Tin Gốc: Thanh Niên
Những ngày gần đây, bụi hoa giấy dài gần 100 m ở TP.HCM bất ngờ thu hút sự chú ý trên mạng xã hội. Bụi hoa trải dài và nở rực rỡ, nhanh chóng trở thành nơi được nhiều bạn trẻ tìm đến để check-in, chụp ảnh.
TPHCM, đã có một thời không còn ồn ào náo nhiệt, vào mùa hè năm 2021. Đó có lẽ là quãng thời gian khó quên với tôi - khi ở lại thành phố - chứng kiến những con đường quen thuộc bỗng vắng đi tiếng xe. Quán xá đóng cửa. Hàng rào giăng lên ngay khu dân cư, giữa một thời đau thương của đại dịch Covid-19.
Khi đó, mọi người ở trong nhà, nhìn ra ngoài qua ô cửa sổ hẹp, và học cách sống chậm lại trong một nhịp điệu chưa từng có. Thành phố như bị "đóng băng" giữa một mùa không ai mong đợi. Nhưng trong cái lặng im ấy, có một thứ không được phép dừng lại, chính là dòng điện tải nặng những hy vọng sống..
Những ngày giãn cách nghiêm ngặt, khi phần lớn thành phố ở yên trong nhà, thì ở một nơi khác, những ca trực vẫn nối tiếp nhau, 24 giờ không ngắt. Những trung tâm điều động sáng đèn xuyên đêm. Những cuộc gọi báo sự cố, những lệnh điều phối, những thao tác kiểm tra... tất cả diễn ra trong một nhịp điệu gấp gáp. Điện lúc ấy không còn là một loại năng lượng. Nó là "mạch sống".
Một thành phố có thể tạm ngưng nhịp lao động, nhưng không thể ngừng cung ứng điện. Bởi phía sau nó là một chuỗi những nhu cầu thiết yếu: ánh sáng, thông tin, y tế, kết nối. Chỉ cần một mắt xích đứt ra, cả hệ thống sẽ chao đảo.
Những bệnh viện dã chiến dựng lên trong thời gian ngắn, những khu hồi sức căng mình tiếp nhận bệnh nhân nặng. Tất cả đều cần điện, liên tục và ổn định. Máy thở, máy xét nghiệm, thiết bị theo dõi… không có chỗ cho sự gián đoạn. Có người từng nói với tôi, ánh sáng ở đó không chỉ để mắt mình nhìn thấy, mà còn để tim mình giữ lại nhịp đập. Mỗi lần điện ổn định, là thêm một phần an tâm cho những người đang giành giật từng nhịp thở. Mỗi đường dây được đảm bảo, là một phần hy vọng được giữ lại.
Nhưng để giữ cho dòng điện ấy thông suốt, có những người phải đi vào những nơi mà phần lớn chúng ta buộc phải tránh xa. Những "vùng đỏ" khi ấy không chỉ là khái niệm trên bản đồ, mà là những khu phố bị phong tỏa, những con đường vắng lặng đến rợn người. Khi có sự cố điện xảy ra, vẫn phải có người bước vào sửa chữa.
Một ngày của người thợ điện mùa dịch bắt đầu sớm và kết thúc muộn. Kiểm tra hệ thống, nhận thông tin sự cố, di chuyển qua những chốt kiểm soát, mặc đồ bảo hộ, làm việc trong điều kiện không dễ dàng. Nhưng không vì thế mà họ dừng lại. Trong bộ đồ bảo hộ kín mít, giữa cái nóng ngột ngạt và nguy cơ lây nhiễm luôn hiện hữu, những người công nhân điện lực leo trụ, kiểm tra đường dây, xử lý từng điểm hư hỏng. Họ làm việc nhanh hơn, cẩn trọng hơn, và không thể chậm trễ.
Có những người thợ điện đã không về nhà suốt nhiều tuần. Họ ăn ở tập trung, ngủ lại tại đơn vị, giữ cho guồng quay vận hành không bị gián đoạn. Những cuộc gọi video ngắn ngủi với gia đình trở thành cách duy nhất để "trở về".
Một anh thợ điện chung khu trọ từng kể với tôi, lúc ấy con anh hỏi qua điện thoại: "Bao giờ ba về?". Khi đó anh chỉ biết đỏ hoe mắt, mong thành phố mau khỏe, để nhịp sống cũ trở lại, và cũng để trao cho con trai một cái ôm không còn khoảng cách.
Trong mấy căn nhà trọ nhỏ xíu, nơi tôi và mọi người sống những ngày cách ly, ánh đèn trở thành một thứ an ủi.
Khi không thể ra ngoài gặp nhau, cũng chẳng thể làm những điều quen thuộc, ánh sáng giữ lại cảm giác bình thường hiếm hoi cho chúng tôi. Một bữa cơm dưới ánh đèn, một buổi tối mở tivi, một cuộc gọi video với người thân để báo bình an... Tất cả đều cần đến điện.
Có những đêm, tôi ngồi trước màn hình tivi, xem thông tin thời sự, để không bị mất liên hệ với xã hội bên ngoài. Tôi biết phía sau những chương trình đó là cả một hệ thống đang vận hành để giữ cho kết nối luôn được liên thông. Điện khi ấy không chỉ thắp sáng không gian. Nó còn giữ cho con người không rơi vào cô lập, bế tắc giữa bốn bức tường cách ly ngột ngạt.
Những chính sách giảm tiền điện, những hỗ trợ cho người dân, doanh nghiệp bị ảnh hưởng bởi đại dịch,... không chỉ là những con số, mà còn là sự chia sẻ trong một giai đoạn nhiều thử thách. Những chương trình an sinh, những hoạt động đồng hành, dù lặng lẽ, nhưng đã góp phần làm dịu đi áp lực của cuộc sống. Điện lúc ấy không chỉ là dịch vụ. Nó là người bạn đồng hành.
Khi nhu cầu sử dụng điện tăng cao vì mọi người ở nhà nhiều hơn, câu chuyện tiết kiệm điện cũng trở nên cần thiết hơn bao giờ hết. Những chương trình tuyên truyền, những khuyến nghị nhỏ như tắt thiết bị khi không dùng, sử dụng hợp lý, đảm bảo an toàn dần dần đi vào đời sống. Dịch bệnh, theo một cách nào đó, khiến người ta nhìn lại cách mình sử dụng những nguồn năng lượng vốn không phải vô hạn.
Đại dịch đã qua lâu. Thành phố dần trở lại với nhịp sống quen thuộc. Những con đường đông đúc, quán xá mở cửa, tiếng cười trở lại. Nhưng những ký ức, những thay đổi, và cả sự trân trọng dành cho ngành điện thành phố, luôn ở lại trong tim của tôi và người dân ở đây. Bởi trong những ngày khó khăn nhất, khi thành phố lặng im, vẫn có những ngọn đèn không tắt.
Tin Gốc: Thanh Niên
Từ căn hộ của dì ở trên cao, tôi nhìn xuống những con đường phía dưới như những dòng sông với ánh sáng đang lặng lẽ chảy qua màn đêm. Xe cộ vẫn nối nhau dù trời đã khuya, những ô cửa sổ vẫn sáng đèn, còn các tòa nhà cao tầng phía xa lấp lánh như chưa từng biết đến khái niệm nghỉ ngơi. Và tôi đã đứng rất lâu trước khung cửa sổ ấy chỉ để tự hỏi điều gì giữ cho thành phố này luôn sáng mãi như thế.
Khoảnh khắc ấy khiến tôi nhớ đến quê nhà xứ Quảng của mình, nơi tôi lớn lên bình dị và có phần lặng lẽ hơn nhiều. Nơi tuổi thơ tôi từng quen với cảnh điện chập chờn mỗi mùa mưa bão. Tôi vẫn nhớ một buổi tối năm ấy, khi đang ôn bài thì điện bất ngờ tắt phụt, căn phòng chìm vào bóng tối, tiếng mưa gõ dồn dập lên mái tôn, mẹ lục đục tìm chiếc đèn sạc gần cạn pin, và ba chỉ nói một câu rất đơn giản: "Chờ chút nữa thôi, mấy chú điện lực chắc đang sửa rồi". Khi ấy, điện với tôi chỉ đơn giản là ánh sáng.
Từ những ngày đầu khó khăn sau ngày đất nước thống nhất, ngành điện TP.HCM từng bước phát triển cùng nhịp lớn lên của đô thị. Và sau 50 năm phát triển, từ một hệ thống chưa đồng bộ, ngành điện thành phố đã vươn lên trở thành một trong những đơn vị đi đầu cả nước về hiện đại hóa lưới điện và chuyển đổi số. Tổng công ty Điện lực TP.HCM (EVNHCMC) tiếp tục đầu tư hàng nghìn tỉ đồng cho các công trình lưới điện 220 -110 kV, ngầm hóa lưới điện và phát triển lưới điện thông minh nhằm phục vụ đô thị ngày càng hiện đại và nâng cao độ tin cậy cung cấp điện.
Ngày nay, EVNHCMC không chỉ đảm bảo cung cấp điện an toàn, liên tục cho hàng triệu khách hàng mà còn là một trong những đơn vị đi đầu cả nước về chuyển đổi số và xây dựng lưới điện thông minh, khi công tơ điện tử đo xa được triển khai rộng rãi, nhiều trạm biến áp không người trực được vận hành, và hệ thống điều khiển từ xa thông qua Trung tâm Điều khiển lưới điện TP.HCM, giúp cả hệ thống hoạt động ổn định gần như liên tục mỗi ngày.
Dì tôi từng kể rằng trước đây mỗi khi có sự cố về điện, nhiều công đoạn phải kiểm tra trực tiếp tại hiện trường nên mất khá nhiều thời gian. Nhưng bây giờ, nhiều thao tác đã có thể được theo dõi và xử lý từ xa, và dì còn kể cho tôi nghe về một lần chú Hùng cùng đồng nghiệp đi xử lý sự cố vào một tối mưa lớn khi một tuyến điện gặp trục trặc khiến khu vực xung quanh bị ảnh hưởng.
Dù trời đã khuya mưa vẫn nặng hạt, các cô chú trong đội vẫn nhanh chóng có mặt để kiểm tra và khắc phục, để rồi khi điện được khôi phục thì đã gần sáng. Với nhiều người đó chỉ là khoảnh khắc bóng đèn bật sáng trở lại, nhưng phía sau lại là cả một quá trình âm thầm không phải ai cũng nhìn thấy.
Khi đi dạo qua những tuyến đường trung tâm thành phố vào buổi chiều, tôi để ý thành phố khác hẳn so với tưởng tượng của tôi trước đó, khi nhiều đoạn đường là Q.1, Q.3 cũ đã được ngầm hóa lưới điện, dây điện không còn chằng chịt trên cao mà chạy dưới lòng đất, phía trên chỉ còn những hàng cây và cột đèn gọn gàng, ánh sáng vẫn ổn định không còn cảm giác chập chờn.
Tôi nhận ra chương trình ngầm hóa lưới điện đô thị của TP.HCM không chỉ làm thành phố đẹp hơn mà còn giúp nhịp sống luôn thông suốt, đồng thời tôi còn được nghe về dự án ngầm hóa lưới điện tại xã đảo Thạnh An (Cần Giờ), đã góp phần cải thiện đời sống cho người dân vùng xa của thành phố.
Đằng sau vẻ rực rỡ ấy là cả một hành trình phát triển bền bỉ suốt 50 năm của ngành điện thành phố, nhưng điều khiến tôi nhớ nhất lại không nằm ở những con số hay công trình mà nằm ở một buổi chiều khi tôi thấy vài cô chú công nhân điện lực đang làm việc trên cao giữa nắng gắt, áo bảo hộ ướt mồ hôi, đôi tay vẫn thao tác cẩn thận giữa dòng xe phía dưới, để rồi một bé trai đi ngang đã chỉ lên và nói mẹ rằng: "Mẹ ơi, chú sửa điện để tối nhà mình có đèn sáng đó", một câu nói rất ngây thơ nhưng lại khiến tôi lặng đi rất lâu.
Sau chuyến đi ấy, tôi trở về Quảng Nam (nay là TP.Đà Nẵng) mang theo nhiều những kỷ niệm. Trên con đường quen thuộc dẫn vào làng, tôi thấy gần nhà mình vừa dựng thêm vài cột điện mới, những đường dây được kéo ngay ngắn hơn trước. Người lớn trong xóm nói, từ ngày hệ thống điện được cải thiện sinh hoạt ổn định hơn hẳn, cuộc sống cũng bớt gián đoạn hơn. Nhìn những cột điện đứng lặng giữa chiều quê, tôi hiểu rằng, chúng không rực rỡ như thành phố nhưng vẫn đang âm thầm thay đổi cuộc sống từng ngày.
Tối hôm đó, khi ngồi học dưới ánh đèn quen thuộc trong căn phòng nhỏ của mình, tôi chợt hiểu ra rằng ánh sáng không chỉ có nhiệm vụ xua tan bóng tối, bởi đôi khi bóng tối thật sự không nằm trong một căn phòng mất điện mà nằm ở khoảnh khắc cuộc sống bị buộc phải dừng lại. Và điện theo cách âm thầm nhất chính là nguồn năng lượng giữ cho cuộc sống này được liên tục phát triển.
Tin Gốc: Thanh Niên