Sau gần 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, hiệu quả bước đầu đã thấy rõ. Bên cạnh đó, trong quá trình khảo sát thực tế, PV Báo Thanh Niên ghi nhận một số trăn trở, kiến nghị từ các phường, xã ở TP.HCM để chính quyền cơ sở vận hành trơn tru, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.
Bà Nguyễn Thị Như Ý, Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận, nhận định lợi ích rõ nhất của mô hình mới là người dân được phục vụ nhanh hơn, thuận tiện hơn. Nhiều thủ tục được giải quyết ngay tại phường, giảm bớt các khâu trung gian. Khi có vấn đề phát sinh, người dân cũng có thể phản ánh trực tiếp và được xử lý kịp thời hơn trước.
Tuy nhiên, bà Như Ý trăn trở vẫn còn những vấn đề người dân phản ánh nhưng chưa thể giải quyết dứt điểm, đặc biệt là liên quan đến đất đai, trật tự xây dựng hoặc hạ tầng đô thị do vượt thẩm quyền. Bên cạnh đó, kỳ vọng của người dân ngày càng cao, trong khi nguồn lực của phường còn hạn chế, chưa thể đáp ứng ngay.
Theo Sở Nội vụ TP.HCM, trung bình mỗi công chức phường, xã hiện phụ trách từ 4 – 9 nhóm nhiệm vụ, trong mỗi nhóm có nhiều nội dung công việc chi tiết, phức tạp và khối lượng lớn. Trong khi đó, số lượng biên chế bị giới hạn, các phường đông dân được tối đa 70 công chức, còn xã tối đa 50 công chức. Chưa kể tình trạng công chức nơi thừa, nơi thiếu sau sáp nhập. TP.HCM đã có đề án điều chuyển, cân đối lại giữa các phường, xã, đơn vị nhưng khi thực hiện vẫn chưa thông suốt. Thực tế này dẫn đến quá tải ở nhiều địa phương khi khối lượng công việc nhiều nhưng biên chế lại mỏng.
Để khắc phục phần nào thực trạng nói trên, bà Như Ý cho biết phường Phú Nhuận đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, trọng tâm là đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số để giảm tải các khâu thủ công. Đồng thời, phường sắp xếp lại công việc theo hướng linh hoạt, mỗi cán bộ có thể phụ trách nhiều lĩnh vực liên quan, tăng cường phối hợp giữa các bộ phận để tránh chồng chéo, phát huy vai trò của tổ dân phố và lực lượng cộng tác viên trong việc nắm tình hình từ cơ sở. Dù vậy, vào những giai đoạn cao điểm, áp lực công việc vẫn rất lớn, đòi hỏi cán bộ phải chủ động và thích ứng liên tục.
Đồng quan điểm, ông Phạm Đinh Trung, Chánh văn phòng HĐND và UBND phường Tăng Nhơn Phú, cho biết phường cũng áp dụng các giải pháp như tổ chức lại quy trình nội bộ, tăng ủy quyền để giảm tầng nấc trung gian, bồi dưỡng cán bộ theo hướng đa nhiệm, sử dụng hồ sơ điện tử, chữ ký số… Những giải pháp này giúp giảm áp lực phần nào nhưng về lâu dài, vấn đề nhân sự vẫn là áp lực lớn.
Khảo sát tại nhiều phường, xã cho thấy không ít lãnh đạo địa phương lo ngại khi ngừng sử dụng người hoạt động không chuyên trách từ tháng 6.2026 sẽ tạo áp lực lớn.
Lãnh đạo Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủ Đức cho biết lực lượng hoạt động không chuyên trách đang đóng vai trò trực tiếp trong việc hỗ trợ người dân thực hiện thủ tục hành chính. Hiện người dân ngày càng quen hơn với công nghệ, nhưng khi thao tác trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến vẫn gặp không ít khó khăn. Nếu không có người hướng dẫn, mỗi hồ sơ có thể mất từ 30 – 45 phút để hoàn tất, còn nếu được hỗ trợ, thời gian chỉ còn khoảng 5 – 10 phút. Chỉ trong quý 1/2026, trung tâm đã tiếp nhận hơn 9.300 hồ sơ. “Nếu không còn lực lượng không chuyên trách, việc giải quyết khối lượng công việc này sẽ rất khó khăn”, vị lãnh đạo nói.
Không chỉ khối chính quyền, cả khối Đảng, đoàn thể cũng gặp nhiều áp lực. Đặc biệt, Đảng bộ phường Sài Gòn có 126 tổ chức đảng trực thuộc với hơn 11.000 đảng viên, là đảng bộ phường có nhiều đảng viên nhất TP.HCM. Ông Lê Tiến Sĩ, Trưởng ban Xây dựng Đảng phường Sài Gòn, cho biết với số lượng đảng viên đông, khối lượng công việc của công chức lĩnh vực xây dựng Đảng cũng lớn hơn. Đơn cử như thủ tục chuyển sinh hoạt đảng, bình quân công chức xử lý khoảng 10 hồ sơ/ngày, mỗi hồ sơ mất ít nhất 20 phút. Còn về kết nạp đảng, trung bình mỗi ngày, một phó ban Xây dựng Đảng phải xác minh lý lịch 1 hồ sơ. Dù đã đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số nhưng có một số công việc vẫn phải thực hiện thủ công nên phường cần thêm nhân sự giải quyết.
Bà Lê Thị Mai Thi, Bí thư Đảng ủy phường Tân Đông Hiệp, cho biết toàn phường có 38 người hoạt động không chuyên trách, chiếm khoảng 1/3 tổng số cán bộ, công chức, người làm việc tại phường. Việc chấm dứt sử dụng người hoạt động không chuyên sẽ tạo áp lực lớn cho địa phương. Đơn cử, Văn phòng Đảng ủy phường chỉ được giao 5 biên chế, trong đó có 3 lãnh đạo, 1 công chức kế toán và 1 công chức công nghệ thông tin. Nếu lực lượng không chuyên trách dừng hoạt động, văn phòng không còn nhân sự làm công tác tổng hợp, tham mưu.
Từ thực tế này, bà Thi cho rằng việc sắp xếp đội ngũ cần gắn với phân bổ lại biên chế cho địa phương, làm cơ sở xem xét chuyển một bộ phận người hoạt động không chuyên trách sang công chức, viên chức nếu đáp ứng điều kiện. Bên cạnh đó, việc chấm dứt lực lượng này cần được thực hiện đồng bộ với sắp xếp lại khu phố, tổ nhân dân tự quản. Ngoài ra, bà Thi cũng bày tỏ băn khoăn về hoạt động của các hội quần chúng sắp tới, bởi nhân sự chủ yếu của các hội này là người hoạt động không chuyên trách tham gia.
Khi được hỏi về điểm nghẽn, Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận Nguyễn Thị Như Ý nhận định điểm nghẽn lớn nhất nằm ở sự chưa đồng bộ giữa quy trình, thẩm quyền và hệ thống dữ liệu. Một số lĩnh vực vẫn còn chồng chéo giữa các cấp; hệ thống dữ liệu chưa liên thông hoàn chỉnh nên việc tra cứu, xác minh thông tin đôi khi còn mất thời gian.
Từ thực tiễn đó, bà Như Ý kiến nghị tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền rõ ràng hơn cho cấp phường, xã đồng thời sớm hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, bảo đảm liên thông giữa các ngành. Ngoài ra, quy trình xử lý công việc cần chuẩn hóa theo hướng rút ngắn, rõ trách nhiệm và dễ kiểm soát, cũng như có cơ chế hỗ trợ thêm nguồn lực cho phường, xã.
Còn ông Phạm Đinh Trung nhìn nhận phường, xã vẫn đang phải xử lý một lượng hồ sơ tồn đọng chuyển tiếp từ giai đoạn trước, đồng thời giải quyết các vướng mắc phát sinh trong quá trình vận hành mô hình mới. Trong các lĩnh vực như quy hoạch, xây dựng, đất đai, đầu tư công, nếu quy trình liên thông giữa phường, xã với cơ quan chuyên ngành chưa thật sự thông suốt thì cấp cơ sở rất dễ rơi vào tình trạng “gần dân nhất nhưng chưa phải lúc nào cũng đủ công cụ để xử lý nhanh nhất”.
Về đề xuất, ông Trung mong muốn cơ chế phân cấp, phân quyền được hoàn thiện hơn, đi kèm hướng dẫn rõ ràng để phường, xã có thể xử lý dứt điểm nhiều việc hơn. Cạnh đó, cần bảo đảm nguồn lực cho cấp cơ sở, cụ thể là điều chỉnh biên chế phù hợp với khối lượng công việc hoặc ít nhất có cơ chế điều tiết biên chế theo khối lượng hồ sơ thực tế ở những địa bàn đông dân; có lộ trình hợp lý đối với lực lượng không chuyên trách. Đồng thời, cần có cơ chế khuyến khích và bảo vệ cán bộ dám làm, dám chịu trách nhiệm.
Ngày 18/7, trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Đặng Văn Tây Lo, Chủ tịch UBND xã Vàm Cỏ (Tây Ninh), cho biết, lãnh đạo địa phương đã đến gia đình liệt sỹ Huỳnh Văn Quên để lấy ý kiến thân nhân, dòng họ và hoàn tất hồ sơ đề nghị công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ liệt sỹ trong sáng nay.
Theo ông Lo, tại buổi làm việc, các thành viên trong gia đình cùng các bậc cao niên, trưởng tộc đều thống nhất ký biên bản xác nhận bà Lệ là con dâu của dòng họ Huỳnh.
Sáu người thân trực hệ và đại diện gia tộc đã ký xác nhận vào hồ sơ, gồm bà Huỳnh Thị Sảnh (SN 1942, cô ruột liệt sỹ Huỳnh Văn Quên), ông Huỳnh Văn Chín (SN 1963), bà Huỳnh Thị Lê (SN 1958), ông Huỳnh Văn Mười (SN 1969), ông Huỳnh Văn Nhỏ (SN 1971, em ruột, được gia tộc ủy quyền đại diện lập hồ sơ) và ông Lê Văn Xem (SN 1960, con của cô ruột liệt sỹ).
"Theo thẩm quyền, xã lập hồ sơ trên cơ sở ý kiến thống nhất của gia đình và dòng họ. Hồ sơ đã hoàn tất trong sáng nay và được gửi đến Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh xem xét. Việc bà Nguyễn Thị Lệ có được công nhận là vợ liệt sỹ hay không thuộc thẩm quyền quyết định của Sở Nội vụ", ông Lo nói.
Ông Huỳnh Văn Nhỏ, em trai liệt sỹ Huỳnh Văn Quên, cho biết gần 60 năm qua, các thành viên trong gia đình đều xem bà Lệ là chị dâu.
"Từ trước đến nay, chúng tôi vẫn gọi bà Lệ là chị hai Quên. Hơn 50 năm qua, chị vẫn thủy chung với anh tôi, gắn bó với gia đình, chăm sóc cha mẹ tôi đến cuối đời. Gia đình rất mong cơ quan chức năng sớm công nhận chị là vợ liệt sỹ để phần nào an ủi chị trong những năm tháng cuối đời", ông Nhỏ chia sẻ.
Theo ông Nhỏ, việc chính quyền xã trực tiếp đến gia đình lấy ý kiến, lập hồ sơ khiến các thành viên rất xúc động và hy vọng nguyện vọng của bà Lệ sẽ sớm được xem xét. Sáng cùng ngày, ông Nhỏ cũng lên TPHCM lấy mẫu lại lần hai để xét nghiệm ADN, phục vụ xác minh danh tính liệt sỹ là anh trai Huỳnh Văn Quên.
Trong khi đó, bà Huỳnh Thị Lê (72 tuổi, em gái liệt sỹ Huỳnh Văn Quên) cho biết, trước đây, mẹ bà từng đưa bà Nguyễn Thị Lệ đến UBND xã Đức Tân xin xác nhận là vợ liệt sỹ để được hưởng chế độ. Tuy nhiên, địa phương không chấp nhận vì khi lập hồ sơ liệt sỹ, mẹ bà khai con trai chưa có vợ, đồng thời hai người cũng không có giấy chứng nhận kết hôn.
Liên quan thông tin khoảng 10 năm trước bà Lệ từng nộp hồ sơ đến Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Tây Ninh (nay là Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh) đề nghị công nhận là vợ liệt sỹ, bà Lê cho biết thời điểm đó mẹ bà đã tuổi cao, sức yếu và mắc chứng lẫn nặng.
"Có thể lúc đó mẹ tôi không còn đủ minh mẫn để làm giấy xác nhận chị Hai Quên là con dâu gửi cơ quan chức năng", bà Lê nói.
Trước đó, trao đổi với phóng viên Dân trí, lãnh đạo Sở Nội vụ tỉnh Tây Ninh cho biết việc công nhận bà Nguyễn Thị Lệ là vợ liệt sỹ Huỳnh Văn Quên gặp nhiều khó khăn về trình tự, thủ tục. Theo cơ quan này, trong thời kỳ kháng chiến, bà Lệ và liệt sỹ Quên mới yêu nhau, chưa đăng ký kết hôn, chưa chung sống như vợ chồng và bà Lệ cũng chưa về sinh sống cùng gia đình liệt sỹ.
Lãnh đạo Sở Nội vụ cho biết khoảng 10 năm trước, bà Lệ từng nộp hồ sơ đề nghị hưởng chế độ dành cho vợ liệt sỹ. Sau khi xem xét, sở đã trả lại hồ sơ và hướng dẫn bổ sung giấy xác nhận của cha hoặc mẹ liệt sỹ Huỳnh Văn Quên công nhận bà là con dâu, tức vợ liệt sỹ; trường hợp này không bắt buộc phải có giấy đăng ký kết hôn.
"Tuy nhiên, sau khi nhận lại hồ sơ, bà Lệ không bổ sung theo hướng dẫn và cũng không gửi lại cho sở. Chỉ khi có giấy xác nhận của cha hoặc mẹ liệt sỹ công nhận bà Lệ là con dâu thì hồ sơ mới có cơ sở để xem xét giải quyết", vị lãnh đạo Sở Nội vụ cho biết.
Sáng nay 23.6, ông Lê Ngọc Quang, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng, dẫn đầu đoàn công tác khảo sát, kiểm tra thực tế dự án "Liên kết vùng miền Trung tỉnh Quảng Nam" nhằm đánh giá tiến độ triển khai và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đang ảnh hưởng đến quá trình thực hiện dự án.
Theo báo cáo của chủ đầu tư, dự án "Liên kết vùng miền Trung tỉnh Quảng Nam" được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2016 và đã nhiều lần điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế. Dự án có tổng chiều dài tuyến gần 32 km, gồm các hạng mục giao thông và điện chiếu sáng, với tổng mức đầu tư hơn 1.059 tỉ đồng. Thời gian thực hiện được gia hạn đến ngày 31.12.2027.
Đến nay, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng đạt khoảng 22,63 km, tương đương 71,94% chiều dài toàn tuyến. Tuy nhiên, mặt bằng được bàn giao chưa liên tục, nhiều vị trí vẫn còn vướng hệ thống điện, cáp viễn thông chưa được di dời... gây ảnh hưởng đáng kể đến việc tổ chức thi công.
Các địa phương có dự án đi qua vẫn còn nhiều hồ sơ bồi thường, hỗ trợ, tái định cư chưa hoàn thành. Trong đó, xã Thạnh Bình, xã Lãnh Ngọc và xã Tiên Phước là những địa phương còn khối lượng giải phóng mặt bằng lớn nhất.
Cụ thể, xã Thạnh Bình còn khoảng 3,9 km chưa bàn giao mặt bằng với 153 hồ sơ tồn đọng; xã Lãnh Ngọc còn 3,03 km với 98 hồ sơ; xã Tiên Phước còn 1,55 km với 61 hồ sơ cần tiếp tục xử lý.
Dự án được khởi công từ tháng 7.2023, nhưng đến nay giá trị thực hiện đạt hơn 223 tỉ đồng, tương đương 43,25% khối lượng hợp đồng.
Phát biểu tại hiện trường, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang nhấn mạnh đây là dự án hạ tầng giao thông có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của khu vực. Khi hoàn thành, tuyến đường sẽ góp phần tăng cường kết nối liên vùng, mở rộng không gian phát triển, tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội các địa phương khu vực phía tây nam thành phố Đà Nẵng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, ông Lê Ngọc Quang cũng chỉ rõ một số tồn tại đang ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ dự án. Trong đó, công tác xây dựng các khu tái định cư còn chậm so với yêu cầu, khiến nhiều hộ dân chưa thể bàn giao mặt bằng. Việc xác định nguồn gốc đất, hoàn thiện hồ sơ pháp lý, thẩm định và phê duyệt phương án bồi thường ở một số trường hợp còn mất nhiều thời gian. Một số thủ tục hành chính vẫn chậm, chưa đáp ứng yêu cầu tiến độ chung.
Để bảo đảm tiến độ thực hiện, Bí thư Thành ủy Đà Nẵng yêu cầu các cơ quan, đơn vị và địa phương liên quan tập trung thực hiện nghiêm các nhiệm vụ đã được giao; khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, phương án bồi thường, công khai niêm yết theo đúng quy định; đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư và giải quyết dứt điểm các tồn tại về hồ sơ đất đai.
Ông Quang cũng yêu cầu phát huy vai trò của cấp ủy, chính quyền địa phương trong công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục người dân đồng thuận với chủ trương triển khai dự án. Đây là nhiệm vụ chính trị quan trọng, đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị nhằm tạo sự thống nhất cao trong nhân dân, bảo đảm tiến độ thực hiện dự án.
"Công tác giải phóng mặt bằng là khâu then chốt quyết định tiến độ dự án. Các địa phương phải xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, là một trong những tiêu chí để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương", ông Lê Ngọc Quang nhấn mạnh.
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng cũng yêu cầu các đơn vị liên quan tăng cường phối hợp, thường xuyên rà soát tiến độ thực hiện, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Đối với các trường hợp đã được thực hiện đầy đủ quy trình, thủ tục theo quy định, đã được vận động, thuyết phục nhiều lần nhưng vẫn không chấp hành... thì các cơ quan chức năng cần kiên quyết áp dụng các biện pháp theo quy định của pháp luật nhằm bảo đảm mặt bằng thi công và tiến độ chung của dự án.
Ông Lê Ngọc Quang yêu cầu các đơn vị tập trung cao độ, hành động quyết liệt hơn nữa với tinh thần trách nhiệm cao nhất; phấn đấu hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng theo kế hoạch đề ra, tạo điều kiện thuận lợi để các nhà thầu tổ chức thi công liên tục, bảo đảm tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và sớm đưa công trình vào khai thác, phát huy hiệu quả đầu tư.
