“Từ khi còn học tiểu học, tôi đã biết ba mình khác với nhiều ông bố của bạn bè xung quanh. Tôi được ba theo sát và dạy dỗ rất kỹ từ năm bốn tuổi. Ba dạy tôi tập đọc, tập viết, kể cho tôi nghe những câu chuyện cổ tích, chuyện kiếm hiệp, dạy ca dao, tục ngữ, dạy làm thơ. Những bài học về cách đối nhân xử thế không đến từ những lời giáo huấn khô khan mà từ những câu chuyện ngụ ngôn, những phép ví von gần gũi mà ba thường kể cho anh em tôi nghe.
Những điều ấy theo tôi suốt tuổi thơ và ảnh hưởng đến cách tôi nhìn cuộc sống khi trưởng thành. Từ năm lớp 8, tôi đã biết mình có một phần thừa kế trong tương lai. Đến khi tốt nghiệp đại học, tôi chính thức nhận được phần tài sản đó. Đó là một khối tài sản đủ để tôi không cần làm việc vẫn có thể sống thoải mái. Nhưng tôi chưa bao giờ nghĩ đến việc sống dựa vào tài sản được thừa hưởng.
Ngay từ khi còn chưa tốt nghiệp đại học, tôi đã đi làm. Nhớ tháng đầu tiên nhận lương, tôi hí hửng mang tiền ra ngân hàng gửi tiết kiệm. Cảm giác tự mình làm ra đồng tiền mang đến cho tôi niềm vui rất khác, một cảm giác mà tài sản thừa kế không thể thay thế.
Từ đó đến nay, tôi luôn làm việc với tinh thần nghiêm túc và hăng say. Tôi chi tiêu vừa đủ, không keo kiệt nhưng cũng không chạy theo lối sống xa hoa. Khi có tiền dư, tôi thường mua nhà hoặc đất. Tôi quan niệm đã mua được thì cố gắng giữ lại. Nếu chưa có nhu cầu sử dụng, tôi đóng cửa để đó như một khoản tích lũy cho tương lai.
Nhiều người nhìn vào điều kiện kinh tế của tôi thường nghĩ tôi phải sống rất khác. Nhưng thực tế không phải vậy. Tôi không dùng mỹ phẩm, không làm móng, không sưu tầm túi xách hàng hiệu. Trang sức tôi mua đơn giản vì thích đeo chứ không phải để thể hiện điều gì với người khác.
>> Tôi vào đời bằng khoản nợ 43 triệu cha để lại trước khi mất
Những chuyến du lịch của tôi phần lớn là đi cùng công ty hoặc kết hợp với các chuyến công tác. Thỉnh thoảng, tôi tự thưởng cho mình một chuyến đi khi muốn nghỉ ngơi hoặc đơn giản là có hứng đi chơi. Tôi thường chọn những ngày bình thường thay vì mùa cao điểm đông đúc.
Đi du lịch, điều tôi quan tâm nhất là được ăn ngon và ngắm cảnh đẹp. Tôi rất ít khi chụp ảnh, càng hiếm khi đăng lên mạng xã hội. Tôi cũng không có nhu cầu ở những khách sạn sang trọng hay tìm đến những nơi nổi tiếng chỉ để chụp hình. Với tôi, một nơi nghỉ ngơi sạch sẽ, thoải mái là đủ. Một quán ăn ngon và hợp khẩu vị cũng đã là một niềm vui.
Nhiều năm qua, tôi sống như vậy không phải kiểu tiết kiệm cực đoan hay khước từ hưởng thụ. Ba luôn nói với tôi rằng hãy sống cho mình chứ không phải cho ánh mắt của thiên hạ. Tiền bạc không bao giờ là dư thừa, bởi cuộc đời không chỉ có một thế hệ. Hôm nay mình dùng hết thì ngày mai con cháu sẽ bắt đầu từ đâu. Và điều tôi nhớ nhất là lời dặn: ‘Lao động là vinh quang. Còn có người cần mình thì còn làm việc’.
Có lẽ vì vậy mà dù có tài sản thừa kế từ khá sớm, tôi vẫn chưa từng nghĩ đến chuyện nghỉ ngơi để tận hưởng. Với tôi, làm việc không chỉ để kiếm tiền mà còn để cảm thấy mình có ích, còn giá trị và còn đóng góp được điều gì đó cho cuộc sống. Đến hôm nay, tôi vẫn tin rằng tài sản lớn nhất mà ba để lại không phải là khối tài sản vật chất tôi được nhận sau khi tốt nghiệp đại học. Điều quý giá nhất chính là những bài học sống mà ông đã dạy từ khi tôi còn là một đứa trẻ”.
Đó là chia sẻ của độc giả Minh Phương về thái độ với tài sản thừa kế cha mẹ để lại sau bài viết “Dư 300 triệu đồng mỗi năm nhưng tôi không có nổi mảnh đất”. Trong bối cảnh giá bất động sản liên tục tăng cao, sở hữu một căn nhà hay mảnh đất đang trở thành mục tiêu khó khăn với không ít người trẻ. Nhiều người phải dành hàng chục năm tích lũy, vay ngân hàng hoặc chấp nhận thu hẹp các nhu cầu cá nhân để có cơ hội an cư. Vì thế, những người được thừa hưởng tài sản từ gia đình thường được xem là có lợi thế lớn về tài chính và xuất phát điểm. Tuy nhiên, không phải ai có tài sản thừa kế cũng lựa chọn cuộc sống an nhàn hay chi tiêu thoải mái. Với một số người, điều quan trọng hơn giá trị vật chất là những bài học, quan niệm sống và cách sử dụng đồng tiền mà cha mẹ truyền lại.
"Đọc bài viết 'Tôi có 3 tỷ đồng nhưng không cố mua nhà Hà Nội', tôi lại nhớ đến câu chuyện của chính mình. Hiện tại, tôi đang làm việc tại gia, trong chính ngôi nhà ở Sài Gòn mà cách đây 10 năm vợ chồng tôi từng đắn đo rất nhiều rằng có nên mua hay không? Hồi đó, gom góp tất cả tiền bạc trong nhà, chúng tôi chỉ có khoảng 300 triệu. Nếu muốn mua nhà một tỷ, tôi sẽ phải vay thêm gần 700 triệu (khoảng 70% giá trị căn nhà), trong khi tổng thu nhập hai vợ chồng chỉ khoảng 24 triệu một tháng.
Thú thật, lúc ấy chúng tôi cũng rất áp lực, sợ đủ thứ. Nhìn quanh thị trường thời điểm đó, có những căn nhà rao bán với giá 1,5 tỷ hay hơn 2 tỷ nhưng tôi cũng chỉ biết tặc lưỡi: 'Sao mà đắt vậy?' và cảm thấy tiếc nếu mình không mua ngay. Cuối cùng tôi quyết định vay mua nhà rồi vừa trả nợ, vừa cố gắng làm ăn.
Giờ nhìn lại, căn nhà của tôi có giá đâu đó khoảng 5-6 tỷ đồng. Nếu ngày đó vợ chồng tôi cứ tiếp tục chần chừ, chờ đợi cho đủ tiền mới mua nhà, thì dù cố dành dụm đến mấy thì giờ may ra trong tay có 2-3 tỷ là cùng, và có lẽ chúng tôi vẫn sẽ phải tiếp tục chạy theo giá nhà.
Một điều nữa mà ít người nói đến là khi đã có nhà, bạn sẽ có một lợi thế tài chính rất lớn. Đó không chỉ là nơi để ở, mà còn là tài sản bảo chứng, tạo đòn bẩy khi cần vay vốn để đầu tư, kinh doanh hoặc xử lý những giai đoạn khó khăn trong cuộc sống. Chính nhờ căn nhà đầu tiên này mà hai vợ chồng tôi đã vay để đầu tư thêm nhiều bất động sản khác, từ đó gia tăng giá trị tài sản của bản thân.
>> 'Lương 40 triệu đồng vẫn mua được nhà Sài Gòn'
Tôi nghĩ, mỗi thế hệ đều có một cái khó riêng trong việc mua nhà. Thời trước, điều kiện vay ngân hàng không dễ như bây giờ, thu nhập đã thấp lại còn bấp bênh hơn (giá nhà có thể rẻ hơn bây giờ nhưng cũng vẫn là khá cao so với khả năng tiết kiệm hồi ấy), cơ hội tiếp cận thông tin cũng ít hơn. Nhiều người như cha mẹ tôi vẫn mạnh dạn mua nhà, chấp nhận vay và trả dần trong nhiều năm, hành trình đó thật sự không hề dễ dàng như người ngoài nhìn vào.
Ngược lại, thế hệ sau này có nhiều điều kiện hơn, cơ hội kiếm tiền rộng mở hơn, nhưng cũng đối mặt áp lực khác: chi phí sống đắt đỏ, kỳ vọng cuộc sống cao hơn, nhiều lựa chọn nên đôi khi cũng dễ chần chừ hoặc sợ rủi ro. Tuy vậy, nếu cứ vì khó mà không dám bắt đầu thì rất khó có tài sản lớn như nhà, đất.
Tất nhiên, tôi không khuyên ai nên vay mua nhà quá sức để rồi bị khoản nợ nhấn chìm. Nhưng cũng đừng đợi đủ tiền mới mua nhà mà bỏ lỡ cơ hội. Quan trọng là mỗi người cần tính toán khả năng chịu đựng của mình, chấp nhận đánh đổi, dám đi trước một bước và kiên trì mới mục tiêu của mình để có nhà. Cũng giống như câu nói: 'Đường đi khó không phải vì ngăn sông cách núi, mà vì lòng người ngại núi e sông'".
Đó là quan điểm của độc giả Nguyenthanhphat về hành trình thay đổi suy nghĩ và thực hiện giấc mơ mua nhà của bản thân. Trong bối cảnh hiện nay, câu chuyện mua nhà với người trẻ ngày càng trở nên áp lực hơn khi giá bất động sản tại Hà Nội và TP HCM vẫn neo ở mức cao, dù thị trường đã có giai đoạn chững lại sau thời kỳ "sốt nóng".
Theo nhiều báo cáo thị trường đầu năm 2026, giá căn hộ tại các đô thị lớn tiếp tục tăng do nguồn cung nhà ở vừa túi tiền khan hiếm, trong khi chi phí đất, vật liệu và lãi vay đều tăng mạnh so với nhiều năm trước. Không ít người trẻ có thu nhập khá vẫn phải mất hàng chục năm tích lũy mới đủ tiền mua nhà nếu không sử dụng đòn bẩy tài chính. Chính thực tế đó khiến câu hỏi "nên chờ đủ tiền mới mua nhà hay chấp nhận vay sớm để sở hữu tài sản?" trở thành nỗi băn khoăn của không ít gia đình trẻ.
Ngay cả khi có hỗ trợ từ gia đình hoặc vay ngân hàng, việc sở hữu nhà với người trẻ vẫn rất khó khăn. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng an cư mà còn làm suy giảm động lực phát triển cá nhân, dẫn tới tình trạng "dịch chuyển động lực của nhân tài". Người lao động vẫn ở lại thành phố làm việc nhưng dần giảm động lực mua nhà, nâng cao chất lượng sống, trì hoãn lập gia đình, sinh con hoặc đầu tư cho bản thân do áp lực chi phí sinh hoạt quá lớn.
Khó khăn lớn nhất của người trẻ hiện nay không chỉ là giá nhà cao mà còn là sự mất cân đối giữa thu nhập và khả năng tiếp cận nhà ở phù hợp. Nhiều gia đình trẻ đang đứng trước lựa chọn khó khăn: hoặc vay dài hạn để sở hữu một căn hộ nhỏ trong trung tâm, hoặc tiếp tục thuê nhà trong trạng thái thiếu ổn định. Cả hai phương án đều tạo áp lực lớn về tài chính lẫn tâm lý. Trong khi đó, không ít người trẻ vẫn kỳ vọng giá nhà trung tâm sẽ giảm xuống mức "vừa túi tiền" sau các đợt điều chỉnh của thị trường.
Đại gia đình tôi có 19 người, tính cả ông bà nội, cô chú, bố mẹ, anh chị em và các cháu thì đó là một gia đình khá đông đúc.
Tôi là con út của ba mẹ, vợ chồng tôi có hai con. Mùa tựu trường tới, đứa út sẽ vào lớp 6. Đứa cháu gọi tôi bằng chú là con của anh trai tôi kết hôn nhiều năm nhưng hiếm muộn, vẫn chưa có con. Những người cháu khác cũng đã lập gia đình, nhưng con của họ đều xấp xỉ tuổi con út tôi.
Nhìn lại cả đại gia đình, tôi chợt nhận ra đã rất lâu rồi chúng tôi không có một em bé mới sinh. Không còn cảnh mọi người chuyền tay nhau bế bồng, không còn tiếng khóc oe oe trong những dịp họp mặt. Đại gia đình thiếu em bé.
Tôi từng nghe một vài cháu nói rằng rất thích trẻ con, nhưng là con của người khác. Thấy em bé thì bế bồng, nựng nịu, chơi đùa rất vui. Nhưng khi hỏi bao giờ sinh con thì câu trả lời thường là: "Để từ từ đã". Thế nên thích trẻ con không đồng nghĩa với việc muốn sinh con.
Ngày trước, chuyện sinh con dường như là một phần rất tự nhiên của hôn nhân. Còn bây giờ, nhiều người trẻ nhìn việc có con như một quyết định cần cân nhắc rất kỹ. Vì có nhiều nỗi sợ: Sợ không đủ tiền, sợ không đủ thời gian...
Nhưng tôi nghĩ còn một nguyên nhân khác ít được nhắc tới hơn. Đó là môi trường xã hội ngày càng kém thân thiện với trẻ em.
Chỉ cần đưa một đứa trẻ ra ngoài là cha mẹ có thể nhận về vô số ánh nhìn khó chịu. Trẻ chạy nhảy trong quán cà phê bị cho là làm phiền người khác. Trẻ khóc trên máy bay bị xem như một sự quấy rầy. Trẻ hiếu động ở nơi công cộng dễ trở thành đối tượng bị phàn nàn.
Nhiều không gian được thiết kế cho người lớn nhưng lại thiếu sự bao dung với trẻ nhỏ. Dần dần, trẻ em trở thành những "vị khách không được chào đón" trong chính cộng đồng mà các em đang lớn lên.
Người lớn ngày nay cũng quen với cuộc sống gọn gàng, tiện lợi và ít ràng buộc hơn. Một đứa trẻ đồng nghĩa với việc phải thức đêm, phải hy sinh thời gian cá nhân, phải thay đổi nhiều kế hoạch. Trong mắt không ít người, trẻ con trở thành một "gánh nặng" nhiều hơn là một niềm vui. Đó là điều khiến tôi trăn trở vì nếu nhìn xa hơn, đó là câu chuyện của một xã hội đang già đi.
Chúng ta học hành, tìm việc, phấn đấu, kiếm tiền - sẽ có ý nghĩa gì nếu vắng thế hệ kế tiếp?
Bấy lâu nay tôi vẫn không cho rằng giải pháp nằm ở những lời kêu gọi sinh nhiều con. Điều cần thiết là tạo ra một môi trường mà ở đó việc có con không trở thành một cuộc đánh đổi quá lớn. Một môi trường có chi phí nuôi con hợp lý hơn, có nhiều hỗ trợ hơn cho các gia đình trẻ và quan trọng nhất là thân thiện hơn với trẻ em.
Kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5 vừa rồi, tôi chi khoảng 20 triệu cho chuyến du lịch của gia đình ba người. Điều đáng nói là chúng tôi vẫn đang ở nhà thuê. Khi biết chuyện, không ít người quen của tôi nói rằng: "Chi tiêu như vậy là lãng phí", hay "sao không để dành tiền mua nhà, nghỉ lễ ở nhà cho đỡ tốn?".
Thực ra, tôi đã có nhiều năm sống với tâm lý phải dành dụm, phải tích lũy càng nhiều càng tốt để hướng tới việc sở hữu một căn nhà của riêng mình. Nhưng càng chạy theo mục tiêu đó, tôi càng nhận ra cuộc sống của mình trở nên căng thẳng, mệt mỏi, bế tắc. Những dịp nghỉ lễ đáng lẽ là thời gian để nghỉ ngơi, lại biến thành những ngày quanh quẩn trong nhà, vì "đi đâu cũng tốn kém".
Năm nay, dù thu nhập của hai vợ chồng ở Sài Gòn vẫn loanh quanh 30 triệu một tháng, nhưng tôi quyết định làm khác đi. Tôi muốn cả gia đình có một chuyến đi chơi thực sự, dù không quá xa xỉ nhưng đủ để thay đổi không khí, để vợ chồng và con có thời gian bên nhau đúng nghĩa.
20 triệu không phải là số tiền nhỏ với gia đình tôi. Đó là cả một khoản tích góp lớn. Nhưng đổi lại, chúng tôi có những ngày không phải vội vã, không phải lo công việc, không phải tính toán từng đồng chi tiêu nhỏ lẻ. Con tôi lần đầu được trải nghiệm những điều mới mẻ, vợ tôi có những khoảnh khắc thư giãn hiếm hoi, còn tôi thì thấy mình thực sự được nghỉ.
>> Vợ chồng lương 30 triệu không bám trụ nổi Sài Gòn
Có người sẽ nói, những thứ đó không "cụ thể" như một khoản tiền tiết kiệm. Nhưng với tôi, ký ức và trải nghiệm cũng là một dạng tài sản, chỉ là không thể đo đếm ngay lập tức.
Tôi không phủ nhận tầm quan trọng của việc tiết kiệm, càng không đánh giá thấp mục tiêu mua nhà. Nhưng nếu vì một mục tiêu trong tương lai mà đánh đổi hết những niềm vui ở hiện tại, tôi thấy không đáng. Bởi không ai biết chắc mình sẽ mất bao lâu để đạt được mục tiêu đó, và trong quãng thời gian ấy, mình đã bỏ lỡ bao nhiêu khoảnh khắc đáng nhớ?
Tiết kiệm không có nghĩa là phải sống dè sẻn đến mức tự tước đi những trải nghiệm của bản thân và gia đình. Với tôi, việc "hưởng thụ trước mắt" trong khả năng cho phép cũng là một cách để cuộc sống có ý nghĩa hơn. Chuyến đi vừa rồi khiến tôi cảm thấy gia đình mình gắn kết hơn, bản thân tôi nhẹ nhõm hơn. Và đôi khi, chỉ cần vậy cũng đã đủ để thấy số tiền bỏ ra là xứng đáng.
Có thể lựa chọn của tôi không phải dành cho tất cả mọi người. Nhưng nếu cứ mãi chờ "khi nào đủ điều kiện" mới cho phép mình tận hưởng cuộc sống, thì có lẽ sẽ chẳng bao giờ là đủ. Bởi sống không chỉ là tích lũy cho tương lai, mà còn là biết cách tận hưởng hiện tại, trong giới hạn mình có thể.
