Với gần 2,6 triệu học sinh (HS) và khoảng 180.000 cán bộ, giáo viên (GV), nhân viên tại 3.428 cơ sở giáo dục các cấp, hệ thống giáo dục của TP.HCM có quy mô lớn nhất cả nước và đang đứng trước áp lực kép từ việc sáp nhập và biến động dân số.
Tính trung bình mỗi năm TP.HCM tăng cơ học từ 50.000-60.000 HS và khoảng 24% HS không thường trú. Điều này dẫn tới quá tải cục bộ ở các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu đô thị mới; từ đó phá vỡ sĩ số chuẩn, cản trở mục tiêu học 2 buổi/ngày và chỉ tiêu trường đạt chuẩn quốc gia.
Ông Nguyễn Văn Hiếu, Giám đốc Sở GD-ĐT, cho biết tính đến nay tỷ lệ trung bình toàn TP đạt con số 277 phòng học/10.000 dân. Tuy nhiên số trung bình này đang che lấp sự đứt gãy hạ tầng tại khu vực Bình Dương cũ và các vành đai công nghiệp.
Cụ thể, theo thống kê từng khu vực của Sở GD-ĐT TP.HCM, khu vực 1 (TP.HCM cũ) đã tiệm cận chuẩn, đạt 297 phòng/10.000 dân và “điểm nóng” rơi vào địa bàn các quận 12, Gò Vấp, các huyện Hóc Môn, Bình Chánh trước sáp nhập.
Khu vực 2 (Bình Dương cũ) chỉ đạt khoảng 200 phòng/10.000 dân, được coi là “báo động đỏ”, mất cân đối trầm trọng với tốc độ tăng dân số cơ học cực cao do địa phương có nhiều khu công nghiệp, khu chế xuất.
Trong khi đó, khu vực 3 (Bà Rịa-Vũng Tàu cũ) đã vượt chuẩn với tỷ lệ 316 phòng/10.000 dân và chỉ thiếu hụt cục bộ ở một số ít phường, xã.
Số liệu của Sở GD-ĐT TP.HCM cho thấy sau sáp nhập, một số phường tồn tại tình trạng quá tải trường, lớp. Chẳng hạn tại P.Dĩ An, Trường THCS Võ Trường Toản có 99 lớp với 4.534 HS; Trường THCS Dĩ An có 78 lớp với 3.643 HS.
Hay tại P.An Phú có 8 trường công lập, gồm 2 trường mầm non, 5 trường tiểu học nhưng chỉ có 1 trường THCS. Trong đó cấp tiểu học với 232 lớp/10.625 HS nhưng chỉ 142 lớp/6.460 HS được học 2 buổi/ngày. Cấp THCS có 1 trường là Trường THCS Nguyễn Văn Trỗi với 103 lớp/4.658 HS, song chỉ có 54 phòng học, số phòng học không đáp ứng đủ số lớp nên chỉ học được 1 buổi/ngày.
Báo cáo từ P.An Phú cho thấy đầu năm học 2025-2026, dân số cơ học tăng nhanh kéo theo trung bình mỗi năm tăng thêm gần 2.000 HS, gây quá tải trường lớp, sĩ số trung bình 48-52 HS/lớp. Đa số các trường phải tận dụng tất cả các phòng chức năng để làm phòng học, gặp khó khăn khi dạy học 2 buổi/ngày.
Tại khu vực 1 có Trường tiểu học Ngô Quyền (Q.Bình Tân cũ) là trường công lập có đông HS nhất TP. Trường có 109 lớp với tổng số hơn 5.000 HS, sĩ số trung bình khoảng 47 HS/lớp. Tình trạng quá tải trường, lớp khiến các nhà trường gặp khó khăn trong việc bố trí lớp học và giảng dạy.
Theo Sở GD-ĐT, thời gian qua TP đã chỉ đạo ngành GD-ĐT rà soát, điều chỉnh quy hoạch mạng lưới trường lớp phù hợp với quy mô dân số từng địa bàn, thực hiện phân tuyến tuyển sinh hợp lý. Đồng thời đưa các dự án xây dựng mới, cải tạo, mở rộng trường học vào kế hoạch đầu tư công trung hạn. Bên cạnh đó, TP.HCM tăng cường đầu tư trang thiết bị dạy học; bố trí, bổ sung đội ngũ GV; từng bước giảm sĩ số HS/lớp theo lộ trình quy định của Bộ GD-ĐT.
Sở cho hay khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, việc chủ động rà soát quỹ đất, lập quy hoạch và đề xuất đầu tư xây dựng mới hoặc mở rộng các cơ sở giáo dục mầm non, tiểu học và THCS thuộc thẩm quyền và trách nhiệm trực tiếp của chính quyền cấp xã.
Sở GD-ĐT đề nghị các địa phương trực tiếp chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan xử lý theo thẩm quyền. Cụ thể, khẩn trương rà soát tình hình thực tế về mạng lưới trường lớp, quỹ đất giáo dục và nhu cầu học tập, học bán trú của HS trên địa bàn để có phương án bố trí nguồn lực đầu tư phù hợp. Tổ chức làm việc, đối thoại trực tiếp để làm rõ nội dung kiến nghị và thông tin cụ thể về kế hoạch đầu tư công trung hạn, các dự án trường học dự kiến triển khai và các giải pháp tạm thời nhằm đảm bảo quyền lợi học tập cho HS.
Giám đốc Sở GD-ĐT TP.HCM Nguyễn Văn Hiếu cho biết từ nay đến hết năm 2026, TP dự kiến đưa vào sử dụng thêm 1.200 phòng học, năm 2027 thêm 1.500 phòng, cơ bản đáp ứng nhu cầu chỗ học vào cuối năm 2027; phấn đấu đến năm 2030 đạt tỷ lệ 300 phòng học/10.000 dân trong độ tuổi đi học.
Giai đoạn từ 2026-2030, TP.HCM cần 17.483 phòng học, trong khi khả năng đáp ứng hiện chỉ đạt 12.814 phòng, dẫn đến thiếu hụt 4.669 phòng.
Liên quan đến công tác xây dựng trường lớp tại TP.HCM, vào giữa tháng 4, ông Nguyễn Phước Lộc, Phó bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ VN TP.HCM, có buổi làm việc với đại diện các sở, ngành, UBND 168 phường, xã, đặc khu về công tác xây dựng trường học.
Tại buổi làm việc này, Phó chủ tịch HĐND TP.HCM Huỳnh Thanh Nhân đề nghị các địa phương rà soát tất cả quỹ đất giáo dục, siết chặt quản lý đối với kế hoạch xây dựng trường học trong các dự án đầu tư bất động sản, không để xảy ra tình trạng đất xây trường bị chuyển đổi mục đích sử dụng. Đặc biệt, để hoàn thành mục tiêu 80% trường học đạt chuẩn quốc gia vào năm 2030 thì các dự án xây dựng mới trường học triển khai trong giai đoạn này phải đảm bảo chuẩn quốc gia.
Phó giám đốc Sở Tài chính TP.HCM Lai Xuân Đạt cho hay hiện nay nguồn vốn dành cho giáo dục đã được TP chỉ đạo bổ sung khoảng 65.000 tỉ đồng để chuẩn bị cho công tác xây dựng trường lớp. Theo đó, để đáp ứng nhu cầu, lãnh đạo các phường, xã đóng vai trò chủ chốt trong việc xác định quy hoạch phù hợp và chọn vị trí xây dựng; xác định quy mô xây dựng, thời gian hoàn thành và dự kiến nguồn vốn. Trên cơ sở đề xuất của UBND xã, phường, sở GD-ĐT tổng hợp thành danh mục ưu tiên. Sở Tài chính sẽ tham mưu với UBND TP cân đối ngân sách để đảm bảo không thiếu chỗ học.
Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường đề nghị Sở GD-ĐT làm đầu mối tổng hợp nhu cầu trường lớp theo từng cấp học để điều tiết hợp lý trên toàn địa bàn, tránh đầu tư cục bộ. Đồng thời chú trọng nâng cao chất lượng, cải thiện môi trường học tập, khắc phục tình trạng trường lớp chật hẹp, thiếu sân chơi, đảm bảo cả 2 yêu cầu về số lượng và chất lượng.
Chỉ đạo về công tác xây dựng trường lớp, ông Nguyễn Phước Lộc yêu cầu ngành giáo dục và các địa phương đánh giá sát thực trạng hệ thống trường lớp theo từng cấp học, từng địa bàn. Trên cơ sở đó, chủ động đề xuất giải pháp bảo đảm đủ trường lớp cho HS trên địa bàn.
Về tổ chức thực hiện, ông Nguyễn Phước Lộc yêu cầu rà soát, xác định quỹ đất phát triển giáo dục và phải hình thành danh mục hoàn thiện theo hướng đồng bộ giữa các địa bàn, làm rõ hơn mức độ sẵn sàng triển khai của từng khu đất và gắn chặt hơn với danh mục dự án, tiến độ thực hiện và khả năng bố trí nguồn lực; không dàn trải; có trọng tâm, trọng điểm.
Phó bí thư Thành ủy TP.HCM nhấn mạnh quan điểm xuyên suốt: “Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, cho tương lai; xác định GD-ĐT là một trong những cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của TP; giáo dục phải bảo đảm công bằng, toàn diện, không rào cản, hướng tới nền giáo dục tiên tiến, hội nhập quốc tế”.
Ngày 22-4, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho biết sở đang tính toán để hơn 80% học sinh lớp 9 được vào học tại các cơ sở giáo dục công lập năm học 2026-2027.
Trong đó, khoảng 70% học sinh sẽ vào lớp 10 THPT công lập và trên 10% vào lớp 10 ở các trung tâm giáo dục thường xuyên công lập.
Theo một lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, sau sáp nhập, số học sinh lớp 9 năm học 2025-2026 trên địa bàn TP.HCM lên đến gần 170.000 học sinh, tăng thêm hơn 42.700 em so với năm học trước.
Cụ thể, khu vực 1 (TP.HCM cũ) tăng hơn 27.000 học sinh, khu vực 2 (Bình Dương cũ) tăng hơn 8.400 học sinh; khu vực 3 (Bà Rịa - Vũng Tàu cũ) tăng trên 7.200 học sinh. Vì vậy tổng chỉ tiêu lớp 10 TP.HCM năm học 2026-2027 sẽ tăng hơn so với năm học trước.
"Chỉ tiêu lớp 10 ở các trường THPT công lập dự kiến đều sẽ tăng thêm ít nhất 1 lớp (45 học sinh). Ngoài ra gần 40 trường THPT dự kiến sẽ được tăng thêm từ 2-3 lớp 10. Đây là các trường thuộc khu vực đang chịu nhiều áp lực về sĩ số học sinh lớp 9.
Đặc biệt các trường như THPT Phong Phú (huyện Bình Chánh cũ), THPT Dương Văn Dương (huyện Nhà Bè cũ)… dự kiến tăng thêm đến 5 lớp 10" - lãnh đạo Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM cho hay.
Ngoài ra năm học 2026-2027, TP.HCM sẽ có thêm một số trường THPT mới ở cả 3 khu vực và sẽ tuyển sinh lớp 10 ngay trong năm 2026, góp phần làm giảm bớt áp lực kỳ thi tuyển sinh.
Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM thông tin trong chiều nay 22-4 sở sẽ có buổi làm việc với các trường THPT để rà soát phương án giao chỉ tiêu lớp 10 công lập năm học 2026-2027. Ngay sau khi thống nhất chỉ tiêu lớp 10 công lập, sở sẽ công bố cho phụ huynh và học sinh lớp 9 được biết.
Ngày 17.4, UBND tỉnh Đồng Tháp tổ chức lễ khởi công, động thổ xây dựng Trường tiểu học Tân Đông, xã Tân Đông (Đồng Tháp).
Tham dự chương trình có đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Ủy viên Bộ Chính trị, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội Nhân dân Việt Nam, cùng lãnh đạo các đơn vị thuộc Bộ Quốc phòng, lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Tháp.
Đây là công trình trọng điểm, có ý nghĩa thiết thực đối với sự nghiệp giáo dục địa phương; đồng thời thể hiện sự quan tâm sâu sắc của Quân ủy Trung ương - Bộ Quốc phòng và chính quyền tỉnh Đồng Tháp đối với người dân.
Dự án Trường tiểu học Tân Đông có tổng mức đầu tư 49 tỉ đồng, từ nguồn kinh phí hỗ trợ của Binh đoàn 20. Công trình được đầu tư xây dựng đồng bộ, hiện đại, khang trang với các hạng mục khối phòng học, khối nhà làm việc, nhà đa năng, nhà ăn và các cơ sở vật chất phụ trợ kèm theo.
Khi hoàn thành, công trình sẽ đáp ứng nhu cầu học tập của con em địa phương, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, phát triển nguồn nhân lực. Đây cũng là công trình có ý nghĩa thiết thực trong việc củng cố "thế trận lòng dân", tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa quân đội với nhân dân, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với an ninh nhân dân trên địa bàn.
Phát biểu tại lễ khởi công, đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa chia sẻ, việc khởi công xây dựng Trường tiểu học Tân Đông không chỉ là dựng nên một công trình giáo dục, mà còn xây dựng niềm tin, ươm mầm cho thế hệ trẻ. Đại tướng yêu cầu lãnh đạo tỉnh Đồng Tháp chỉ đạo các đơn vị phối hợp chặt chẽ với Binh đoàn 20 và các đơn vị thi công trong suốt quá trình xây dựng dự án; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc tiến độ thực hiện để công trình được triển khai nhanh chóng, hiệu quả.
Cuối tuần trước, Hà Nội phê duyệt đề án phát triển theo hướng tiệm cận "chuẩn quốc tế" với hai trường THPT chuyên Chu Văn An và Hà Nội - Amsterdam, ngay lập tức gây bàn luận trên các diễn đàn.
TS Nguyễn Quang Minh, chuyên gia giáo dục quốc tế và là Giám định viên Hội đồng các trường Quốc tế (CIS), cho rằng đây là hướng đi cần thiết.
Ông đánh giá đề án của hai trường có sự học hỏi từ các mô hình đào tạo tài năng ở Singapore, Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ và Anh, song không sao chép máy móc mà vẫn giữ "tinh thần trường công" với ngân sách nhà nước làm nền tảng.
Các mục tiêu như tăng cường nghiên cứu khoa học, trí tuệ nhân tạo, học tập dự án và hội nhập học thuật quốc tế là phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh mới.
Chuyên gia cũng đánh giá cao việc sử dụng khái niệm "tiệm cận quốc tế", thay vì ngay lập tức khẳng định sẽ trở thành một "trường chuẩn quốc tế".
"Đây là cách tiếp cận thận trọng và thực tế, bởi giáo dục quốc tế không chỉ là câu chuyện chương trình hay chứng chỉ, mà là cả một hệ sinh thái học thuật, văn hóa và quản trị cần thời gian dài để hình thành", ông Minh nói.
Điểm gây tranh luận nhất nằm ở tiêu chí cụ thể của trường chuyên Chu Văn An. Trường này đặt mục tiêu giai đoạn 2026-2030 có ít nhất 150 học sinh trúng tuyển đại học tại Anh, Mỹ, Australia và 80 em nhận học bổng quốc tế. Trường cũng tổ chức các hoạt động để hỗ trợ học sinh làm quen, chuẩn bị cho các kỳ thi, chương trình chuẩn hóa quốc tế như SAT, ACT, AP, IB... - vốn được nhiều đại học trên thế giới dùng như một tiêu chí xét tuyển đầu vào.
Theo ông Quang Minh, một ngôi trường xuất chúng không phải là nơi "dạy học sinh vào Harvard", mà là nuôi dưỡng học sinh có nền tảng tư duy, năng lực nghiên cứu, khả năng tự học và thích nghi, để các em có đủ năng lực "vào Harvard".
Lãnh đạo một trường THPT chuyên ở phía Nam nhìn nhận rằng việc du học, thi chứng chỉ SAT, AP... nên là kế hoạch của học sinh và gia đình, không nên là mục tiêu của trường chuyên.
Ông dẫn lại nhiệm vụ của trường chuyên được đề cập trong Luật Giáo dục, đó là phát hiện và bồi dưỡng học sinh có năng khiếu trong các môn học, tạo nguồn nhân tài cho đất nước.
"Học sinh trường chuyên đi du học không phải là điều xấu nhưng không nên dùng nguồn lực nhà nước để thúc đẩy điều đó", ông nói.
Bởi dù còn hạn chế, trường chuyên đã và đang được ưu tiên hơn về ngân sách, đội ngũ giáo viên giỏi và những chính sách khác trong hệ thống giáo dục công lập nói chung.
"Việc phân bổ thêm ngân sách để tạo bệ phóng "tiếp cận quốc tế" cho một bộ phận nhỏ vốn đã được đầu tư nhiều hơn là thiếu công bằng cho số đông".
PGS. TS quản lý giáo dục Trương Đình Thăng, Hiệu trưởng trường Cao đẳng Sư phạm Quảng Trị, cũng cảnh báo các mục tiêu "quốc tế hóa" có thể trở thành một cuộc đua thành tích, xem trường nào có nhiều học sinh đạt chứng chỉ, nghiên cứu khoa học... hơn. Khi đó, mô hình mới rất dễ lại đặt trọng tâm vào luyện thi, tăng áp lực cho học trò.
Ở chiều ngược lại, ông Đàm Quang Minh, Đồng chủ tịch khối Phổ thông, Tập đoàn giáo dục EQuest, thấy rằng cần đặt những tiêu chí về du học, chứng chỉ trong tổng thể định hướng hội nhập quốc tế của trường chuyên Chu Văn An.
Theo ông, đề án này theo đuổi mô hình tương tự một số trường công ở Singapore, khi triển khai các chương trình như tú tài quốc tế IB để học sinh tiếp cận chuẩn đầu ra toàn cầu. Ngoài ra, Việt Nam hiện chưa có đại học nào vào top 200 thế giới, nên học sinh "chỉ có lựa chọn du học" nếu muốn vào các trường như vậy.
Ông Minh cũng đánh giá cao việc đề án nhấn mạnh hỗ trợ học bổng cho học sinh khó khăn, để các em được tiếp cận chương trình quốc tế.
"Làm được điều này, các chương trình như IB sẽ không còn là đặc quyền của những gia đình giàu có", ông nói.
Dù có góc nhìn khác nhau, các chuyên gia đều cho rằng hai trường nên thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp về chương trình, đội ngũ và tăng cường hợp tác quốc tế.
TS Nguyễn Quang Minh thấy cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá năng lực học thuật và nghiên cứu thực chất, bổ sung các chỉ số về sức khỏe tinh thần để bảo vệ học sinh, giúp các em phát triển toàn diện.
Đây cũng là quan điểm của PGS Trương Đình Thăng. Ông lưu ý các trường cân bằng giữa học thuật đỉnh cao và sức khỏe tinh thần của học sinh, hội nhập quốc tế và trách nhiệm đất nước, đào tạo cá nhân xuất sắc và xây dựng tinh thần phụng sự cộng đồng.
Các chuyên gia kỳ vọng hai đề án không chỉ nâng cao chất lượng đào tạo của trường chuyên công lập, mà còn mở thêm cơ hội để học sinh Việt Nam tiếp cận môi trường học thuật và chuẩn đầu ra quốc tế ngay trong nước.
