Tổng thống Mỹ Donald Trump trong cuộc phỏng vấn qua điện thoại với NYTimes ngày 14/6 cho biết thỏa thuận sơ bộ đạt được với Iran sẽ bảo đảm eo biển Hormuz “vĩnh viễn không thu phí”, đồng thời lập luận rằng chiến dịch của Mỹ đã ngăn Tehran sở hữu vũ khí hạt nhân hay tiếp tục đe dọa sự tồn tại của Israel.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump cảnh báo rằng nếu Iran không đạt được một thỏa thuận đầy đủ về chương trình hạt nhân trong những tuần tới, Mỹ sẵn sàng tái khởi động chiến dịch để đạt được mục tiêu bằng biện pháp quân sự và “biến Washington thành bên bảo hộ của Trung Đông để đổi lấy 20% doanh thu của khu vực”.
Ông Trump không giải thích chi tiết cách thức triển khai ý tưởng này, cũng như liệu các đồng minh vùng Vịnh như Arab Saudi hay Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) đã đồng ý với kịch bản nộp 20% doanh thu từ dầu mỏ cho Mỹ để được đảm bảo an ninh hay chưa.
Tổng thống Mỹ cho hay mới chỉ bắt đầu thảo luận về ý tưởng này, và kịch bản đó chỉ có thể xảy ra nếu Iran tiếp tục được xem là một đối thủ của Mỹ.
Đây không phải lần đầu tiên ông Trump đề xuất mô hình “an ninh có trả phí” như vậy tại nhiều khu vực trên thế giới, trong đó có những yêu cầu về san sẻ chi phí đồn trú của lực lượng Mỹ tại Hàn Quốc hay Nhật Bản.
Ông Trump đưa ra tuyên bố trên sau khi Mỹ và Iran thông báo đã đạt được thỏa thuận hòa bình. Nội dung thỏa thuận chưa được công bố đầy đủ, nhưng hai bên được cho là sẽ mở cửa eo biển Hormuz, đình chỉ các khoản lệ phí trong 60 ngày và mở đường cho các cuộc đối thoại khu vực tiếp theo.
Thỏa thuận mới cũng sẽ bảo đảm Iran không thể phát triển vũ khí hạt nhân. Tuy nhiên, một số vấn đề quan trọng vẫn chưa được giải quyết, trong đó có quyền làm giàu uranium của Tehran.
Các bên vẫn đang đàm phán về khả năng Iran đình chỉ hoạt động làm giàu uranium trong 15-20 năm. Ông Trump khẳng định Tehran sẽ chỉ được phép làm giàu uranium ở mức phục vụ mục đích phi quân sự. Ông cũng nói việc dỡ bỏ trừng phạt và giải phóng tài sản bị phong tỏa của Iran sẽ phụ thuộc vào việc Tehran thực hiện đầy đủ các cam kết.
Tổng thống Trump khẳng định Mỹ sẽ hợp tác với Iran để khai quật, pha loãng và loại bỏ toàn bộ số nhiên liệu hạt nhân đã được làm giàu mà nước này đang sở hữu. Trong thỏa thuận dưới thời cựu tổng thống Barack Obama, 97% kho dự trữ vật liệu hạt nhân của Iran đã được chuyển sang Nga.
Tổng thống Mỹ nói thỏa thuận này sẽ cho phép các thanh sát viên tiếp cận gần như ngay lập tức cơ sở hạt nhân Iran, thay vì phải chờ đợi nhiều tháng như thỏa thuận JCPOA được ký dưới thời tổng thống Obama. Tuy nhiên, Iran chưa công khai đề cập bất kỳ thỏa thuận nào như vậy.
Tổng thống Mỹ nhấn mạnh chính sức ép quân sự đã buộc Iran quay lại bàn đàm phán. “Họ không muốn hứng chịu đòn tấn công thứ ba. Họ muốn được sống”, ông nói.
Tổng thống Mỹ đồng thời ca ngợi Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin vì không can thiệp vào giai đoạn Mỹ phong tỏa khu vực. “Ông ấy là một quý ông thực sự. Ông ấy đã không điều tàu chở dầu cùng hàng loạt tàu khu trục hộ tống để phá vòng phong tỏa”, ông Trump nói về ông Tập.
Theo Hãng tin AFP ngày 12-5, cuộc diễn tập của Iran mang tên "Martyred Commander" (Chỉ huy tử vì đạo), được tổ chức nhằm tưởng niệm cố lãnh tụ tối cao Seyyed Khamenei.
Cuộc tập trận được triển khai dưới mật mã "Labbayk Ya Khamenei" - cụm từ thể hiện sự trung thành và tận hiến với cố lãnh đạo.
Tham gia diễn tập có các đơn vị thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tại Tehran cùng lực lượng bán quân sự Basij. Cuộc tập trận kéo dài liên tục 5 ngày đêm tại các khu vực tác chiến quanh Tehran và hiện đã kết thúc sau khi hoàn thành toàn bộ mục tiêu đề ra.
Chuẩn tướng Hassan Hassanzadeh, chỉ huy Quân đoàn Tehran thuộc IRGC và cũng là tổng chỉ huy cuộc tập trận, nhấn mạnh toàn bộ các tiểu đoàn và đội tác chiến đặc biệt đã đạt trạng thái "hoàn toàn sẵn sàng chiến đấu".
Ông Hassanzadeh cho biết các lực lượng tham gia đã thực hành hàng loạt kịch bản tác chiến, từ kỹ năng chiến đấu cá nhân cho tới chiến thuật phối hợp theo nhóm.
"Việc tăng cường năng lực chiến đấu để đối phó với mọi động thái từ kẻ thù Mỹ - Israel là một trong những mục tiêu của cuộc diễn tập này, và toàn bộ mục tiêu đề ra đều đã đạt được", ông tuyên bố.
Cuộc tập trận diễn ra chỉ ít ngày sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cảnh báo lệnh ngừng bắn với Iran đang đứng bên bờ sụp đổ.
Hiện Iran đã phong tỏa gần như toàn bộ eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển dầu mỏ, khí đốt và phân bón từ vùng Vịnh ra thế giới - nhằm gây sức ép kinh tế với Mỹ và các đồng minh.
Đáp lại, Hải quân Mỹ triển khai phong tỏa các cảng biển Iran, nhiều lần chặn hoặc buộc tàu thuyền đi và đến Iran phải đổi hướng.
Căng thẳng cũng lan sang các nước láng giềng. Trong cùng ngày, Kuwait thông tin bốn người bị bắt khi tìm cách xâm nhập nước này bằng đường biển hồi đầu tháng đã thừa nhận là thành viên của IRGC.
Theo Bộ Nội vụ Kuwait, nhóm này bị cáo buộc thực hiện nhiệm vụ "xâm nhập" đảo Bubiyan gần bờ biển Iran bằng tàu cá thuê riêng để tiến hành các hoạt động thù địch.
Một binh sĩ Kuwait đã bị thương trong cuộc đấu súng với nhóm này, trong khi hai nghi phạm trong nhóm được cho là đã trốn thoát. Kuwait đang nỗ lực tăng cường trấn áp các cá nhân và tổ chức bị nghi có liên hệ với Iran kể từ khi chiến sự khu vực bùng phát.
Hãng tin Reuters ngày 22-5 dẫn lời một quan chức cấp cao Iran tiết lộ Tehran và Washington vẫn chưa đạt được thỏa thuận nào, tuy nhiên khoảng cách giữa hai bên đã được thu hẹp.
Theo nguồn tin này, vấn đề làm giàu uranium của Iran và quyền kiểm soát của Tehran đối với eo biển Hormuz vẫn là những điểm bất đồng lớn nhất.
Trước đó, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho hay “có một số dấu hiệu tích cực” trong tiến trình đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran. Tuy nhiên ông lưu ý: “Tôi không muốn quá lạc quan… hãy chờ xem điều gì xảy ra trong vài ngày tới”.
Hãng thông tấn ISNA của Iran đưa tin Tehran và Washington vẫn đang tiến hành các cuộc thảo luận gián tiếp thông qua quốc gia trung gian là Pakistan.
Hai bên hiện đang trao đổi các thông điệp và dự thảo văn bản nhằm thiết lập khuôn khổ chính thức cho một thỏa thuận. Theo một quan chức Iran, các nhà đàm phán đang ở "rất gần" đích và đang hoàn thiện một dự thảo văn bản.
Theo cuộc thăm dò mới nhất của Đài Fox News, 60% người Mỹ tham gia khảo sát phản đối cuộc xung đột giữa Iran và Mỹ - Israel, tăng so với mức 55% vào tháng trước, với 91% trong số đó cho rằng cuộc xung đột này đang gây ra bất ổn kinh tế.
Con số này càng làm trầm trọng thêm sự bất mãn đối với tác động kinh tế do chính sách của chính quyền Tổng thống Donald Trump gây ra. Hơn 3/4 số người được hỏi cho rằng tình hình kinh tế Mỹ đang ở mức tệ.
Ngoài ra, tỉ lệ không hài lòng với cách ông Trump xử lý các vấn đề kinh tế cũng tăng vọt lên 71% từ 56% của năm 2025. Trái lại, tỉ lệ tín nhiệm dành cho nhà lãnh đạo Mỹ tiếp tục giảm, với 61% người tham gia khảo sát cho biết họ không tán thành cách ông điều hành đất nước.
Giá dầu thế giới tăng mạnh trong phiên giao dịch ngày 21-5 sau khi các nguồn tin tiết lộ lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei đã ban hành chỉ thị rằng lượng uranium gần đạt cấp độ vũ khí của nước này không được phép chuyển ra nước ngoài, làm gia tăng lo ngại đàm phán giữa Iran và Mỹ có thể rơi vào bế tắc.
Cụ thể, giá dầu Brent có thời điểm tăng 3,5% lên trên 108,5 USD/thùng trước khi thu hẹp đà tăng. Trong khi đó, giá dầu thô West Texas Intermediate (WTI) tăng 4%, vượt mốc 102 USD/thùng rồi giảm nhẹ sau đó.
Thông tin trên cũng khiến các chỉ số chính của Phố Wall mở cửa giảm điểm do lo ngại căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông có thể tiếp tục kéo dài và ảnh hưởng tới nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Ngày 21-5, lãnh đạo Đảng Cộng hòa tại Hạ viện đã đột ngột hủy cuộc bỏ phiếu về một nghị quyết nhằm hạn chế quyền hạn chiến tranh của Tổng thống Donald Trump tại Iran, ngay khi phe Cộng hòa sắp thua phiếu do vắng mặt quá nhiều.
Nghị quyết do dân biểu Đảng Dân chủ bang New York Gregory Meeks đề xuất. Phát biểu vào ngày 20-5, ông Meeks cho rằng Chủ tịch Hạ viện Mike Johnson đang cố tình trì hoãn cuộc bỏ phiếu về nghị quyết này.
Trước đó, Thượng viện Mỹ đã thúc đẩy một nghị quyết tương tự nhằm hạn chế quyền hạn của ông Trump trong việc tiến hành các hành động quân sự nhằm vào Iran mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.
