PGS.TS.BS Lâm Việt Trung, Phó giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy, bên lề hội nghị khoa học thường niên ngày 16/5, cho biết độ tuổi phát hiện ung thư thực quản thường từ trung niên trở lên, chủ yếu 50-70 tuổi. Tuy nhiên gần đây, bệnh viện ghi nhận nhiều trường hợp mắc bệnh sớm hơn, rải rác ở nhóm 30-40 tuổi.
Theo Globocan, ung thư thực quản đứng thứ 12 về số ca mắc mới tại Việt Nam với hơn 3.600 ca mỗi năm, nhưng xếp thứ 7 về số ca tử vong với gần 3.500 trường hợp. Trước đây, đa số bệnh nhân ung thư thực quản đến viện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn, đi khám khi xuất hiện triệu chứng rõ như nuốt nghẹn, nuốt khó hoặc không nuốt được do khối u phát triển trong lòng thực quản.
Gần đây, nhờ xu hướng khám sức khỏe định kỳ và tầm soát ngày càng phổ biến, nhiều ca được phát hiện sớm hơn, thậm chí ở giai đoạn tổn thương còn rất sớm. Điều này giúp tăng đáng kể cơ hội điều trị hiệu quả cho người bệnh.
Nguyên nhân gây ung thư thực quản hiện chưa rõ, thường liên quan nhiều yếu tố nguy cơ như lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá, viêm dạ dày trào ngược mạn tính… Dấu hiệu nhận biết thường gặp nhất là nuốt nghẹn, nuốt vướng hoặc đột ngột sụt cân không giải thích được. Một số trường hợp bệnh nhân còn bị khàn tiếng do khối u chèn ép dây thần kinh quặt ngược thanh quản.
Theo phó giáo sư Trung, ung thư thực quản mang “tai tiếng” rất xấu vì hầu hết bệnh nhân tử vong trong vòng 1-2 năm. Hiện nay, nhờ những tiến bộ khoa học kỹ thuật, tiên lượng bệnh đã tốt hơn rất nhiều. Với ung thư sớm, cơ hội sống còn sau 5 năm lên đến 95%. Ở giai đoạn tiến triển, tỷ lệ này đạt mức trung bình 60-70%.
Sự thay đổi này đến từ phác đồ điều trị đa mô thức, bao gồm phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, kết hợp các phương pháp mới như điều trị miễn dịch và nhắm trúng đích. Bệnh nhân có thể được hóa trị tân hỗ trợ trước mổ, áp dụng chương trình phục hồi sớm (ERAS) để nâng đỡ thể trạng, điều trị bệnh nền đạt mức tối ưu nhất trước khi lên bàn mổ.
Phẫu thuật thực quản vẫn là can thiệp phức tạp với các biến chứng phổ biến như xì rò miệng nối, viêm phổi, chảy máu, đi kèm tỷ lệ tử vong cao. Dù phẫu thuật nội soi vẫn là tiêu chuẩn, sự bùng nổ của phẫu thuật robot đang mang lại hiệu quả tích cực. Robot đáp ứng được nhu cầu trong những phẫu thuật vùng khó, đòi hỏi kỹ thuật cao như nạo hạch kỹ và giữ lại thần kinh quặt ngược. Khả năng phân tích tinh tế, tỉ mỉ của robot giúp phẫu thuật viên như được nâng cao khả năng và nối dài cánh tay, giúp ca mổ hoàn hảo hơn.
Ung thư thực quản xuất phát từ niêm mạc (ung thư biểu mô), nên cách tầm soát tốt nhất hiện nay là nội soi tiêu hóa trên để phát hiện sự bất thường. Bác sĩ kỳ vọng thời gian tới Việt Nam sẽ có các chương trình tầm soát quốc gia về tiêu hóa định kỳ mỗi năm cho người trên 50 tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ, tương tự Nhật Bản hay Hàn Quốc, giúp tăng tỷ lệ phát hiện sớm và giảm gánh nặng điều trị.
Bác sĩ khuyến cáo cách phòng bệnh quan trọng nhất là duy trì lối sống lành mạnh. Người dân cần hạn chế rượu bia, bỏ hút thuốc lá, tăng cường thể dục, đảm bảo dinh dưỡng và kết hợp khám sức khỏe định kỳ.
Lão hóa là quá trình tự nhiên không thể tránh khỏi, nhưng không đồng nghĩa với việc sức khỏe sẽ suy giảm nhanh chóng. Theo Viện Quốc gia về Lão hóa (NIA) của Mỹ, lão hóa khỏe mạnh là duy trì tốt chức năng thể chất, tinh thần và khả năng sống độc lập khi tuổi tác tăng lên. Dưới đây là những dấu hiệu cho thấy cơ thể vẫn đang duy trì tốt các chức năng này.
Đi bộ nhanh, vận động linh hoạt
Đi bộ nhanh, leo cầu thang hoặc thực hiện các hoạt động hằng ngày mà không nhanh mệt là dấu hiệu cho thấy cơ thể vẫn duy trì tốt chức năng tim mạch, cơ xương và thần kinh. Nhiều nghiên cứu cũng cho thấy tốc độ đi bộ liên quan đến sức khỏe tổng thể, chức năng não bộ và nguy cơ mắc bệnh mạn tính. Vì vậy, các chuyên gia coi đây là một trong những chỉ số đơn giản phản ánh tình trạng sức khỏe tổng thể ở người trung niên và cao tuổi.
Trí nhớ và khả năng tập trung vẫn tốt
Thỉnh thoảng quên những chi tiết nhỏ là bình thường khi lớn tuổi. Tuy nhiên, nếu vẫn ghi nhớ tốt các hoạt động hằng ngày, xử lý công việc và học hỏi điều mới, đó là dấu hiệu chức năng nhận thức vẫn được duy trì. Theo NIA, duy trì vận động, ngủ đủ giấc và giao tiếp xã hội thường xuyên góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ khi già đi.
Cơ bắp vẫn khỏe
Việc vẫn có thể mang đồ, leo cầu thang hoặc đứng lên khỏi ghế mà không gặp nhiều khó khăn cho thấy cơ bắp vẫn khỏe và đáp ứng tốt các hoạt động thường ngày. Lực nắm tay là một trong những chỉ số đơn giản nhưng có thể cho thấy tình trạng sức khỏe cơ bắp và thể chất tổng thể, theo Phòng khám Cleveland. Lực nắm tay tốt phản ánh thể chất khỏe mạnh, giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ, suy giảm chức năng thể chất và tử vong sớm.
Giữ thăng bằng tốt
Khả năng giữ thăng bằng cũng là dấu hiệu quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh. Một người vẫn có thể đứng bằng một chân trong thời gian phù hợp với độ tuổi hoặc ít bị loạng choạng khi đi lại thường cho thấy chức năng vận động vẫn được duy trì tốt.
Theo Verywell Health, giữ thăng bằng đòi hỏi sự phối hợp của cơ bắp, thị giác, hệ tiền đình và thần kinh. Trang Mayo Clinic cũng chỉ ra, khả năng này suy giảm theo tuổi, đồng thời phản ánh tình trạng lão hóa của hệ thần kinh - cơ. Người giữ thăng bằng tốt cũng ít có nguy cơ té ngã hơn.
Ngủ ngon và thức dậy tỉnh táo
Chất lượng giấc ngủ là yếu tố quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh. Mặc dù giấc ngủ có thể thay đổi theo tuổi tác, người lớn tuổi không nhất thiết phải ngủ ít hơn người trẻ.
Ngủ đủ và ngủ sâu giúp cơ thể phục hồi, củng cố trí nhớ, hỗ trợ hệ miễn dịch và duy trì sức khỏe tim mạch, theo Healthline. Nên duy trì giờ ngủ cố định, vận động đều đặn và hạn chế caffeine vào cuối ngày để ngủ ngon hơn.
Huyết áp, đường huyết và cholesterol được kiểm soát
Lão hóa khỏe mạnh không chỉ thể hiện ở khả năng vận động mà còn qua các chỉ số sức khỏe ổn định. Huyết áp, đường huyết và cholesterol được kiểm soát tốt giúp giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch, đột quỵ và nhiều bệnh mạn tính. Để duy trì các chỉ số này, các chuyên gia khuyến nghị ăn uống cân bằng, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc và khám sức khỏe định kỳ.
Tối 26-6, Liên hiệp các tổ chức hữu nghị TP Đà Nẵng và Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ TP Đà Nẵng phối hợp với Đại sứ quán Ấn Độ tại Việt Nam tổ chức chương trình đồng diễn yoga quốc tế - Đà Nẵng 2026 với chủ đề “Yoga - Sống khỏe theo năm tháng”.
Sự kiện hưởng ứng Ngày Quốc tế yoga lần thứ 12 (21-6-2015 - 21-6-2026), đồng thời chào mừng 54 năm thiết lập quan hệ ngoại giao Việt Nam - Ấn Độ và 10 năm quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Mở đầu chương trình là nghi thức thắp đèn truyền thống của Ấn Độ. Ngọn lửa được thắp sáng tượng trưng cho ánh sáng, hy vọng, sức khỏe và bình an, mang đậm nét văn hóa của đất nước được xem là cái nôi của yoga.
Ông Nguyễn Nho Khiêm, Chủ tịch Liên hiệp các hội văn học - nghệ thuật, Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam - Ấn Độ TP Đà Nẵng, cho biết yoga không chỉ là phương pháp rèn luyện thể chất mà còn là nghệ thuật sống, giúp con người cân bằng giữa cơ thể, tinh thần và trí tuệ. Trong cuộc sống hiện đại với nhiều áp lực, mỗi hơi thở sâu và mỗi phút giây tĩnh lặng mà yoga mang lại đều có giá trị, góp phần xây dựng lối sống tích cực và khỏe mạnh.
Đồng thời, yoga cũng trở thành cầu nối văn hóa, góp phần vun đắp tình hữu nghị giữa nhân dân Việt Nam và Ấn Độ thông qua các hoạt động giao lưu, chia sẻ những giá trị về sức khỏe và đời sống tinh thần.
Điểm nhấn của chương trình là màn đồng diễn của hơn 250 hội viên đến từ 24 trung tâm, câu lạc bộ yoga và những người yêu mến bộ môn yoga trên địa bàn TP Đà Nẵng và các tỉnh lân cận; các chuyên gia, huấn luyện viên yoga đến từ Ấn Độ; du khách, bạn bè quốc tế yêu mến bộ môn yoga đang sinh sống, làm việc và học tập trên địa bàn thành phố.
Trên nền nhạc Hello Vietnam, những động tác uyển chuyển, đồng đều của hàng trăm người tạo nên khung cảnh đẹp mắt giữa không gian mở bên sông Hàn, thu hút sự quan tâm của nhiều người dân và du khách.
Theo bác sĩ Trần Đăng Trường, Khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), thực chất đột quỵ và đột tử hoàn toàn khác nhau về cơ chế, cách nhận biết và xử trí ban đầu.
Bệnh nhân nam T.T.K (62 tuổi, có bệnh nền tăng huyết áp) đột ngột bị méo miệng, yếu tay phải và nói khó. Khi đến khám tại Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, các bác sĩ nhận định đây là trường hợp có nguy cơ đột quỵ điển hình; bệnh nhân sau đó được tiếp tục theo dõi kỹ để đề phòng cơn đột quỵ bất ngờ.
Trường hợp khác là bệnh nhân nam H.V.T (45 tuổi, có thói quen hút thuốc), đang chơi thể thao thì đột ngột ngã quỵ. Bệnh nhân không thở, không còn mạch, khi được đưa đến bệnh viện, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân T. đã ngừng tim do rung thất (liên quan bệnh mạch vành tiềm ẩn) - một tình trạng đột tử tim mạch.
Đột quỵ xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, làm một vùng não bị tổn thương. Theo bác sĩ Đăng Trường, đột quỵ có 2 dạng chính:
Trong khi đó, theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), đột tử là tình trạng tử vong tự nhiên xảy ra rất nhanh, thường trong vòng 1 giờ từ khi xuất hiện triệu chứng. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tim mạch:
“Đột quỵ và đột tử khác nhau ở cơ quan bị ảnh hưởng và cách khởi phát. Đột quỵ liên quan đến não, xảy ra khi mạch máu não bị tắc hoặc vỡ, người bệnh lúc đầu có thể còn ý thức và có cơ hội cứu sống nếu được xử trí sớm. Trong khi đó, đột tử chủ yếu do tim, thường do ngừng tim hoặc rối loạn nhịp nặng, người bệnh thường mất ý thức ngay và khả năng sống còn phụ thuộc vào việc ép tim (CPR) kịp thời”, bác sĩ Đăng Trường cho hay.
Theo bác sĩ Trường, khi thấy 1 người đột ngột ngã quỵ, việc đầu tiên cần làm là kiểm tra thở và mạch.
Nếu không thở, không bắt được mạch, cần nghĩ ngay đến ngừng tim/đột tử. Lúc này phải gọi cấp cứu và ép tim (CPR) ngay lập tức. Nếu người bệnh vẫn còn thở, còn mạch, khả năng cao liên quan đến đột quỵ hoặc nguyên nhân thần kinh.
Để nhận diện nhanh đột quỵ, bác sĩ gợi ý mọi người có thể dựa vào quy tắc FAST của Hiệp hội Đột quỵ Mỹ (ASA):
Chỉ cần một trong các dấu hiệu trên, cũng phải xem như đột quỵ và gọi cấp cứu ngay.
“Với trường hợp nghi đột quỵ, cần ghi nhận giờ khởi phát, đặt người bệnh nằm nghiêng an toàn, không cho ăn uống và nhanh chóng đưa đến bệnh viện có khả năng can thiệp đột quỵ”, bác sĩ Đăng Trường nhấn mạnh.
Theo bác sĩ Trường, đột quỵ liên quan chặt chẽ nhất với tăng huyết áp. Ngoài ra còn có tiểu đường, rung nhĩ, xơ vữa động mạch và hút thuốc lá. Đây là những yếu tố làm tổn thương mạch máu não theo thời gian.
Trong khi đó, đột tử thường gắn với các bệnh lý tim mạch như bệnh mạch vành, rối loạn nhịp tim, suy tim, bệnh cơ tim. Ở người trẻ, nguyên nhân có thể đến từ các bất thường điện học tim bẩm sinh mà trước đó không có biểu hiện rõ ràng.
Bác sĩ Trường cho biết thêm, đột quỵ thường gặp ở người lớn tuổi, đặc biệt là người bị tăng huyết áp lâu năm. Đột tử có thể xảy ra ở người lớn có bệnh tim, nhưng cũng có thể xuất hiện ở người trẻ do rối loạn nhịp tim bẩm sinh.
