Câu chuyện ấy không lạ, thậm chí ngày càng phổ biến trong nhịp sống hiện đại – nơi người trẻ tất bật với công việc, còn người già lặng lẽ học cách sống không phiền ai.
Từ lâu, câu “trẻ cậy cha, già cậy con” như một quy luật tự nhiên của đời sống gia đình Việt. Trẻ nhỏ cần sự chở che, người già cần điểm tựa. Nhưng quy luật ấy đang chịu nhiều thách thức khi xã hội chuyển động nhanh hơn, khi mỗi cá nhân phải chạy đua với cơm áo, với áp lực nghề nghiệp và cả những kỳ vọng thành công.
Trong guồng quay ấy, thời gian dành cho cha mẹ già – thứ tưởng như hiển nhiên – lại trở thành điều xa xỉ.
Không khó bắt gặp những gia đình con cái sống xa nhà, thậm chí ở nước ngoài. Khoảng cách địa lý kéo theo khoảng cách chăm sóc. Những cuộc gọi vội vã thay cho những bữa cơm chung. Những khoản tiền gửi về thay cho sự hiện diện.
Vật chất có thể đủ đầy hơn, nhưng sự cô đơn của người già lại khó đo đếm. Họ không thiếu tiền, nhưng thiếu người trò chuyện. Không thiếu thuốc men, nhưng thiếu cảm giác được quan tâm.
Ở chiều ngược lại, cũng cần nhìn nhận công bằng rằng người trẻ hôm nay không hề vô tâm. Họ đang gánh trên vai nhiều áp lực hơn thế hệ trước: chi phí sinh hoạt tăng cao, cạnh tranh nghề nghiệp khốc liệt, trách nhiệm với gia đình nhỏ của chính mình.
Có những người con muốn ở gần cha mẹ, nhưng công việc không cho phép. Có những người muốn dành thời gian, nhưng quỹ thời gian lại quá hạn hẹp. Giữa hai chữ “hiếu” và “sống”, họ nhiều khi phải lựa chọn trong day dứt.
Vấn đề vì thế không thể giải quyết bằng việc quy trách nhiệm cho một phía. Điều cần thiết hơn là tìm ra cách để người già không bị bỏ lại phía sau, ngay cả khi con cái không thể ở bên thường xuyên.
Trước hết, chính người cao tuổi cũng cần được trao cơ hội để “tự chủ” nhiều hơn trong đời sống. Sự phụ thuộc hoàn toàn vào con cái, trong bối cảnh xã hội thay đổi, có thể khiến họ dễ rơi vào trạng thái bị động và tổn thương.
Những mô hình câu lạc bộ người cao tuổi, các hoạt động cộng đồng, lớp học kỹ năng, thậm chí là việc tiếp cận công nghệ – như sử dụng điện thoại thông minh, mạng xã hội – có thể giúp họ mở rộng thế giới của mình. Khi có bạn bè, có hoạt động, có kết nối, cảm giác cô đơn sẽ giảm đi đáng kể.
Bên cạnh đó, hệ thống an sinh xã hội cần đóng vai trò mạnh mẽ hơn. Dịch vụ chăm sóc người cao tuổi, trung tâm dưỡng lão, y tế cộng đồng… không nên bị nhìn nhận như “giải pháp cuối cùng” hay “biểu hiện của sự bất hiếu”, mà cần được xem là một phần tất yếu của xã hội hiện đại.
Ở nhiều quốc gia, việc người già sống tại các cơ sở chăm sóc chuyên nghiệp là lựa chọn bình thường, thậm chí tích cực, vì họ được chăm sóc tốt hơn và có môi trường giao lưu phù hợp.
Tuy nhiên, dù xã hội có phát triển đến đâu, vai trò của gia đình vẫn không thể thay thế. Một cuộc gọi hỏi thăm, một chuyến về thăm nhà, một bữa cơm sum họp – những điều tưởng nhỏ bé ấy lại có giá trị tinh thần rất lớn đối với người già.
Sự quan tâm không nhất thiết phải là những điều lớn lao, mà nằm ở sự đều đặn và chân thành. Đôi khi, chỉ cần người già cảm nhận mình vẫn là một phần quan trọng trong cuộc sống của con cái, họ đã thấy đủ ấm lòng.
Câu hỏi “người già nương vào đâu khi con bận rộn?” vì thế không có một đáp án duy nhất. Đó phải là sự kết hợp của nhiều yếu tố: sự thích nghi của chính người cao tuổi, sự hỗ trợ của xã hội, và trên hết là sự kết nối bền chặt trong gia đình. Khi mỗi yếu tố đều được quan tâm đúng mức, người già sẽ không còn cảm thấy bị bỏ rơi, dù con cái không thể lúc nào cũng ở bên.
Xã hội hiện đại có thể thay đổi nhiều giá trị, nhưng nhu cầu được yêu thương và quan tâm của con người thì không đổi. Người trẻ hôm nay rồi cũng sẽ già đi. Cách họ đối xử với cha mẹ hôm nay, phần nào sẽ là cách họ được đối xử trong tương lai. Đó không phải là sự “trả giá”, mà là một vòng tuần hoàn của tình cảm và trách nhiệm.
Để rồi, một ngày nào đó, câu hỏi “già cậy ai?” sẽ không còn là nỗi lo canh cánh, mà trở thành một lời nhắc nhẹ nhàng rằng: mỗi người dù ở độ tuổi nào đều xứng đáng có một điểm tựa – không chỉ từ gia đình, mà từ cả một xã hội biết quan tâm và sẻ chia.
Chen Cuiju sinh ra trong một gia đình nghèo ở tỉnh Quý Châu. Năm 1995, ở tuổi 18, cô đến thành phố Đông Hoản, tỉnh Quảng Đông làm công nhân. Cường độ làm việc cao cùng điều kiện sinh hoạt thiếu thốn khiến cô bị suy dinh dưỡng nặng.
Một ngày, khi đang đi dọc bờ sông trong tình trạng sốt cao, Chen ngất xỉu. Vài ngày sau, một người lái đò phát hiện cô nằm bên bờ sông, người phủ đầy bùn đất. Do không mang giấy tờ tùy thân, cô bị nhầm là thi thể vô danh và được đưa đến nhà tang lễ.
Khi chuẩn bị hỏa táng, một nhân viên nhà tang lễ phát hiện bàn chân Chen cử động nên lập tức báo cảnh sát, đưa cô đến bệnh viện. Các bác sĩ chẩn đoán Chen bị suy dinh dưỡng nặng, mất nước và suy đa tạng. Bệnh viện đã tiếp nhận điều trị và chi trả toàn bộ viện phí cho cô.
Sau hơn ba tháng chăm sóc đặc biệt, Chen hồi phục và được chính quyền địa phương hỗ trợ đoàn tụ với gia đình.
Việc một cô gái suýt bị hỏa thiêu nhầm sau đó thu hút sự chú ý của dư luận Trung Quốc. Nhờ đó, Chen nhận được nhiều thư giới thiệu việc làm và hỗ trợ từ khắp nơi. Họa sĩ Chen Zhonglian, giáo viên hội họa tại thành phố Kim Hoa, tỉnh Chiết Giang, đã mời cô đến học vẽ và đài thọ chi phí sinh hoạt. "Nếu cô ấy có một nghề để tự nuôi sống bản thân, có lẽ sự việc đó đã không xảy ra", ông Chen Zhonglian nói.
Năm 1996, Chen chuyển đến sống và học tập tại xưởng vẽ của ông Zhonglian. Tại đây, cô phát hiện năng có khiếu hội họa và bắt đầu tham gia các cuộc thi. Năm 1999, Chen giành giải thưởng hội họa đầu tiên, sau đó quyết định theo đuổi dòng tranh truyền thống Trung Quốc.
"Chen Cuiju có đời sống nội tâm phong phú, cảm xúc tinh tế và khả năng đồng cảm rất lớn", Chen Zhonglian nhận xét.
Tháng 6/2006, Chen trở lại Đông Hoản để cảm ơn các nhân viên nhà tang lễ và bệnh viện. Tại đây, cô vẽ bức tranh hoa mẫu đơn nở bên những cành cây khô, biểu tượng cho sự sống mới.
Các tác phẩm của Chen tiếp tục giành hàng chục giải thưởng tại các triển lãm trong và ngoài nước, được nhiều tổ chức nghệ thuật sưu tầm. Cô được công nhận là họa sĩ cấp quốc gia. Câu chuyện của Chen cũng được chuyển thể thành vở nhạc kịch Quảng Đông mang tên "Cai Ju Returns Home" nhằm truyền cảm hứng cho người trẻ vượt qua khó khăn.
Giữa tháng 7, câu chuyện của Chen một lần nữa trở thành chủ đề "hot" trên mạng xã hội. Truyền thông Trung Quốc cho biết cô vẫn tiếp tục sáng tác, dù rất ít chia sẻ về cuộc sống riêng.
"Người công nhân nhà tang lễ và các nhân viên bệnh viện đã tạo nên một phép màu khi cứu sống cô ấy. Chen đã tạo nên phép màu thứ hai bằng ý chí và sự nỗ lực của mình", một người dùng mạng bình luận.
Bệnh nhân được chẩn đoán viêm màng não nghi do nhiễm liên cầu lợn và đang được điều trị tích cực tại Khoa Cấp cứu, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương.
Người nhà cho biết, trước đó ông C. ăn tiết canh lợn. Hai ngày sau, ông xuất hiện sốt, đau đầu, buồn nôn. Các triệu chứng diễn tiến rất nhanh, người bệnh trở nên rối loạn ý thức, lơ mơ, kích thích, được đưa đến cơ sở y tế gần nhà. Do tình trạng nặng, bệnh nhân được chuyển tuyến.
ThS.BSNT Phan Văn Mạnh (Khoa Cấp cứu) cho biết, thời điểm nhập viện, bệnh nhân đã giảm ý thức nghiêm trọng (chỉ số Glasgow đạt 9 điểm) kèm các dấu hiệu điển hình của viêm màng não cấp.
Ở những ca viêm màng não cấp có rối loạn ý thức, phù não là biến chứng đáng sợ nhất. Tình trạng này làm tăng áp lực nội sọ cực nhanh, gây tổn thương não vĩnh viễn và đe dọa trực tiếp đến tính mạng nếu chậm trễ cứu chữa.
Ngay lập tức, các bác sĩ đã đặt ống nội khí quản, cho bệnh nhân thở máy, dùng kháng sinh mạnh và áp dụng các biện pháp hồi sức để kiểm soát phù não.
Sau 4 ngày điều trị tích cực, ông C. đã cai được máy thở, rút ống nội khí quản và được chuyển về khoa Nhiễm khuẩn Tổng hợp để tiếp tục theo dõi.
ThS.BSNT Phan Văn Mạnh nhấn mạnh, liên cầu lợn là nguyên nhân hàng đầu gây viêm màng não ở người lớn tại Việt Nam. Không chỉ phá hủy màng não, vi khuẩn này còn gây nhiễm khuẩn huyết với các biến chứng cực nặng như: xuất huyết da, rối loạn đông máu, sốc nhiễm khuẩn, suy đa tạng và tử vong.
Đáng chú ý, nhiều người dân cho rằng "kiêng" tiết canh lợn, chỉ ăn tiết canh gà, dê, vịt là an toàn. Tuy nhiên, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương từng tiếp nhận nhiều ca nhiễm liên cầu lợn dù bệnh nhân khẳng định không ăn tiết canh lợn. Trong quá trình chế biến thương mại, các cơ sở thường pha trộn thêm tiết lợn (vốn có sản lượng nhiều và rẻ hơn) vào các loại tiết canh khác để tăng số lượng, khiến người ăn vô tình nuốt phải mầm bệnh.
Do đó, người dân tuyệt đối không ăn tiết canh hoặc các sản phẩm từ thịt lợn chưa được nấu chín kỹ. Khi xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, buồn nôn sau khi ăn tiết canh hoặc tiếp xúc với lợn bệnh, bệnh nhân cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Đây là hoạt động trong khuôn khổ nội dung của hội thi Thủ lĩnh sinh viên TP.HCM năm 2026.
Mọi nẻo xóm, bà con cùng học sinh hân hoan đến trạm y tế xã để tham dự ngày hội "Kiến tạo sức khỏe, nâng cao chất lượng đời sống". Đội ngũ y bác sĩ và sinh viên hỗ trợ đo huyết áp, tính chỉ số BMI, tư vấn dinh dưỡng như giảm muối, phòng bệnh gout, đồng thời tập huấn kỹ năng chăm sóc sức khỏe và sơ cứu cơ bản cho người dân.
Ông Đỗ Thanh Hòa (50 tuổi, xã Thạnh An) từng lam lũ nghề thợ hồ, mấy năm nay cơn đau thần kinh tọa đeo bám dai dẳng. Khi không còn đủ sức lao động nặng, ông chuyển sang phụ giúp gia đình buôn bán đồ ăn vặt để trang trải.
Cuộc sống ở đảo vốn khó khăn, 5-7 năm qua ông đều dành dụm tiền về TP khám y học cổ truyền. Nay được nhóm sinh viên đến thăm khám, tư vấn sức khỏe, ông có mặt từ sớm. Ông Hòa nói các bạn sinh viên đầy ấm áp, chân tình, không ngại quãng đường xa về với xã đảo giúp đỡ bà con.
"Tôi hạnh phúc khi thấy hình ảnh sinh viên thành ph ố đi tình nguyện đầy nghĩa tình bằng kiến thức chuyên môn, ngành học để tư vấn cho bà con rất kỹ càng và tâm huyết", ông Hòa bày tỏ.
Trực tiếp thăm khám, bạn Phạm Duy Thanh (ủy viên BCH Hội Sinh viên Việt Nam Trường ĐH Y Dược TP.HCM) nhớ hình ảnh một phụ nữ lớn tuổi đến điểm khám từ rất sớm. Bà nói chỉ nghĩ "đi khám cho biết" nhưng sau khi được tầm soát, tư vấn về huyết áp và hướng dẫn theo dõi sức khỏe đã xúc động nói lâu rồi mới có dịp được bác sĩ, sinh viên y khoa hỏi han kỹ như vậy. Trước khi về bà còn nắm tay các bạn nói cảm ơn vì "không chỉ khám bệnh mà còn đem sự quan tâm ra đảo".
Khoảnh khắc đó khiến Thanh nhận ra đôi khi giá trị lớn nhất mình mang đến không chỉ là chuyên môn mà còn là sự sẻ chia và niềm tin. Hành trình là sự kết nối giữa tri thức y khoa, tinh thần phục vụ cộng đồng và trách nhiệm của một cán bộ hội sinh viên.
"Hành trình là cơ hội để vận dụng kiến thức chuyên môn của sinh viên y vào thực tiễn, hơn hết là được học từ chính cuộc sống và người dân. Qua từng lượt khám, từng câu chuyện mình cảm nhận rõ hơn ý nghĩa của y học dự phòng và tinh thần lấy người dân làm trung tâm", Thanh nói.
Tại Trung tâm Cung ứng dịch vụ công xã Thạnh An, chương trình "Kiến tạo công dân số - Mang tri thức số đến xã đảo" diễn ra với nhiều hoạt động, trong đó đặc biệt là thử thách "Sáng tạo cùng trí tuệ nhân tạo (AI)". Các học sinh xã đảo háo hức tạo video/poster về chủ đề bảo vệ môi trường biển và quảng bá du lịch xã đảo Thạnh An.
Em Nguyễn Phan Khánh Như (lớp 10, Trường THCS-THPT Thạnh An) kể đã được hướng dẫn sử dụng các công cụ AI tạo ảnh bằng cách nhập câu lệnh mô tả chi tiết khung cảnh xã đảo Thạnh An vào buổi sáng, thiên nhiên xanh mát, rừng ngập mặn cùng hình ảnh các bạn học sinh đang nhặt rác trên bãi biển.
"Lần đầu tiên được trải nghiệm ứng dụng AI vào học tập và cuộc sống, em đã học được cách sử dụng công cụ này để phát huy trí tưởng tượng và khả năng sáng tạo của mình. Em sẽ mày mò thêm để có thể tự thiết kế nhiều poster đẹp về du lịch xã đảo Thạnh An để quảng bá vẻ đẹp thiên nhiên và con người nơi đây", Như bày tỏ.
Theo Phạm Ngọc Quỳnh Giang (liên chi hội phó Liên chi hội Sinh viên khoa du lịch - ĐH Kinh tế TP.HCM), điều đọng lại không phải là những khái niệm phức tạp mà là sự tò mò, là ánh mắt chăm chú khi từng bước khám phá một điều mới.
"Khi công nghệ được mang đến một cách gần gũi, AI không còn xa lạ mà trở thành một công cụ mở ra những cách học khác, những suy nghĩ khác và cả những ước mơ khác. Những nụ cười, ánh mắt trầm trồ đến tâm thế thuyết trình ấn tượng của học sinh khi hiểu được một điều mới từ ứng dụng công nghệ là sứ mệnh của hành trình này", Giang nói.
Phó chủ tịch Hội Sinh viên Trường ĐH Kinh tế - Luật TP.HCM Nguyễn Thị Hải Linh chia sẻ khi tri thức được lan tỏa và sức khỏe được quan tâm đúng mức, đó chính là nền tảng vững chắc để mỗi cá nhân phát triển toàn diện và mỗi cộng đồng ngày càng vững mạnh.
"Với tên gọi "kiến tạo" ở đây không phải là những điều lớn lao mà bắt đầu từ chính việc mỗi người hiểu thêm một điều mới, biết thêm một kỹ năng cần thiết và có thêm động lực để phát triển bản thân", Linh nói.
