Theo Hãng tin Reuters dẫn nguồn thạo tin ngày 17-6, khuôn khổ thỏa thuận hòa bình Mỹ – Iran dự kiến được ký trong tương lai sẽ bao gồm một quỹ tư nhân trị giá 300 tỉ USD nhằm kích hoạt dòng vốn đầu tư vào Iran. Đáng chú ý, hơn một nửa số tiền trên đã được cam kết.
Theo nguồn tin này, đây không phải chương trình tái thiết hay bồi thường thông thường và sẽ không sử dụng tiền hay viện trợ từ chính phủ.
Thay vài đó, đây sẽ là một quỹ đầu tư tư nhân đã nhận được cam kết tài trợ từ các doanh nghiệp Mỹ, vùng Vịnh, châu Á, Nam Mỹ và châu Phi. Lĩnh vực cam kết đầu tư trải rộng các lĩnh vực năng lượng, logistics, sản xuất và vận tải.
Quỹ dự kiến mang tên Quỹ Tái thiết và phát triển. Quỹ này sẽ không được thành lập ngay và sẽ chỉ chính thức được lập sau khi Washington và Tehran đạt thỏa thuận cuối cùng, dự kiến trong 60 ngày từ khi Mỹ và Iran chính thức ký kết biên bản ghi nhớ hai nước vừa đạt được.
Một nguồn tin Iran cho biết ban đầu quốc gia Trung Đông yêu cầu 400 tỉ USD bồi thường thiệt hại chiến tranh nhưng Washington từ chối. Pakistan được cho là đã hỗ trợ trung gian cho thỏa thuận quỹ này.
Dưới tác động của việc những chi tiết về thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran dần lộ diện, giá dầu thế giới đã giảm khoảng 5% trong phiên thứ hai liên tiếp trong phiên ngày 16-6, xuống mức thấp nhất trong ba tháng qua.
Cụ thể, theo Reuters, dầu Brent giảm 4,21 USD (5,1%) xuống còn 78,96 USD/thùng, trong khi dầu WTI của Mỹ giảm 4,70 USD (5,8%) xuống 76,05 USD/thùng – mức thấp nhất kể từ đầu tháng 3.
“Giá dầu thô đang trượt nhanh dựa trên giả định eo biển Hormuz sẽ sớm mở lại”, ông Bob Yawger, giám đốc bộ phận hợp đồng năng lượng tương lai tại Mizuho, nhận định. Trước chiến tranh, khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu đi qua eo biển này.
Mức giá dầu Brent hiện tại đã về gần đến mức giá khoảng 72 USD/thùng của ngày 27-2, thời điểm ngay trước khi Mỹ và Israel tấn công Iran.
Tin tức về thỏa thuận khiến các ngân hàng đầu tư như Goldman Sachs, Morgan Stanley và Citi hạ dự báo giá dầu.
Tuy nhiên, thực tế giao thương qua lại eo biển Hormuz vẫn còn diễn ra khá thận trọng. Dù cả Mỹ và Iran đều khẳng định eo biển sẽ thông trở lại từ ngày 19-6, các hãng vận tải lớn lại tuyên bố sẽ chờ xem hòa bình có được giữ vững hay không.
Reuters dẫn ba nguồn tin ngoại giao khẳng định trong các cuộc họp ngày 16-6, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick và lãnh đạo các nước G7 đã thảo luận kế hoạch cấp cho một số “đối tác tin cậy” quyền tiếp cận các mô hình AI tiên tiến nhất của các công ty Mỹ.
Động thái này có thể mở ra một giải pháp tạm thời đối với lệnh hạn chế cung cấp AI tiên tiến ra ngoài nước Mỹ của Washington.
Hôm 11-6, Anthropic đã ra mắt hai mô hình AI tối tân nhất của mình là Fable 5 và Mythos 5. Cả hai dựa trên mô hình AI Mythos, vốn từng được Anthropic chia sẻ là mạnh đến mức hãng này không thể cho nó ra mắt người dùng phổ thông vì lý do an toàn.
Chỉ một ngày sau, ngày 12-6, Anthropic đã phải vô hiệu hóa quyền truy cập hai mô hình trên đối với người dùng ở ngoài lãnh thổ Mỹ, viện dẫn yêu cầu liên quan đến an ninh quốc gia của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Theo các nguồn tin trên, “đối tác tin cậy” có thể là quốc gia hoặc doanh nghiệp.
Việc mở rộng quyền tiếp cận được cho là sẽ giúp các nước G7 củng cố phòng thủ an ninh mạng trước các đối thủ như Trung Quốc.
Ngày 16-6, Văn phòng Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cho biết ông Lee đã đề nghị người đồng cấp Mỹ Donald Trump đi đầu trong nỗ lực giải quyết hòa bình căng thẳng với Triều Tiên.
Yêu cầu trên được đưa ra tại cuộc trao đổi ngắn giữa hai nhà lãnh đạo bên lề thượng đỉnh G7 cùng ngày.
Cụ thể, khi được ông Trump hỏi thăm về tình hình quan hệ liên Triều hiện nay, ông Lee đã đề nghị ông Trump dẫn dắt việc giải quyết vấn đề Triều Tiên một cách hòa bình, giống như cách ông đã làm với cuộc chiến ở Trung Đông.
Người phát ngôn Văn phòng tổng thống Hàn Quốc cho biết ông Trump đáp rằng sẽ nỗ lực xử lý vấn đề này.
Trong nhiệm kỳ đầu, ông Trump từng ba lần gặp nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong Un, gồm các lần thượng đỉnh tại Singapore (2018), Hà Nội (2019) và cuộc gặp ở khu phi quân sự liên Triều cùng năm.
Hồi tuần trước, ông Trump đã đăng trên Truth Social một bức ảnh chụp chung với ông Kim mà không kèm chú thích, được xem như lời nhắc về quá khứ ngoại giao giữa hai bên.
Ngày 16-6, FBI thông báo đã ngăn chặn một âm mưu tấn công sự kiện võ thuật tổng hợp (UFC) tổ chức trên bãi cỏ Nhà Trắng hôm 14-6. Các tài liệu tòa án cho biết có 5 người đã bị bắt giữ. Tuy nhiên, Fox News khẳng định nhóm này có thể lên tới 23 người.
Theo cáo buộc của FBI, nhóm này định dùng máy bay không người lái (drone) gắn thuốc nổ tấn công phía bắc Nhà Trắng nhằm dồn người tham dự về phía một lối thoát, nơi các xạ thủ chờ nổ súng vào những chính trị gia đang tháo chạy.
Có mặt tại sự kiện hôm đó có ông Trump, người đang ăn mừng sinh nhật 80 tuổi ngay hôm đó. Tuy nhiên, kế hoạch trên đã bị ngăn chặn và sự kiện diễn ra suôn sẻ.
Các nghi phạm được cho là “tín đồ” của các thuyết âm mưu chống chính phủ, một phần xuất phát từ tức giận liên quan đến hồ sơ Jeffrey Epstein. Ít nhất 3 người bị buộc tội âm mưu giết người.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance bình luận về vụ việc với Fox News: “Không thể có chuyện 23 người tiến gần đến một vụ khủng bố hàng loạt ở Washington mà không có nguồn tài trợ lớn và sự phối hợp bài bản phía sau”.
Giá xăng trung bình tại Mỹ ngày 20/5 đang ở mức 4,564 USD/gallon (3,78 lít), cao hơn 43% so với cùng kỳ năm ngoái. Patrick De Haan, trưởng nhóm phân tích giá xăng dầu của GasBuddy, cảnh báo rằng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa, giá xăng ở Mỹ có thể tăng lên 5 USD/gallon vào tháng tới.
Cuộc khủng hoảng năng lượng đang trở thành cơn ác mộng tài chính với người dân Mỹ và cơn ác mộng chính trị với Nhà Trắng. Lạm phát đang tăng tốc trở lại, lương thực tế giảm, còn cử tri đổ lỗi cho Tổng thống Donald Trump vì giá xăng không ngừng tăng.
Theo Matt Egan, bình luận viên kỳ cựu của CNN, ông Trump hiện đối mặt thời điểm buộc phải tung các biện pháp khẩn cấp để ngăn giá xăng vượt các mức kỷ lục dưới thời Joe Biden.
Chính quyền Trump đã ra lệnh xả dầu từ kho dự trữ chiến lược của Mỹ với tốc độ nhanh nhất lịch sử. Các hạn chế về vận tải biển đã được miễn áp dụng. Một số lệnh trừng phạt với dầu Nga, Venezuela cũng được nới lỏng.
Dù ông Trump còn đưa ra nhiều ý tưởng khác như tạm ngừng thu thuế xăng liên bang, giới quan sát đánh giá Tổng thống Mỹ trên thực tế chỉ còn một công cụ duy nhất để kéo giá xăng xuống, đó là mở cửa eo biển Hormuz.
"Chính quyền Trump gần như không còn nhiều công cụ để hành động", Jan Stuart, chiến lược gia năng lượng toàn cầu tại ngân hàng đầu tư Piper Sandler, nhận định.
Ông Stuart cảnh báo nếu eo biển Hormuz không sớm được mở lại, giá dầu Brent giao sau sẽ đạt trung bình 130 USD mỗi thùng trong quý tới, và duy trì quanh mức 100 USD vào năm sau, khiến khủng hoảng năng lượng ở Mỹ sẽ nghiêm trọng hơn.
Ông Trump gần đây ủng hộ tạm dừng thu thuế xăng liên bang 0,184 USD mỗi gallon.
Tuy nhiên, theo phân tích của Penn Wharton Budget Model, tổ chức nghiên cứu chính sách phi đảng phái, nếu dừng thu thuế xăng liên bang trong cao điểm đi lại mùa hè kéo dài 122 ngày, Quỹ Tín thác Đường cao tốc sẽ mất 11,5 tỷ USD nguồn thu mà không giúp người tiêu dùng giảm gánh nặng đáng kể.
Phân tích này cho thấy ngay cả người đổ đầy bình xăng 15 gallon mỗi tuần cũng chỉ tiết kiệm được tổng cộng 35 USD trong thời gian này.
Jason Bordoff, giám đốc sáng lập Trung tâm Chính sách Năng lượng Toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết đợt miễn thuế xăng sẽ kích cầu nhiên liệu trong lúc nguồn cung đang thấp. Nói cách khác, đây là điều hoàn toàn trái với những gì thị trường đang cần.
Năm 2022, các nghị sĩ Cộng hòa tại Hạ viện từng bác bỏ một đề xuất miễn thuế xăng liên bang và gọi đây là "chiêu trò".
Một số nghị sĩ kêu gọi chính quyền Trump cân nhắc phương án "hạt nhân", tức hạn chế, thậm chí cấm Mỹ xuất khẩu dầu thô, xăng và các chế phẩm dầu mỏ khác.
Một số nhà phân tích nhận định điều này có thể khiến giá xăng quốc nội giảm nhanh, nhưng chỉ trong thời gian ngắn, chưa kể nguy cơ khiến thị trường năng lượng thêm bất ổn.
Nếu lệnh cấm xuất khẩu được ban hành, các nhà máy lọc dầu nhiều khả năng sẽ cắt giảm sản lượng, khiến các công ty dầu mỏ ở Texas thiệt hại nặng. Khi đó, giá dầu thế giới sẽ tăng vọt, giáng đòn vào kinh tế toàn cầu và tác động tiêu cực tới nước Mỹ, theo bình luận viên Egan.
Ông Trump cũng không thể trông chờ vào tăng khai thác dầu trong nước để kéo giá xăng xuống ngay, do sản lượng quốc nội gần như đã chạm trần trong ngắn hạn.
Mỹ đang sản xuất dầu ở mức cao kỷ lục, nhưng sản lượng không tăng thêm đáng kể từ khi ông Trump nhậm chức, ngay cả khi giá dầu đã vọt lên trên 100 USD mỗi thùng.
Theo ước tính của Bộ Năng lượng Mỹ, sản lượng dầu thô của Mỹ đạt 13,7 triệu thùng mỗi ngày, gần như không thay đổi so với mức 13,8 triệu thùng vào cuối năm 2025.
Các chuyên gia Bộ Năng lượng Mỹ dự báo sản lượng dầu sẽ duy trì quanh mức 13,6 triệu thùng mỗi ngày trong năm nay. Sản lượng có thể tăng trong năm sau, nhưng cũng chỉ được dự báo ở mức khiêm tốn, lên 14,1 triệu thùng mỗi ngày. Nói cách khác, chính sách tăng khoan dầu "Drill, baby, drill" của ông Trump khó trở thành lời giải tức thời cho cuộc khủng hoảng giá xăng.
Trước đây, Nhà Trắng từng tìm đến Arab Saudi để tìm cách ghìm giá xăng. Nước này là quốc gia dẫn dắt OPEC, và là một trong số ít nước trên thế giới có khả năng tăng nguồn cung nhanh chóng.
"Công cụ hiệu quả nhất trước đây là gọi cho Arab Saudi, đề nghị họ mở van dầu", Bob McNally, cựu cố vấn năng lượng của Tổng thống George W. Bush, cho biết.
Nhưng lựa chọn này hiện cũng khó khả thi, theo ông Egan. Dù Saudi Arabia có đường ống Đông - Tây để đưa dầu ra Biển Đỏ, việc eo biển Hormuz bị đóng cửa vẫn khiến khả năng tăng nguồn cung nhanh chóng của Riyadh bị hạn chế.
Trong thời bình, eo biển Hormuz là nơi vận chuyển khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên toàn cầu. Tehran nhiều lần tuyên bố giao thông hàng hải qua Hormuz "sẽ không quay trở lại trạng thái trước xung đột".
Tất cả những bế tắc này khiến những chuyên gia kỳ cựu trên thị trường năng lượng bắt đầu tính đến kịch bản chiến sự giữa Mỹ với Iran sẽ tái bùng phát. Ông Trump những ngày gần đây đề cập ngày càng nhiều tới phương án nối lại không kích, khi mọi nỗ lực gây sức ép bằng ngoại giao để Iran mở cửa Hormuz không đạt kết quả.
Ông McNally cho rằng hiện chỉ có 10% khả năng Mỹ - Iran đạt được thỏa thuận giúp mở lại eo biển Hormuz trong ngắn hạn, 20% khả năng tình hình giữ nguyên hiện trạng và 70% khả năng giao tranh tái diễn trong 4 đến 6 tuần tới.
"Nếu buộc phải mở lại eo biển mà không có thỏa thuận nào trên bàn, lựa chọn duy nhất là leo thang xung đột", ông nói. "Cuộc khủng hoảng giá xăng hiện nay ở Mỹ chỉ có thể giải quyết bằng một chìa khóa duy nhất: mở lại eo biển Hormuz".
Hãng AFP ngày 7.4 đưa tin tòa án ở Ấn Độ vừa tuyên án tử hình 9 cảnh sát vì tra tấn và giết hại một người cha và con trai vào năm 2020, sau khi họ bị bắt giữ về cáo buộc vi phạm các quy định phong tỏa trong đại dịch Covid-19.
Thẩm phán tại thành phố Madurai (bang Tamil Nadu) tuyên bố các sĩ quan này phạm tội liên quan cái chết của thương nhân Jeyaraj (59 tuổi) và con trai Benniks (31 tuổi), theo một thông cáo của Cục Điều tra trung ương Ấn Độ (CBI).
"Tòa án khẳng định rằng vụ án này là một trường hợp lạm dụng quyền lực rõ ràng và thuộc loại hiếm hoi nhất", thông cáo cho biết sau khi thẩm phán tuyên án hôm 6.4, trong vụ án khiến dư luận phẫn nộ.
Hai cha con trên bị các sĩ quan tại một đồn cảnh sát bắt giữ và tra tấn dã man. Truyền thông cho biết các nạn nhân là chủ một cửa hàng điện thoại di động và bị bắt về cáo buộc mở cửa hàng quá giờ cho phép trong thời gian phong tỏa khi đại dịch Covid-19 hoành hành khắp cả nước.
Sự phẫn nộ lan rộng khiến chính quyền bang Tamil Nadu chuyển vụ án cho CBI - cơ quan đã truy tố 9 sĩ quan trong vòng 90 ngày.
Trong quá trình xét xử, CBI đã thẩm vấn hơn 50 nhân chứng và lập luận rằng các vụ giết người đã "làm chấn động lương tâm công chúng", xứng đáng với hình phạt nghiêm khắc nhất. Cả 9 bị cáo đều bị kết tội giết người và tiêu hủy bằng chứng.
Ấn Độ thực hiện án tử hình bằng cách treo cổ, mặc dù các trường hợp thi hành án này là hiếm.
Vụ thi hành án tử hình gần đây ở Ấn Độ là vào tháng 3.2020, khi bốn người đàn ông bị kết tội hiếp dâm tập thể và giết một phụ nữ trên xe buýt ở Delhi vào năm 2012, trong vụ án đã gây ra các cuộc biểu tình lớn trên toàn quốc.
Đài truyền hình nhà nước Iran IRIB hôm 19/4 dẫn các nguồn tin nội bộ cho biết nước này "hiện không có kế hoạch tham gia vòng đàm phán tiếp theo với Mỹ".
Hãng thông tấn Fars News và Tasnim trước đó cũng dẫn lời một số nguồn giấu tên nói rằng "không khí chung hiện nay không thể coi là tích cực", đồng thời cho biết điều kiện tiên quyết để tiến hành đàm phán là Mỹ dỡ bỏ lệnh phong tỏa các cảng biển Iran.
Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA đề cập đến lệnh phong tỏa cùng "những yêu cầu vô lý và phi thực tế" của Mỹ, cho rằng "không có triển vọng rõ ràng nào" để đàm phán hiệu quả trong hoàn cảnh này.
Thông tin được đưa ra sau khi Tổng thống Donald Trump cho biết phái đoàn Mỹ sẽ tới thủ đô Islamabad của Pakistan tối 20/4 để đàm phán. Hãng thông tấn AFP dẫn lời một quan chức Nhà Trắng cho hay phái đoàn do Phó tổng thống JD Vance dẫn đầu, cũng có mặt Jared Kushner, con rể Tổng thống Trump, và đặc phái viên về Trung Đông Steve Witkoff.
"Chúng tôi đang đưa ra thỏa thuận rất công bằng và hợp lý. Tôi hy vọng họ sẽ chấp nhận, nếu không Mỹ sẽ phá hủy mọi cây cầu và nhà máy điện ở Iran. Chúng tôi sẽ không đóng vai người tốt nữa", ông Trump cảnh báo.
Lệnh phong tỏa mà Mỹ áp đặt đối với cảng biển Iran hiện là khúc mắc chính trong tiến trình đàm phán giữa hai nước.
Vấn đề càng trở nên phức tạp hơn sau khi khu trục hạm USS Spruance của Mỹ hôm 19/4 nã pháo và bắt tàu hàng Touska mang cờ Iran ở Vịnh Oman, với lý do phương tiện này tìm cách vượt qua lệnh phong tỏa. Quân đội Iran chỉ trích đây là "hành động cướp biển và vi phạm thỏa thuận ngừng bắn", tuyên bố sẽ sớm đáp trả.
Lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran sẽ kết thúc ngày 22/4. Kể từ khi chiến sự bùng phát hôm 28/2, hai bên mới chỉ tiến hành một phiên đàm phán kéo dài 21 giờ tại Islamabad và không đạt được thỏa thuận nào, dù công tác chuẩn bị cho các cuộc đối thoại tiếp theo vẫn tiếp tục.
Quân đội Mỹ ngày 13/4 bắt đầu nỗ lực chặn tàu thuyền đến và đi từ các cảng của Iran, sau khi cuộc đàm phán ở Pakistan kết thúc mà không có kết quả và Iran từ chối mở cửa trở lại tuyến đường biển trọng yếu nói trên.
Iran ngày 17/4 thông báo mở cửa eo biển Hormuz để hoan nghênh lệnh ngừng bắn giữa Israel và Lebanon có hiệu lực, song tiếp tục phong tỏa tuyến hàng hải này chỉ sau một ngày để đáp trả chiến dịch ngăn chặn cảng biển do Mỹ thực thi.
