Tin Gốc: Thanh Niên
Đúng 12 giờ trưa nay 19.6 (tức mùng 5 tháng 5 âm lịch), khi nắng hè miền Trung đang ở thời điểm gay gắt nhất, bãi biển Quy Nhơn (Gia Lai) trở nên nhộn nhịp khác thường.
Hàng ngàn người dân địa phương và du khách cùng đổ ra biển để thực hiện một phong tục tồn tại qua nhiều thế hệ. Họ rủ nhau đi tắm biển giữa trưa Tết Đoan Ngọ với mong muốn xua tan bệnh tật, cầu sức khỏe và bình an.
Khác với thói quen tắm biển vào sáng sớm hoặc chiều muộn, trong ngày Tết Đoan Ngọ, người dân Quy Nhơn chọn thời điểm mặt trời đứng bóng để xuống biển. Theo quan niệm dân gian, nước biển vào giờ chính ngọ ngày mùng 5 tháng 5 có thể cuốn trôi những điều không may mắn, bệnh tật và phiền muộn, mang lại sức khỏe, may mắn, gột rửa tai ương cho người tắm.
Người dân tập trung đông nhất trên dải bờ biển từ Mũi Tấn đến Ghềnh Ráng. Cứ đến Tết Đoan Ngọ, nơi đây lại đón hàng nghìn lượt người tìm đến hòa mình vào làn nước biển.
Ngồi trên bãi cát, ông Bùi Văn Ngành (64 tuổi, ở phường Quy Nhơn Nam) nhẹ nhàng lấy cát biển thoa lên khắp người. Ông cho biết phong tục này gắn với những câu chuyện được lưu truyền từ xa xưa.
"Người xưa kể lại có một thầy thuốc rất giỏi, thường chữa bệnh miễn phí cho dân. Đến ngày mùng 5 tháng 5, ông vào rừng hái thuốc rồi đi biệt xứ không trở về. Người dân nhớ ơn nên lấy ngày này làm dịp tưởng nhớ, dần dần trở thành Tết Đoan ngọ", ông Ngành kể.
Theo ông Nguyễn Đức Hùng (71 tuổi, ở phường Quy Nhơn), người dân mỗi vùng lại có cách đón Tết Đoan Ngọ khác nhau. Nếu ở miền núi, nhiều người lên rừng hái các loại lá thuốc như hoắc hương, đinh lăng, cam thảo, chè tàu, dủ dẻ... để nấu nước uống thì cư dân vùng biển lại chọn cách tắm biển cầu sức khỏe.
"Người dân tin rằng tắm biển vào giờ ngọ sẽ giúp tiêu trừ bệnh tật, cơ thể khỏe mạnh hơn", ông Hùng nói.
Dưới cái nắng như đổ lửa, nhiều người xuống biển ngâm mình, vui đùa cùng sóng nước. Một số người còn lấy cát biển xoa lên cơ thể với niềm tin muối và cát biển sẽ giúp "gột rửa" những điều không may.
Không chỉ người lớn, nhiều gia đình còn đưa theo trẻ nhỏ ra biển. Với những người già yếu hoặc người bệnh không thể trực tiếp đến bãi biển, người thân thường mang theo can, chai đựng nước biển về nhà để tắm hoặc thực hiện nghi thức cầu bình an theo quan niệm dân gian.
Bên cạnh việc tắm biển cầu may, nhiều gia đình cũng tranh thủ vui chơi, nghỉ ngơi trên bãi biển trong dịp lễ truyền thống này. Không khí vì thế trở nên sôi động và mang đậm màu sắc văn hóa địa phương.
Những năm gần đây, phong tục đặc biệt này không chỉ thu hút người dân địa phương mà còn hấp dẫn du khách từ nhiều nơi đến trải nghiệm. Nhiều du khách từ Đắk Lắk, Quảng Ngãi và các địa phương khác đến Quy Nhơn đúng dịp Tết Đoan ngọ đã cùng hòa mình vào dòng người xuống biển giữa trưa.
Theo tìm hiểu, tục tắm biển vào giờ Ngọ ngày Tết Đoan ngọ là một nét sinh hoạt dân gian độc đáo của cư dân vùng duyên hải. Dù chưa có cơ sở khoa học chứng minh khả năng "trừ bệnh", phong tục này vẫn được nhiều người gìn giữ như một cách gửi gắm niềm tin về sức khỏe, bình an và những điều tốt đẹp trong cuộc sống.
Không riêng Quy Nhơn, một số địa phương ven biển thuộc khu vực miền Trung như Quảng Ngãi, Khánh Hòa hay một số vùng ven biển của tỉnh Đắk Lắk cũng còn duy trì tục tắm biển lấy may trong ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch. Tuy nhiên, tại Quy Nhơn, phong tục này vẫn được xem là một trong những nét văn hóa đặc sắc, góp phần tạo nên dấu ấn riêng của đô thị biển mỗi dịp Tết Đoan Ngọ.
Tin Gốc: Thanh Niên
Đời Sống
Bún rạm Phù Mỹ ở TP.HCM: 3 lần đổi mặt bằng, khách xứ Nẫu vẫn tìm vào hẻm
Hương vị bún tôm, bún rạm Phù Mỹ vùng đất võ Bình Định (nay là Gia Lai) từ lâu đã nổi tiếng khắp cả nước, khiến nhiều thực khách có dịp ăn một lần thì nhớ hoài.
Nằm sâu trong con hẻm 189 Hoàng Hoa Thám, phường Bình Lợi Trung (Q.Bình Thạnh cũ), quán "bún tôm rạm Mỹ Hạnh" trong 2 khung giờ bán quen thuộc là 7 giờ - 13 giờ 30 phút, 16 giờ 30 phút - 21 giờ, vẫn đều đặn đón khách quen tìm tới thưởng thức món ăn đặc sản Phù Mỹ ở TP.HCM này.
Quán ăn gia đình ấm áp trong căn nhà nhỏ xinh, chỉ vỏn vẹn cái bàn và vài cái ghế, nhưng mang tới cho tôi cảm giác gần gũi, thân thuộc đến lạ. Trong quầy bếp mở, nổi bật với tấm bảng có những dòng chữ viết tay nắn nót, kể về quy trình chế biến món ăn ở quán, anh Lâm Vinh (32 tuổi) là chủ quán cùng một người phụ việc tất bật chuẩn bị món, không để khách chờ lâu.
Vì số lượng bàn ăn tại chỗ khá ít, quán chủ yếu chỉ nhận khách quen, trong khi đó, đa phần quán bán mang đi để thuận tiện cho thực khách.
Anh chủ người xứ Nẫu niềm nở tiếp chuyện, kể cho tôi nghe về nguồn gốc của món bún tôm, bún rạm Phù Mỹ này, rằng bún tôm và bún rạm là 2 đặc sản nức tiếng có nguồn gốc từ H.Phù Mỹ, Bình Định cũ. Món ăn gắn liền với vùng đầm Trà Ổ trù phú, nơi giao thoa giữa nguồn nước lợ tạo nên hệ thủy sản phong phú, đặc biệt là tôm đất tươi và rạm đồng.
Cha mẹ anh Vinh, vốn là người gốc Phù Mỹ. Năm 2006, sau khi trải qua nhiều nghề, mẹ anh là bà Lâm Thị Mỹ Hạnh quyết định mở quán bún tôm, bún rạm ở Quy Nhơn để mưu sinh, bởi cách nấu món đặc sản này đã quá đỗi quen thuộc với bà. Là một trong những quán tiên phong bán món ăn này ở Quy Nhơn, nay, quán đã nổi tiếng, được nhiều người địa phương và du khách biết tới.
Tuổi thơ của anh Vinh lớn lên gắn với hương vị món bún tôm, bún rạm quê hương với công thức nấu của mẹ. "Tôi vẫn nhớ những ngày tuổi thơ, cha mẹ cho tiền ăn sáng, tôi quyết định chỉ ăn món bún rạm, bún tôm mẹ nấu, để dành tiền để mua những món đồ mình thích", cứ như vậy, hương vị món ăn này đã trở thành một phần ký ức khó phai trong trí nhớ của anh.
Lớn lên, rời quê, anh Vinh vào TP.HCM học tập, lập thân lập nghiệp. Cũng trải qua nhiều công việc, năm 2020, khi đang làm chăm sóc khách hàng cho đơn vị thiết kế nội thất, anh quyết định mở quán bún tôm, bún rạm ở TP.HCM với công thức của mẹ.
"Vì sao anh quyết định mở quán ăn bán đặc sản quê nhà của mình ở TP.HCM?", nghe tôi hỏi, anh chủ cười hiền, nói rằng mục tiêu của anh ở quán ăn tâm huyết này không phải vì tiền.
Phần, vì anh mong muốn tìm những người đồng điệu, dành tình yêu cho món bún tôm, bún rạm, để giải đáp tò mò: "Liệu rằng ở TP.HCM, thực khách sẽ cảm nhận ra sao về đặc sản quê mình?". Phần, mình anh cũng mong muốn được giới thiệu món ăn mang hồn đất, vị quê và bản sắc của người xứ Nẫu đến với người tứ xứ làm việc ở thành phố này.
Anh chủ gọi quán là "bún tôm rạm Mỹ Hạnh" chi nhánh 2, bởi quán gốc thuộc sở hữu của mẹ anh, nằm ở số 48 Ngô Gia Tự, phường Quy Nhơn Nam (Gia Lai). Ở quê, quán ăn của mẹ anh đến nay ngót nghét cũng đã có thâm niên 2 thập kỷ, được nhiều người biết tới.
Trong khi đó tại TP.HCM, mặt bằng đầu tiên của quán nằm ở mặt tiền, cũng ở khu vực Bình Thạnh cũ, cách quán hiện tại không xa. Anh kể thời điểm mới mở, quán có rất đông khách là đồng hương Bình Định ghé ăn, khi xe đậu phía trước đa phần là biển số 77.
Dần dà, món ăn này được nhiều người biết tới hơn, không chỉ có "dân 77" ghé ăn, mà người tứ xứ ở TP.HCM cũng tìm tới thưởng, khám phá thức hương vị đầy tự hào của người dân xứ Nẫu.
6 năm mở bán, anh Vinh đã 3 lần dời mặt bằng. Mặt bằng mới trong hẻm hiện tại chỉ mới 4 - 5 tháng nay. Tuy nhiên, điều khiến anh hạnh phúc là nhiều khách "ruột" vẫn ăn ở quán, dù quán có chuyển đi đâu.
Trong thực đơn ở quán của anh Vinh có bán 2 món chính là bún rạm và bún tôm với mức giá khác nhau tùy vào nhu cầu của khách, từ 60.000 đồng. Bên cạnh đó, quán cũng có bán một số món như bún nem nướng, chả ram… mang hương vị miền Trung.
Theo anh chủ, các nguyên liệu nấu bún tôm, bún rạm hầu hết đều được anh lấy từ quê, vì chỉ như vậy mới giữ được đúng hương vị, cái "hồn" của món ăn. Xem thực đơn, tôi tò mò về một món với tên gọi "bún tôm rạm". "Em chỉ nghe về bún tôm, bún rạm, còn bún tôm rạm là sự kết hợp của 2 món này phải không anh?". Anh Vinh cười tươi, nói rằng đây là món… bán chạy nhất ở quán.
Mọi chuyện xuất phát từ việc khi đặt tên quán, thay vì để tên "quán bún tôm, bún rạm", anh quyết định thu ngắn lại thành "quán bún tôm rạm" cho gọn, dễ đọc. Từ đây, anh có ý tưởng kết hợp 2 món này lại với nhau, là món bún tôm nhưng có thêm một lớp gạch rạm chan lên bề mặt tô bún. Sự kết hợp này khiến nhiều thực khách TP.HCM yêu thích.
Điều anh tự hào nhất trong món ăn của quán mình không chỉ dừng lại ở chất lượng món ăn, bởi theo anh, hương vị, sự tươi ngon của nguyên liệu, nhiều hàng quán ở quê đều có thể làm được. Tuy nhiên, chính cách phục vụ món ăn mang tới cho khách cảm giác được trải nghiệm món ăn quê hương giữa thành phố theo kiểu truyền thống, mới là điều anh chủ tâm đắc.
Ở quán, bún rạm được phục vụ theo phong cách mộc mạc của Bình Định. Anh Vinh sẽ để riêng phần bún tươi, nước rạm và các đồ ăn kèm. Thực khách có thể chan nước lèo nóng hổi vào bún hoặc chấm bún trực tiếp vào nước rạm tùy theo sở thích cá nhân.
Nguyên liệu tươi ngon trong các món ăn ở quán
ẢNH: CAO AN BIÊN
Chị Nhi Võ, một thực khách ăn ở quán nhận xét: "Mình ăn từ hồi còn quán ở đường Nguyễn Văn Đậu, sau đó chuyển chỗ. Quán làm ngày càng ngon, rất ngon luôn. Bún tôm sẽ có vị tựa như bún quậy nhưng mình thích cái ngọt của rạm/tôm. Bún rạm cũng xuất sắc, rạm thơm ngon. Mỗi phần đều có nước chấm riêng, rau nhiều, đồ ăn nhiều. Giá cả tương xứng với chất lượng lắm!".
Sống và làm việc ở TP.HCM, chị Ngân Phạm cho biết là người con của vùng đất võ Bình Định, chị rất hay thèm món bún rạm, bún tôm và ghé quán ăn. Dù chủ yếu mua về, nhưng nữ thực khách ấn tượng với sự tinh tế của anh chủ khi "nhớ mặt khách dữ luôn". Cô gái hy vọng quán sẽ "bán hoài hoài" để được thưởng thức hương vị quê hương giữa thành phố.
Tin Gốc: Thanh Niên