Tình bạn giữa Elon Musk và Jensen Huang

Trên thị trường kim cương, hai viên có cùng trọng lượng vẫn có thể chênh lệch đáng kể về giá nếu khác màu sắc, độ tinh khiết hoặc chất lượng cắt mài. Theo bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính FIDT, khác với vàng - loại tài sản có giá tham chiếu tương đối thống nhất - giá trị của mỗi viên kim cương phụ thuộc đồng thời vào nhiều yếu tố như tiêu chuẩn 4C gồm trọng lượng (Carat), màu sắc (Color), độ tinh khiết (Clarity) và giác cắt (Cut), chứng nhận kiểm định, thương hiệu và chính sách thu mua của từng doanh nghiệp.

Chính vì khó chuẩn hóa giá trị, thị trường càng cần những tổ chức giám định độc lập để giảm bất cân xứng thông tin giữa người mua và bán. Thay vì để mỗi người tự mô tả chất lượng viên đá, thị trường hình thành các tổ chức giám định độc lập nhằm tạo ra một bộ tiêu chuẩn chung để các bên cùng sử dụng. Trên thị trường quốc tế, chứng thư của GIA (Gemological Institute of America) hay IGI (International Gemological Institute) là một trong những căn cứ phổ biến để xác định đặc tính của viên kim cương trong giao dịch.

Các tổ chức này không định giá hay chứng nhận giá trị tài sản. Vai trò của họ là đánh giá và ghi nhận độc lập các đặc tính của viên kim cương theo những tiêu chuẩn thống nhất. Để bảo đảm tính khách quan, quy trình kiểm định được xây dựng với nhiều lớp kiểm soát, từ khâu tiếp nhận, phân loại mẫu vật, đo lường bằng thiết bị chuyên dụng đến đánh giá độc lập giữa nhiều giám định viên trước khi phát hành chứng thư.

Được thành lập năm 1931, GIA là đơn vị phát triển hệ thống phân loại 4C hiện được sử dụng rộng rãi trong ngành kim cương. Ngoài nghiên cứu và đào tạo, GIA vận hành các phòng thí nghiệm giám định tại nhiều quốc gia.

Còn IGI ra đời năm 1975 tại Bỉ, hiện có mạng lưới phòng thí nghiệm trải rộng ở châu Âu, Mỹ, Trung Đông và châu Á. Bên cạnh kim cương thiên nhiên, tổ chức này là một trong những đơn vị giám định lớn đối với kim cương nuôi cấy (lab-grown diamond) và trang sức thành phẩm.

Nói với VnExpress, ông Nguyễn Việt Hào, chuyên gia trang sức kim cương, cho rằng vai trò của các tổ chức giám định không nằm ở việc xác nhận một viên kim cương "đắt" hay "rẻ", mà là xây dựng một tiêu chuẩn chung để người mua, người bán và các bên liên quan cùng mô tả một viên đá theo cùng hệ quy chiếu. Giá trị thương mại của viên kim cương sau đó do thị trường quyết định.

Trên website chính thức, cả GIA và IGI đều nhấn mạnh tính độc lập là nguyên tắc cốt lõi của hoạt động giám định. Mục tiêu của quy trình không phải tìm cách chứng minh một viên kim cương "đẹp" hay "xấu", mà là bảo đảm kết quả cuối cùng không bị chi phối bởi người gửi mẫu hoặc đánh giá chủ quan của một cá nhân.

Điểm đầu tiên của quy trình là ẩn danh hóa mẫu vật. Theo GIA, ngay khi được tiếp nhận, viên kim cương được gán mã nhận diện nội bộ và mã vạch để theo dõi trong toàn bộ quá trình kiểm định. Thông tin về chủ sở hữu hoặc doanh nghiệp gửi mẫu không được hiển thị cho đội ngũ giám định nhằm tránh mọi khả năng thiên vị.

IGI cũng áp dụng nguyên tắc tương tự. Tổ chức này cho biết quy trình được xây dựng dựa trên bốn tiêu chí gồm an ninh, ẩn danh, độ chính xác và tính nhất quán. Sau mỗi công đoạn, viên kim cương được đưa trở lại bộ phận điều phối trung tâm trước khi được phân ngẫu nhiên cho chuyên gia tiếp theo. Cách làm này giúp từng giám định viên chỉ tập trung vào đặc tính của viên đá mà không biết kết quả đánh giá trước đó.

Sau bước tiếp nhận, viên kim cương được làm sạch nhằm loại bỏ các yếu tố có thể gây ảnh hưởng đến việc quan sát quang học và đo lường, từ đó bảo đảm kết quả giám định phản ánh đúng đặc tính thực tế. Viên đá sau đó trải qua quá trình xác định danh tính nhằm phân biệt kim cương thiên nhiên, kim cương nuôi cấy hoặc các vật liệu khác, đồng thời kiểm tra viên kim cương có từng được xử lý để thay đổi màu sắc hoặc độ tinh khiết, như xử lý bằng công nghệ áp suất - nhiệt độ cao (HPHT), chiếu xạ hay khoan laser.

Những thông số có thể đo lường bằng thiết bị như trọng lượng, kích thước hay tỷ lệ cắt sẽ được thực hiện trước. Theo GIA, trọng lượng được xác định bằng cân điện tử có độ chính xác rất cao, trong khi hệ thống đo quang học ghi nhận kích thước, tỷ lệ cắt và các thông số hình học của viên đá.

Sau đó, viên kim cương được chuyển sang giai đoạn phân cấp, trong đó các giám định viên đánh giá màu sắc (Color), độ tinh khiết (Clarity), giác cắt (Cut), độ hoàn thiện bề mặt (Polish), tính đối xứng (Symmetry) và huỳnh quang (Fluorescence) theo từng loại báo cáo. Quy trình của GIA không kết thúc khi giám định viên đưa ra kết quả. Người thực hiện việc phân cấp không phải là người quyết định việc phát hành chứng thư. Sau khi các chuyên gia hoàn tất đánh giá, toàn bộ dữ liệu được chuyển sang bộ phận đảm bảo chất lượng để rà soát tính nhất quán của kết quả và kiểm tra lần cuối trước khi báo cáo được phát hành.

Theo ông Nguyễn Việt Hào, những tiêu chí như màu sắc hay độ tinh khiết luôn tồn tại các trường hợp nằm ở ranh giới giữa hai cấp phân loại. Chính vì vậy, các phòng thí nghiệm quốc tế không để một giám định viên quyết định kết quả cuối cùng mà xây dựng quy trình đánh giá độc lập, kiểm tra chéo và kiểm soát chất lượng nhằm giảm tối đa yếu tố chủ quan.

"Giám định kim cương là sự kết hợp giữa khoa học và chuyên môn. Máy móc giúp thu thập và đo lường dữ liệu khách quan, còn việc diễn giải các dữ liệu đó và phân cấp viên kim cương vẫn cần được thực hiện theo quy trình chuyên môn bởi đội ngũ giám định viên", ông Hào nói.

Vì vậy, chuyên gia cho rằng những khác biệt nhỏ ở các tiêu chí mang tính phân cấp có thể xảy ra, nhưng không nên hiểu rằng toàn bộ hệ thống giám định thiếu độ tin cậy. Điều quan trọng nhất vẫn là quy trình kiểm soát chất lượng và tính độc lập của phòng giám định.

Đối với nhiều viên kim cương, sau khi hoàn tất giám định, số báo cáo còn được khắc bằng laser trên vành (girdle) của viên đá. Mã số này liên kết với cơ sở dữ liệu trực tuyến, cho phép người mua tra cứu lại thông tin trên website của GIA hoặc IGI để đối chiếu với chứng thư giấy.

Chính những lớp kiểm soát này giúp chứng thư của GIA và IGI trở thành một trong những căn cứ phổ biến cho các giao dịch kim cương trên toàn thế giới. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc tờ giấy kiểm định có thể loại bỏ mọi rủi ro. Trên thực tế, chính uy tín của các tổ chức này đã trở thành mục tiêu của những hành vi gian lận tinh vi.

Đầu năm 2024, phòng kiểm định Gem-Tech tại Italy phát hiện một số viên kim cương nuôi cấy được khắc laser trùng với mã số của những viên kim cương thiên nhiên đã được GIA cấp chứng thư. Sau đó, Jeweller Magazine đưa tin các chuyên gia của GIA tại Dubai cũng phát hiện thêm nhiều trường hợp tương tự.

Một số vụ việc có quy mô lớn hơn, như tại Surat (Ấn Độ). Theo các tờ National Jeweler và GIA India Press, một đường dây chuyên nghiệp đã in hàng loạt chứng thư giả có hình thức gần giống bản gốc, sau đó ghép với kim cương nuôi cấy hoặc kim cương phẩm cấp thấp để đưa ra thị trường.

Theo các tờ Rapaport News và Jeweller Magazine, nhóm đối tượng sử dụng công nghệ khắc laser để sao chép mã số của những viên kim cương đã được GIA kiểm định lên những viên kim cương nuôi cấy hoặc kim cương đã qua xử lý có kích thước gần tương đương. Khi người mua nhập mã số trên website GIA, hệ thống vẫn hiển thị báo cáo của viên đá thật, trong khi viên kim cương đang giao dịch lại là sản phẩm khác.

Một hình thức gian lận khác là làm giả chứng thư kèm mã QR dẫn đến các website có giao diện gần giống trang của tổ chức kiểm định. Theo tổ chức bảo hiểm trang sức quốc tế JCRS, các đối tượng thường sử dụng tên miền gần giống website chính thức để đánh lừa người dùng khi tra cứu trực tuyến. Trong một trường hợp được JCRS ghi nhận, mã QR trên chứng thư giả dẫn tới một website có địa chỉ gần giống trang xác minh của Viện Khoa học Đá quý Châu Á (AIGS) Thái Lan, khiến người mua khó nhận biết nếu chỉ dựa vào giao diện.

Điểm chung của các vụ việc trên là kết quả kiểm định không thay đổi. Trong phần lớn các việc được công bố, điều bị xâm phạm không phải là quy trình kiểm định, mà là sự liên kết giữa viên kim cương thực tế và báo cáo. Nói cách khác, các đối tượng không cố tạo ra một báo cáo kiểm định giả về mặt chuyên môn, mà tìm cách khiến người mua tin rằng viên đá trên tay chính là viên đã được kiểm định.

Giấy kiểm định xác nhận

Giấy kiểm định không xác nhận

4C

✘ Giá bán

Kim cương tự nhiên hay nhân tạo

✘ Khả năng tăng giá

Có xử lý hay không

✘ Hàng hóa hợp pháp

Thông số kỹ thuật

✘ Uy tín người bán

Theo ông Nguyễn Việt Hào, người tiêu dùng không nên đồng nhất giá trị của viên kim cương với tờ giấy đi kèm. Báo cáo giám định phản ánh các đặc tính của viên kim cương tại thời điểm giám định. Vì vậy, ngoài việc kiểm tra chứng thư, người mua cũng cần đối chiếu mã số khắc laser (nếu có), đặc điểm nhận dạng của viên đá và lựa chọn giao dịch với đơn vị có nguồn gốc hàng hóa, chính sách bảo hành và hồ sơ pháp lý minh bạch (hay còn được gọi là Hồ sơ nhận diện).

Ông cho rằng một hiểu lầm khá phổ biến là nhiều người xem chứng thư như một "giấy bảo đảm" cho toàn bộ giao dịch. Trên thực tế, các tổ chức như GIA hay IGI không định giá viên kim cương, không xác nhận uy tín của người bán và cũng không đánh giá tính hợp pháp của quá trình lưu thông hàng hóa. Giá bán vẫn phụ thuộc vào cung - cầu thị trường, thương hiệu bán lẻ, chính sách thu mua cũng như nhiều yếu tố thương mại khác.

Theo chuyên gia, người mua nên xem chứng thư là một trong 3 lớp thông tin cần đối chiếu trước khi giao dịch. Lớp đầu tiên là báo cáo giám định của các tổ chức độc lập, giúp xác định viên kim cương có đúng với thông tin đã được công bố hay không. Lớp thứ hai là nguồn gốc và hồ sơ lưu thông của hàng hóa. Lớp cuối cùng là sự trùng khớp giữa viên kim cương thực tế với các thông số trên chứng thư, bao gồm mã khắc laser (nếu có), trọng lượng, kích thước và các đặc điểm nhận dạng khác.

Các chuyên gia quốc tế cũng đưa ra khuyến nghị tương tự. Thay vì quét mã QR in sẵn trên chứng thư do người bán cung cấp, người mua nên chủ động truy cập website chính thức của GIA hoặc IGI và nhập trực tiếp mã số báo cáo để tra cứu. Với những giao dịch có giá trị lớn, việc đối chiếu thêm các thông số vật lý hoặc kiểm định lại tại một phòng thí nghiệm độc lập có thể giúp giảm rủi ro.

Sự phát triển của công nghệ khiến việc làm giả chứng thư và mã nhận diện ngày càng tinh vi, nhưng cũng buộc các tổ chức kiểm định liên tục hoàn thiện quy trình và hệ thống xác thực. Điều đó không làm thay đổi vai trò của GIA hay IGI trong thị trường kim cương quốc tế, song cho thấy một thực tế: giá trị của giấy kiểm định không nằm ở bản thân tờ giấy, mà ở hệ thống tiêu chuẩn, quy trình kiểm soát và khả năng kiểm chứng đằng sau nó.

Tin Gốc: Vnexpress

Vụ án buôn lậu kim cương gây rúng động khi xuất hiện nguyên lãnh đạo thương hiệu lớn

Thị trường kim cương lại rúng động khi Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa vừa triệt phá thành công đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia do người nước ngoài điều hành, tiến hành khởi tố 22 bị can. Theo kết quả điều tra, từ năm 2024 đến nay, đường dây này đã thực hiện trót lọt 141 chuyến vận chuyển, đưa hơn 28.000 viên kim cương các loại vào Việt Nam tiêu thụ với tổng doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.

Đáng nói, cơ quan công an xác định người đứng đầu khâu “hợp thức hóa” cho số kim cương lậu là ông Đặng Ngọc Thảo (sinh năm 1974, trú tại TPHCM), nguyên Tổng Giám đốc Công ty P-Lab. Ông Thảo đồng thời là em trai bà Đặng Thị Lài - Thành viên HĐQT PNJ. Bà Lài hiện cũng là Chủ tịch, người đại diện theo pháp luật của P-Lab.

Sự vụ buôn lậu liên quan đến cựu lãnh đạo doanh nghiệp lớn trong ngành gây dậy sóng dư luận. Đặc biệt, quyền lợi của người mua kim cương được quan tâm.

Phản hồi phóng viên Dân trí, phía PNJ cho biết với những khách hàng mua kim cương từ công ty được công ty cam kết có nguồn gốc rõ ràng. Hiện, các hoạt động và dịch vụ về quyền lợi dành cho khách hàng vẫn được công ty triển khai bình thường.

Trước đó, sau một bài livestream trên mạng xã hội liên quan đến hoạt động kinh doanh kim cương tại cửa hàng Vàng bạc Kim Lý - một thương hiệu lâu năm ở TPHCM, thị trường này bắt đầu dậy sóng. Cao trào, không ít cửa hàng kim cương tại TPHCM bất ngờ đóng cửa tạm thời, khiến nhiều khách hàng mua và sở hữu kim cương lo lắng.

Với một thị trường chưa có hành lang pháp lý chi tiết, trị giá cao và không có thanh khoản như vàng, rủi ro đổ dồn về người mua. Báo Dân trí đã có tham khảo ý kiến của các chuyên gia để người mua hiểu và tự bảo vệ quyền lợi của mình khi tham gia thị trường này.

Thị trường "vàng thau lẫn lộn": Người mua cần làm gì?

Bà Nguyễn Thị Thu Hương, Cố vấn tài chính cấp cao FIDT, nhận định rủi ro lớn nhất đối với người mua kim cương hiện nay không nằm ở sản phẩm mà nằm ở khoảng cách thông tin giữa người mua và người bán. Không ít người cho rằng khi mua kim cương, chỉ cần bên bán cung cấp giấy kiểm định thì giấy này có giá trị như nhau. Song thực tế không như vậy.

Bà nêu, trên thị trường quốc tế hiện nay, một số hệ thống chứng nhận như GIA hay IGI được chấp nhận rộng rãi hơn trong hoạt động giao dịch và định giá. Trong khi đó, nhiều chứng nhận khác có thể vẫn đảm bảo chức năng giám định nhưng chưa chắc được thị trường quốc tế công nhận ở cùng một mức độ. Vì vậy, người mua không nên chỉ nhìn vào việc kim cương "có giấy" hay "không có giấy", mà cần quan tâm đến việc giấy đó được cấp bởi ai và có giá trị như thế nào khi cần giao dịch lại trong tương lai.

Một lầm tưởng khác là xem kim cương như vàng. Nhiều người mặc định rằng cứ mua kim cương là giữ được giá hoặc có thể bán lại dễ dàng khi cần. Tuy nhiên, đây là hai thị trường hoàn toàn khác nhau. Vàng có giá tham chiếu công khai mỗi ngày và mạng lưới giao dịch rộng khắp, trong khi kim cương là một tài sản có tính cá biệt rất cao và thanh khoản tương đối hạn chế. Vì vậy, nếu mua kim cương với kỳ vọng lưu giữ tài sản, người mua cần tìm hiểu trước chính sách thu mua lại, mức chiết khấu dự kiến và các điều kiện áp dụng thay vì chỉ quan tâm đến giá mua ban đầu.

“Đối với các giao dịch có giá trị lớn, tôi cho rằng người mua nên dành sự quan tâm cho khâu kiểm định và khả năng xác thực thông tin nhiều hơn là hình ảnh thương hiệu hay không gian showroom. Một viên kim cương đẹp chưa chắc là một giao dịch tốt nếu người mua không hiểu rõ về chứng nhận đi kèm, chính sách thu đổi hoặc khả năng bán lại sau này. Trong trường hợp cần thiết, hoàn toàn có thể cân nhắc kiểm định độc lập từ bên thứ ba để giảm thiểu rủi ro”, bà Thu Hương nói.

Ông Nguyễn Trí Hiếu - Chuyên gia tài chính, kinh tế - thì thẳng thắn chỉ ra thị trường kim cương hiện nay đang có tình trạng "vàng thau lẫn lộn". Bản thân ông từng trên vai trò người mua kim cương, kinh nghiệm theo đó là cần đến các cửa hàng lớn, uy tín và có giấy tờ đầy đủ để có thể yên tâm về sản phẩm.

Ông Trí Hiếu cũng cảnh báo người dân đừng vì “ham rẻ” mà mua kim cương qua các sàn thương mại điện tử, bởi rất rủi ro về thật giả, nguồn gốc sản phẩm.

Hiện, một số quy định về kinh doanh kim cương đã có, nhưng theo chuyên gia, vẫn chưa thực sự chặt chẽ. Theo đó, chuyên gia kiến nghị cơ quan chức năng cần giám sát chặt chẽ hàng giả, hàng nhái... tăng thêm niềm tin cho thị trường. Song song, Nhà nước cũng cần có những chương trình giáo dục cộng đồng về kim cương, để người tham gia am hiểu và tự bảo vệ quyền lợi của mình.

Một nhân viên bán hàng cũng tư vấn kim cương gần như là “tiêu sản”, giá gần như không thay đổi và nếu có cũng tính bằng 10-20 năm mới thay đổi một lần. Do đó, khách hàng mua kim cương chủ yếu để làm trang sức, thể hiện giá trị bản thân.

Nhân viên này nói, giá mua lại kim cương tại các cửa hàng hiện nay dao động khoảng 80-98%. Có một số cửa hàng, giá mua lại chiết khấu gần 20% so với giá mua ban đầu, song song chiết khấu thêm gần 20% do cũ, trầy xước…

Theo đó, nhân viên khuyến khích để có thể có thanh khoản sau này, người mua được khuyến khích nên chú ý về thương hiệu bán kim cương có vững mạnh, uy tín không. Trong quá trình sử dụng, khách hàng giữ gìn để hạn chế trầy xước, giá được mua lại sẽ cao hơn.

Theo cơ quan điều tra, P-Lab là một trong những đơn vị giám định đá quý uy tín tại Việt Nam. Tuy nhiên, lợi dụng vị trí giám đốc và kiến thức chuyên môn, Thảo đã câu kết với các đối tượng khác mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy chứng nhận của Viện Đá quý Hoa Kỳ (GIA) với giá rẻ.

Sau đó, Thảo mài xóa mã số GIA được khắc trên viên kim cương, khắc mã số mới của P-Lab và cấp giấy chứng nhận kiểm định của đơn vị này để bán lại cho khách hàng nhằm thu lợi. Cơ quan điều tra cho biết giấy chứng nhận kiểm định là yếu tố quyết định giá trị thương mại cũng như tạo niềm tin của khách hàng đối với sản phẩm kim cương.

Ở góc độ pháp lý, luật sư Nguyễn Đăng Tư - Đoàn Luật sư TPHCM - cho biết với vụ án buôn lậu thì hàng hóa không đồng nghĩa là hàng giả (về chất lượng). Do đó, những khách hàng mua kim cương có chứng nhận từ P-Lab vẫn nên chờ đợi thêm thông tin từ cơ quan chức năng. “Thông thường, với các sản phẩm thuộc lô kim cương buôn lậu nói trên, cơ quan chức năng sẽ có thông báo và có hướng xử lý, bảo vệ người tiêu dùng”, Luật sư Đăng Tư nói.

Về trách nhiệm của công ty kiểm định như P-Lab, trong quá trình điều tra nếu phát hiện có liên quan, cơ quan chức năng sẽ điều tra mở rộng theo quy định pháp luật.

Tin Gốc: Dân Trí

Theo kênh CNBC, trong phiên giao dịch ngày 15-4 (giờ Việt Nam), giá dầu thô WTI của Mỹ giao tháng 5 đã giảm 0,81% xuống còn 90,48 USD/thùng, còn dầu Brent chuẩn quốc tế giao tháng 6 giảm nhẹ 0,14% lên 94,70 USD/thùng.

Diễn biến này xuất hiện khi một quan chức Nhà Trắng ngày 14-4 cho biết Washington đang cân nhắc tổ chức vòng đàm phán thứ hai với Tehran nhưng chưa có lịch cụ thể.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sau đó cho biết các cuộc gặp có thể diễn ra "trong hai ngày tới" tại Islamabad, dù trước đó ông từng nói tiến trình thương lượng còn chậm và có thể tổ chức ở châu Âu.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh có thông tin các cuộc đàm phán về Trung Đông có thể được nối lại trước khi lệnh ngừng bắn mong manh kéo dài hai tuần hết hiệu lực.

Trong báo cáo mới nhất, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) nhấn mạnh việc khôi phục dòng chảy qua eo biển Hormuz là yếu tố then chốt để giảm áp lực lên nguồn cung, giá năng lượng và kinh tế toàn cầu.

Theo Goldman Sachs, lưu lượng dầu qua eo biển chiến lược này hiện chỉ đạt khoảng 10% so với mức bình thường, tương đương 2,1 triệu thùng/ngày tính theo trung bình bốn ngày.

Việc Mỹ phong tỏa các cảng của Iran cũng tiếp tục gây sức ép lên hoạt động vận chuyển, khi nhiều tàu đã quay đầu chỉ trong 24 giờ đầu tiên, dù dòng chảy qua các cảng không thuộc Iran vẫn được duy trì.

Dù vậy, Goldman Sachs lưu ý rằng mức độ gián đoạn sản xuất dầu tại Trung Đông không nghiêm trọng như lo ngại ban đầu.

Ngân hàng này ước tính lượng dầu bị gián đoạn tại vịnh Ba Tư rơi vào khoảng 8 triệu thùng/ngày trong tháng 3, thấp hơn dự báo trước đó và dưới mức 10 triệu thùng/ngày mà IEA đưa ra, nhờ tăng sử dụng kho dự trữ và dầu lưu trên các tàu chở.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ