Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi ngày 19/5 đã đưa ra tuyên bố cứng rắn nhằm đáp trả phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran để tạo cơ hội cho ngoại giao.
“Mỹ nói rằng họ đã tạm ngừng các cuộc tấn công vào Iran để tạo cơ hội cho đàm phán, nhưng đồng thời lại nói về việc sẵn sàng cho một cuộc tấn công quy mô lớn bất cứ lúc nào. Điều này có nghĩa rằng họ gọi mối đe dọa là cơ hội hòa bình”, ông Gharibabadi nói.
Ông Gharibabadi tuyên bố Iran sẽ không bao giờ đầu hàng, thay vào đó sẽ luôn đoàn kết và sẵn sàng đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào.
“Iran đoàn kết và sẵn sàng đối mặt với bất kỳ hành động gây hấn quân sự nào. Đối với chúng tôi, đầu hàng không có ý nghĩa gì; hoặc chúng tôi thắng, hoặc chúng tôi trở thành những người tử vì đạo”, nhà ngoại giao Iran nhấn mạnh.
Thiếu tướng Ali Abdollahi, Tư lệnh Bộ chỉ huy Trung tâm Khatam al-Anbia của Iran, cảnh báo Mỹ và các đồng minh không nên lặp lại sai lầm chiến lược và tính toán sai lầm.
Theo ông Abdollahi, đối thủ nên biết rằng Iran và lực lượng vũ trang của nước này hiện được chuẩn bị kỹ lưỡng và mạnh mẽ hơn trước đây, luôn sẵn sàng hành động.
Ông cảnh báo bất kỳ hành động gây hấn hay tấn công nào mới của đối thủ nhằm vào Iran sẽ bị đáp trả “nhanh chóng, dứt khoát, mạnh mẽ và quy mô lớn”.
Quân đội Iran cũng cảnh báo nếu Mỹ lại phạm sai lầm và rơi vào bẫy của Israel, phát động một cuộc chiến khác chống lại Iran, lực lượng vũ trang Iran sẽ mở ra các mặt trận mới bằng các công cụ và phương pháp mới.
“Cộng hòa Hồi giáo Iran không thể bị phong tỏa hoặc đánh bại”, Thiếu tướng Mohammad Akraminia, người phát ngôn của quân đội Iran, tuyên bố.
Cùng ngày, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ngụ ý rằng chiến dịch tấn công của Mỹ vào Iran có thể sẽ được nối lại trong những ngày tới nếu không đạt được thỏa thuận hòa bình.
Tổng thống Trump nói rằng ông đã cho Iran một “khoảng thời gian có hạn”, sau khi ông chỉ thị quân đội Mỹ tạm ngừng tiến hành cuộc tấn công vào Iran theo yêu cầu từ các nhà lãnh đạo của Ả rập Xê út, Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất và Qatar, mặc dù kế hoạch tấn công dự kiến được thực hiện vào ngày 19/5.
“Tôi nói là 2-3 ngày – có thể là thứ sáu, thứ bảy, chủ nhật; có thể là đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn – bởi vì chúng ta không thể để họ có vũ khí hạt nhân mới”, ông nói rõ khi trả lời câu hỏi của các phóng viên về việc ông sẵn sàng chờ đợi bao lâu trước khi ra lệnh nối lại các cuộc tấn công nhằm vào Iran.
Tổng thống Trump nói rằng Tehran rất muốn đạt được một thỏa thuận với Washington để chấm dứt xung đột, đồng thời nhắc lại cảnh báo về khả năng nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
“Tôi hy vọng chúng ta không phải làm điều đó, nhưng chúng ta có thể sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa… Tôi vẫn chưa chắc chắn. Các bạn sẽ sớm biết thôi”, nhà lãnh đạo Mỹ nói với các phóng viên.
Tổng thống Trump cho biết Mỹ sẵn sàng tạo cơ hội cho ngoại giao để giải quyết xung đột Iran cho đến đầu tuần tới, hoãn việc nối lại các cuộc tấn công cho đến hết khoảng thời gian này.
Tổng thống cũng cho biết ông chỉ còn “một giờ nữa” là ra lệnh tấn công Iran trước khi tạm dừng kế hoạch trong tuần này.
TASS hôm nay 2.4 dẫn tuyên bố của Tổng thống Vladimir Putin rằng Nga sẵn sàng làm mọi điều cần thiết để góp phần khôi phục hòa bình tại Trung Đông. Chủ nhân Điện Kremlin cũng hy vọng xung đột sẽ sớm kết thúc.
Cũng theo TASS, ông Putin cùng ngày dự kiến điện đàm với Thái tử Ả Rập Xê Út Mohammed bin Salman, đánh dấu cuộc trao đổi mới nhất giữa Tổng thống Nga với các nhà lãnh đạo khu vực.
Trong khi đó, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Mao Ninh ngày 2.4 cho biết Bắc Kinh đang liên lạc với tất cả các bên về nhu cầu khôi phục ổn định tại eo biển Hormuz và kêu gọi các bên cùng hợp tác đạt được mục tiêu này, Tân Hoa xã đưa tin.
Người phát ngôn cho rằng "cội nguồn của tình trạng gián đoạn lưu thông hàng hải ở eo biển Hormuz đến từ các hành động quân sự phi pháp được Mỹ và Israel thực hiện nhằm vào Iran". Theo bà, biện pháp khôi phục lại an toàn cho khu vực là chấm dứt sự thù địch.
Trong một diễn biến liên quan, Iraq bắt đầu xuất khẩu xăng dầu bằng đường bộ qua ngõ Syria. Giới chức Baghdad hôm nay 2.4 cho biết đã có 178 trong số 299 xe bồn chở dầu theo dự kiến đến được cảng Banias trên bờ Đông Địa Trung Hải của Syria.
AFP hôm nay dẫn dữ liệu của Cơ quan an ninh hàng hải Anh (UKMTO) ghi nhận kể từ ngày 1.3, tức một ngày sau khi Mỹ - Israel phát động cuộc tấn công Iran, đã có 27 tàu thương mại, bao gồm 13 tàu chở dầu, bị tấn công hoặc xảy ra sự cố tại vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz hoặc vịnh Oman.
Trong một vụ mới nhất, tên lửa Iran bắn trúng một tàu chở dầu do Qatar thuê, theo giới chức địa phương hôm 1.4.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thuộc Liên Hiệp Quốc ghi nhận đến nay đã có ít nhất 11 thủy thủ hoặc công nhân làm việc ở cảng đã thiệt mạng. Trong số này, có 3 thuyền viên tử vong trên tàu chở hàng Mayuree Naree xuất phát từ Thái Lan.
Còn dữ liệu của công ty phân tích hàng hải Kpler (trụ sở chính tại Bỉ) cho thấy kể từ ngày 1.3, các tàu vận chuyển hàng hóa chỉ thực hiện được 225 lượt qua lại eo biển Hormuz, giảm 94% so với lúc chưa nổ ra xung đột.
Các chuyến đi gần đây chủ yếu di chuyển trên một tuyến hàng hải dường như được Iran bật đèn xanh.
Nhà phân tích Bridget Diakun của tạp chí hàng hải uy tín Lloyd's List (Anh), ước tính có 63 tàu đã sử dụng tuyến này trong 2 tuần qua. Ít nhất 2 trường hợp phía vận tải trả phí cho Iran để được phép đi qua, trong khi một số khác có thể đạt được quyền lưu thông thông qua "đàm phán ngoại giao".
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran tuyên bố không mở cửa cho những tàu di chuyển đến hoặc đi từ các cảng liên quan đến "các kẻ thù" của Iran.
Đài CNBC ngày 28.4 đưa tin Các tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) bất ngờ thông báo sẽ rời Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) vào ngày 1.5 tới, giáng một đòn mạnh vào liên minh điều phối sản lượng giữa nhiều nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới, đặc biệt là các nước ở Trung Đông.
Thông báo gây xôn xao được đưa ra sau khi UAE trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng tên lửa và máy bay không người lái trong nhiều tuần liền do Iran, một thành viên khác của OPEC, thực hiện.
Các cuộc tấn công của Tehran vào tàu thuyền ở eo biển Hormuz cũng đã hạn chế nghiêm trọng khả năng xuất khẩu dầu của UAE, đe dọa nền tảng kinh tế của nước này.
UAE có ảnh hưởng lớn đến các quyết định của OPEC trong gần sáu thập niên qua. Tính đến tháng 2, UAE là nhà sản xuất dầu lớn thứ ba của nhóm, sau Ả Rập Xê Út và Iraq. Quốc gia vùng Vịnh này gia nhập OPEC năm 1967, bảy năm sau khi tổ chức được thành lập.
UAE không nêu rõ lý do tại sao nước này quyết định rời OPEC vào thời điểm này. Bộ năng lượng UAE cho biết trong một tuyên bố rằng họ đã đi đến kết luận việc rời khỏi nhóm là vì lợi ích quốc gia sau khi xem xét toàn diện chính sách sản xuất và năng lực của mình.
Bộ Năng lượng UAE cho biết nước này vẫn cam kết duy trì sự ổn định thị trường và sẽ tiếp tục hợp tác với các nhà sản xuất và người tiêu dùng vì mục tiêu đó. Việc rời khỏi OPEC sẽ giúp UAE linh hoạt hơn trong việc ứng phó với những biến động của thị trường, bộ này nói thêm.
"Chúng tôi tái khẳng định sự đánh giá cao của mình đối với những nỗ lực của cả OPEC và liên minh OPEC+ và chúc họ thành công", Bộ Năng lượng UAE cho biết.
Trong một diễn biến khác, Ngân hàng Thế giới (World Bank) ngày 28.4 cho biết xung đột ở Trung Đông dự kiến đẩy chi phí năng lượng trong năm nay lên mức cao nhất kể từ khi xảy ra xung đột tại Ukraine, trong khi khả năng chi trả cho phân bón cũng bị ảnh hưởng.
Theo Ngân hàng Thế giới, chi phí năng lượng dự kiến tăng 24% trong năm nay, trong khi chi phí phân bón dự kiến tăng 31% do giá urê tăng 60%, khiến phân bón trở nên khó mua hơn bao giờ hết kể từ năm 2022.
Chi phí hàng hóa nói chung dự kiến tăng vọt 16% vào năm 2026, do hậu quả của xung đột và giá kim loại.
