Phát biểu tại buổi tiếp xúc cử tri Hà Nội sáng 4/5, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu thực trạng kỳ thi vào lớp 10 đang tạo áp lực lớn, thậm chí căng thẳng hơn thi đại học, gây tâm lý bất an cho học sinh, phụ huynh và giáo viên. Ông đặt vấn đề vì sao lại để tồn tại áp lực này, trong khi chủ trương là phổ cập giáo dục đến hết lớp 12 và thi cử phải nhằm đánh giá chất lượng chứ không phải để loại học sinh khỏi trường học.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nguyên nhân trực tiếp là thiếu trường, thiếu lớp, thiếu giáo viên, dẫn đến việc phải dùng giải pháp hành chính để sàng lọc. Hà Nội hiện còn thiếu khoảng 1.000 trường học. Với quy mô hơn 9 triệu dân, trong đó hơn 3 triệu người dưới 18 tuổi, học sinh chiếm gần 1/3 dân số, áp lực lên hệ thống giáo dục là rất lớn.
Ông cho biết cả nước có 1,8-1,9 triệu công chức, viên chức, trong đó ngành giáo dục chiếm hơn 80%, tương đương khoảng 1,5 triệu người, còn y tế khoảng 10%. Tuy nhiên, việc bố trí cần tính lại theo nhu cầu thực tế. Với giáo dục, có thể xác định theo nguyên tắc mỗi lớp 25-30 học sinh cần ít nhất một giáo viên, từ đó tính ra nhu cầu nhân lực tương ứng.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu rà soát lại toàn bộ hệ thống để bảo đảm đủ trường, đủ lớp, đủ giáo viên cho học sinh đến trường. Các hoạt động dịch vụ như tổ chức bữa ăn học đường cần chuyển cho doanh nghiệp đảm nhiệm, nhà trường tập trung vào nhiệm vụ dạy học, tránh phát sinh rủi ro và giảm tải cho giáo viên.
Ông nhấn mạnh khi bảo đảm đủ điều kiện học tập, áp lực thi cử sẽ giảm theo. Học sinh chưa đạt yêu cầu cần được bồi dưỡng để tiến bộ, học sinh khá giỏi cần được phát triển thành nhân lực chất lượng cao, thay vì tạo áp lực dồn nén trong mỗi mùa thi. Nếu không bảo đảm cơ hội học tập, học sinh sau lớp 9 hoặc lớp 10 có thể phải ở nhà, kéo theo nhiều hệ lụy xã hội.
“Cần phân cấp rõ cho chính quyền địa phương trong quy hoạch trường lớp, dự báo số học sinh từ dữ liệu dân cư để chủ động chuẩn bị. Biên chế giáo viên cũng phải điều chỉnh linh hoạt theo biến động số học sinh, không thể giữ cố định”, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nói.
Đối với thực phẩm quanh trường học, ông lưu ý tình trạng hàng quán bán đồ ăn giá rẻ, kém chất lượng, thậm chí cận hạn sử dụng. Vì vậy, chính quyền cơ sở cần tăng cường quản lý từ gốc, không để tình trạng kinh doanh ảnh hưởng đến sức khỏe học sinh, đồng thời bảo đảm trật tự và an toàn khu vực trường học.
Mỗi người dân cần một hồ sơ sức khỏe suốt đời
Về lĩnh vực y tế, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh định hướng trọng tâm là chuyển mạnh sang chăm sóc sức khỏe ban đầu, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Ông đề nghị phát triển mô hình bác sĩ gia đình và hồ sơ sức khỏe điện tử gắn với mỗi người dân từ khi sinh ra, giúp theo dõi liên tục bệnh sử, tiêm chủng và quá trình điều trị.
Kết quả thí điểm khám sức khỏe định kỳ tại một số địa bàn cho thấy khoảng 30% người dân được phát hiện bệnh nhưng trước đó không biết, trong đó có cả bệnh nghiêm trọng. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của tầm soát sớm và chăm sóc sức khỏe chủ động ngay từ cơ sở.
Để triển khai hiệu quả, các cơ quan cần tính toán lại tỷ lệ bác sĩ theo dân số, có thể theo các mức 500, 1.000 hoặc 2.000 người dân một bác sĩ, phù hợp với điều kiện từng địa bàn. Đồng thời, hệ thống y tế cần ưu tiên chăm sóc người cao tuổi, trẻ em và nhóm yếu thế, cũng như phát triển các chuyên ngành như lão khoa, nhi khoa để đáp ứng đặc thù bệnh lý.
Bên cạnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chủ động kiểm soát, tiến tới xử lý dứt điểm một số bệnh truyền nhiễm đã có vaccine, tránh tình trạng bùng phát lặp lại gây tốn kém nguồn lực, đồng thời tập trung nhiều hơn vào các bệnh không lây nhiễm như tim mạch, huyết áp, nội tiết.
Luật Hộ tịch hiện hành quy định thẩm quyền đăng ký khai sinh, kết hôn, giám hộ hoặc khai tử thuộc UBND cấp xã nơi người đăng ký cư trú. Quá trình triển khai, điều này dần gây nhiều khó khăn cho người dân trong việc đi lại, nhất là các trường hợp có nơi làm việc và nơi thường trú hoặc tạm trú cách xa nhau.
Từ 1.3.2027, luật mới cho phép UBND cấp xã thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc vào nơi cư trú của người đăng ký. Người dân có thể lựa chọn cơ quan đăng ký hộ tịch thuận tiện nhất.
Chính phủ cho hay, hiện đã có đầy đủ các điều kiện để thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính. Trong đó, cơ sở dữ liệu hộ tịch đã đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, phục vụ việc kết nối, tra cứu thuận tiện. Đội ngũ công chức hộ tịch tại các địa phương cũng đã được kiện toàn, bảo đảm năng lực chuyên môn.
Luật Hộ tịch năm 2026 quy định chủ tịch UBND cấp xã có thẩm quyền ký giấy tờ hộ tịch. Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, chủ tịch UBND cấp xã được ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch theo quy định, trừ giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn và giấy tờ hộ tịch có yếu tố nước ngoài.
Với quy định mới, chủ tịch UBND cấp xã có thể ủy quyền cho công chức hộ tịch ký giấy khai tử. Điều này nhằm giải quyết tình trạng "chủ tịch xã đi công tác thì ai sẽ ký giấy khai tử để người dân tổ chức đám tang" mà đại biểu Quốc hội từng băn khoăn.
Riêng với giấy khai sinh và chứng nhận kết hôn, đây là các giấy tờ gốc, đi theo suốt cuộc đời của mỗi người, không chỉ sử dụng trong nước mà ở cả nước ngoài. Do đó, luật tiếp tục quy định lãnh đạo UBND cấp xã phải trực tiếp ký, nhằm bảo đảm tính chính xác, chặt chẽ và trang trọng.
Luật Hộ tịch hiện hành quy định người dân có trách nhiệm tự thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử trong thời hạn luật định; nếu chậm đăng ký có thể bị xử phạt vi phạm hành chính.
Luật mới bổ sung phương thức đăng ký hộ tịch chủ động. Khi các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh kết nối và chia sẻ dữ liệu với hệ thống hộ tịch, cơ quan đăng ký sẽ tự động thực hiện việc đăng ký khai sinh, khai tử. Lộ trình thực hiện trên toàn quốc chậm nhất là 1.1.2031.
Theo Chính phủ, đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế "người dân yêu cầu" sang "cơ quan nhà nước chủ động phục vự".
Trong giai đoạn chuyển tiếp, các địa phương đủ điều kiện thì chủ động triển khai trước. Nhà nước sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng, đào tạo nguồn nhân lực và đẩy mạnh truyền thông chính sách nhằm bảo đảm tính khả thi và đồng thuận xã hội.
Một điểm mới quan trọng khác, luật Hộ tịch năm 2026 cho phép thay đổi thông tin về quê quán trong nội dung đăng ký khai sinh của người đã thành niên theo yêu cầu của người đó hoặc trong nội dung đăng ký khai sinh của con chưa thành niên theo yêu cầu của cha, mẹ đẻ.
Chính phủ cho hay, quê quán là thông tin gắn với nguồn gốc, dòng tộc và bản sắc cá nhân, được cha, mẹ thỏa thuận lựa chọn cho con khi đăng ký khai sinh.
Song, thực tiễn phát sinh nhiều trường hợp thông tin này được xác định chưa phù hợp (do khai theo tập quán, theo một bên cha hoặc mẹ, hoặc do sai sót lịch sử) hoặc cá nhân đã thành niên muốn thay đổi quê quán do cha, mẹ đã lựa chọn trước đây.
Vì thế, việc mở rộng phạm vi thay đổi thông tin hộ tịch như luật mới sẽ tạo điều kiện để cá nhân được điều chỉnh phù hợp với ý chí, nguyện vọng chính đáng của mình.
Luật hiện hành quy định sổ hộ tịch là sổ giấy. Còn theo luật mới, sổ hộ tịch gồm cả sổ giấy và sổ điện tử. Sau thời điểm 1.3.2027, sổ giấy vẫn có giá trị làm căn cứ chứng minh các sự kiện, thông tin hộ tịch của cá nhân, sử dụng để tra cứu, cấp giấy tờ hộ tịch.
Chính phủ cho hay, dữ liệu hộ tịch điện tử được lưu trữ tập trung, có cơ chế sao nhiều lớp, bảo đảm an toàn cao hơn so với phương thức lưu trữ phân tán bằng số giấy truyền thống.
Việc duy trì song song hệ thống sổ giấy đối với toàn bộ các sự kiện hộ tịch sẽ làm phát sinh chi phí, tăng khối lượng công việc, chưa kể khả năng sai lệch, không phù hợp với chủ trương chuyển đổi số.
Do vậy, luật mới chỉ yêu cầu sử dụng sổ giấy và sổ điện tử đối với thủ tục đăng ký kết hôn và đăng ký giám hộ.
Ngày 3/6, UBND xã Phú Riềng (thành phố Đồng Nai) tổ chức tuyên dương và tặng giấy khen cho anh Nông Văn Trường, Nguyễn Huy Hùng, Nguyễn Văn Hậu, Phạm Quang Hiếu và chị Phạm Thị Thương vì hành động dũng cảm cứu người trong mưa lũ.
Trước đó, khoảng 20h ngày 2/6, mưa lớn kéo dài khiến nước tại cống suối Dên (xã Phú Riềng) dâng cao, chảy xiết. Trong lúc đi qua điểm ngập, 3 phụ nữ cùng 2 xe máy bị dòng nước cuốn trôi. Phát hiện sự việc, 5 người dân lập tức ứng cứu, đưa các nạn nhân vào bờ an toàn.
Tối cùng ngày, Bí thư Đảng ủy xã Phú Riềng Nguyễn Thị Xuân Hoà và ông Nguyễn Danh Tùng, Chủ tịch UBND xã, đã đến hiện trường để kiểm tra, kịp thời động viên người dân và các lực lượng cứu hộ.
Theo anh Nông Văn Trường, thời điểm xảy ra vụ việc, trời mưa lớn, nước chảy rất mạnh.
"Khi thấy 3 người bị nước cuốn, chúng tôi buộc dây vào cột điện rồi lần theo dòng nước tiếp cận, đưa họ vào bờ. Việc cứu người kéo dài khoảng 30 phút", anh Trường chia sẻ.
Trước đó, chiều tối 2/6, nhiều khu vực tại thành phố Đồng Nai xảy ra mưa lớn kéo dài, gây ngập nặng.
Chiều 23.4, xảy vụ án mạng ở Quảng Trị, khiến một phụ nữ tử vong, nghi phạm bỏ trốn nhưng đã bị bắt sau đó.
Theo thông tin ban đầu, khoảng 14 giờ cùng ngày (23.4), Công an phường Đồng Sơn tiếp nhận tin báo của người dân về việc tại nhà bà T.T.T (60 tuổi, ở 346 đường Lý Thái Tổ, tổ dân phố 4, phường Đồng Sơn) xảy ra cãi vã, xô xát.
Một số người cho biết, sau đó có một nam thanh niên rời khỏi hiện trường trong trạng thái vội vã.
Khi vào kiểm tra, người dân phát hiện bà T. nằm bất động trên ghế trong phòng khách, trên người có nhiều vết thương, mất nhiều máu. Nạn nhân nhanh chóng được đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Nam - Cuba Đồng Hới, song đã tử vong.
Nhận tin báo, Công an phường Đồng Sơn, Công an tỉnh Quảng Trị khẩn trương có mặt bảo vệ hiện trường, đồng thời tổ chức lực lượng truy xét nghi phạm.
Qua xác minh ban đầu, nghi phạm gây ra vụ án mạng là N.V.D (34 tuổi, ở tổ dân phố Ba Đa, phường Đồng Sơn).
Đến khoảng 16 giờ chiều nay 23.4, lực lượng chức năng đã bắt giữ được nghi phạm D. tại một tiệm internet.
Công an phường Đồng Sơn đang phối hợp Phòng Cảnh sát hình sự Công an tỉnh Quảng Trị tiếp tục điều tra, làm rõ nguyên nhân vụ án mạng ở Quảng Trị và mối liên hệ giữa hung thủ và nạn nhân.
