Thủ tướng Canada Mark Carney ngày 25/5 so sánh cuộc trưng cầu dân ý sắp tới tại tỉnh Alberta với cuộc bỏ phiếu Brexit năm 2016 khiến Anh rút khỏi Liên minh châu Âu (EU).
“Trong các nỗ lực ly khai như vậy, người ta thường nói rằng ‘cứ bỏ phiếu đi, đó là lựa chọn tự do. Đồng ý đi và chúng ta sẽ có đòn bẩy mạnh hơn trong đàm phán tương lai’. Đó là trò lừa bịp rất nguy hiểm”, ông Carney nói trong cuộc họp báo ở Ottawa.
Thủ tướng Canada, người từng giữ chức thống đốc Ngân hàng Trung ương Anh trong thời kỳ nước này tiến hành chiến dịch trưng cầu dân ý Brexit, cho hay người dân Anh đến nay vẫn tìm cách khắc phục thiệt hại từ quyết định đó.
“10 năm sau, nước Anh vẫn đang cố gắng đảo ngược những hệ lụy mà người dân không ngờ rằng mình đã bỏ phiếu ủng hộ nhưng cuối cùng vẫn phải sống chung với nó”, ông nói.
Sau nhiều tháng chịu sức ép từ các nhóm ủng hộ ly khai ở Alberta, Thủ hiến Danielle Smith cuối tuần qua thông báo tổ chức cuộc trưng cầu dân ý nội bộ tỉnh về nguyện vọng tiếp tục ở lại Canada, hay chính quyền tỉnh nên bắt đầu tiến trình pháp lý hướng tới một cuộc bỏ phiếu lần hai mang tính ràng buộc pháp lý về ly khai.
Cuộc bỏ phiếu đầu tiên dự kiến diễn ra ngày 19/10. Khảo sát dư luận do hãng Angus Reid của Canada công bố ngày 25/5 cho thấy khoảng 60% cử tri ở Alberta ủng hộ tỉnh này ở lại Canada, song những chuyển biến trong 6 tháng tới dưới tác động từ những chiến dịch vận động chính trị vẫn vô cùng khó lường.
Thủ tướng Canada cảnh báo cử tri tại Alberta không nên tin vào những thông điệp ủng hộ ly khai như một cách để tăng đòn bẩy đàm phán với chính quyền liên bang, vì kết quả trưng cầu dân ý luôn tiềm ẩn nhiều hậu họa ngoài ý muốn.
“Chúng ta phải rất cẩn trọng”, ông nói. “Cả Canada và Alberta đều có lợi khi đất nước duy trì thống nhất”.
Theo ông, tổ chức một cuộc trưng cầu về ly khai trong bối cảnh hiện nay là “không hữu ích” và cũng không mang tính dân chủ, vì cử tri không được đặt vấn đề này trong kỳ bầu cử trước. Vấn đề ly khai khỏi Canada không nằm trong cam kết tranh cử của bà Smith trong cuộc bầu cử cấp tỉnh, cũng không xuất hiện trong cương lĩnh của đảng Bảo thủ Thống nhất (UCP).
Đáp lại thông điệp từ Thủ tướng Carney, Thủ hiến Smith ra tuyên bố khẳng định bà cũng mong muốn Canada duy trì thống nhất, song cảnh báo chính quyền liên bang không nên can thiệp quá mức vào vấn đề của tỉnh.
“Quyết định này thuộc về người dân Alberta, không phải ý chí từ Ottawa. Sự bất bình của người dân bắt đầu từ những chính sách thảm họa trong 10 năm qua của chính quyền tiền nhiệm, dưới thời cựu thủ tướng Justin Trudeau”, bà nói.
Những người ủng hộ độc lập cho rằng Alberta, tỉnh giàu tài nguyên dầu mỏ, không nhận được sự quan tâm từ giới hoạch định chính sách trung ương nhiều năm qua. Họ cho rằng chính sách môi trường của chính phủ liên bang cản trở Altberta xây dựng các tuyến ống dẫn dầu khí và khai thác tài nguyên.
Phong trào ly khai trong năm nay thu thập được hơn 300.000 chữ ký yêu cầu tổ chức trưng cầu dân ý, đủ điều kiện kích hoạt tiến trình bỏ phiếu. Tuy nhiên, tòa án tỉnh bác bỏ kiến nghị này sau khi các cộng đồng thổ dân Alberta lập luận rằng họ không được tham vấn.
Dù vậy, bà Smith cuối cùng vẫn quyết định cho bỏ phiếu về tương lai “đi hay ở”, viện dẫn một kiến nghị phản đối ly khai với hơn 400.000 chữ ký ủng hộ Alberta ở lại Canada.
Năm 2016, thủ tướng Anh khi đó là David Cameron đã chấp nhận tổ chức bỏ phiếu Brexit vì áp lực từ một bộ phận cử tri và đồng minh. Những người ủng hộ Brexit khi đó cũng cho rằng tư cách thành viên EU kìm hãm tăng trưởng kinh tế và chủ quyền.
Phe ủng hộ ở lại EU từng dẫn trước trong các cuộc thăm dò, song khoảng cách dần thu hẹp và phe Brexit giành chiến thắng sít sao với tỷ lệ 52% ủng hộ Anh rời EU, 48% muốn ở lại. Ông Cameron đã từ chức sau khi có kết quả trưng cầu dân ý.
Quá trình đàm phán giữa Anh và EU kéo dài hơn 4 năm, trước khi Anh chính thức rời khối vào năm 2020.
Chuyên trang quân sự Militarnyi của Ukraine ngày 29/5 đăng video về cuộc tập kích do Lực lượng Hệ thống Không người lái tiến hành nhằm vào cảng Novorossiysk ở vùng Krasnodar của Nga hồi tuần trước.
Video cho thấy lực lượng phòng không Nga khai hỏa nhiều loạt đạn, đồng thời chiếu tia màu xanh dường như là laser để đối phó máy bay không người lái (UAV). Tuy nhiên, một phi cơ Ukraine, được cho là dòng FP-1 hoặc FP-2, vẫn vượt qua được lưới lửa, lao xuống và phát nổ.
Ở góc bên phải là video trích xuất từ camera hồng ngoại trên UAV, cho thấy nó nhắm tới chiến hạm đang neo đậu tại cầu cảng. Hình ảnh bị cắt khi phi cơ tiếp cận mục tiêu, chưa rõ lao trúng tàu chiến hay cầu cảng.
Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine tuyên bố đã nhắm mục tiêu vào tàu hộ vệ tên lửa Đô đốc Essen. Dù vậy, Bộ tổng tham mưu quân đội Ukraine sau đó cho biết chiến hạm trong hình là tàu tuần tra Pytlivyi thuộc biên chế Hạm đội Biển Đen hải quân Nga.
Giới chức Nga chưa bình luận về video.
Tàu tuần tra Pytlivyi thuộc Đề án 1135M, là phiên bản hiện đại hóa của Đề án 1135 Burevestnik, khởi đóng năm 1979, hạ thủy và đưa vào biên chế hải quân Liên Xô trong năm 1981. Tàu được phân cho Hạm đội Biển Đen sau đó một năm.
Pytlivyi ban đầu được thiết kế để làm nhiệm vụ săn ngầm ở cả vùng biển gần bờ và xa bờ. Hải quân Nga sau này sử dụng Pytlivyi làm tàu tuần tra xa bờ, hộ tống tàu vận tải và duy trì hiện diện quân sự. Đây cũng là chiếc cuối cùng thuộc Đề án 1135M còn hoạt động trong biên chế hải quân Nga.
Tàu dài 123 m, rộng hơn 14 m, có lượng giãn nước 3.200 tấn, tốc độ tối đa gần 60 km/h, tầm hoạt động hơn 9.200 km ở vận tốc 26 km/h, thủy thủ đoàn 197 người.
Với vai trò săn ngầm, Pytlivyi được trang bị một bệ phóng tên lửa mang ngư lôi Rastrub-B, hai cụm ống phóng ngư lôi 533 mm và hai bệ rocket chống ngầm RBU-6000. Tàu còn có hai tổ hợp phòng không Osa-MA-2 và hai hải pháo AK-100 cỡ nòng 100 mm.
Hạm đội Biển Đen hải quân Nga đã hứng chịu nhiều tổn thất sau hơn 4 năm xung đột. Bộ Quốc phòng Ukraine tháng trước tuyên bố Nga đã mất 9 tàu chiến, 6 tàu tuần tra, 6 tàu tiếp tế, ba tàu vận tải và một tàu ngầm kể từ khi chiến sự bùng phát.
Không đoàn 57 Mỹ đóng tại căn cứ không quân Nellis hôm 31/3 thông báo một tiêm kích F-35 thuộc biên chế của họ rơi cùng ngày ở Khu thử nghiệm và huấn luyện Nevada, phía bắc Las Vegas.
Lực lượng ứng phó khẩn cấp đã có mặt tại hiện trường để hỗ trợ phi công, người bị thương nhẹ sau khi phóng dù thoát hiểm. Không đoàn 57 cho biết sự việc không gây ảnh hưởng đến các khu dân cư bên dưới, nhưng không nêu nguyên nhân khiến tiêm kích F-35 rơi.
Đài KSNV News 3 tại Las Vegas dẫn nguồn tin cho hay phi công phải phóng ghế thoát hiểm sau khi tiêm kích F-35 gặp trục trặc trong quá trình bay huấn luyện vào trưa 31/3.
Máy bay F-35 là lực lượng chủ lực tại căn cứ Nellis ở bang Nevada, chuyên phục vụ cho nhiệm vụ thử nghiệm vũ khí, phát triển chiến thuật và đóng giả phi cơ địch. Tiêm kích F-35 từ những nơi khác cũng thường xuyên đến căn cứ này để tham gia diễn tập và huấn luyện.
F-35 là một trong những mẫu chiến đấu cơ hiện đại nhất thế giới hiện nay, đồng thời là vũ khí nòng cốt của quân đội Mỹ. Tập đoàn Lockheed Martin hồi tháng 1 cho biết 12 quốc gia đang vận hành tiêm kích F-35 với tổng cộng gần 1.300 chiếc trong biên chế.
Dù vậy, dòng phi cơ này đã gặp nhiều vấn đề về bảo trì và năng lực sẵn sàng chiến đấu trong những năm gần đây.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), đơn vị đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, ngày 19/3 thông báo một tiêm kích F-35A phải hạ cánh khẩn xuống căn cứ ở khu vực sau khi làm nhiệm vụ chiến đấu trên bầu trời Iran.
CENTCOM cho biết máy bay tiếp đất an toàn và phi công "trong tình trạng ổn định", dường như ám chỉ người này đã bị thương.
CNN dẫn lời hai nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết chiếc F-35A "trúng hỏa lực nghi của Iran". Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng công bố video tên lửa bắn trúng chiến đấu cơ có hình dáng giống F-35.
Với đảng Cộng hòa, tại thượng viện Mỹ ngày 21.5, các nghị sĩ đảng này đã hoãn kế hoạch bỏ phiếu cho dự luật cấp vốn 72 tỉ USD nhằm thực thi các chính sách nhập cư cứng rắn của Tổng thống Donald Trump.
Theo Hãng tin Reuters, nguyên nhân xuất phát từ làn sóng phản đối gay gắt ngay trong đảng, sau khi chính phủ Mỹ đề xuất lập "Quỹ chống vũ khí hóa" trị giá 1,8 tỉ USD, nhằm bồi thường cho những người mà Nhà Trắng cho là đã bị điều tra bất công. Phe Dân chủ đã cáo buộc đây thực chất là "quỹ ngầm" để trao lợi ích cho những đồng minh của ông Trump. Một số thượng nghị sĩ Cộng hòa cũng bày tỏ lo ngại dòng tiền từ quỹ trên có thể rơi vào tay những người từng bị kết án trong vụ bạo loạn tại quốc hội Mỹ đầu năm 2021.
Lãnh đạo đảng Cộng hòa tại thượng viện John Thune bày tỏ thất vọng khi kế hoạch bỏ phiếu dự luật 72 tỉ USD lại gặp trở ngại bất ngờ. Bầu không khí trong đảng càng thêm nặng nề sau khi ông Trump công khai ủng hộ các ứng viên Cộng hòa muốn thách thức ghế của 2 thượng nghị sĩ kỳ cựu Bill Cassidy và John Cornyn cũng đều thuộc đảng Cộng hòa, đi ngược lại truyền thống ủng hộ người đương nhiệm.
Cùng lúc, đảng Dân chủ cũng rơi vào vòng xoáy mâu thuẫn nội bộ sau khi Ủy ban Quốc gia đảng Dân chủ (DNC) ngày 21.5 công bố báo cáo phân tích nguyên nhân thất bại trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2024. Theo tờ Politico, giới chiến lược gia và quan chức Dân chủ cáo buộc Chủ tịch DNC Ken Martin đã tung ra một văn bản cẩu thả, nhiều lỗi chính tả và không phản ánh đầy đủ lý do khiến đảng này thất cử. Trong đó, mối lo tuổi tác khi cựu Tổng thống Joe Biden tái tranh cử giai đoạn đầu, cũng như làn sóng phản đối chính sách của Washington về xung đột tại Dải Gaza được cho là những nguyên nhân cốt lõi, thế nhưng lại không được nêu rõ.
Trước sức ép trong đảng và nhiều lời kêu gọi từ chức, ông Ken Martin đã phải lên tiếng xin lỗi công khai và thừa nhận bản báo cáo "không đáp ứng được tiêu chuẩn" của các thành viên. Ông cho biết đã nhận được báo cáo từ cuối năm ngoái, thế nhưng quyết định không công bố. Chủ tịch DNC nêu rằng ông muốn đảng tập trung vào cuộc bầu cử giữa kỳ và tránh gây chia rẽ về những chuyện đã xảy ra trong quá khứ.
