Câu chuyện ấy không lạ, thậm chí ngày càng phổ biến trong nhịp sống hiện đại – nơi người trẻ tất bật với công việc, còn người già lặng lẽ học cách sống không phiền ai.
Từ lâu, câu “trẻ cậy cha, già cậy con” như một quy luật tự nhiên của đời sống gia đình Việt. Trẻ nhỏ cần sự chở che, người già cần điểm tựa. Nhưng quy luật ấy đang chịu nhiều thách thức khi xã hội chuyển động nhanh hơn, khi mỗi cá nhân phải chạy đua với cơm áo, với áp lực nghề nghiệp và cả những kỳ vọng thành công.
Trong guồng quay ấy, thời gian dành cho cha mẹ già – thứ tưởng như hiển nhiên – lại trở thành điều xa xỉ.
Không khó bắt gặp những gia đình con cái sống xa nhà, thậm chí ở nước ngoài. Khoảng cách địa lý kéo theo khoảng cách chăm sóc. Những cuộc gọi vội vã thay cho những bữa cơm chung. Những khoản tiền gửi về thay cho sự hiện diện.
Vật chất có thể đủ đầy hơn, nhưng sự cô đơn của người già lại khó đo đếm. Họ không thiếu tiền, nhưng thiếu người trò chuyện. Không thiếu thuốc men, nhưng thiếu cảm giác được quan tâm.
Ở chiều ngược lại, cũng cần nhìn nhận công bằng rằng người trẻ hôm nay không hề vô tâm. Họ đang gánh trên vai nhiều áp lực hơn thế hệ trước: chi phí sinh hoạt tăng cao, cạnh tranh nghề nghiệp khốc liệt, trách nhiệm với gia đình nhỏ của chính mình.
Có những người con muốn ở gần cha mẹ, nhưng công việc không cho phép. Có những người muốn dành thời gian, nhưng quỹ thời gian lại quá hạn hẹp. Giữa hai chữ “hiếu” và “sống”, họ nhiều khi phải lựa chọn trong day dứt.
Vấn đề vì thế không thể giải quyết bằng việc quy trách nhiệm cho một phía. Điều cần thiết hơn là tìm ra cách để người già không bị bỏ lại phía sau, ngay cả khi con cái không thể ở bên thường xuyên.
Trước hết, chính người cao tuổi cũng cần được trao cơ hội để “tự chủ” nhiều hơn trong đời sống. Sự phụ thuộc hoàn toàn vào con cái, trong bối cảnh xã hội thay đổi, có thể khiến họ dễ rơi vào trạng thái bị động và tổn thương.
Những mô hình câu lạc bộ người cao tuổi, các hoạt động cộng đồng, lớp học kỹ năng, thậm chí là việc tiếp cận công nghệ – như sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội – có thể giúp họ mở rộng thế giới của mình. Khi có bạn bè, có hoạt động, có kết nối, cảm giác cô đơn sẽ giảm đi đáng kể.
Bên cạnh đó, hệ thống an sinh xã hội cần đóng vai trò mạnh mẽ hơn. Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, trung tâm dưỡng lão, y tế cộng đồng… không nên bị nhìn nhận như “giải pháp cuối cùng” hay “biểu hiện của sự bất hiếu”, mà cần được xem là một phần tất yếu của xã hội hiện đại.
Ở nhiều quốc gia, việc người già sống tại các cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp là lựa chọn bình thường, thậm chí tích cực, vì họ được chăm sóc tốt hơn và có môi trường giao lưu phù hợp.
Tuy nhiên, dù xã hội có phát triển đến đâu, vai trò của gia đình vẫn không thể thay thế. Một cuộc gọi hỏi thăm, một chuyến về thăm nhà, một bữa cơm sum họp – những điều tưởng nhỏ bé ấy lại có giá trị tinh thần rất lớn đối với người già.
Sự quan tâm không nhất thiết phải là những điều lớn lao, mà nằm ở sự đều đặn và chân thành. Đôi khi, chỉ cần người già cảm nhận mình vẫn là một phần quan trọng trong cuộc sống của con cái, họ đã thấy đủ ấm lòng.
Câu hỏi “người già nương vào đâu khi con bận rộn?” vì thế không có một đáp án duy nhất. Đó phải là sự kết hợp của nhiều yếu tố: sự thích nghi của chính người cao tuổi, sự hỗ trợ của xã hội, và trên hết là sự kết nối bền chặt trong gia đình. Khi mỗi yếu tố đều được quan tâm đúng mức, người già sẽ không còn cảm thấy bị bỏ rơi, dù con cái không thể lúc nào cũng ở bên.
Xã hội hiện đại có thể thay đổi nhiều giá trị, nhưng nhu cầu được yêu thương và quan tâm của con người thì không đổi. Người trẻ hôm nay rồi cũng sẽ già đi. Cách họ đối xử với cha mẹ hôm nay, phần nào sẽ là cách họ được đối xử trong tương lai. Đó không phải là sự “trả giá”, mà là một vòng tuần hoàn của tình cảm và trách nhiệm.
Để rồi, một ngày nào đó, câu hỏi “già cậy ai?” sẽ không còn là nỗi lo canh cánh, mà trở thành một lời nhắc nhẹ nhàng rằng: mỗi người dù ở độ tuổi nào đều xứng đáng có một điểm tựa – không chỉ từ gia đình, mà từ cả một xã hội biết quan tâm và sẻ chia.
Thành công của ca phẫu thuật nội soi có robot hỗ trợ không chỉ giúp người bệnh phục hồi, mà còn là minh chứng cho xu hướng dịch chuyển điều trị xuyên biên giới khi Việt Nam dần trở thành điểm đến của nhiều người bệnh quốc tế.
Ca phẫu thuật đặc biệt của bệnh nhân người Australia
Từ triệu chứng đi tiểu nhiều lần vào ban đêm, ông David Valenzuela (quốc tịch Australia) quyết định đi khám chuyên khoa tiết niệu. Do tiền sử gia đình có anh trai từng mắc ung thư tuyến tiền liệt, ông được chỉ định thực hiện hàng loạt xét nghiệm chuyên sâu. Kết quả sinh thiết sau đó xác nhận, ông mắc ung thư tuyến tiền liệt giai đoạn khu trú.
Các bác sĩ tại Australia đưa ra hai phương án điều trị triệt căn gồm xạ trị hoặc phẫu thuật nội soi cắt toàn bộ tuyến tiền liệt. Sau khi cân nhắc, ông quyết định lựa chọn phẫu thuật. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất không nằm ở phác đồ điều trị mà là thời gian chờ mổ quá dài.
Trong điều trị ung thư, yếu tố thời gian đóng vai trò quyết định. Can thiệp kịp thời không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả điều trị mà còn giúp người bệnh giảm bớt áp lực tâm lý trong quá trình chống chọi với bệnh tật. Mong muốn được phẫu thuật sớm nhưng vẫn bảo đảm chất lượng chuyên môn đã thôi thúc ông mở rộng phạm vi tìm kiếm, hướng đến các cơ sở y tế ở nước ngoài.
Cuối cùng, ông David đã lựa chọn Vinmec tại Việt Nam vì không chỉ khả năng tiếp cận phẫu thuật trong thời gian ngắn, công nghệ hiện đại mà còn tin tưởng vào đội ngũ chuyên gia. Các bác sĩ được đào tạo chuyên sâu về phẫu thuật robot và ung thư niệu khoa, đồng thời có khả năng trao đổi chuyên môn bằng tiếng Anh, tạo sự thuận lợi trong quá trình tư vấn và điều trị.
Bay nửa vòng Trái Đất đến Vinmec Times City (Hà Nội), toàn bộ hồ sơ và kết quả cận lâm sàng của ông được bệnh viện tiếp nhận và đồng bộ nhanh chóng. Kết quả MRI tiếp tục ghi nhận tổn thương nghi ngờ tại thùy trái tuyến tiền liệt, phù hợp với chẩn đoán trước đó.
Trường hợp của ông David được đưa ra thảo luận tại Hội đồng Ung bướu đa chuyên khoa và được thống nhất lựa chọn phương án phẫu thuật nội soi có robot hỗ trợ cắt toàn bộ tuyến tiền liệt. Quá trình chuẩn bị và lên lịch phẫu thuật triển khai ngay lập tức, giúp giải tỏa áp lực chờ đợi kéo dài mà bệnh nhân từng đối mặt.
Ca phẫu thuật được thực hiện dưới sự chỉ đạo của PGS.TS.BS Phạm Văn Bình - Giám đốc Hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec, kiêm Giám đốc Bệnh viện Vinmec Times City, cùng ThS.BS Lê Văn Hùng - bác sĩ Ngoại Tiết niệu và ê-kíp phẫu thuật, với sự hỗ trợ của hệ thống robot Da Vinci Xi.
Với hình ảnh 3D độ phân giải cao và các cánh tay robot có khả năng thao tác chính xác trong không gian hẹp, hệ thống robot cho phép bóc tách chính xác khối u, đồng thời bảo tồn tối đa các bó thần kinh và cơ thắt niệu đạo - những cấu trúc đóng vai trò quan trọng đối với chất lượng sống của người bệnh sau phẫu thuật.
Việt Nam trở thành điểm đến mới của y tế công nghệ cao
Ca phẫu thuật của ông David Valenzuela được thực hiện thành công dưới sự dẫn dắt từ các chuyên gia cùng hệ thống Robot Da Vinci Xi. Sau mổ, ông David được áp dụng chương trình ERAS (phục hồi sớm sau phẫu thuật). Bệnh nhân có thể ăn uống, vận động sớm và gần như có thể đi lại bình thường chỉ sau 24 giờ. Một tuần sau, sonde niệu đạo được rút và bệnh nhân tự chủ tiểu tiện hoàn toàn, không ghi nhận tình trạng rỉ tiểu.
Theo PGS.TS.BS Phạm Văn Bình, đây là kết quả chuyên môn tích cực, đồng thời tiếp tục khẳng định giá trị của những tiến bộ trong điều trị ung thư hiện đại, đặc biệt trong bối cảnh ứng dụng hệ thống phẫu thuật robot thế hệ mới vừa được triển khai tại Vinmec. Giải pháp này không chỉ giúp kiểm soát bệnh, mà còn mở ra cơ hội để người bệnh phục hồi toàn diện, duy trì chất lượng sống tốt sau điều trị.
Sau khi trở về nước, bệnh nhân David tiếp tục được theo dõitừ xa thông qua hệ thống Telehealth của Vinmec. Đội ngũ bác sĩ duy trì liên lạc thường xuyên, theo dõi tiến trình hồi phục, hướng dẫn chế độ sinh hoạt và xây dựng kế hoạch theo dõi định kỳ nhằm kiểm soát bệnh lâu dài.
Trường hợp của bệnh nhân trên phản ánh một xu hướng đang dần định hình trong y tế toàn cầu: Dòng chảy điều trị không còn vận hành theo một chiều từ các quốc gia phát triển, mà đang dịch chuyển ngược. Ngày càng nhiều bệnh nhân quốc tế chủ động tìm đến Việt Nam nhờ năng lực chuyên môn, công nghệ hiện đại và mô hình điều trị tích hợp, trong đó có Hệ thống Trung tâm Phẫu thuật Robot Công nghệ cao Vinmec.
Một ca cấp cứu đặc biệt nghiêm trọng vừa xảy ra tại thành phố Phúc Châu, tỉnh Phúc Kiến, Trung Quốc đã khiến đội ngũ y bác sĩ không khỏi căng thẳng khi một bệnh nhân nam ngoài 60 tuổi rơi vào tình trạng xuất huyết tiêu hóa ồ ạt, nôn ra lượng máu khổng lồ chỉ trong thời gian rất ngắn, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.
Theo thông tin từ bệnh viện, khoảng 1h sáng, ông Trương được đưa vào phòng cấp cứu trong tình trạng sốc nặng, da tái lạnh, ý thức lơ mơ và huyết áp tụt sâu. Điều khiến các bác sĩ đặc biệt lo ngại là chỉ trong khoảng 5 phút ngắn ngủi, bệnh nhân đã liên tục nôn ra hơn 2 lít máu tương đương gần 1/3 tổng lượng máu trong cơ thể người trưởng thành.
Tình trạng mất máu cấp diễn tiến quá nhanh khiến bệnh nhân rơi vào nguy cơ ngừng tim bất cứ lúc nào do thiếu oxy nuôi cơ thể. Nhịp tim tăng vọt, huyết áp tụt sâu, toàn bộ hệ tuần hoàn rơi vào trạng thái suy sụp. Trước tình huống khẩn cấp, ê-kíp trực lập tức kích hoạt báo động đỏ, tiến hành truyền dịch, truyền máu và nội soi cầm máu cấp cứu.
Sau nhiều giờ can thiệp liên tục và đầy áp lực, các bác sĩ đã kiểm soát được ổ xuất huyết, giúp bệnh nhân tạm thời vượt qua cửa tử. Đây được xem là một trong những ca xuất huyết tiêu hóa nặng và nhanh hiếm gặp, đòi hỏi xử trí khẩn cấp trong từng phút.
Khi tình trạng bệnh nhân ổn định hơn, kết quả nội soi và chẩn đoán xác định nguyên nhân không phải ung thư như gia đình lo sợ ban đầu, mà là một tổn thương mạch máu hiếm gặp có tên tổn thương Dieulafoy tại dạ dày.
Theo các bác sĩ, đây là tình trạng một động mạch có kích thước bất thường nằm sát ngay dưới lớp niêm mạc dạ dày. Khi bị lộ ra bề mặt niêm mạc và vỡ, nó có thể gây chảy máu dữ dội với áp lực rất cao, giống như "một vòi máu phun thẳng vào lòng dạ dày".
Điểm nguy hiểm của bệnh lý này nằm ở chỗ hoàn toàn không có dấu hiệu cảnh báo rõ ràng trước đó. Người bệnh có thể đang sinh hoạt bình thường nhưng đột ngột xuất hiện xuất huyết ồ ạt, dẫn đến sốc mất máu chỉ trong vài phút. Nếu không được nội soi cầm máu kịp thời, nguy cơ tử vong là rất cao.
Từ trường hợp trên, đội ngũ y bác sĩ nhấn mạnh rằng dù nguyên nhân trực tiếp là tổn thương mạch máu hiếm gặp, nhưng sức khỏe dạ dày suy yếu do thói quen sinh hoạt lâu dài có thể làm tăng nguy cơ biến chứng nặng nề, theo QQ.
Bác sĩ cảnh báo có 4 thói quen ăn uống phổ biến nhưng đặc biệt nguy hiểm đối với hệ tiêu hóa:
Khi dạ dày rỗng trong thời gian dài, dịch vị vẫn tiếp tục tiết ra và không có thức ăn trung hòa, dẫn đến việc axit trực tiếp tấn công lớp niêm mạc. Về lâu dài, niêm mạc bị bào mòn, tạo điều kiện cho các tổn thương mạch máu tiềm ẩn trở nên nguy hiểm hơn.
Cồn trong rượu bia không chỉ kích thích tăng tiết axit mà còn làm giãn nở mạch máu dưới niêm mạc dạ dày. Sự kết hợp này làm tăng nguy cơ xuất huyết, đặc biệt ở những người đã có sẵn tổn thương vi thể trong dạ dày.
Thực phẩm có tính kích thích mạnh hoặc kết cấu cứng có thể gây trầy xước niêm mạc trong quá trình tiêu hóa. Những tổn thương nhỏ lặp đi lặp lại sẽ làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên của dạ dày.
Việc nạp lượng thức ăn quá lớn khiến dạ dày phải giãn căng tối đa, tạo áp lực lớn lên thành mạch máu dưới niêm mạc. Nếu tồn tại sẵn tổn thương, áp lực này có thể trở thành yếu tố kích hoạt xuất huyết cấp tính.
Các bác sĩ khuyến cáo, nôn ra máu là một trong những dấu hiệu cấp cứu nghiêm trọng nhất liên quan đến hệ tiêu hóa. Người bệnh tuyệt đối không chủ quan, không tự điều trị tại nhà mà cần được đưa đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Trong quá trình chờ cấp cứu, cần hạn chế tối đa việc ăn uống, giữ người bệnh nằm nghiêng để tránh sặc máu và đảm bảo đường thở thông thoáng. Việc xử trí đúng cách và kịp thời có thể quyết định trực tiếp đến tính mạng người bệnh.
Tối thứ bảy, trên đường dự tiệc sinh nhật bạn, cô Polly Hudson ở London ngước nhìn chồng. Trong khi cô dành nhiều thời gian chuẩn bị trang phục, Nick lại mặc chiếc áo len dày cộp, mang phong cách thập niên 1970.
Polly nhận ra đã rất lâu mình không thực sự nhìn chồng. Dù sống chung nhà, áp lực công việc và gánh nặng chăm sóc con cái khiến họ dần xa cách. Cả hai không còn chia sẻ về những việc xảy ra trong ngày, chỉ lặng lẽ ngồi trước màn hình TV mỗi tối.
Theo nhà trị liệu hôn nhân Sarah Louise Ryan, trường hợp của vợ chồng Polly là điển hình cho "ly hôn lặng lẽ" (quiet divorce) - xu hướng đang phổ biến ở thế hệ X (sinh năm 1965-1980). Khái niệm này tương tự hiện tượng "Nghỉ việc lặng lẽ" (Quiet Quitting), khi hai người chỉ duy trì những trách nhiệm cơ bản nhất trong gia đình thay vì nuôi dưỡng tình cảm. Theo dữ liệu từ Counselling Directory, nền tảng kết nối người dùng với các chuyên gia trị liệu tâm lý Anh, lượt tìm kiếm cụm từ "quiet divorce" tăng 544% trong năm qua.
Chuyên gia Sarah cho biết hiện tượng này là sự xói mòn tình cảm từ từ. Các cặp vợ chồng không chia tay vì biến cố lớn, mà do sự kết nối phai nhạt dưới áp lực tài chính và công việc. "Nguy hiểm nằm ở sự thoải mái trong tĩnh lặng. Khi không có khủng hoảng, người ta thường thiếu động lực thay đổi. Đó là cách tình cảm dần biến mất", bà Sarah nói.
Kết hôn năm 2010 sau ba năm hẹn hò, Polly và Nick từng có nhiều thời gian trò chuyện. Nhưng gần hai thập kỷ gắn bó, họ chỉ còn trao đổi các thông tin cơ bản. Họ bỏ qua những nụ hôn chào hỏi, cắt giảm các buổi hẹn hò để tiết kiệm chi phí trông trẻ và mải mê lướt điện thoại.
Để thay đổi, Polly quyết định tắt TV và nói chuyện với Nick về nguy cơ đổ vỡ. Nick đồng ý rằng cả hai cần hành động.
Ban đầu, nỗ lực hàn gắn diễn ra khá gượng gạo. Polly thử đón chồng ở cửa mỗi khi anh đi làm về như các bà nội trợ thập niên 1950. Sau vài lần thực hiện, sự ngượng ngùng biến mất, thay bằng tâm lý mong chờ.
Họ thiết lập lại các quy tắc nhỏ như luôn hôn nhau khi đi và về; Dành thời gian kể những chuyện vặt trong ngày; Nắm tay và tập trung lắng nghe đối phương, thay vì coi lời nói của người kia là âm thanh ngoài rìa.
Polly cho biết việc từ bỏ thói quen dùng điện thoại để tập trung trò chuyện đôi khi tốn sức, nhưng mang lại kết quả xứng đáng. "Chúng tôi không tìm lại sự bùng cháy của tình yêu tuổi trẻ, mà là cảm giác yêu thương trưởng thành của hai người đồng lòng", cô kể.
Từ câu chuyện, chuyên gia Sarah Louise Ryan gợi ý 5 cách giúp các cặp đôi hâm nóng tình cảm:
Tận dụng bốn khoảnh khắc chuyển tiếp: Dành 5 phút không xao nhãng vào các thời điểm: lúc thức dậy, trước khi đi làm, sau khi tan làm và trước khi đi ngủ.
Lên tiếng trước khi nổi nóng: Không để sự oán giận tích tụ. Sửa chữa một vết nứt nhỏ luôn dễ hơn xây lại một bức tường đã đổ.
Giữ sự tò mò: Hỏi về ước mơ và lo lắng hiện tại của đối phương thay vì chỉ trích.
Khôi phục sự đụng chạm: Một cái chạm tay hoặc một câu đùa chung có sức gắn kết mạnh mẽ.
Ngừng diễn xuất: Thành thật về điểm yếu của bản thân. Sự xa cách bắt đầu khi người ta ngừng thể hiện con người thật.
