“Nhiều người nói với tôi rằng nếu ngày trước biết tính toán hơn, có lẽ giờ tôi đã sở hữu nhiều nhà đất, mua được ở thời điểm giá còn thấp thay vì phải mua khi bất động sản đã tăng rất cao như hiện nay. Tôi hiểu điều đó. Nhưng nếu được quay lại để lựa chọn một lần nữa, tôi vẫn sẽ làm như vậy. Bởi điều khiến tôi cảm thấy mãn nguyện nhất trong cuộc đời không phải là mua được bao nhiêu căn nhà, mà là đã làm được những gì có thể cho cha mẹ khi các cụ còn sống.
Gia đình tôi đông anh chị em. Bố mẹ tôi đã ngoài 100 tuổi. May mắn là các cụ chỉ mắc những bệnh tuổi già và đến nay vẫn rất minh mẫn. Hai anh trai tôi sống ở quê, nhà liền kề với nhà bố mẹ. Gia cảnh các anh không khá giả, lại phải lo cho con cái học hành nên điều kiện kinh tế hạn chế. Vì thế, các anh chủ yếu góp công chăm sóc cha mẹ hàng ngày.
Còn tôi làm ăn xa nhà nhưng kinh tế có phần dễ thở hơn. Có lẽ cũng vì vậy mà tôi tự thấy mình phải có trách nhiệm nhiều hơn với đấng sinh thành. Suốt nhiều năm, tiền kiếm được bao nhiêu tôi lại dành phần lớn để chăm lo cho bố mẹ. Từ việc xây nhà, thuốc men, sinh hoạt hằng ngày cho đến những khoản dự phòng tuổi già.
Đến bây giờ, tôi vẫn để riêng cho mẹ một sổ tiết kiệm trị giá hơn một tỷ đồng để phòng những tình huống cấp bách về sức khỏe. Trong khi đó, các anh chị em của tôi gần như không phải đóng góp tiền bạc cho việc chăm sóc bố mẹ. Không những thế, vợ chồng tôi còn nhiều lần hỗ trợ thêm cho anh chị em và giúp các cháu có điều kiện học đại học.
Chính vì dành phần lớn nguồn lực cho gia đình nên tôi bỏ lỡ không ít cơ hội mua nhà đất ở những giai đoạn giá còn thấp. Nhưng tôi không tiếc. Tôi vẫn nhớ rất rõ thời điểm năm 1997, khi mới tự lập được một thời gian, tôi có trong tay khoảng 200 triệu đồng – một khoản tiền không nhỏ vào thời điểm ấy. Tôi dành 100 triệu đồng để báo hiếu cha mẹ. 100 triệu đồng còn lại, tôi chia đều cho 10 anh chị em, mỗi người 10 triệu đồng. Sau đó, tôi gần như không giữ lại gì cho bản thân mà tiếp tục lao động, làm việc khoảng 10 tiếng mỗi ngày để gây dựng lại từ đầu.
>> Tôi thương chồng 50 tuổi vẫn phải lăn lộn kiếm tiền ‘gánh’ mẹ già
Những năm tiếp theo cũng vậy. Ngoài việc phụng dưỡng cha mẹ, tôi thường xuyên san sẻ cho anh chị em khi có điều kiện. Tôi cho đi nhiều đến mức sau này bố mẹ và các anh chị em đều từ chối nhận thêm. Mọi người bảo tôi nên giữ lại để lo cho bản thân và tương lai của mình. Nhưng lúc ấy, nhìn thấy người thân bớt khó khăn, tôi lại thấy vui.
Đến năm 2004, tôi lập gia đình. Ngày cưới, vợ chồng tôi gần như bắt đầu với hai bàn tay trắng. Điều tôi biết ơn nhất là vợ tôi luôn đồng lòng với những lựa chọn của chồng. Hai vợ chồng cùng suy nghĩ, cùng cố gắng nên công việc ngày càng thuận lợi hơn. Kinh tế khá hơn, chúng tôi lại càng giúp đỡ nhiều hơn cho cả bên nội lẫn bên ngoại.
Từ đó đến nay, vợ chồng tôi vẫn là người gánh phần lớn trách nhiệm chăm lo cho bố mẹ. Các cụ sống ở nông thôn, không có lương hưu, nên mọi chi phí sinh hoạt, thuốc men vẫn cần con cái hỗ trợ. Suốt hàng chục năm qua, chúng tôi vừa lo cho cuộc sống riêng, vừa chăm sóc cha mẹ.
Là người tự kinh doanh nên tôi chủ động được thời gian. Mỗi năm, tôi đều dành từ khoảng sáu tuần đến vài tháng để ở bên chăm sóc bố mẹ. Nhiều người cho rằng như vậy là thiệt thòi. Nhưng tôi thì không nghĩ thế. Tiền bạc có thể kiếm lại được, nhà đất có thể mua muộn hơn, nhưng thời gian dành cho cha mẹ thì không thể lấy lại.
Bây giờ nhìn lại, tôi thấy mình không phải người thành công nhất trong số những người cùng thế hệ. Nếu xét về đầu tư, có lẽ tôi đã bỏ lỡ nhiều cơ hội. Thế nhưng điều khiến tôi hạnh phúc là bố mẹ tôi được sống trong điều kiện đầy đủ, an tâm và được con cháu chăm sóc khi tuổi đã rất cao.
Tôi cũng vui vì các anh chị em trong gia đình vẫn giữ được tình cảm tốt đẹp với nhau, các cháu có thêm điều kiện học hành, cuộc sống của mọi người đều dần ổn định hơn. Còn vợ chồng tôi, dù mua nhà đất muộn hơn người khác, cuối cùng cũng gây dựng được cuộc sống ở mức trung lưu và sở hữu vài căn nhà ở Hà Nội.
Có lẽ cuộc đời mỗi người đều có những ưu tiên khác nhau. Có người chọn tích lũy tài sản trước. Có người chọn đầu tư cho sự nghiệp trước. Còn tôi chọn dành phần lớn những năm tháng sung sức nhất để báo hiếu cha mẹ và giúp đỡ người thân. Đến giờ, điều quý giá nhất mà tôi nhận được không nằm trong sổ đỏ hay tài khoản ngân hàng. Đó là cảm giác thanh thản khi biết rằng mình đã làm tròn bổn phận với những người đã sinh thành, nuôi dưỡng mình nên người. Với tôi, như thế đã là đủ để thấy mãn nguyện”.
Đó là chia sẻ của độc giả Podononga xung quanh câu chuyện gánh nặng chăm sóc cha mẹ già. Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa nhanh chưa từng có. Chỉ trong vài thập kỷ, xã hội đã dịch chuyển từ “quốc gia trẻ” sang “xã hội đang già”, với hàng chục triệu người cao tuổi. Điều đó vô tình kéo theo những áp lực cho thế hệ trẻ trong việc chăm sóc cha mẹ già.
Trong nhiều gia đình, hiếu thảo vẫn được hiểu như việc tự tay chăm sóc cha mẹ. Nhưng khi thiếu kiến thức và nguồn lực, sự chăm sóc này dễ dẫn đến kiệt sức – không chỉ cho người chăm sóc, mà cả cho người được chăm sóc. Còn với những gia đình không có điều kiện tài chính cho cha mẹ sử dụng dịch vụ chăm sóc chuyên nghiệp thì sao? Đó là câu hỏi không dễ có lời giải với nhiều người trẻ.
Đọc bài viết "Tôi đánh giá một sao vì shipper giao hàng muộn 5 phút", tôi thấy nhiều người vẫn có cái nhìn chưa đúng với nghề giao hàng. Tôi làm shipper đã một thời gian, đủ lâu để hiểu rõ từng áp lực của công việc này. Với chúng tôi, mỗi đơn hàng là cơ hội để có thêm thu nhập giữa cuộc sống nhiều chi phí. Vì vậy, hễ có đơn là ai cũng muốn nhận thật nhanh, giao thật sớm để còn kịp chạy tiếp những đơn khác.
Đặc biệt, với những món ăn cần giữ nóng hay giữ lạnh, tôi luôn cố gắng tranh thủ từng phút, chỉ mong khách nhận được món đúng trạng thái ngon nhất. Nhưng thực tế không phải lúc nào việc giao hàng cũng suôn sẻ như những gì hiển thị trên ứng dụng. Khách chỉ thấy trạng thái "shipper đã đến quán và nhận đơn", chứ không biết rằng nhiều khi chúng tôi phải đứng đợi quán chế biến từ đầu. Có hôm tôi chờ 30 phút, thậm chí gần một tiếng mới lấy được đồ, nhưng vẫn phải kiên nhẫn, vì đã nhận đơn rồi thì không thể bỏ.
Chưa kể, nếu khách chọn dịch vụ giao tiết kiệm để giảm chi phí, hệ thống sẽ tự động ghép nhiều đơn. Điều đó đồng nghĩa với việc thời gian giao hàng kéo dài hơn. Trong khi đó, tình hình giao thông ở TP HCM thì ai cũng rõ: giờ cao điểm có khi chỉ qua một ngã tư mà mất 3-4 nhịp đèn đỏ, xe nhích từng chút một. Có những con hẻm định vị không chính xác, tôi phải vòng đi vòng lại nhiều lần, đặc biệt buổi tối tầm nhìn hạn chế, càng mất thời gian hơn.
Đến nơi giao hàng cũng chưa phải là xong. Không ít lần tôi phải đứng đợi khách 15-20 phút, còn chuyện chờ 5 phút gần như là "mặc định". Nhiều khách không nghe điện thoại, hoặc nghe rồi nhưng vẫn thong thả đi ra lấy đồ, bất kể trời nắng gắt hay mưa lớn. Có bữa tôi đứng dưới mưa, nhìn đồng hồ trôi từng phút mà không khỏi chạnh lòng, vì cảm giác thời gian của mình không được coi trọng.
>> Tôi làm thợ thu nhập gấp ba lần người bạn chạy xe ôm công nghệ
Tôi cũng từng giao cho khách nước ngoài, và trải nghiệm có phần khác. Phần lớn họ đã đứng đợi sẵn hoặc xuống nhận hàng rất nhanh. Tôi chia sẻ điều này không phải để so sánh hơn kém, mà chỉ là một quan sát cá nhân: đâu đó, vẫn có những thói quen ứng xử của một bộ phận người Việt với shipper chưa thực sự phù hợp.
Thực ra, tôi cũng từng là người đặt đồ ăn. Có lần, do không để ý cài đặt thông báo, tôi đã bỏ lỡ cuộc gọi của shipper khi quán hết món. Khi gọi lại, trong lòng tôi rất áy náy vì đã làm mất thời gian của người giao hàng. Từ đó, mỗi lần đặt đồ, tôi luôn chủ động theo dõi ứng dụng và xuống đợi sẵn. Chỉ một thay đổi nhỏ, nhưng tôi biết nó giúp người khác bớt đi một chút vất vả.
Tôi viết những dòng này không phải để phàn nàn hay trách móc. Nghề nào cũng có khó khăn riêng, và khách hàng cũng có những lý do của họ. Chỉ mong rằng, nếu có thể, mỗi người dành cho nhau thêm một chút thấu hiểu: để ý điện thoại khi đã đặt hàng, chủ động ra nhận sớm hơn, hoặc đơn giản là kiên nhẫn hơn khi biết shipper có thể đang kẹt xe hay phải chờ quán, cũng đừng vội vàng đánh giá 1 sao cho ai đó chỉ vì họ lỡ giao trễ vài phút.
Giữa cuộc sống vội vã và nhiều áp lực, đôi khi chỉ cần một chút cảm thông cũng đủ làm mọi thứ trở nên nhẹ nhàng hơn, cho cả người nhận hàng lẫn người đang chạy ngoài đường để kịp giao một bữa ăn.
Trước cách thức, kết quả hoạt động của hệ thống bảo tàng tại Hà Nội hiện nay, cùng góc nhìn của một cựu sinh viên Đại học Dược Hà Nội, việc chuyển đổi một không gian đào tạo để đổi lấy một không gian trưng bày là thiếu thuyết phục.
Thứ nhất, có nên xây mới khi những bảo tàng cũ vẫn đang loay hoay tìm hướng đi?
Tôi quan sát trên mạng xã hội, cánh cửa khổng lồ để tiếp cận du khách hiện đại, sự hiện diện của nhiều bảo tàng còn rất mờ nhạt. Trong khi Di tích Nhà tù Hỏa Lò luôn duy trì sức nóng, những đêm tour cháy vé thì các bảo tàng khác vẫn giữ lối đăng tin hời hợt trên Facebook, gần như không xuất hiện trên các nền tảng Tiktok, Instagram.
Đồng thời, với chủ trương quy hoạch đô thị mở rộng, việc thêm một bảo tàng mới vào trung tâm thành phố có hợp lý? Lẽ nào cư dân khu vực ngoài không cần những bảo tàng?
Như vậy, có nên chăng việc đổ nguồn lực vào việc cải tạo một bảo tàng mới, hay chúng ta nên tập trung đầu tư, nâng cao chất lượng dịch vụ của những bảo tàng hiện có, hay tìm những địa điểm mới hơn để phục vụ được nhiều người hơn? Bởi lẽ, một bảo tàng thu hút khách không chỉ nằm ở địa điểm, mà nằm ở cách kể câu chuyện lịch sử sao cho sống động, hấp dẫn.
Thứ hai, từ lâu, mỗi khi vấn đề ùn tắc giao thông, áp lực hạ tầng được xới lên, các trường đại học nội đô luôn trở thành tâm điểm của những yêu cầu di dời. Tuy nhiên, áp đặt định kiến này lên Đại học Dược Hà Nội là một sự thiếu công bằng lẫn căn cứ thực tiễn.
Là một cựu sinh viên từng gắn bó với ngôi trường này, tôi hiểu rõ nhịp sống và lưu lượng giao thông tại đây. Khác với các đại học đa ngành có quy mô lên đến hàng vạn người, Đại học Dược Hà Nội có đặc thù đào tạo chuyên sâu ngành Dược, Công Nghệ Sinh Học với tổng học viên, sinh viên khoảng 3000-4000 người. Đây là một con số rất khiêm tốn, không đủ để tạo ra những áp lực hạ tầng cho khu vực.
Hơn nữa, về vị trí địa lý, trường nằm biệt lập tại quận Hoàn Kiếm cũ, không nằm trong các cụm trường đại học san sát nhau nên không tạo ra hiệu ứng cộng hưởng gây quá tải hạ tầng.
Thực tế cho thấy, phố Lê Thánh Tông hay các trục đường quanh trường chưa bao giờ là "điểm nóng" ùn tắc, ngay cả trong giờ cao điểm. Việc di dời một ngôi trường có mật độ thấp như vậy để giải quyết áp lực đô thị là một lập luận không thuyết phục, nếu không muốn nói là đi ngược lại thực tế hiện hữu.
Tôi hoàn toàn đồng tình với phương án của lãnh đạo ĐH Dược Hà Nội: "Giữ lại cơ sở này làm nơi đào tạo sau đại học và nghiên cứu chuyên sâu", nghĩa là chuyển sinh viên sang cơ sở mới, cơ sở 13-15 Lê Thánh Tông đào tạo hệ sau đại học, nghiên cứu khoa học, các nghi lễ học thuật...
Bảo tồn giá trị nguyên bản: Cảnh quan, cơ sở Lê Thánh Tông đã có tuổi đời hơn 120 năm. Ngay từ khi người Pháp xây dựng, mục tiêu của nó đã là một học viện đào tạo con người. Di sản sẽ sống mãi và được nhớ đến khi nó được thực hiện đúng sứ mệnh nguyên bản của mình.
Một giảng đường có tiếng thầy giảng bài, có bóng dáng những dược sĩ, nhà khoa học tương lai sẽ giá trị hơn nhiều.
- Học tập kinh nghiệm quốc tế: Các thành phố lớn trên thế giới như Paris, London hay Cambridge luôn trân trọng và giữ lại các ngôi trường cổ kính ngay trong lòng trung tâm để làm biểu tượng trí tuệ.
- Giá trị lớn nhất của một công trình không chỉ nằm ở vị trí, những viên gạch, mà nằm ở những con người đã trưởng thành từ đó. Đại học Dược Hà Nội không đơn thuần là một địa chỉ trên bản đồ, mà là "thánh đường" tri thức của hơn 80 thế hệ sinh viên, học viên Dược sĩ cả nước.
Sự nhỏ nhắn, yên bình của mái trường này giữa lòng đô thị náo nhiệt đã tạc sâu vào tâm trí bao người. Đó là những giờ thực hành miệt mài trong phòng thí nghiệm cổ kính, là những buổi lên lớp dưới giảng đường trăm năm mang đậm hơi thở lịch sử.
Suốt hơn 80 năm qua, mảnh ký ức ấy vẫn đang được bồi đắp hằng ngày. Một ngôi trường cổ kính vẫn đang hằng ngày đào tạo ra những dược sĩ, những nhà khoa học chính là một di sản đang sống.
Những ngày này, TP HCM bước vào cao điểm nắng nóng. Từ sáng đến tối, đường phố lúc nào cũng đặc quánh người và xe. Những dòng phương tiện nối đuôi nhau dưới cái nóng oi bức, tiếng còi xe, khói bụi và khí thải vốn đã đủ khiến người tham gia giao thông mệt mỏi.
Nhưng giữa khung cảnh ngột ngạt ấy, nhiều người còn phải chịu thêm một điều khó chịu khác là hít khói thuốc lá từ những người xung quanh.
Đó là cảm giác không dễ chịu ngay cả với người khỏe mạnh, chứ chưa nói đến người già, trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai hay những người có vấn đề về hô hấp. Trong lúc đang kẹt cứng giữa dòng xe, không ai có thể né tránh làn khói thuốc đang phả thẳng vào mặt mình.
Hiện nay, Điều 11 của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá 2012 quy định nhiều địa điểm cấm hút thuốc hoàn toàn, nhưng lại không bao gồm việc hút thuốc khi tham gia giao thông. Theo tôi, đây là một thiếu sót, đặc biệt tại các đô thị lớn như Sài Gòn hay Hà Nội, nơi thường xuyên xảy ra ùn tắc kéo dài và mật độ phương tiện luôn ở mức rất cao.
Đã đến lúc cần nghiêm túc xem xét việc cấm hút thuốc khi tham gia giao thông, không chỉ để bảo vệ sức khỏe cộng đồng mà còn để xây dựng hình ảnh đô thị văn minh trong bối cảnh Việt Nam muốn nâng cao chất lượng sống và vị thế quốc gia.
Có ít nhất ba lý do cho thấy việc này là cần thiết và nên được thực hiện càng sớm càng tốt:
Thứ nhất, hút thuốc khi tham gia giao thông gây ảnh hưởng trực tiếp đến những người xung quanh. Chỉ một người hút nhưng hàng chục người khác phải hít khói thuốc thụ động. Điều này diễn ra phổ biến nhất khi dừng đèn đỏ hoặc kẹt xe.
Ở những không gian công cộng khác, người hút thuốc đôi khi vẫn có thể chủ động tránh xa trẻ em, phụ nữ mang thai hoặc người có vấn đề sức khỏe. Những người xung quanh cũng có thể rời khỏi khu vực có khói thuốc nếu cảm thấy khó chịu. Nhưng giữa một dòng xe đang ùn ứ thì hoàn toàn khác.
Người hút thuốc không thể biết xung quanh mình là ai, có trẻ nhỏ hay người mắc bệnh hô hấp hay không. Họ vô tư châm thuốc giữa đám đông, còn những người xung quanh thì không có bất kỳ lựa chọn nào ngoài việc "chịu trận". Khi xe cộ chen kín mặt đường, không ai có thể tránh đi đâu được.
Dưới cái nắng gay gắt của Sài Gòn, giữa khói bụi và khí thải dày đặc, việc phải hít thêm khói thuốc lá từ những người thiếu ý thức là điều rất khó chấp nhận.
Thứ hai, hút thuốc khi tham gia giao thông còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Nhiều người có thói quen gạt tàn thuốc xuống đường mà không nghĩ đến hậu quả. Tàn thuốc đang cháy rất nhẹ, dễ bị gió thổi ngược vào người đi phía sau, đặc biệt là người đi xe máy. Chỉ một khoảnh khắc giật mình vì tàn thuốc bay vào mặt cũng có thể dẫn đến va chạm hoặc tai nạn.
Thứ ba, hút thuốc khi chạy xe gần như đồng nghĩa với việc xả rác ra môi trường. Không ai đang chạy xe lại giữ đầu lọc thuốc còn cháy để mang về bỏ đúng nơi quy định. Phần lớn đều tiện tay vứt xuống đường.
Có thể đầu lọc thuốc không phải loại rác quá lớn nhưng hành vi ấy phản ánh một thói quen thiếu văn minh và góp phần làm xấu hình ảnh đô thị. Khi chuyện xả đầu thuốc lá xuống đường diễn ra hằng ngày và trở nên bình thường, nó cũng tạo ra tâm lý coi nhẹ ý thức giữ gìn môi trường công cộng.
Vì những lý do đó, tôi cho rằng đặc biệt tại các đô thị lớn có mật độ giao thông cao, cần sớm ban hành quy định cấm hút thuốc khi tham gia giao thông, đồng thời áp dụng chế tài xử phạt đủ nghiêm để tạo tính răn đe.
Nhiều quốc gia như Singapore hay Nhật Bản đã có những quy định rất nghiêm khắc nhằm kiểm soát hành vi hút thuốc nơi công cộng để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và xây dựng môi trường sống văn minh. Việt Nam hoàn toàn có thể học hỏi những mô hình đó.
