hành khách khác, mang quốc tịch Anh, cũng được sơ tán riêng và đang được điều trị tại bệnh viện ở Johannesburg.
"Các xét nghiệm ban đầu cho thấy đây đúng là chủng Andes" - Bộ trưởng Y tế Nam Phi Aaron Motsoaledi phát biểu trước một ủy ban tại Quốc hội nước này.
"Đây cũng là chủng duy nhất trong số 38 chủng được biết đến có khả năng lây truyền từ người sang người. Tuy nhiên như chúng tôi đã nói, hình thức lây truyền này rất hiếm và chỉ xảy ra khi có tiếp xúc rất gần giữa người với người" - ông lưu ý.
Theo AFP, Bộ trưởng Y tế Nam Phi Aaron Motsoaledi nói rằng chủng Andes của vi rút Hanta đã được ghi nhận ở một hành khách được sơ tán từ chiếc tàu du lịch MV Hondius đến Nam Phi.
Trong khi đó, Hãng tin Reuters dẫn kết quả xét nghiệm do Viện Bệnh truyền nhiễm quốc gia Nam Phi cho biết chủng Andes là "nguyên nhân gây bệnh ở cả người phụ nữ Hà Lan tử vong tại Johannesburg, cũng như ở người đàn ông quốc tịch Anh vẫn đang điều trị tại bệnh viện ở đây".
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cho biết hiện có hai ca nhiễm vi rút Hanta đã được xác nhận và năm ca nghi nhiễm vi rút Hanta.
Giới chức Nam Phi đang truy vết gần 90 người có mặt trên chuyến bay chở một phụ nữ người Hà Lan (69 tuổi). Bà đã tử vong tại Johannesburg sau khi chồng bà (70 tuổi) tử vong vì vi rút này trên tàu.
Người phụ nữ đã rời tàu tại đảo Saint Helena - một hòn đảo xa xôi ở nam Đại Tây Dương - với các "triệu chứng liên quan đường tiêu hóa" vào ngày 24-4.
Bà qua đời tại khoa cấp cứu của một bệnh viện ở Johannesburg vào ngày 26-4 sau khi tình trạng xấu đi trong chuyến bay.
"Chúng tôi cần xác định những ai đã tiếp xúc với người phụ nữ này" - ông Motsoaledi nói.
Ngoài các hành khách trên máy bay, nhà chức trách cũng đang truy vết những người có mặt tại sân bay và bệnh viện.
Hãng hàng không Airlink có trụ sở tại Nam Phi - đơn vị khai thác chuyến bay chở người phụ nữ này - cho biết chuyến bay ngày 25-4 chở 82 hành khách và 6 thành viên phi hành đoàn.
Ăn thuần thực vật ngày càng phổ biến trong giới trẻ, dân văn phòng và người theo đuổi lối sống lành mạnh. Các nghiên cứu gần đây cho thấy ăn chay giúp cải thiện chỉ số tim mạch, chuyển hóa, hỗ trợ kiểm soát cân nặng và giảm cholesterol xấu.
Testosterone liên quan đến ham muốn tình dục, khối cơ, sức mạnh và năng lượng. Tuy nhiên, hormone này không phụ thuộc riêng vào việc ăn thịt hay không, mà còn bị chi phối bởi tuổi tác, giấc ngủ, stress, béo phì, vận động và tình trạng dinh dưỡng.
Hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy ăn chay hay ăn thuần thực vật làm giảm testosterone. Nghiên cứu trên nam giới trưởng thành không ghi nhận mối liên quan đáng kể giữa chế độ ăn thực vật và nồng độ hormone này. Tương tự, đậu nành cũng không làm giảm testosterone như nhiều người lo ngại.
Nguy cơ nằm ở chế độ ăn thiếu cân đối. Người ăn chay nếu không bổ sung hợp lý có thể thiếu vitamin B12, sắt, kẽm, i-ốt, vitamin D... dẫn đến mệt mỏi, giảm sức bền và ham muốn - dễ bị hiểu nhầm là do testosterone thấp. Trong đó, thiếu kẽm có liên quan đến giảm hormone này.
Nếu muốn theo chế độ ăn thuần thực vật mà vẫn duy trì sức khỏe, nên chú ý đảm bảo đủ đạm (đậu, đậu nành, hạt), đủ năng lượng và đủ vi chất. Đồng thời duy trì ngủ đủ, tập luyện, kiểm soát cân nặng và stress - những yếu tố ảnh hưởng lớn đến nội tiết. Nhiều khi một người không ăn chay nhưng thức khuya, bụng mỡ nhiều, áp lực kéo dài lại có nguy cơ rối loạn nội tiết lớn hơn người ăn thuần thực vật nhưng sống điều độ.
Tóm lại, chưa có bằng chứng đủ mạnh cho thấy ăn chay hay ăn thuần thực vật làm giảm testosterone ở nam giới. Điều quan trọng hơn là chất lượng khẩu phần, năng lượng, vi chất và lối sống đi kèm. Vì vậy, vấn đề không phải "ăn chay có làm đàn ông yếu đi không", mà là "ăn chay có được xây dựng đúng cách hay không".
Nếu muốn giữ trọn lợi ích của cà phê thì cà phê đen là lựa chọn đơn giản và hiệu quả nhất. Khi không thêm đường hay sữa đặc vào cà phê, người uống sẽ hấp thụ đầy đủ các chất chống ô xy hóa tự nhiên có trong cà phê, đặc biệt là polyphenol và chlorogenic axit. Những chất này giúp giảm căng thẳng ô xy hóa và giúp bảo vệ tế bào khỏi tổn thương lâu dài, theo chuyên trang Eating Well (Mỹ).
Ngoài ra, cà phê đen gần như không chứa calo nên rất phù hợp với người đang kiểm soát cân nặng. Một điểm đáng chú ý là nhiều người không tăng cân vì cà phê mà vì những thành phần đi kèm như đường, sữa đặc hay kem béo. Tuy vậy, mọi người vẫn nên uống cà phê đen ở mức vừa phải. Uống quá nhiều có thể gây mất ngủ, hồi hộp hoặc lo âu.
Thêm một chút quế hoặc bạch đậu khấu vào cà phê là cách đơn giản để tăng hương vị mà không cần dùng đường. Quế có vị ngọt nhẹ tự nhiên, giúp giảm nhu cầu thêm đường hay sữa.
Với sức khỏe, quế có khả năng giúp kiểm soát đường huyết và cải thiện độ nhạy insulin. Điều này đặc biệt có lợi cho những người có nguy cơ tiểu đường hoặc đang cần ổn định đường huyết
Bạch đậu khấu tuy ít được biết đến nhưng đã được sử dụng từ lâu trong ẩm thực, có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa và giảm cảm giác đầy bụng. Khi kết hợp với cà phê, loại gia vị này không chỉ giúp đồ uống thơm hơn mà còn mang lại thêm lợi ích sức khỏe.
Kết hợp cà phê với bột ca cao nguyên chất là một lựa chọn rất tốt cho sức khỏe. Ca cao rất giàu flavanol, một nhóm chất chống ô xy hóa có lợi cho tim mạch. Khi thêm ca cao vào cà phê, người uống sẽ tăng cường lượng chất chống ô xy hóa mà cơ thể nhận được.
Một số nghiên cứu cho thấy flavanol trong ca cao có thể giúp cải thiện chức năng mạch máu. Điều này góp phần giảm nguy cơ các vấn đề tim mạch khi sử dụng đều đặn. Người uống nên chọn loại ca cao nguyên chất, không đường vì các loại pha sẵn thường chứa nhiều đường và chất béo.
Có người thích cà phê có hương vị vanilla hay caramel. Thế nhưng, các loại siro tạo hương thường chứa rất nhiều đường và phụ gia. Thay vào đó, chúng ta có thể dùng các hương liệu tự nhiên như chiết xuất vanilla, vỏ cam hoặc một chút tinh chất hạnh nhân.
Những lựa chọn này gần như không chứa calo nhưng vẫn giúp cà phê trở nên hấp dẫn hơn. Điều quan trọng là chúng không làm tăng đường huyết hay gây dư thừa calo như siro công nghiệp, theo Eating Well.
