Nhiều câu chuyện thực tế nhức nhối về an toàn thực phẩm được cử tri và Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chia sẻ trong buổi tiếp xúc cử tri sáng 4/5.
Đề xuất công khai “danh sách đen” cơ sở vi phạm an toàn thực phẩm
Cử tri Nguyễn Xuân Tùng (Phó Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Ô Chợ Dừa) nhận định đây là vấn đề nóng, cần áp dụng chế tài xử phạt hình sự thật nặng thay vì chỉ xử phạt hành chính.
Cử tri phường Ô Chợ Dừa cũng nêu thực tế trách nhiệm quản lý đang bị chia sẻ và chồng chéo giữa một số bộ, dễ dẫn đến tình trạng đùn đẩy trách nhiệm khi có sự cố xảy ra. Ông đề xuất cần một mô hình quản lý tập trung hơn, hoặc phải quy định rõ đầu mối bộ chịu trách nhiệm và người đứng đầu địa phương để xảy ra vi phạm.
Đặc biệt, với thực phẩm chức năng, thực phẩm bán online rất khó kiểm soát về nguồn gốc và chất lượng, cử tri kiến nghị cần siết chặt quy định đăng ký kinh doanh trên các nền tảng số, đồng thời, yêu cầu các sàn thương mại điện tử phải liên đới chịu trách nhiệm về chất lượng sản phẩm được bày bán.
Để khắc phục việc người dân không được biết sớm thông tin về các cơ sở vi phạm để phòng tránh, cử tri kiến nghị thiết lập một hệ thống “danh sách đen” các cơ sở, thương hiệu vi phạm an toàn thực phẩm và công khai trên toàn quốc để người dân cùng tham gia giám sát và tẩy chay.
Chia sẻ với những lo lắng này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nhìn nhận có bất cập khi nhiều bộ cùng tham gia quản lý nhưng không rõ ai chịu trách nhiệm và bị cắt khúc trong quản lý.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng nêu định hướng sửa đổi tới đây đã thống nhất giao Bộ Y tế chịu trách nhiệm cuối cùng về quản lý an toàn thực phẩm. “Còn các cơ quan phải phối hợp, không để cắt khúc, không ai chịu trách nhiệm và cuối cùng vẫn có tiêu cực, như vụ việc tại Cục An toàn thực phẩm của Bộ Y tế vừa qua làm mất chỗ dựa, mất niềm tin”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn chứng.
“Không để lợi ích bất chính đặt trên sức khỏe người dân”
Trong câu chuyện quản lý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng đặt vấn đề trách nhiệm của chính quyền cơ sở, điển hình như vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm ở trường học.
“Ai cũng biết đồ ăn ở cổng trường bán rất chạy, học sinh rất thích ăn vì rẻ, nhưng thực phẩm không đảm bảo vì kém chất lượng, thậm chí cận hoặc hết hạn sử dụng vẫn bán”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói, đồng thời đặt vấn đề “có nên để duy trì hàng quán bán mất trật tự như vậy ở cổng trường không?”.
Trách nhiệm trong câu chuyện này, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, là của phường, xã.
Việc sử dụng chất cấm trong chăn nuôi, hóa chất trong thực phẩm vượt mức, thực phẩm giả, thực phẩm kém chất lượng, thực phẩm chức năng và đồ ăn bán trên mạng khó kiểm soát nguồn gốc, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đang gây lo lắng trong xã hội.
“Tôi nghe câu chuyện rất đau lòng. Có người nói rằng mẹ già ốm cần tăng cường sức khỏe lại mua phải hộp sữa giả, rất ác, rất dã man”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước dẫn chứng, và đồng tình cần tăng chế tài, làm rõ trách nhiệm quản lý, khắc phục tình trạng quản lý chồng chéo giữa các cơ quan.
Theo lãnh đạo Đảng, Nhà nước, quản lý an toàn thực phẩm phải rõ đầu mối, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền. Đi kèm với đó, cần xử lý nghiêm vi phạm cố ý sản xuất, kinh doanh thực phẩm độc hại, thực phẩm giả, kém chất lượng.
Nếu đủ yếu tố cấu thành tội phạm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu xử lý hình sự nghiêm minh theo quy định của pháp luật, không chấp nhận những vi phạm này vì không chỉ làm ảnh hưởng sức khỏe người dân mà ảnh hưởng cả thị trường, nhiều khi chỉ vì một lô hàng hóa kém chất lượng mà ảnh hưởng cả một ngành sản xuất.
“Phải tạo được môi trường lành mạnh vì để giành được uy tín trên thị trường rất khó khăn”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Với thực phẩm bán trên nền tảng số, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cần cách quản lý phù hợp với thực tiễn, không để trung gian mạng trở thành nơi tiếp thị hàng giả, hàng kém chất lượng, thực phẩm không rõ nguồn gốc.
Các sàn thương mại điện tử, nền tảng số cũng phải có trách nhiệm kiểm soát người bán, nguồn gốc sản phẩm và phối hợp với cơ quan chức năng phát hiện vi phạm.
Mặt khác, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cần hỗ trợ nông dân, hợp tác xã sản xuất sạch có đầu ra ổn định, chi phí chứng nhận hợp lý.
Nhấn mạnh bảo vệ người tiêu dùng phải đi đôi với khuyến khích sản xuất sạch và kinh doanh chân chính, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định tinh thần “bảo vệ an toàn trong từng bữa ăn của người dân, không để lợi ích bất chính đặt trên sức khỏe người dân”.
Sáng nay 4.6, trao đổi với PV Thanh Niên, bà Hoàng Thị Như Thanh, Chủ tịch UBND phường An Cựu, thành phố Huế cho biết khu vực núi Tam Thai vừa xảy ra vụ cháy rừng thông do nhóm người đi cắm trại gây ra. Nhờ sự phát hiện kịp thời của người dân cùng sự vào cuộc khẩn trương của các lực lượng chức năng, đám cháy đã nhanh chóng được khống chế, không để lan rộng.
Trước đó, chiều tối 3.6, người dân sống tại khu vực núi Tam Thai phát hiện ngọn lửa bùng phát trên khu vực rừng thông. Ngay sau đó, bà Lê Thị Tâm, Trưởng ban Công tác Mặt trận - Chi hội trưởng phụ nữ Tổ dân phố 6 và ông Trịnh Hồng Khoái, người dân địa phương đã nhanh chóng dập lửa tại chỗ, đồng thời báo cáo cho lực lượng chức năng.
Sau khi nhận được tin báo, bà Hoàng Thị Như Thanh đã nhanh chóng huy động các lực lượng là cán bộ phường, công an, quân sự cùng người dân phối hợp tham gia chữa cháy.
Với tinh thần khẩn trương, ngay sau đó đám cháy đã được khống chế, đồng thời triển các biện pháp làm nguội hiện trường nhằm ngăn ngừa nguy cơ bùng phát cháy rừng trở lại.
Qua xác minh ban đầu, vụ cháy xuất phát từ hoạt động đốt lửa của một số người đi cắm trại tại khu vực núi Tam Thai. Do thời tiết nắng nóng, gió mạnh và lớp thực bì khô dày, ngọn lửa đã bùng phát và lan rộng.
Chủ tịch UBND phường An Cựu cho biết hiện Công an phường đã điều tra, tìm nhóm người gây ra vụ cháy trên.
Chính quyền địa phương cũng khuyến cáo người dân nâng cao ý thức chấp hành các quy định về phòng cháy, chữa cháy; không sử dụng lửa tùy tiện tại các khu vực đồi núi, bãi cỏ, thực bì khô và những nơi có nguy cơ cháy cao.
Ngày 29.5, thông tin từ Công an tỉnh Quảng Ninh cho biết, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh vừa khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với bà Phạm Thị Thắm (48 tuổi, trú thôn Đông Thắng, đặc khu Vân Đồn, Quảng Ninh), để điều tra về tội gây ô nhiễm môi trường, theo khoản 2, điều 235 Bộ luật Hình sự.
Tại thời điểm kiểm tra, cơ sở của bà Thắm đang hoạt động sơ chế hàu. Đáng chú ý, khu vực liền kề nhà xưởng có 2 ao nước, dọc theo bờ ao phát hiện lượng lớn vỏ hàu được tập kết thành nhiều đống với tổng trọng lượng lên tới 324.500 kg.
Theo cơ quan điều tra, từ năm 2021 đến thời điểm bị phát hiện, bà Phạm Thị Thắm đã tự xây dựng nhà xưởng sơ chế hàu tại khu vực trên để thu mua, bóc tách và sơ chế hàu nhưng không đăng ký kinh doanh theo quy định.
Cơ sở sử dụng khoảng 10 lao động thường xuyên để thực hiện các công đoạn phân loại, bóc tách và sơ chế thủy sản.
Quá trình điều tra xác định, mặc dù đã ký hợp đồng với Công ty TNHH Môi trường - Đô thị Vân Đồn để thu gom và xử lý chất thải, nhưng nhằm giảm chi phí, từ năm 2021 đến nay, bà Thắm đã chỉ đạo người làm công đổ toàn bộ lượng vỏ hàu thải loại ra khu vực ven bờ 2 ao cạnh nhà xưởng.
Khai với cơ quan điều tra, bà Thắm cho biết, toàn bộ số vỏ hàu này phát sinh từ hoạt động sơ chế thủy sản của cơ sở.
Cũng theo cơ quan điều tra, khu vực tập kết vỏ hàu không nằm trong quy hoạch, không được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt là địa điểm tập kết hoặc xử lý chất thải.
Ngày 20.4.2026, Viện Khoa học hình sự Bộ Công an đã ban hành kết luận giám định, xác định số vỏ hàu trên là chất thải rắn thông thường.
Căn cứ tài liệu, chứng cứ thu thập được, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Quảng Ninh đã ra quyết định khởi tố vụ án hình sự và khởi tố bị can đối với bà Phạm Thị Thắm về hành vi gây ô nhiễm môi trường.
Theo Công an tỉnh Quảng Ninh, vụ án đang tiếp tục được điều tra mở rộng, làm rõ trách nhiệm của các cá nhân, tổ chức có liên quan để xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.
Trong khuôn khổ họp báo ra mắt chương trình "Vì một Việt Nam khỏe mạnh", Bộ Y tế, Sở Y tế TP.HCM và báo Tuổi Trẻ tổ chức hội thảo "Kinh tế bạc thúc đẩy hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe".
Hội thảo với nhiều bài tham luận và một phiên thảo luận. Nội dung tập trung vào các vấn đề trọng tâm như y tế dự phòng, già hóa dân số và các giải pháp phát triển hệ sinh thái chăm sóc sức khỏe toàn diện.
Mở đầu hội thảo, PGS.TS Trần Đắc Phu - nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (Bộ Y tế) - cho hay Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị đã nêu rất rõ: sức khỏe là vốn quý nhất của mỗi con người và của toàn xã hội.
Chúng ta vẫn thường nói rằng khi thiếu tiền thì cần tiền, nhưng khi không có sức khỏe thì mọi thứ khác đều trở nên vô nghĩa. Điều đó cho thấy sức khỏe chính là nền tảng của sự phát triển.
Theo định nghĩa của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), sức khỏe không chỉ là trạng thái không có bệnh tật, mà còn bao gồm sức khỏe thể chất, tinh thần và xã hội. Vì vậy, các chính sách y tế hiện nay cần hướng tới việc bảo vệ và nâng cao sức khỏe một cách toàn diện, bao gồm cả việc nâng cao tầm vóc, tuổi thọ và chất lượng cuộc sống.
Việt Nam chúng ta có một điểm rất đáng ghi nhận: tuổi thọ trung bình cao hơn so với nhiều quốc gia có cùng mức thu nhập.
Tuy nhiên, thực tế vẫn tồn tại một vấn đề đáng suy nghĩ: "sống lâu nhưng chưa sống khỏe". Nhiều người trong chúng ta vẫn đang phải điều trị các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường…
Chính vì vậy, Nghị quyết 72 đã nhấn mạnh một chuyển đổi rất quan trọng: từ tư duy "khám chữa bệnh" sang "chủ động phòng bệnh".
Điều này không có nghĩa là xem nhẹ công tác khám chữa bệnh, mà là thay đổi thứ tự ưu tiên và cách tiếp cận. Trước đây, chúng ta thường chờ có bệnh mới đi khám; còn hiện nay, cần chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.
Đặc biệt, Nghị quyết 72 cũng khẳng định vai trò then chốt của y tế cơ sở, trong đó có các trạm y tế xã. Chúng ta cần thay đổi nhận thức rằng tuyến cơ sở không phải là tuyến "kém quan trọng", mà chính là nền tảng của hệ thống y tế.
Ông Phu nhấn mạnh y tế cơ sở, đặc biệt là các trạm y tế xã, giữ vai trò nền tảng, là nơi trực tiếp quản lý sức khỏe người dân, phát hiện sớm bệnh tật, tư vấn và triển khai các hoạt động dự phòng.
Y tế dự phòng bao gồm các biện pháp nhằm ngăn ngừa bệnh, giảm nguy cơ và bảo vệ sức khỏe cộng đồng, chủ yếu hướng tới những người còn khỏe mạnh, trong khi khám chữa bệnh tập trung điều trị khi đã mắc bệnh; hai lĩnh vực này có sự gắn kết chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau.
Trong bối cảnh hiện nay, việc tăng cường y tế dự phòng và củng cố hệ thống y tế cơ sở không chỉ giúp nâng cao sức khỏe người dân mà còn góp phần giảm tải cho các bệnh viện, nâng cao hiệu quả kinh tế và tính bền vững của hệ thống y tế.
Vì vậy, để hướng tới mục tiêu một Việt Nam khỏe mạnh, chúng ta cần thay đổi tư duy từ thụ động sang chủ động, chú trọng phòng bệnh hơn chữa bệnh, phát huy vai trò của y tế cơ sở và tập trung vào các nhóm nguy cơ cao. Đây không chỉ là trách nhiệm của ngành y tế mà là nhiệm vụ chung của toàn xã hội.
