Ngày 6.7, trong chuyến thăm thủ đô Suva của Fiji, Thủ tướng Úc Anthony Albanese và Thủ tướng nước chủ nhà Sitiveni Rabuka đã ký Hiệp ước Đại dương Hòa bình. Theo Đài ABC (Úc), đây là hiệp ước phòng thủ chung, theo đó hai nước cam kết hỗ trợ nhau khi cần thiết nhất.
Cụ thể, nếu có diễn biến an ninh đe dọa chủ quyền, hòa bình hoặc ổn định của một bên, hai bên sẽ tham vấn và xem xét các biện pháp cần thực hiện.
Bên cạnh đó, mỗi bên công nhận rằng một cuộc tấn công vũ trang nhằm vào bên kia trong khu vực Thái Bình Dương là mối nguy đối với hòa bình và an ninh của cả hai, và tuyên bố sẽ hành động để đối phó với mối nguy chung, phù hợp với các quy trình pháp lý trong nước.
Ngoài ra, hai nhà lãnh đạo còn ký thỏa thuận hợp tác toàn diện về nhiều lĩnh vực, từ khí hậu cho đến kinh tế.
“Tầm quan trọng của những thỏa thuận này không thể bị đánh giá thấp… Liên minh Đại dương Hòa bình đề ra nghĩa vụ phòng thủ lẫn nhau, và không có nghĩa vụ nào cao cả hơn việc giúp đỡ nhau khi cần thiết”, Thủ tướng Albanese tuyên bố.
Trong khi đó, Thủ tướng Rabuka dành những lời trấn an Trung Quốc, nước đã đẩy mạnh xây dựng quan hệ với các đảo quốc Nam Thái Bình Dương trong những năm qua. “Tôi không cho rằng Trung Quốc sẽ phản ứng dữ dội. Tôi tin là họ sẽ hoan nghênh nhận thức rằng đây là chuyện giữa Úc và Fiji. Hiệp ước không đe dọa mối quan hệ của Fiji với Trung Quốc”, ông Rabuka khẳng định.
Theo AFP, quyết định ngày 6.7 đã đưa Fiji trở thành đồng minh có hiệp ước phòng thủ chung thứ tư của Úc, sau Mỹ, New Zealand và Papua New Guinea. Hiệp ước này cũng bao gồm điều khoản cho phép các quốc gia Thái Bình Dương khác tham gia sau này.
Hiệp ước phòng thủ chung Pukpuk của Úc và Papua New Guinea được ký vào tháng 10.2025 và sắp có hiệu lực vào ngày 8.7.
Trước chuyến thăm Fiji, ông Albanese đã tiếp Thủ tướng Vanuatu Jotham Napat tại Canberra hôm 29.6 và ký thỏa thuận an ninh – kinh tế, cấm nước ngoài lập căn cứ quân sự tại Vanuatu.
Thủ tướng Úc sẽ thăm Quần đảo Solomon trước khi trở về nước trong tuần này để tiếp lãnh đạo các nước Papua New Guinea và Tonga.
"Tôi nghĩ người Iran đã cho rằng thỏa thuận ngừng bắn bao gồm cả vấn đề Lebanon, nhưng thực tế không phải vậy. Chúng tôi chưa bao giờ hứa điều đó", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói trước khi rời Hungary ngày 8/4.
Ông Vance nói thêm nếu Iran để cuộc đàm phán với Mỹ đổ vỡ vì vấn đề Lebanon, điều mà ông cho là vốn không liên quan tới Tehran và Washington cũng chưa từng đưa vào thỏa thuận, "đó là lựa chọn của chính họ".
Ông cảnh báo Tehran nên giữ lời hứa mở cửa eo biển Hormuz cho các tàu chở dầu lưu thông. "Thẳng thắn mà nói nếu phá vỡ thỏa thuận, họ sẽ phải gánh những hậu quả nghiêm trọng", ông nói.
Sau khi Mỹ và Iran thông báo đạt thỏa thuận ngừng bắn hai tuần rạng sáng 8/4, Israel đã tiến hành "cuộc tấn công phối hợp lớn nhất kể từ đầu xung đột" trên khắp Lebanon. Họ nói đây là một phần của chiến dịch mới có tên gọi Bóng tối vĩnh cửu, nhằm vào các trung tâm chỉ huy và kiểm soát của Hezbollah ở miền nam và đông Lebanon, cũng như ở Beirut.
Ít nhất 254 người thiệt mạng và hơn 1.165 người bị thương ở Lebanon vì đợt tấn công mới của Israel, theo Al Jazeera.
Iran chỉ trích động thái của Israel là vi phạm thỏa thuận ngừng bắn tạm thời. Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) ngày 9/4 tuyên bố hoạt động vận tải qua Hormuz đã bị đình chỉ sau khi Israel tấn công Lebanon. Trước đó, 3 tàu dầu, gồm hai tàu Iran và một tàu Trung Quốc, đã được đi qua eo biển.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf cũng cáo buộc Mỹ phá vỡ cam kết giữa hai nước khi không ngăn các cuộc tấn công vào Lebanon, vi phạm không phận Iran và phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
Ông Vance chỉ trích những cáo buộc của ông Ghalibaf là "vô lý". Ông thừa nhận "các thỏa thuận ngừng bắn luôn phức tạp", nhưng Mỹ đang tuân thủ và tiến trình đàm phán đang diễn ra.
Phó tổng thống Mỹ cho biết phía Israel đã đề nghị kiềm chế hành động. "Người Israel thực sự đã đề nghị tự kiềm chế một chút ở Lebanon, bởi họ muốn đảm bảo cuộc đàm phán của chúng tôi thành công", ông nói.
"Trước cuộc đàm phán, tôi đã nhấn mạnh rằng Iran có thiện chí và quyết tâm cần thiết, song chúng tôi không tin tưởng phía bên kia do những kinh nghiệm từ hai cuộc chiến trước đó", Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Ghalibaf viết trên mạng xã hội hôm nay.
Ông Ghalibaf dẫn đầu phái đoàn Iran đến Pakistan để đàm phán với các đại diện Mỹ do Phó tổng thống JD Vance đứng đầu. Ông tiết lộ Iran đã đưa ra 168 đề xuất "mang tính xây dựng và hướng tới tương lai", song cho rằng phía Mỹ đã "không tạo được sự tin tưởng trong vòng đàm phán lần này".
"Mỹ hiểu logic và nguyên tắc của Iran. Giờ là lúc để họ quyết định có thể giành được sự tin tưởng từ chúng tôi hay không", Chủ tịch Quốc hội Iran cho hay.
Ông Ghalibaf cho biết ngoại giao là một trong những phương pháp bảo vệ quyền lợi của Iran, bên cạnh hành động quân sự, và khẳng định Tehran sẽ "không bao giờ ngừng nỗ lực củng cố những thành quả đạt được" trong hơn một tháng xung đột.
Phó tổng thống Vance trước đó thông báo đàm phán kết thúc mà không đạt thỏa thuận do Iran từ chối những điều khoản "khá linh hoạt" từ Mỹ, cho rằng vấn đề mấu chốt chính là Iran từ chối chấm dứt chương trình hạt nhân.
"Chúng tôi cần thấy cam kết rằng họ sẽ không theo đuổi vũ khí hạt nhân và không tìm kiếm các công cụ cho phép nhanh chóng sở hữu được vũ khí hạt nhân. Chúng tôi vẫn chưa thấy điều đó và hy vọng sẽ thấy", ông nói khi được CNN hỏi cụ thể về những điều khoản mà Iran từ chối.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho rằng bất đồng về "hai hoặc ba vấn đề chính" là điều ngăn cản Tehran đạt được thỏa thuận với Washington trong cuộc đàm phán ở Pakistan. Ông tiết lộ hai bên đã đạt được đồng thuận về một số nội dung, song vẫn còn "khoảng cách về quan điểm" trong các vấn đề khác.
Truyền thông nhà nước Iran cho biết Tehran không có kế hoạch tiến hành vòng đàm phán mới, nhưng ông Baqaei lại đưa ra phát biểu mơ hồ hơn. "Không nên kỳ vọng rằng chúng tôi sẽ đạt được thỏa thuận chỉ trong một phiên họp. Tôi không nghĩ có người mong điều đó xảy ra", ông nói.
Phái đoàn Mỹ và Iran đàm phán suốt 21 giờ và kết thúc vào rạng sáng 12/4, với sự tham gia của bên trung gian là Pakistan. Khác với thông lệ, các quan chức Mỹ và Iran gặp mặt trực tiếp cùng với giới chức Pakistan, chứ không thông qua trung gian đi lại giữa các phòng.
Một quan chức Pakistan nhận định đàm phán "tiến triển theo đúng hướng", thêm rằng các cuộc thảo luận diễn ra tích cực với bầu không khí thân thiện. Sự kiện diễn ra sau khi Mỹ và Iran hôm 8/4 đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần nhằm tạo điều kiện để đối thoại.
"Sau đợt giao tranh hôm nay, Israel và Hezbollah hiện đã ngừng bắn", một quan chức Mỹ nói với Reuters ngày 19/6, thêm rằng thời điểm thỏa thuận bắt đầu có hiệu lực là khoảng 16h (20 giờ Hà Nội).
AFP dẫn lời một quan chức vùng Vịnh xác nhận Israel và Hezbollah nhất trí ngừng bắn nhờ nỗ lực trung gian của Qatar, Mỹ và Iran.
Một quan chức Israel cấp cao nói Tel Aviv sẽ thực hiện lệnh ngừng bắn, miễn là Hezbollah không tấn công nước này. Quân đội Israel sẽ tiếp tục hiện diện ở khu vực đang kiểm soát ở miền nam Lebanon.
Một quan chức chính trị Hezbollah cho biết Iran đã nói với nhóm vũ trang rằng Tehran không thể tiếp tục đàm phán với Washington nếu không có một lệnh ngừng bắn hiệu quả.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei không bình luận về nội dung trao đổi này, chỉ cảnh báo Mỹ phải chịu trách nhiệm trực tiếp về các cuộc tấn công của Israel ở Lebanon. Ông lưu ý Tehran sẽ dùng mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ lợi ích, an ninh và đồng minh của mình.
Quân đội Israel hôm nay thông báo đã tấn công hơn 80 mục tiêu Hezbollah ở Lebanon và hạ sát hàng chục thành viên của nhóm vũ trang được Iran hậu thuẫn này.
Giới chức Lebanon cho biết 21 người đã thiệt mạng trong các đòn không kích của Israel ở miền nam. Quân đội Israel ghi nhận 4 quân nhân, trong đó có một tiểu đoàn trưởng, thiệt mạng sau khi một xe tăng bị Hezbollah tập kích.
Đây là lần đầu IDF hứng thiệt hại về nhân mạng kể từ khi Mỹ - Iran ký bản ghi nhớ, trong đó có điều khoản khẳng định Israel phải chấm dứt chiến dịch ở Lebanon.
Lebanon bị kéo vào xung đột Trung Đông từ ngày 2/3, khi nhóm vũ trang Hezbollah khai hỏa rocket nhằm vào lãnh thổ Israel để trả đũa vụ lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei bị hạ sát trong chiến dịch không kích của Mỹ - Israel. Israel đáp trả bằng cách tiến hành các cuộc không kích trên khắp Lebanon, đồng thời điều quân vào miền nam quốc gia láng giềng. Trong khi đó, Hezbollah khẳng định sẽ tiếp tục chiến đấu cho tới khi lực lượng Israel rời khỏi Lebanon.
Hai bên từng đạt lệnh ngừng bắn vào ngày 17/4 và ngày 3/6, nhưng giao tranh sau đó vẫn tái diễn.
