Ngày 16/7, hãng chip TSMC thông báo sẽ đầu tư thêm 100 tỷ USD vào bang Arizona (Mỹ), ngay sau khi công bố lợi nhuận ròng kỷ lục trong quý II nhờ nhu cầu phần cứng AI. Họ hiện là hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới và cung cấp chủ yếu cho các công ty như Apple hay Nvidia.
Khoản đầu tư này sẽ được dùng để xây thêm các nhà máy sản xuất chip tại bang Arizona, nâng tổng vốn đầu tư rót vào Mỹ của TSMC lên 265 tỷ USD.
Hồi tháng 3, Tổng thống Mỹ Donald Trump và CEO TSMC C.C Wei cho biết hãng chip này dự kiến chi 100 tỷ USD xây 5 nhà máy tại Mỹ trong vài năm tới. Trước đó, tháng 4/2024, hãng chip Đài Loan cho biết sẽ tăng khoản đầu tư vào Mỹ thêm 25 tỷ USD, lên tổng cộng 65 tỷ USD.
TSMC hiện hưởng lợi lớn từ cuộc đua AI toàn cầu. Các chính phủ và đại gia công nghệ đang rót tiền xây trung tâm dữ liệu để huấn luyện và vận hành các công cụ AI như chatbot, chương trình tạo hình ảnh và tác nhân AI (AI agent) có khả năng tự thực hiện nhiều tác vụ.
Xu hướng này đã thúc đẩy mạnh hoạt động kinh doanh của các nhà sản xuất chip như TSMC, khiến nguồn cung chip trở nên khan hiếm và giá tăng vọt. “Các xu hướng AI lớn tiếp tục thúc đẩy nhu cầu tăng năng lực tính toán. Chúng tôi kỳ vọng doanh thu năm 2026 tăng hơn 40% so với năm trước, tính theo USD”, ông CC Wei cho biết trong buổi công bố kết quả kinh doanh.
Lợi nhuận ròng của TSMC trong quý II tăng 77% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 706,6 tỷ Đài tệ (22 tỷ USD). Con số này vượt xa dự báo của giới phân tích, đồng thời vượt kỷ lục quý I (572,4 Đài tệ). Doanh thu quý II tăng 36% lên 1.300 tỷ Đài tệ.
Wei cho biết TSMC đang mở rộng năng lực sản xuất chip tại Đài Loan, Nhật Bản và Mỹ “nhanh nhất có thể” nhằm đáp ứng nhu cầu khách hàng. “Khoảng cách giữa cung và cầu vẫn rất lớn, vì vậy chúng tôi nỗ lực hết sức để thu hẹp”, ông Wei nói.
Theo Giám đốc tài chính Wendell Huang, hãng chip Đài Loan sẽ nâng ngân sách chi tiêu vốn năm nay lên 60-64 tỷ USD. “Tại TSMC, mức chi tiêu vốn cao luôn đi kèm nhiều cơ hội tăng trưởng hơn trong những năm tới”, Huang nói, cho biết họ không cho rằng sẽ gặp “bất kỳ vướng mắc nào với kế hoạch mở rộng công suất”.
Trước khi hãng chip Đài Loan công bố kết quả kinh doanh, William Li – nhà phân tích tại Counterpoint Research, nhận định việc doanh thu tăng mạnh cho thấy “đầu tư vào hạ tầng AI vẫn rất sôi động, dù kinh tế vĩ mô bất ổn”.
“Nhu cầu đối với GPU AI, AI ASIC và công nghệ đóng gói chip tiên tiến sẽ tiếp tục vượt kỳ vọng”, ông khẳng định trên AFP.
Kim loại quý vừa trải qua một tuần biến động mạnh, neo quanh ngưỡng 4.500 USD một ounce. Vàng chịu tác động đan xen giữa nhu cầu trú ẩn từ căng thẳng Trung Đông, đồng USD mạnh lên, lợi suất trái phiếu Mỹ tăng và lo ngại Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách tiền tệ cứng rắn trong thời gian dài hơn dự kiến.
Khảo sát của Kitco News cho thấy phần lớn chuyên gia phố Wall đánh giá tiêu cực với triển vọng ngắn hạn của vàng. Trong 13 nhà phân tích tham gia khảo sát, hơn 60% cho rằng giá giảm và chỉ có 15% dự đoán vàng sẽ tăng trong tuần tới. Số còn lại nhận định thị trường đi ngang.
Với các nhà đầu tư nhỏ lẻ tham gia khảo sát trực tuyến, hơn 55% kỳ vọng giá tăng, còn lại dự báo đi ngang hoặc giảm.
Marc Chandler, Giám đốc điều hành Bannockburn Global Forex cho rằng vàng vẫn chưa cho thấy tín hiệu bứt phá rõ ràng khi chủ yếu chỉ dao động quanh vùng hỗ trợ 4.500 USD một ounce. Theo ông, để xác nhận xu hướng tăng trở lại, giá cần vượt vùng 4.600 USD trong khi rủi ro giảm vẫn có thể kéo vàng về vùng trung bình động 200 ngày, quanh 4.370 USD.
Rich Checkan, Chủ tịch Asset Strategies International tiếp tục giữ quan điểm kém lạc quan với vàng. Ông cho rằng lạm phát cao khiến khả năng Fed cắt giảm lãi suất gần như không còn. Thậm chí, theo ông, thị trường đang bắt đầu tính tới nguy cơ tăng lãi suất trở lại - yếu tố thường gây áp lực lên giá vàng.
Alex Kuptsikevich, chuyên gia phân tích cấp cao tại FxPro, dự báo kim loại quý có thể giảm về vùng 4.370 - 4.400 USD trong tuần tới khi xu hướng trung hạn vẫn mang tính tiêu cực. Theo ông, dù căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đã dịu bớt, vàng vẫn chưa lấy lại động lực tăng và liên tục hình thành các đỉnh thấp dần kể từ cuối tháng 1 năm nay.
Trong khi đó, Adrian Day, Chủ tịch Adrian Day Asset Management, lại cho rằng vàng nhiều khả năng tiếp tục dao động, nhưng với xu hướng nhích tăng nhẹ.
Chia sẻ với báo chí vào đầu tháng này, ông Shao Kai, Giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương (không gồm Trung Quốc) của Hội đồng Vàng Thế giới (WGC) cho biết các ngân hàng trung ương sẽ tiếp tục mua ròng vàng với khối lượng ổn định. Hoạt động bán ra gần đây chỉ xuất hiện ở một số quốc gia với mục tiêu cụ thể, như Thổ Nhĩ Kỳ bán vàng để hỗ trợ đồng nội tệ hay Nga huy động nguồn lực cho chiến sự.
Theo WGC, xu hướng mua ròng của các ngân hàng trung ương nhiều khả năng tiếp tục duy trì trong thời gian tới, với nhu cầu được đánh giá vẫn ở mức "khá tích cực và mạnh mẽ". Đại diện WGC dự báo khối lượng mua ròng của các ngân hàng trung ương khoảng 800 tấn vàng trong năm nay, tương đương 2025.
Bên cạnh các động lực cũ như nhu cầu mua vào từ ngân hàng trung ương, thị trường vàng theo WGC, xuất hiện thêm biến số mới là xung đột Trung Đông. Nhà đầu tư phương Tây lo ngại lạm phát kéo dài và lãi suất cao, trong khi nhà đầu tư châu Á thường có xu hướng mua vào khi giá điều chỉnh giảm.
Tổ chức này không đưa ra dự báo cụ thể về giá vàng, song cho rằng khả năng kim loại quý thiết lập đỉnh mới vẫn có thể xảy ra nếu trật tự thế giới tiếp tục phân mảnh hoặc các lo ngại về tính độc lập của Fed và nợ công Mỹ gia tăng.
Báo cáo từ Vietnam Report vừa công bố mới đây đã cho thấy từ chi phí logistics "ăn mòn" lợi nhuận đến các vụ kiện phòng vệ thương mại đang buộc doanh nghiệp vật liệu xây dựng phải thay đổi tư duy quản trị.
Ngành vật liệu xuất khẩu đang đối mặt với một thực trạng đầy trớ trêu khi hàng hóa làm ra nhiều nhưng không thể vận chuyển hoặc vận chuyển với chi phí không tưởng. Theo số liệu, xuất khẩu xi măng và clinker đạt hơn 37,3 triệu tấn (tương đương 1,3 tỉ USD, tăng 25,6% về khối lượng).
Trong khi nhóm sản phẩm gỗ và nội thất cũng đạt kim ngạch hàng tỉ USD. Tuy nhiên, niềm vui tăng trưởng không trọn vẹn khi "mưa tên lửa" địa chính trị tại Trung Đông đang làm đứt gãy các tuyến hàng hải huyết mạch.
Đặc biệt tại khu vực eo biển Hormuz, việc các hãng tàu phải đi vòng và áp thêm phụ phí chiến tranh đã đẩy chi phí logistics lên mức phi lý. Đối với các mặt hàng có khối lượng lớn nhưng giá trị đơn vị thấp như xi măng, đá xây dựng hay bê tông, đây là một "đòn chí mạng".
Theo phân tích của các chuyên gia, trước đây giá một tấn xi măng tại cảng Việt Nam khoảng 41 - 42 USD, nhưng nếu giá cước vận tải sang Trung Đông đội lên mức 60 USD/tấn, thì chi phí vận chuyển đã cao hơn cả giá trị thực của hàng hóa. Đối với mặt hàng đá xây dựng, tiền cước thậm chí có thể cao gấp hàng chục lần giá trị sản phẩm, khiến chuỗi cung ứng có nguy cơ bị dừng lại ngay lập tức do không còn hiệu quả kinh tế.
Không chỉ khó ở khâu vận chuyển, hàng vật liệu xây dựng Việt Nam còn vấp phải các rào cản pháp lý khắt khe. Điển hình là vụ việc Mỹ áp thuế chống bán phá giá sơ bộ đối với thép cốt bê tông Việt Nam với mức thuế rất cao, từ 122% đến hơn 130%. Con số này cao hơn gấp nhiều lần so với các quốc gia khác cùng bị điều tra như Ai Cập (34% - gần 53%) hay Bulgaria khoảng 52,8%.
Sự gia tăng đột biến của lượng thép xuất khẩu sang Mỹ (từ 43 tấn năm 2022 lên 56.400 tấn năm 2024) đã khiến các cơ quan quản lý sở tại siết chặt các biện pháp phòng vệ để bảo vệ sản xuất nội địa. Đây là bài học đắt giá về việc mở rộng quy mô quá nhanh mà thiếu các chiến lược phòng vệ và đa dạng hóa thị trường bền vững.
Phương pháp ứng phó: chuyển đổi số và xanh hóa là bắt buộc
Trước những "cơn sóng" dữ mà thị trường toàn cầu đang phải đón nhận, các doanh nghiệp vật liệu xây dựng đang buộc phải tái định hình chiến lược. Trong đó, xu hướng nổi bật là chuyển dịch từ mô hình tăng trưởng dựa trên quy mô sang mô hình dựa trên hiệu quả và công nghệ.
Khảo sát cho thấy một con số ấn tượng khi 100% doanh nghiệp tham gia khảo sát cho biết đang triển khai chuyển đổi số. Trong đó, 22,4% đã hoàn thành và bước sang giai đoạn tối ưu hóa, tích hợp công nghệ toàn diện vào vận hành.
Việc 88,9% doanh nghiệp dự kiến tăng đầu tư vào công nghệ trong năm 2026 cho thấy chuyển đổi số đã trở thành nền tảng sống còn để quản trị chi phí và dữ liệu.
Một giải pháp hữu hiệu, bền vững hơn nữa là theo đuổi và tuân thủ tiêu chuẩn ESG, xem đây như là "tấm vé thông hành". Phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu xa vời. Bởi có tới 92,3% doanh nghiệp xác định ESG (môi trường - xã hội - quản trị) là ưu tiên chiến lược.
Với một ngành tiêu thụ nhiều năng lượng và tài nguyên, việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh và minh bạch thông tin là điều kiện tiên quyết để tham gia vào chuỗi cung ứng toàn cầu và vượt qua các rào cản kỹ thuật tại các thị trường khó tính.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội Xây dựng và Vật liệu xây dựng TP.HCM (SACA) nhận định ngành vật liệu xây dựng Việt Nam đang đứng trước một cuộc sát hạch gắt gao. Những doanh nghiệp có khả năng tối ưu hóa chuỗi cung ứng, chủ động ứng phó với các biện pháp phòng vệ thương mại và mạnh dạn đầu tư vào công nghệ xanh sẽ là những cái tên trụ vững qua "cơn bão" địa chính trị và kinh tế toàn cầu hiện nay.
Ngày 4/6 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump công bố khoản chi trên nhằm hỗ trợ 14 nhà máy điện than và 42 mỏ than.
Phần lớn khoản chi được ông Trump viện dẫn Đạo luật Sản xuất Quốc phòng năm 1950, đạo luật trao quyền khẩn cấp cho Tổng thống với ngành công nghiệp liên quan đến an ninh quốc gia. Trong đó, 425 triệu USD sẽ đầu tư nâng cấp 13 nhà máy điện than và 75 triệu USD để hỗ trợ cảng xuất khẩu than ở California.
Bộ Năng lượng cũng đang hoàn tất khoản chi hàng trăm triệu USD để giúp xây nhà máy điện mới ở Alaska và Tây Virginia.
Chính quyền Mỹ coi chính sách năng lượng là vấn đề an ninh quốc gia, nhằm đảm bảo điện cho các trung tâm dữ liệu. Tại sự kiện ở Phòng Bầu dục, ông Trump, cùng với Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright, nói "than sạch, đẹp" sẽ giúp giảm chi phí sinh hoạt cho tất cả người Mỹ.
Ông Mark Gordo, Thống đốc bang Wyoming, đã đến thăm Nhật Bản, Đài Loan (Trung Quốc) mới đây. Ông cho biết họ rất cần than từ Wyoming để đảm bảo năng lượng cho lĩnh vực trí tuệ nhân tạo. Việc mở cảng California cho xuất khẩu than là "rất cần thiết" với bang này, vốn dẫn đầu lượng sản xuất than nước Mỹ.
Tuy nhiên, các nhà hoạt động môi trường phản đối kế hoạch cứu trợ của ông Trump. Patrick Drupp, Giám đốc chính sách khí hậu tại tổ chức môi trường Sierra Club, gọi gói cứu trợ này là hành động "dùng tiền đóng thuế của người dân để tài trợ cho một ngành công nghiệp gây ô nhiễm". Họ sẽ đấu tranh chống lại kế hoạch này tại tòa.
Trong khi đó, Rich Nolan, Giám đốc điều hành của Hiệp hội Khai thác mỏ Quốc gia, cho rằng khoản trợ cấp này sẽ củng cố hoạt động sản xuất, bảo vệ người tiêu dùng khỏi sự biến động giá năng lượng, đồng thời hỗ trợ nhu cầu tiêu dùng điện ngày càng tăng.
Than đá từng chiếm hơn một nửa sản lượng điện của Mỹ năm 1990, nay tỷ trọng giảm còn chưa đến một phần năm. Nguyên liệu này không còn tính cạnh tranh do ngành điện lực chuyển sang sử dụng khí tự nhiên và các nguồn năng lượng tái tạo.
Kim ngạch xuất khẩu than đá của Mỹ cũng giảm trong năm đầu tiên ông Trump giữ chức Tổng thống, chủ yếu do Trung Quốc giảm cầu. Tình trạng này diễn ra sau khi nước này trả đũa thuế quan lên hàng hóa Mỹ năm ngoái. Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), nhu cầu than đá toàn cầu dự kiến sẽ chững lại hoặc giảm trong những năm tới.
Mặc nỗ lực nới lỏng các quy định về môi trường từ ông Trump, ngành công nghiệp ô nhiễm này vẫn không thể tăng số lượng thợ mỏ. Theo dữ liệu từ Ngân hàng Dự trữ Liên bang (Fed) St. Louis, số lượng thợ mỏ đang làm việc tại Mỹ đã giảm từ khoảng 51.500 người vào năm 2017 xuống còn khoảng 39.800 người năm 2025.