Ghi nhận trên được Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) nêu trong báo cáo “Dòng chảy pháp luật kinh doanh 2025”, công bố ngày 2/6.
“Chỉ trong ba kỳ họp, Quốc hội đã thông qua 89 luật – một con số kỷ lục trong lịch sử lập pháp gần đây”, ông Đậu Anh Tuấn, Phó tổng thư ký, Trưởng ban Pháp chế VCCI, cho biết. Nếu cộng gộp hai năm 2024 và 2025, tổng cộng Quốc hội ban hành 120 đạo luật, vượt số luật của 8 năm trước đó cộng lại.
Với áp lực “vừa chạy vừa xếp hàng”, tốc độ soạn thảo văn bản cũng được rút ngắn đáng kể. Khảo sát của VCCI trên 33 luật liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh cho thấy thời gian soạn thảo trung bình chỉ còn khoảng 221 ngày, thay vì thời gian tối thiểu 22 tháng như quy trình cũ. Nhiều luật khởi động trong năm 2025 chỉ mất hơn 4 tháng, có luật mất 72 ngày soạn thảo.
Báo cáo ghi nhận việc soạn thảo gấp rút giúp chuyển tải nhanh hơn cơ chế đột phá vào thực tiễn. Quy trình xây dựng pháp luật mới cũng giúp kịp thời tháo gỡ khó khăn chính sách. Ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch Hiệp hội các Nhà thầu xây dựng Việt Nam, lấy ví dụ chính phủ đã nhanh chóng sửa đổi nghị định 103 năm 2024, giảm tải nghĩa vụ tài chính về khoản thu bổ sung với thời gian chưa tính tiền sử dụng, thuê đất của dự án đã có quyết định giao, cho thuê đất. Theo đó, mức lãi suất trên số tiền chậm nộp giảm về 3,6%, từ mức 5,4%.
Liên quan đến nghị định trên, ông Tuấn nhận định việc điều chỉnh giảm cho thấy Nhà nước ghi nhận phần nào sự bất hợp lý. Tuy nhiên, quy định này đang đẩy rủi ro tài chính về phía doanh nghiệp, dù họ không có lỗi. Tức là, cơ quan chức năng chậm trễ trong việc xác định giá đất, nhưng doanh nghiệp lại phải gánh chi phí phát sinh, dù họ đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính theo quy định trước đó.
Cũng trong năm qua, cơ quan chức năng đã rà soát hơn 2.000 phản ánh, kiến nghị của doanh nghiệp trên toàn quốc để tháo gỡ. “Các bộ, ngành và địa phương đã tiếp nhận, phân loại và xử lý với tinh thần lắng nghe, cầu thị chưa từng có”, đại diện VCCI nêu. Trong đó, 1.300 phản ánh được phản hồi, giải thích rõ ràng trên cổng thông tin điện tử các cơ quan. Khoảng 38% (787 phản ánh) được công nhận là vướng mắc thực sự cần xử lý. Quá trình này giúp thu hẹp khoảng cách giữa “logic pháp lý” và “thực tiễn”, giúp chính sách tiến gần hơn với trải nghiệm vận hành thực tế của doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, báo cáo lưu ý một số thách thức khi nhà điều hành đẩy nhanh tốc độ soạn luật. Trưởng ban Pháp chế VCCI cho biết nhiều luật có hiệu lực, nhưng phần lớn văn bản hướng dẫn chưa kịp ban hành.
Ví dụ, Luật Hóa chất có hiệu lực ngày 1/1, nhưng ba nghị định cùng hai thông tư hướng dẫn chưa kịp hoàn thiện. Tình trạng này khiến TP HCM và Đồng Nai đóng băng hoạt động cấp phép trong 17 ngày. Doanh nghiệp không thể thực hiện thủ tục nhập khẩu, cấp phép hóa chất, dẫn đến hàng loạt container nguyên liệu mắc kẹt tại cảng, với chi phí lưu bãi 80-120 USD mỗi container một ngày.
Một hệ lụy nữa của việc soạn thảo nhanh là thời gian tham vấn rút ngắn hai phần ba, còn 20 ngày với dự thảo luật, đặt thách thức cho doanh nghiệp nghiên cứu và góp ý chính sách. Dữ liệu của VCCI cho thấy hơn 70% doanh nghiệp cho biết họ không gửi góp ý nào cho các dự thảo văn bản. Hơn 90% doanh nghiệp khó đoán định thay đổi chính sách cấp trung ương và cách thực thi ở địa phương.
Chuyên gia từ VCCI khuyến nghị nhà điều hành cân bằng giữa tốc độ và chất lượng chính sách. Bên cạnh đó, cơ chế tham vấn phải được tổ chức hiệu quả, với việc coi doanh nghiệp là đối tác chính sách. Phạm vi tham vấn cũng cần được mở rộng tới các nhóm doanh nghiệp mới (doanh nghiệp nhỏ và vừa, startup, doanh nghiệp số), thay vì tập trung vào một số hiệp hội truyền thống.
Đại diện doanh nghiệp, ông Hiệp cho biết một điểm thuận lợi trong lần xây dựng dự thảo Luật Xây dựng mới đây là họ được tham vấn. “Chúng tôi được ngồi bàn tròn với cơ quan soạn thảo, tranh luận thẳng thắn. Việc ngồi lại giữa người soạn thảo, thực thi và người bị tác động sẽ giúp giảm độ ‘vênh’ chính sách”, ông Hiệp nói.
"Làm nông kiểu nhỏ lẻ không thể đi xa", ông Võ Quan Huy - Giám đốc Công ty TNHH Huy Long An, người có hơn nửa thế kỷ gắn bó với ruộng đồng, nói tại hội thảo "Nông nghiệp thông minh" ngày 17/4 ở TP HCM. Theo ông, vòng lặp "được mùa mất giá", trồng - chặt lặp đi lặp lại nhiều năm qua, suy cho cùng vẫn bắt nguồn từ quy mô sản xuất manh mún.
Từ trải nghiệm thực tế, ông Huy cho rằng khi đất đai bị chia cắt, mọi nỗ lực hiện đại hóa đều trở nên nửa vời. Hạ tầng không thể làm đồng bộ, cơ giới hóa bị đội chi phí, còn công nghệ nếu có cũng khó phát huy hiệu quả. Chỉ khi diện tích đất tích tụ đủ lớn, doanh nghiệp mới có thể đầu tư bài bản cho thủy lợi, tự động hóa và tối ưu chi phí.
Câu chuyện của ông Huy phản ánh một điểm nghẽn kéo dài của nông nghiệp Việt Nam. Áp lực từ thị trường xuất khẩu ngày càng lớn khi tiêu chuẩn liên tục siết chặt, buộc ngành không thể tiếp tục dựa vào cách làm cũ. Bài toán giờ đây không còn là tăng sản lượng, mà là tạo ra sản phẩm có thể bán được với giá trị cao và ổn định.
Trong quá trình đó, dữ liệu trở thành nền tảng. PGS TS Đỗ Văn Hùng ví dữ liệu là "hệ mạch" của nông nghiệp số, nhưng thực tế tại Việt Nam vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa có chuẩn chung. Khoảng trống này khiến nhiều mô hình ứng dụng công nghệ chưa thể phát huy hết hiệu quả, dù tiềm năng rất lớn.
Quay lại với bài toán của doanh nghiệp, ông Huy cho rằng nếu đất đai là "phần xác" thì khoa học công nghệ chính là "phần hồn". Từ giống cấy mô, hệ thống cảm biến IoT đến trí tuệ nhân tạo, công nghệ giúp kiểm soát quy trình sản xuất theo thời gian thực, giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm và hạn chế sai số.
Khi chuyển sang quản trị bằng dữ liệu, cách làm nông thay đổi rõ rệt. Doanh nghiệp không còn sản xuất theo cảm tính mà tính toán từng khâu để tối ưu chi phí, giữ giá thành ổn định và đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường xuất khẩu. Đây cũng là điều kiện để tạo ra giá trị lớn hơn thay vì chỉ chạy theo sản lượng.
Xu hướng này đang lan sang nhiều lĩnh vực. Việc đưa AI, robot và các hệ thống tự động xuống đồng ruộng không chỉ giúp tiết kiệm nhân công, mà còn chuẩn hóa quy trình, giảm rủi ro và nâng cao năng suất. Trong chăn nuôi hay nuôi trồng thủy sản, công nghệ còn giúp kiểm soát chất lượng đồng đều - yếu tố then chốt khi tiếp cận các thị trường khó tính.
Dù vậy, quá trình chuyển đổi vẫn đối mặt nhiều lực cản. Đại diện Trung tâm Khuyến nông Quốc gia khu vực Đồng bằng sông Cửu Long cho rằng việc ứng dụng công nghệ cao chưa đồng đều, do thiếu nguồn lực, thể chế chưa hoàn thiện và đặc biệt là sản xuất còn nhỏ lẻ. Đây là vòng lặp khiến nông dân khó tiếp cận công nghệ, còn công nghệ lại khó lan rộng.
Trong bối cảnh đó, chuyển sang kinh tế nông nghiệp xanh, dựa trên dữ liệu và công nghệ, không còn là lựa chọn mà là hướng đi bắt buộc. Khi các thị trường lớn ngày càng siết tiêu chuẩn về truy xuất nguồn gốc và chất lượng, những mô hình sản xuất manh mún sẽ dần mất lợi thế.
Nông nghiệp vẫn là trụ đỡ của nền kinh tế với kim ngạch xuất khẩu hơn 70 tỷ USD năm 2025. Nhưng để giữ được vị thế này, ngành không thể tiếp tục đi theo lối cũ. Khi đất đai được tích tụ, dữ liệu được kết nối và công nghệ trở thành nền tảng vận hành, câu chuyện "triệu USD" sẽ không còn là ngoại lệ, mà có thể trở thành hướng đi phổ biến của nông nghiệp Việt Nam.
Sáng 7-7, các đại lý thu mua cà phê ở Tây Nguyên tăng giá thu mua khoảng 4.000 đồng/kg, lên bình quân 98.000 đồng/kg, khiến nhiều nông dân kỳ vọng giá cà phê sớm trở lại mốc 100.000 đồng/kg.
Thị trường cà phê trong nước sôi động trở lại sau khi giá cà phê trên các sàn giao dịch thế giới đêm qua tăng ở mức chưa từng có, đặc biệt là Arabica.
Trên sàn New York (Mỹ), có thời điểm giá Arabica tăng tới 55,8 cent/pound, tương đương khoảng 1.230 USD/tấn. Kết phiên, hợp đồng kỳ hạn giao tháng 9-2026 tăng 1.070 USD/tấn, lên mức tương đương 7.720 USD/tấn; kỳ hạn giao tháng 12-2026 tăng 1.080 USD/tấn (17,15%), lên 7.390 USD/tấn.
Trên sàn London (Anh), giá cà phê Robusta kỳ hạn tháng 9-2026 tăng 328 USD/tấn, lên 4.044 USD/tấn, tương đương gần 9%.
Nhận định về diễn biến giá cà phê trong phiên, ông Thái Như Hiệp, Phó chủ tịch Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA), gọi đây là một "quả bom" trên thị trường.
Ông Thái Như Hiệp hiện là Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Vĩnh Hiệp - doanh nghiệp có sản lượng xuất khẩu cà phê nhân lớn nhất Việt Nam năm 2025, nên thường được gọi là "vua xuất khẩu cà phê".
Theo ông Hiệp, đợt tăng giá mạnh này không xuất phát từ thị trường hàng thật mà từ giới đầu cơ và các nhà tài phiệt tài chính. Các quỹ đầu tư thế giới đang đổ lượng tiền khổng lồ vào thị trường hàng hóa, trong đó có cà phê.
"Họ đã mua vào một lượng lớn hàng dựa trên những thông tin gây lo ngại về nguồn cung. Thứ nhất là mưa tại Brazil khiến việc thu hoạch chậm lại, cùng với tác động của El Nino lên vùng trồng cà phê ở Đông Nam Á. Trong khi đó, tồn kho cà phê trên cả hai sàn giao dịch và tại các nhà rang xay đều ở mức thấp", phó chủ tịch VICOFA nói.
Với hơn 30 năm kinh doanh cà phê, ông Hiệp liên tưởng đến đợt tăng giá lịch sử năm 1994 do sương giá tại Brazil. Tuy nhiên theo ông, lần này khác ở chỗ giá tăng vọt chỉ trong một đêm thay vì tăng liên tục qua nhiều ngày như trước đây.
Dù giá cà phê trên sàn vừa tạo một "quả bom", ông Hiệp cho rằng tác động đến thị trường hàng thật tại Việt Nam sẽ không quá mạnh do đang ở giai đoạn cuối vụ. Ước tính, lượng cà phê còn tồn trong nông dân và doanh nghiệp Việt Nam hiện tương đương khoảng 10-15% sản lượng vụ 2025-2026, cao hơn so với cùng kỳ các năm trước.
Trong khi đó, phụ trách kinh doanh cà phê của một doanh nghiệp xuất khẩu lớn tại Tây Nguyên cho biết đã cảm thấy "đau tim" khi theo dõi bảng giá phiên vừa qua. Theo vị này, đây là mức tăng kỷ lục của Arabica mà ngay cả những người có hơn 30 năm kinh nghiệm trong ngành cũng lần đầu chứng kiến.
Đồng quan điểm với phó chủ tịch VICOFA, vị này cho rằng đợt biến động lần này nhìn chung không gây tác động quá nặng nề đối với các doanh nghiệp Việt Nam. Lý do là phần lớn doanh nghiệp xuất khẩu cà phê thời gian gần đây đều chọn giải pháp an toàn là "mua đâu bán đó".
Riêng một số doanh nghiệp, nếu tin vào các dự báo dư cung cà phê vào cuối năm nay và ký hợp đồng bán trước với giá thấp, sẽ đối mặt nguy cơ thua lỗ do phải mua hàng với giá cao để giao hoặc chấp nhận đền bù hợp đồng.
Trước những thông tin về vụ việc sai phạm của một lãnh đạo công ty thành viên liên quan đến đường dây buôn lậu kim cương, chiều muộn 3/7, bà Cao Thị Ngọc Dung - Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã chứng khoán: PNJ) đã gửi tâm thư đến cổ đông, khách hàng và nhà đầu tư.
Thay mặt ban lãnh đạo, bà Dung đã gửi lời xin lỗi chân thành vì những tác động từ vụ việc. Bà khẳng định, ngay khi ghi nhận thông tin, công ty đã chủ động kích hoạt các kịch bản ứng phó khủng hoảng, phát hành thông cáo báo chí chính thức, tiếp cận minh bạch và tuân thủ quá trình điều tra của cơ quan chức năng.
Về tình hình hoạt động, lãnh đạo PNJ cho biết mọi hoạt động công ty vẫn duy trì ổn định, ban điều hành vẫn triển khai các kế hoạch kinh doanh nhằm bám sát mục tiêu doanh thu và lợi nhuận đã cam kết tại đại hội đồng cổ đông.
Đề cập đến mảng kinh doanh kim cương, bà Dung nhấn mạnh chiến lược nhiều năm qua của doanh nghiệp là hạn chế kinh doanh các sản phẩm kim cương kích thước lớn mang tính chất tích lũy, thay vào đó tập trung định hướng phát triển đa dạng các dòng hàng trang sức mang phong cách Lifestyle. Đồng thời, bà cho biết nguồn kim cương của PNJ hiện nay đến từ nhập khẩu chính ngạch và kim cương PNJ mua lại theo cam kết với khách hàng.
Điểm lại sự vụ, tối 2/7, Công an tỉnh Thanh Hóa thông tin đã triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia, khởi tố 22 bị can và thu giữ 1.100 viên kim cương các loại. Tổng doanh thu từ số kim cương đã tiêu thụ trên thị trường được cơ quan điều tra ước tính khoảng 280 tỷ đồng.
Trong số các bị can có ông Đặng Ngọc Thảo (sinh năm 1974, trú tại TPHCM), được công an công bố là Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab) - công ty con của PNJ.
Theo cơ quan điều tra, ông Thảo bị cáo buộc cùng các đối tượng khác mua những viên kim cương nhập lậu có thông số không trùng khớp với giấy chứng nhận của GIA với giá thấp. Sau đó, lợi dụng chuyên môn trong lĩnh vực giám định, ông Thảo bị cho là đã mài bỏ mã số GIA trên viên kim cương, khắc lại mã số của P-Lab, cấp giấy chứng nhận kiểm định mới rồi đưa sản phẩm ra thị trường để thu lợi.
Phản hồi chính thức về vụ việc này, PNJ khẳng định hành vi buôn lậu của ông Đặng Ngọc Thảo là trách nhiệm pháp lý của cá nhân và đang được cơ quan chức năng xem xét. Với tư cách là công ty mẹ, PNJ đang phối hợp chặt chẽ với cơ quan điều tra, đồng thời hỗ trợ quản trị để đảm bảo P-Lab duy trì hoạt động ổn định, tuân thủ pháp luật.
Trên thị trường, phiên hôm nay cổ phiếu PNJ đã phản ứng giảm sàn, dư bán hơn 12,5 triệu đơn vị. Điều này ảnh hưởng đến các cổ đông, nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu.
Khảo sát thực tế của phóng viên Dân trí, không khí tại các cửa hàng PNJ vẫn mua bán kim cương diễn ra ổn định. Bên trong cửa hàng, nhân viên vẫn túc trực tại các quầy, các hoạt động mua sắm, thanh toán, bảo hành, vệ sinh trang sức vẫn được thực hiện liên tục theo quy trình.
