Sự hợp tác nằm trong khuôn khổ NEXUS – sáng kiến chiến lược về khoa học và công nghệ của Nhật Bản với các nước ASEAN, do Cơ quan Khoa học và Công nghệ Nhật Bản khởi xướng. Với tổng ngân sách khoảng 100 triệu USD cho giai đoạn 2024-2029, sáng kiến đặt mục tiêu thúc đẩy đổi mới sáng tạo thông qua hợp tác nghiên cứu và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao giữa Nhật Bản và các quốc gia ASEAN.
NEXUS được triển khai linh hoạt dựa trên thế mạnh và ưu tiên của từng nước thành viên. Singapore chọn trí tuệ nhân tạo và lượng tử, Thái Lan và Malaysia ưu tiên công nghệ xanh, trong khi Việt Nam tập trung cho lĩnh vực bán dẫn. Đây cũng là một trong những nhóm công nghệ chiến lược được Việt Nam ưu tiên phát triển để tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu.
Vi mạch thế hệ mới tích hợp ba chiều CFET
Nhiệm vụ do Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và Đại học Hiroshima chủ trì, hướng tới thiết kế, mô phỏng và chế tạo thành công vi mạch tích hợp ba chiều các transistor (bóng bán dẫn) đơn hạt tinh thể Silic (Si) hiệu suất cao, trên nền điện môi trong suốt bằng quy trình nhiệt độ thấp sử dụng laser. Mục tiêu của nhiệm vụ là làm chủ công nghệ từ khâu thiết kế đến chế tạo vi mạch, đồng thời đào tạo nhân lực chất lượng cao cho ngành bán dẫn.
Sản phẩm dự kiến bao gồm các mẫu kiểm nghiệm, bộ tài liệu thiết kế và quy trình công nghệ chế tạo đơn hạt tinh thể Si định vị sử dụng laser; chế tạo transistor màng mỏng Si được tinh thể hóa bằng laser có kênh dẫn định vị tại các đơn hạt tinh thể; chế tạo CFETs dùng transistor màng mỏng Si được tinh thể hóa bằng laser có kênh dẫn định vị tại các đơn hạt tinh thể; chế tạo SRAM bit cell dùng cấu trúc CFET.
Nhiệm vụ cũng đặt ra yêu cầu về bài báo khoa học, hỗ trợ đào tạo tiến sĩ, thạc sĩ và đăng ký bảo hộ trí tuệ.
Vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor độ linh động điện tử cao
Dự án do Trường Đại học Phenikaa của Việt Nam cùng Trường Khoa học Kỹ thuật – Đại học Ritsumeikan của Nhật Bản chủ trì, tập trung phát triển vật liệu bán dẫn tiên tiến cho transistor có độ linh động điện tử cao thông qua kết hợp mô phỏng lý thuyết và thực nghiệm.
Nhiệm vụ đặt mục tiêu xây dựng quy trình sản xuất vật liệu bằng hàng loạt công nghệ tiên tiến như epitaxy chùm phân tử (MBE), hóa hơi kim loại hữu cơ (MOCVD), lắng đọng hóa học pha hơi (CVD), phún xạ và lắng đọng nguyên tử (ALD). Bên cạnh đó, dự án chú trọng thiết lập các mô hình tính toán lý thuyết ở cấp độ nguyên tử kết hợp AI và phân tích dữ liệu lớn để dự báo chính xác tính chất vật lý của vật liệu HEMT như độ bền, nồng độ khuyết tật, tính dẫn điện và dẫn nhiệt. Những nền tảng vật liệu này sẽ được ứng dụng trực tiếp để phát triển các thiết bị cảm biến sinh hóa có kích thước nhỏ gọn, dễ cầm tay, đáp ứng nhu cầu thực tế trong cả lĩnh vực công nghiệp và y tế.
Sản phẩm dự kiến là các chương trình tính toán tích hợp mô hình AI và mô phỏng như: mô phỏng tính độ linh động điện tử, mô phỏng tính dẫn nhiệt của vật liệu, mô phỏng ALD có tính lọc lựa theo diện tích trên bề mặt vật liệu bán dẫn; bản thiết kế, quy trình chế tạo và sản phẩm prototype của cảm biến sinh hóa dựa trên cấu trúc GaN-HEMT.
Ngoài ra, nhiệm vụ đặt mục tiêu có sản phẩm nguyên mẫu (prototype) của thiết bị đo cảm biến, 10 bài báo khoa học và hỗ trợ đào tạo thạc sĩ, tiến sĩ.
Vật liệu bán dẫn tiên tiến ứng dụng trong cảm biến tích hợp và thiết bị năng lượng tái tạo
Dự án do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia Hà Nội cùng Viện Khoa học và Công nghệ Nara (NAIST) thực hiện, nhằm phát triển một số vật liệu oxit bán dẫn và perovskite lai vô cơ – hữu cơ micro – nano. Nhiệm vụ hướng tới ứng dụng các vật liệu trong chip cảm biến môi trường tích hợp kênh vi lưu với transistor hiệu ứng trường và linh kiện chuyển đổi năng lượng quang – điện, nhiệt – điện. Đồng thời, dự án đóng vai trò đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao về bán dẫn cho Việt Nam.
Sản phẩm của dự án sẽ bao gồm quy trình chế tạo vật liệu nanocomposite TiO2, ZnO và CuO, cùng nhiều báo cáo như báo cáo về tích hợp kênh vi lưu và cảm biến SERS sử dụng vật liệu lựa chọn từ các vật liệu nanocomposite bán dẫn, kim loại quý, báo cáo tích hợp chip cảm biến môi trường trên cơ sở tích hợp kênh vi lưu và transistor hiệu ứng trường cấu trúc EGFET, pin mặt trời perovskite trên đế thủy tinh.
Kết quả dự kiến của nhiệm vụ gồm sáu bài báo khoa học, hai sáng chế được chấp nhận đơn và hỗ trợ đào tạo hai nghiên cứu sinh, hai thạc sĩ.
Thiết kế chip AI SoC bảo mật dựa trên CPU RISC-V
Dự án do Trường Đại học Khoa học Tự nhiên – Đại học Quốc gia TP HCM phối hợp cùng Trường Đại học Điện tử – Truyền thông (UEC) Nhật Bản, hướng tới làm chủ thiết kế hệ thống trên chip (SoC), tính năng bảo mật sử dụng CPU RISC-V tích hợp lõi AI cho các thiết bị y sinh (AI-IoMT). Nhiệm vụ tập trung làm chủ công nghệ thiết kế chip “make in Vietnam” và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời định hướng thương mại hóa sản phẩm chip bán dẫn trong tương lai.
Sản phẩm trọng tâm sẽ là lõi IP mềm bản thiết kế chip sử dụng CPU RISC-V 32-bit, tích hợp lõi AI CNN-1D và các lõi mật mã nhẹ như ASCON, PRINCE. Dự án dự kiến chế tạo thử nghiệm 5 mẫu chip CMOS 180 nm tại Nhật Bản, cùng năm mẫu cảm biến glucose trong máu không xâm lấn.
Kết quả dự kiến gồm 7 bài báo khoa học, một bằng sáng chế và hỗ trợ đào tạo hai tiến sĩ, sáu thạc sĩ tại Việt Nam và Nhật Bản.
Vật liệu và linh kiện điện tử công suất dựa trên chất bán dẫn vùng cấm rộng
Dự án do Trường Vật liệu – Đại học Bách khoa Hà Nội và Đại học Tokyo chủ trì, tập trung vào công nghệ chế tạo vật liệu bán dẫn vùng cấm rộng dựa trên ba hệ vật liệu GaN, Ga2O3 và SrTiO3 và cấu trúc dị thể của chúng. Nhiệm vụ đặt mục tiêu tiếp thu kỹ thuật để phát triển linh kiện SBD, HEMT thế hệ mới và mạch tích hợp, từ đó chế tạo bộ nguồn điện tử công suất hiệu năng cao, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu và đào tạo nhân lực trình độ cao cho Việt Nam.
Sản phẩm dự kiến gồm bộ tài liệu thiết kế và quy trình công nghệ chế tạo linh kiện SBD và linh kiện HEMT, bộ nguồn điện tử công suất hiệu năng cao. Nhiệm vụ cũng đặt ra kết quả cần đạt được gồm các bài báo khoa học, một đăng ký bảo hộ sở hữu trí tuệ được chấp nhận đơn và hỗ trợ đào tạo hai tiến sĩ, năm thạc sĩ chuyên ngành.
Bên cạnh 5 nhiệm vụ trên, Việt Nam và Nhật Bản sẽ tiếp tục mở rộng quy mô với mục tiêu đồng tài trợ 10 nhiệm vụ mới trong năm 2026, tập trung vào bốn chủ đề về bán dẫn là vật liệu, thiết kế, công nghệ hỗ trợ và sản xuất.
Dữ liệu từ CoinMarketCap và TradingView cho thấy giá Bitcoin hôm nay liên tục rung lắc mạnh quanh vùng giá 63.000 USD. Lúc 0 giờ ngày 8.7 (giờ Việt Nam), tiền mã hóa giá trị nhất thế giới tăng từ 63.000 USD lên trên 64.000 USD. Tuy nhiên, Bitcoin (BTC) không giữ được đà tăng giá lâu, nhanh chóng quay về mốc 63.000 USD.
Tính đến 7 giờ 30, mỗi Bitcoin được giao dịch quanh mốc 63.417 USD, giảm 0,95% so với hôm qua.
Ethereum, tiền mã hóa lớn thứ hai thế giới, giảm 1,58% trong vòng 24 giờ qua, hiện giao dịch quanh mốc 1.778 USD. Các token khác như BNB, Solana, XRP lần lượt giảm 1,61%, 1,99% và 3,18%. Vốn hóa toàn thị trường tiền mã hóa giảm 1,05% trong vòng 24 giờ, hiện còn 2.180 tỉ USD.
Theo Cointelegraph, giá Bitcoin giảm theo đà suy yếu của thị trường chứng khoán Mỹ. Cổ phiếu các công ty sản xuất chip dẫn đầu đợt bán tháo. Micron Technologies, công ty có kết quả kinh doanh được kỳ vọng cao vào tháng trước, giảm hơn 9%.
Theo nhà giao dịch Daan Crypto Trades, hệ số tương quan của thị trường tiền mã hóa với Nasdaq đã đảo chiều từ -0,87 lên +0,72. "Đó là sự khác biệt giữa chiến lược giao dịch phòng hộ với giao dịch như một cổ phiếu công nghệ có hệ số beta cao", Daan Crypto Trades viết trên X cá nhân hôm 6.7.
Trong khi đó, nhà giao dịch Killa XBT cho rằng: "Đợt điều chỉnh tiếp theo về chỉ số S&P sẽ đánh dấu đáy thực sự của Bitcoin. Thị trường có thể lặp lại các kịch bản giảm giá của năm 2015, 2018 và 2022".
Trong các cuộc thảo luận gần đây trên X, John Bollinger, chuyên gia phân tích nổi tiếng với chỉ báo biến động Bollinger Bands, đã đưa ra một nhận định tích cực về giá Bitcoin. Theo báo cáo của Cointelegraph, dải Bollinger đang nhắm đến mô hình đảo chiều hình chữ "W". Thị trường đang trong giai đoạn điều chỉnh, các chỉ báo về một đợt tăng giá mới vẫn khá tích cực. Nếu mọi thứ diễn biến đúng dự đoán, Bitcoin có thể sắp chứng kiến đà phục hồi trong ngắn hạn.
Được phát triển bởi các nhà nghiên cứu từ Đại học Utrecht (Hà Lan), công cụ trực tuyến có tên Paleolatitude vừa được nâng cấp lớn giúp người dùng theo dõi lịch sử của bất kỳ vị trí nào trên hành tinh trong suốt 320 triệu năm qua.
Paleolatitude được thiết kế nhằm kết nối hai lĩnh vực cổ sinh học và cổ khí hậu học. Để tái tạo khí hậu cổ đại và tìm hiểu về sự sống thời tiền sử, các nhà nghiên cứu cần xác định chính xác vị trí của các mẫu vật tại thời điểm chúng hình thành. Nhóm nghiên cứu đã sử dụng tín hiệu từ tính trong các loại đá từ khắp nơi trên thế giới để phát triển công cụ này, cho thấy cách các lục địa đã di chuyển kể từ khi bắt đầu kỷ địa chất hiện tại.
Các nhà nghiên cứu đã kết hợp dữ liệu mới về các dị thường từ trường biển, từ đó làm sáng tỏ sự chuyển động của các mảng kiến tạo chính và nhỏ, cũng như một số "lục địa đã mất" bị chôn vùi trong các dãy núi ở Địa Trung Hải và châu Á. Ví dụ, lục địa cổ đại Argoland đã tách khỏi Tây Úc khoảng 155 triệu năm trước và hiện nằm dưới vùng cao nguyên Indonesia.
Giáo sư Douwe van Hinsbergen, trưởng nhóm nghiên cứu, cho biết: "Lần đầu tiên một mô hình toàn cầu thực sự đã được tạo ra giúp bạn liên kết những tảng đá đó với các mảng kiến tạo ban đầu của chúng". Người dùng có thể chọn bất kỳ vị trí nào trên Trái đất và tìm hiểu sự thay đổi vĩ độ của vị trí đó kể từ thời siêu lục địa Pangaea, tồn tại cách nay khoảng 320 triệu năm.
Pangaea bao gồm tất cả các lục địa lớn ngoại trừ Siberia và một phần của Trung Quốc, được bao quanh bởi đại dương Panthalassa. Khoảng 200 triệu năm trước, các lục địa bắt đầu tách rời, dẫn đến sự hình thành các lục địa và đại dương hiện tại. Những tảng đá xung quanh chúng ta ngày nay đã trải qua một hành trình dài và không phải lúc nào cũng ở vị trí hiện tại.
Đồng tác giả nghiên cứu, tiến sĩ Emilia Jarochowska, cho biết: "Với mô hình mới, chúng ta có được sự chắc chắn cao hơn nhiều cũng như nâng cao sự hiểu biết về đa dạng sinh học". Công cụ này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về lịch sử địa chất mà còn cung cấp những bài học quan trọng về khả năng phục hồi của đa dạng sinh học trong hiện tại.
Thông điệp này được ông Bae Kyunghoon, Phó thủ tướng kiêm Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc, nói tại Diễn đàn Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Hàn Quốc, sáng 24/4.
Bốn định hướng chính được Phó thủ tướng Hàn Quốc nêu ra gồm: hợp tác gắn với nhu cầu của doanh nghiệp và giới nghiên cứu; thúc đẩy đào tạo, giao lưu nhân lực công nghệ; chuyển hóa công nghệ thành ứng dụng công nghiệp; và mở rộng mạng lưới hợp tác, với Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam - Hàn Quốc (VKIST) đóng vai trò trung tâm kết nối.
Theo ông Bae Kyunghoon, hai nước "không chỉ là bạn mà còn là đối tác láng giềng rất đặc biệt". Do đó, việc hợp tác song phương dần mở rộng sang các lĩnh vực mang tính chiến lược của tương lai như AI, bán dẫn và năng lượng. Hai bên sẽ thúc đẩy hợp tác theo hướng bổ trợ lẫn nhau, kết hợp thế mạnh của mỗi quốc gia để tạo ra những động lực tăng trưởng mới trong tương lai.
Ở cấp độ viện nghiên cứu, ông Oh Sangrok, Chủ tịch KIST, nhấn mạnh tính đặc biệt của mô hình hợp tác hiện nay. "Trên thế giới chỉ có hai viện mang tên KIST", ông nói, một tại Hàn Quốc và một tại Việt Nam, cho thấy mức độ gắn kết trong lĩnh vực khoa học và công nghệ giữa hai quốc gia.
Theo ông, hợp tác đã chuyển sang giai đoạn "đồng hành cùng phát triển", trong đó khoa học và công nghệ là nền tảng mở rộng sang kinh tế. Từ thực tế này, đại diện Hàn Quốc đề xuất phát triển công nghệ chiến lược dựa trên thế mạnh bổ sung của hai bên, năng lực công nghệ của Hàn Quốc và tiềm năng công nghiệp của Việt Nam.
Theo Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được lãnh đạo cấp cao hai nước xác định là một trong những trụ cột hợp tác quan trọng nhất. Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam và Bộ Khoa học và Công nghệ thông tin Hàn Quốc thống nhất thúc đẩy hợp tác đi vào chiều sâu, chú trọng hiệu quả thực chất, hướng tới tạo ra các sản phẩm cụ thể.
Hợp tác giữa hai viện nghiên cứu KIST của Hàn Quốc và VKIST của Việt Nam cũng sẽ được đẩy mạnh. Việt Nam định hướng VKIST là nơi thí điểm triển khai các cơ chế, chính sách mới mang tính đột phá về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Trong khi đó, Hàn quốc muốn biến VKIST trở thành biểu tượng hợp tác về khoa học công nghệ giữa hai nước.
Hàn Quốc đã xác định 11 công nghệ chiến lược ưu tiên, trong khi Việt Nam cũng đang xây dựng danh mục tương tự. "Qua rà soát, hai bên nhận thấy có nhiều điểm tương đồng", Bộ trưởng Quân nói, cho rằng việc chia sẻ kinh nghiệm là cần thiết.
Nguồn nhân lực là trụ cột thứ ba. Hai bên đặt mục tiêu đào tạo đội ngũ chuyên gia và nhà khoa học trình độ cao, đủ năng lực làm chủ công nghệ và phát triển các lĩnh vực mới.
Phát biểu tại sự kiện, ông Bùi Thế Duy, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng hợp tác giữa Việt Nam - Hàn Quốc không chỉ dừng ở các viện nghiên cứu, mà đã mở rộng sang trường đại học và doanh nghiệp. Nhiều dự án chuyển giao công nghệ được triển khai, trong khi doanh nghiệp Hàn Quốc cũng đã đặt hàng nghiên cứu từ Việt Nam.
"Những hợp tác này không chỉ thúc đẩy nghiên cứu mà còn góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao", ông Duy nói, kỳ vọng các mô hình hợp tác đa phương giữa viện, trường và doanh nghiệp hai nước sẽ tiếp tục phát triển, nhằm tạo ra các sản phẩm công nghệ chiến lược, tận dụng thế mạnh bổ sung của mỗi bên.
Ông Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam mong muốn hoạt động hợp tác gắn với nhu cầu thực tiễn của Việt Nam, đặc biệt ở các lĩnh vực đang cần lời giải công nghệ. Theo ông, các chương trình cũng cần hướng tới tạo ra sản phẩm cụ thể, có khả năng thương mại hóa, thay vì dừng ở nghiên cứu.
Kết luận diễn đàn, Phó thủ tướng Hàn Quốc cho rằng Việt Nam đang đặt ra những mục tiêu rõ ràng để nâng cao năng lực cạnh tranh về khoa học và công nghệ. Ông Bae Kyunghoon kỳ vọng, qua các hợp tác về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Việt Nam và Hàn Quốc sẽ cùng nhau tạo ra các sản phẩm mới, đóng góp cho tăng trưởng và phát triển bền vững.
Tại diễn đàn, hai Bộ trưởng cũng chứng kiến lễ trao nhiều thỏa thuận, biên bản ghi nhớ hợp tác giữa các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc.
Diễn đàn được tổ chức trong khuôn khổ chuyến thăm cấp nhà nước tới Việt Nam của Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung cùng phu nhân từ ngày 21-24/4. Đây là lần đầu tiên Tổng thống Lee Jae Myung đến Việt Nam sau khi ông nhậm chức hồi tháng 6/2025. Chuyến thăm được thực hiện sau khi Việt Nam vừa kiện toàn ban lãnh đạo cấp cao sau Đại hội XIV của Đảng.
