Với nhiều người, ông là cán bộ cấp cao, từng là Bí thư Tỉnh ủy Quảng Nam, Phó trưởng ban thường trực Ban Tuyên giáo Trung ương, rồi Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam. Nhưng với những người thân quen, từng trao đổi, từng đọc ông, với tôi, cái tên quen hơn vẫn là “anh Hoàng”.
Ở anh Hoàng, điều đáng nói không phải là ông “làm chính trị nhưng lại là trí thức”. Mà ông làm chính trị như một trí thức, và theo nghĩa đúng, một nhà chính trị phải là một trí thức.
Anh đọc nhiều, nhưng điều quan trọng hơn là cách anh đọc. Không phải đọc bao nhiêu, mà đọc để hình thành quan điểm. Không phải để nói cho hay, mà để hiểu cho đúng. Từ kinh tế, chính trị đến triết học, giáo dục, ở anh, sách không phải là nơi trú ẩn mà là công cụ để hành động.
Nhưng nếu chỉ đọc thì chưa đủ để nói về anh, điều làm nên anh Hoàng là tư duy độc lập. Trong một môi trường dễ bị ràng buộc bởi những khuôn mẫu, anh vẫn giữ được sự tỉnh táo, cởi mở.
Làm công tác tuyên giáo nhiều năm, nhưng anh không bị cuốn vào những lý luận, mà giữ được độ mở cần thiết cho suy nghĩ và đối thoại. Điều đó thể hiện rõ nhất trong cách anh đối diện với những ý kiến khác mình. Anh không né tránh phản biện, không sợ những điều “khó nghe”, mà tìm cái cần nghe, cái đúng.
Có khi, chỉ từ một bài viết phê phán những lập luận áp đặt, anh chủ động nhắn tin bày tỏ sự đồng tình. Một chi tiết nhỏ nhưng nói lên nhiều điều. Anh không đứng về phía an toàn, mà đứng về phía anh cho là đúng.
Trong các cuộc trao đổi, anh không tìm cách “thắng” người đối diện, mà tìm cách đi gần hơn với bản chất sự việc. Ở anh, lý luận không khô cứng, mà là cách để hiểu đời sống, và nếu cần, để thay đổi nó.
Nếu có một lĩnh vực gắn với anh Hoàng một cách bền bỉ, thì đó là giáo dục. Không phải vì chức vụ, mà vì một niềm tin, nhận thức. Sau khi nghỉ hưu, anh nhận làm Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam tiếp nối sau GS Trần Hồng Quân. Đó không phải là một vị trí danh dự, mà là một lựa chọn trong bối cảnh giáo dục đại học Việt Nam đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ từ quản trị, chất lượng đến hội nhập.
Nhận vị trí đó đồng nghĩa với việc bước vào một không gian nhiều tranh luận, nhiều va chạm, và không dễ có kết quả nhanh. Nhưng anh vẫn nhận và tiếp tục theo đuổi điều anh đã nói từ trước đó rất lâu: tự chủ đại học. Mới tháng trước đây thôi, trong lần trao đổi qua điện thoại, anh vẫn trở lại câu chuyện ấy với một quan điểm rõ ràng, nhất quán.
Với anh, khi đã nghĩ, khi có lý lẽ thì theo đuổi đến cùng. Anh nhiều lần nhấn mạnh phải chuyển từ giáo dục truyền thụ kiến thức sang phát triển năng lực, từ học thuộc sang sáng tạo, từ đóng sang mở. Những điều đó không mới về mặt khái niệm, nhưng hiếm người theo đuổi đến cùng.
Và anh hiểu rất rõ, không có tự chủ thì không có sáng tạo, không có sáng tạo thì đại học không thể phát triển. Nhưng anh cũng hiểu: tự chủ không phải là khẩu hiệu. Nó đòi hỏi thay đổi từ tư duy đến cơ chế, từ quản trị đến trách nhiệm giải trình. Và vì vậy, nó không dễ. Anh chấp nhận điều đó. Và kiên trì. Không ồn ào, không cực đoan, nhưng không buông.
Anh vẫn đau đáu với nghị quyết 29 – Đổi mới căn bản và toàn diện giáo dục và đào tạo – mà anh đã tâm huyết tham gia xây dựng những ngày nào. Nếu GS Trần Hồng Quân được xem như người mở đường cho giáo dục đại học hiện đại, thì có thể nói, TS Vũ Ngọc Hoàng là một trong những người góp phần xây nền móng cho tự chủ đại học.
Nếu chỉ nhìn vào công việc thì chưa đủ để hiểu anh Hoàng. Điều khiến nhiều người nhớ lâu hơn là cách anh sống. Anh giản dị nhưng không đơn giản. Anh nói ít, nói chậm, nhưng mỗi câu đều có trọng lượng, trong những cuộc trao đổi, anh lắng nghe thực sự, và khi phản biện, anh dùng lý lẽ chứ không dựa vào vị thế. Điều này không phải ai ở vị trí của anh cũng làm được.
Một người bạn từng viết điều quý ở anh là sự kết hợp giữa trí tuệ, khí tiết và bản lĩnh. Tôi nghĩ cái “hiếm” đó nằm ở chỗ anh giữ được cái cốt của mình – đó là cái thẳng, cái thật và sự không dễ dãi với những điều hời hợt. Là người xứ Quảng, anh giữ được cái “cốt” đó một cách bền bỉ ngay cả khi đi qua những vị trí cao, những môi trường phức tạp. Không phô ra, nhưng luôn hiện diện.
Nửa tháng qua, đoạn kênh chìm Sơn Tịnh từ phường Trương Quang Trọng, qua xã Thọ Phong đến cầu Lệ Thủy (xã Tịnh Khê) đổi từ màu xanh sang đen kịt. Nhiều đoạn nước đặc quánh, bốc mùi khó chịu, cá rô phi chết nổi dọc tuyến.
Ông Đinh Vàng, 70 tuổi, ở thôn Phong Niên Hạ, xã Thọ Phong, cho biết tình trạng ô nhiễm lặp lại nhiều năm, đặc biệt vào mùa hè khi thủy lợi cắt nước phục vụ sản xuất. Cứ mỗi mùa gặt, khi nước ít đi là cả tuyến kênh đen hết, xuống gần biển nước vẫn đen.
"Cá chết thường xuyên, đất đai bị ảnh hưởng, người dân lo nhất là nguồn nước giếng gần kênh bị ô nhiễm", ông nói.
Theo ông Lê Vân, người dân địa phương trước đây từng tận dụng kênh để bắt cá, nuôi vịt, nhưng ô nhiễm kéo dài hơn một thập kỷ khiến hoạt động này dần biến mất. "Ba năm nay không còn ai dám nuôi vịt trên kênh nữa. Cá dưới kênh cũng không ai dám bắt về cho vịt ăn vì sợ chết", ông Vân cho hay.
Kênh chìm Sơn Tịnh thuộc hệ thống thủy lợi Thạch Nham, cung cấp nước tưới cho nhiều cánh đồng trong khu vực. Người dân cho rằng tình trạng ô nhiễm bắt đầu gia tăng từ khoảng 20 năm trước, khi cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây đi vào hoạt động.
Theo khảo sát của UBND tỉnh Quảng Ngãi, ngoài cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây, tuyến kênh còn chảy qua khu công nghiệp Tịnh Phong và VSIP Quảng Ngãi. Nguồn ô nhiễm đến từ nước thải công nghiệp, rác sinh hoạt, xác động vật và bao bì thuốc bảo vệ thực vật.
Riêng cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây hiện có khoảng 15 doanh nghiệp hoạt động, trong đó nhiều cơ sở sản xuất giấy, nhựa, thực phẩm phát sinh nước thải, nhưng chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020.
Tỉnh Quảng Ngãi từng bố trí 10 tỷ đồng xây dựng hệ thống xử lý nước thải cho cụm công nghiệp này, song dự án chưa triển khai do nhiều vướng mắc về quy hoạch, lưu lượng xả thải và định hướng di dời cụm công nghiệp khỏi khu vực trung tâm.
Ông Trương Công Hòa, Chủ tịch UBND xã Thọ Phong, cho biết sau phản ánh của người dân, cơ quan chức năng đã tiếp tục lấy mẫu nước để kiểm tra. Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Ngọc Dung, Chủ tịch UBND phường Trương Quang Trọng, nói địa phương đang thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để rà soát việc chấp hành quy định môi trường tại các doanh nghiệp.
Theo lãnh đạo Chi cục Bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Ngãi, do chưa hoàn thiện hệ thống xử lý nước thải tập trung, tỉnh đã dừng thu hút đầu tư mới vào cụm công nghiệp Tịnh Ấn Tây, đồng thời tăng cường giám sát các doanh nghiệp đang hoạt động.
Từ năm 2014 đến nay, cơ quan chức năng Quảng Ngãi đã xử phạt hơn 10 vụ vi phạm môi trường tại cụm công nghiệp này với tổng số tiền hàng trăm triệu đồng. Năm 2024, một doanh nghiệp bị phạt 150 triệu đồng do xả nước thải có hàm lượng tổng xyanua vượt quy chuẩn hơn 21 lần.
Đây là khẳng định của ông Vũ Trọng Bình, Cục trưởng Cục Việc làm (Bộ Nội vụ), trước thông tin người lao động quan tâm đến việc liệu có hoán đổi ngày làm việc để "nối" kỳ nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và 30.4 - 1.5 nghỉ 9 ngày.
Tại buổi họp báo thông tin về Tháng hành động về An toàn, vệ sinh lao động và Tháng công nhân năm 2026 diễn ra sáng nay 3.4, ông Vũ Trọng Bình cho biết, trong quá xây dựng phương án ngày nghỉ lễ, tết năm 2026 theo bộ luật Lao động, cơ quan soạn thảo xin ý kiến thông qua các bộ, ngành, công đoàn các cấp, xin ý kiến thông qua các Ban Đảng T.Ư.
Theo ông Vũ Trọng Bình, những ngày nghỉ của năm 2026 đã được Chính phủ cho phép và Bộ Nội vụ thông báo vào tháng 10.2025.
"Đến ngày hôm nay, Bộ Nội vụ và Chính phủ không có một chủ trương gì mới đối với thông báo ngày nghỉ của năm 2026", ông Bình khẳng định.
Chia sẻ thông tin thêm về vấn đề này, đại diện Cục Việc làm cho biết, lịch nghỉ tết Chính phủ quyết định là lịch áp dụng đối với khối cơ quan nhà nước, công chức và viên chức. Còn đối với khối doanh nghiệp thì thực hiện theo quy định của bộ luật Lao động.
Theo đó, người sử dụng lao động và người lao động nếu đạt được sự đồng thuận thì họ hoàn toàn có thể thực hiện việc hoán đổi ngày nghỉ. Tuy nhiên, việc này phải dựa trên các nguyên tắc cơ bản, ví dụ: 1 tháng phải đảm bảo có ít nhất 4 ngày nghỉ. Nếu doanh nghiệp tính bù nghỉ theo tháng hoặc có những đơn vị áp dụng tuần làm việc 40 giờ thì họ sẽ có sự linh hoạt hơn.
Kể cả trường hợp người lao động muốn nghỉ thêm vài ngày thì họ có thể xin nghỉ phép, nhưng việc nghỉ phép đó phải được sự đồng ý của người sử dụng lao động chứ không phải nghỉ theo lịch chung của Nhà nước.
Theo quy định của bộ luật Lao động, người lao động được nghỉ 1 ngày vào dịp Giỗ tổ Hùng Vương (mùng 10.3 âm lịch). Năm 2026, ngày này rơi vào chủ nhật (26.4) nên người lao động sẽ được nghỉ bù vào thứ hai (27.4), tính cả 2 ngày cuối tuần, kỳ nghỉ Giỗ tổ kéo dài 3 ngày liên tiếp, từ thứ bảy (25.4) đến hết thứ hai (27.4).
Ngay sau đó chỉ vài ngày là kỳ nghỉ lễ 30.4 - 1.5, rơi vào thứ năm và thứ sáu. Với những người không làm việc thứ bảy, kỳ nghỉ này có thể kéo dài 4 ngày, từ 30.4 đến hết chủ nhật 3.5.
Đáng chú ý là giữa 2 kỳ nghỉ này chỉ có 2 ngày làm việc (28 và 29.4). Chính vì vậy, trên mạng xã hội thời gian gần đây xuất hiện đề xuất hoán đổi lịch làm việc để "nối" 2 kỳ nghỉ thành một kỳ nghỉ dài 9 ngày liên tiếp, từ 25.4 - 3.5.
Một số chuyên gia cho rằng việc kéo dài kỳ nghỉ tùy thuộc vào từng thời điểm và phải được cân nhắc kỹ lưỡng. Ông Bùi Sỹ Lợi, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Xã hội của Quốc hội, cho rằng nghỉ lễ là cần thiết để người lao động tái tạo sức lao động và thúc đẩy du lịch, nhưng không nên nghỉ quá dài đối với một nền kinh tế đang phát triển.
Chuyên gia này đề xuất việc hoán đổi chỉ nên thực hiện ở mức độ vừa phải và chỉ nên thực hiện trong những trường hợp chỉ kẹp giữa một ngày nghỉ cuối tuần, nếu không thì không nên hoán đổi.
Theo phóng viên TTXVN tại Tel Aviv, ngày 20/5, Đại sứ quán Việt Nam tại Israel cho biết đang triển khai các biện pháp bảo hộ công dân đối với Tiêu Nguyên Bảo Ngọc, công dân Việt Nam tham gia đội tàu của tổ chức Global Sumud Flotilla hướng tới Dải Gaza và bị lực lượng chức năng Israel bắt giữ.
Ngay sau khi nhận được thông tin vụ việc, Cục Lãnh sự (Bộ Ngoại giao Việt Nam) đã phối hợp với các cơ quan đại diện Việt Nam ở Israel, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ và các cơ quan chức năng liên quan trong nước để xác minh vụ việc; đồng thời tích cực liên hệ, trao đổi với gia đình công dân Tiêu Nguyễn Bảo Ngọc để có thêm thông tin, tạo thuận lợi cho công tác xác minh, bảo hộ công dân.
Đại sứ quán Việt Nam tại Israel đã liên hệ Bộ Ngoại giao Israel đề nghị xác minh thông tin liên quan vụ việc, yêu cầu bảo đảm đối xử nhân đạo, thực hiện đầy đủ các quy định và công ước quốc tế liên quan đến bảo hộ công dân và quyền con người.
Đại diện Đại sứ quán cho biết đang tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng sở tại và theo dõi sát tình hình để có các biện pháp hỗ trợ cần thiết đối với công dân Việt Nam liên quan vụ việc.
Trong bối cảnh tình hình an ninh tại khu vực Trung Đông tiếp tục diễn biến phức tạp, Đại sứ quán Việt Nam tại Israel khuyến cáo công dân Việt Nam tuân thủ nghiêm quy định của các nước trong khu vực Trung Đông, thường xuyên theo dõi cảnh báo an ninh của chính quyền các nước và cơ quan đại diện Việt Nam ở khu vực, đồng thời hạn chế tới các khu vực có xung đột hoặc nguy cơ mất an toàn.
Đại sứ quán Việt Nam tại Israel cho biết sẽ tiếp tục cập nhật thông tin và thực hiện các biện pháp bảo hộ công dân cần thiết theo quy định của pháp luật Việt Nam và thông lệ quốc tế.
