Các vệ tinh thuộc chương trình quan sát Trái Đất của Liên minh châu Âu (EU) Copernicus từ 6/5 đến 8/5 ghi nhận một dải loang màu xám và trắng, bao phủ vùng biển phía tây đảo Kharg của Iran.
“Vệt loang này nhìn bằng mắt thường khá giống loang dầu”, Leon Moreland, nhà nghiên cứu tại Tổ chức Quan sát Xung đột và Môi trường trụ sở Anh, nói. Ông ước tính khu vực bị bao phủ rộng khoảng 45 km2.
Louis Goddard, đồng sáng lập công ty tư vấn khí hậu, hàng hóa Data Desk, cũng nhận định ảnh vệ tinh nhiều khả năng cho thấy đây là vệt dầu loang. Theo ông, đây nhiều khả năng là vụ tràn dầu lớn nhất kể từ khi chiến sự Mỹ, Israel – Iran bùng phát.
Quân đội Mỹ và phái bộ Iran tại Liên Hợp Quốc ở Geneva chưa bình luận về hình ảnh này. Nguyên nhân và điểm xuất phát của vệt nghi tràn dầu hiện chưa được xác định.
Đảo Kharg nằm trong vịnh Ba Tư, cách bờ biển Iran khoảng 25 km, cách eo biển Hormuz hơn 480 km, có chiều dài khoảng 6 km và diện tích 20 km2.
Các cơ sở tại Kharg có công suất xử lý 7 triệu thùng dầu mỗi ngày và khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của Iran đi qua hòn đảo. Mỹ tuyên bố tất cả các mục tiêu quân sự trên đảo đã bị phá hủy.
Xung đột khiến hàng trăm tàu chở nhiên liệu mắc kẹt ở Vùng Vịnh, ảnh hưởng nguồn cung dầu mỏ, khí tự nhiên toàn cầu.
Mỹ đã áp lệnh phong tỏa các cảng biển Iran từ ngày 13/4, vài ngày sau khi cuộc đàm phán giữa hai bên ở Pakistan không mang lại bước đột phá để chấm dứt xung đột. Lệnh phong tỏa khiến Iran không thể xuất khẩu được dầu mỏ bằng đường biển và nhiều khả năng phải dự trữ dầu tại các cơ sở trên đất liền cũng như trên đảo Kharg.
Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 26/4 cảnh báo cơ sở hạ tầng dầu mỏ của Iran có thể “phát nổ” do các sự cố kỹ thuật trầm trọng bởi lệnh phong tỏa của Mỹ.
“Khi trữ lượng dầu khổng lồ bị dồn nén trong hệ thống mà không có tàu bè hay bể chứa để tiêu thụ do lệnh phong tỏa, áp suất sẽ khiến đường ống phát nổ từ bên trong, thậm chí nổ tung từ dưới lòng đất. Một khi điều đó xảy ra, Iran sẽ không bao giờ có thể khôi phục lại hạ tầng như cũ”, ông Trump nói trong phỏng vấn với Fox News.
Tuy nhiên, Iran vẫn tỏ ra cứng rắn về lập trường đàm phán và siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz trong những ngày qua, bất chấp áp lực từ Mỹ. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết Tehran sẽ thông báo lập trường của mình cho nước trung gian Pakistan “sau khi hoàn tất xem xét”. Tuy nhiên, cuộc đấu hỏa lực giữa Mỹ và Iran ở eo biển Hormuz ngày 7/5 khiến triển vọng hòa bình hai nước thêm xa vời.
Tòa án Hình sự Nam Bangkok đã kết tội Yusufu Mieraili và Bilal Mohammed về tội cố ý giết người và âm mưu giết người trong vụ đánh bom đẫm máu ở ngôi đền nổi tiếng tại ngã tư Ratchaprasong ở Bangkok vào tháng 8.2015, theo tờ Bangkok Post.
Vụ nổ kinh hoàng đã phá hủy nơi những người thờ phụng và khách du lịch tụ tập ở đền Erawan, khiến 20 người thiệt mạng, trong đó có 7 du khách đến từ Trung Quốc, và hơn 120 người bị thương. Chất nổ dường như được để trong một chiếc ba lô và đã phát nổ.
"Các bị cáo đã thực hiện một hành vi duy nhất vi phạm nhiều điều luật. Do đó, tòa án đã áp dụng hình phạt khắc nghiệt nhất theo luật định, đó là án tử hình", một thành viên trong hội đồng 4 thẩm phán thông báo hôm 11.6, khi bản án dài được đọc.
Hai bị cáo, đều là công dân Trung Quốc và đến tòa trong trang phục tù nhân, đã được tuyên bố trắng án đối với các cáo buộc xuất phát từ một vụ đánh bom khác tại một bến tàu ở khu vực Charoen Nakhon.
Sau phán quyết, bị cáo Mieraili nói: "Thật đáng thất vọng về hệ thống tư pháp Thái Lan. Tôi không chấp nhận bất cứ điều gì trong bản án này. Tôi không làm gì sai cả".
Luật sư của các bị cáo là Choochat Kanpai nói với các phóng viên rằng các bị cáo "sẽ kháng cáo phán quyết vì có nhiều khía cạnh của vụ án mà tòa án chưa xem xét một cách đầy đủ, bao gồm cả việc đối xử với các bị cáo trong quá trình tố tụng".
Bình luận về kết quả xét xử như trên, Bắc Kinh bày tỏ sự ủng hộ đối với bản án. "Những kẻ tấn công hoàn toàn vô nhân đạo và cực kỳ tàn ác. Trung Quốc ủng hộ Thái Lan tiến hành xét xử theo pháp luật và trừng phạt nghiêm khắc những kẻ giết người", phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm nhấn mạnh trong một cuộc họp báo hôm 11.6, theo Bangkok Post.
Theo Đài CNN ngày 25-4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei khẳng định không có kế hoạch tổ chức cuộc gặp trực tiếp giữa các nhà đàm phán Iran và Mỹ tại Pakistan, trong bối cảnh xuất hiện nhiều thông tin trái chiều về tiến trình đối thoại giữa hai bên.
Trong bài đăng trên mạng xã hội X, ông Baghaei nêu rõ các quan điểm của Tehran sẽ được chuyển tới phía Pakistan, thay vì thông qua một cuộc gặp trực tiếp với Washington.
Ông cũng cho biết Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đang có mặt tại Pakistan để làm việc với các quan chức nước này, trong khuôn khổ vai trò trung gian mà Islamabad đang đảm nhận.
Tuyên bố của phía Iran được đưa ra chỉ ít giờ sau khi Nhà Trắng thông báo các đặc phái viên Jared Kushner và Steve Witkoff dự kiến tới Pakistan vào cùng ngày để tiến hành các cuộc thảo luận trực tiếp với Tehran.
Người phát ngôn Nhà Trắng Karoline Leavitt cho biết các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đã ghi nhận một số tiến triển trong những ngày gần đây, song các tiếp xúc sắp tới chủ yếu mang tính thăm dò, chứ chưa phải một vòng đàm phán chính thức.
Theo bà Leavitt, Mỹ sẽ cử hai đặc phái viên là Steve Witkoff và Jared Kushner tham gia các cuộc trao đổi với phía Iran. Tuy nhiên Phó tổng thống JD Vance, người từng dẫn đầu phái đoàn trong các cuộc đàm phán trước, sẽ không tham gia ở giai đoạn đầu.
Thay vào đó ông Vance và Ngoại trưởng Marco Rubio sẽ theo dõi diễn biến từ Washington, có thể tới Islamabad nếu các cuộc thảo luận đạt tiến triển và chuyển sang cấp độ thực chất hơn.
Đáng chú ý, các cuộc tiếp xúc diễn ra trong bối cảnh Mỹ vẫn duy trì và thậm chí mở rộng các biện pháp phong tỏa nhằm vào Iran. Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth cho biết phạm vi phong tỏa hiện không chỉ giới hạn tại eo biển Hormuz, mà đã được mở rộng hơn.
Trước đó Iran từng đặt điều kiện sẽ không tiến hành đàm phán khi các biện pháp phong tỏa còn hiệu lực.
Theo Đài Al Jazeera, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định nước này vẫn duy trì "toàn quyền hành động" tại Lebanon, bất chấp việc lệnh ngừng bắn vừa được gia hạn thêm ba tuần.
Trong đoạn video đăng trên mạng xã hội X, ông Netanyahu cho biết Israel sẽ tiếp tục hành động trước mọi mối đe dọa, kể cả những nguy cơ mới phát sinh.
Ông nhấn mạnh các lực lượng Israel đã tiến hành không kích trong những ngày gần đây và sẽ tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm đảm bảo an ninh cho khu vực phía bắc.
Nhà lãnh đạo cũng cáo buộc Hezbollah đang tìm cách phá hoại thỏa thuận ngừng bắn.
Tuyên bố được đưa ra không lâu sau khi Tổng thống Mỹ thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn tại Lebanon thêm ba tuần, trong nỗ lực hạ nhiệt xung đột giữa Israel và lực lượng Hezbollah.
Quân đội Israel tiếp tục tiến hành các đợt không kích nhằm vào khu vực miền nam Lebanon ngày 24-4, trong bối cảnh lệnh ngừng bắn giữa hai bên dự kiến hết hạn vào ngày 26-4 được gia hạn thêm ba tuần.
Theo Hãng thông tấn quốc gia Lebanon (NNA), các máy bay không người lái của Israel đã nhiều lần tấn công khu vực ngoại ô thị trấn Kafra, thuộc huyện Bint Jbeil. Một đợt không kích khác cũng nhắm vào khu vực al-Basateen tại thành phố Tyre.
Theo Bộ Y tế Lebanon, tổng số thương vong kể từ khi giao tranh bùng phát đã tăng lên 2.491 người thiệt mạng và 7.719 người bị thương.
Pakistan ngày 24.6 cho biết Mỹ và Iran có thể nối lại đối thoại vào tuần tới, sớm nhất từ ngày 29.6 - 1.7. Các chuyển động sau đàm phán cho thấy hai bên đang mở rộng hơn cánh cửa ngoại giao bằng những bước đi có kiểm soát. Tại eo biển Hormuz, Al Jazeera dẫn dữ liệu của MarineTraffic và Kpler cho thấy số tàu qua eo biển tăng từ 32 lượt trong giai đoạn 12 - 14.6 lên 93 lượt trong giai đoạn 19 - 21.6.
Bên cạnh đó, Oman ngày 24.6 thông báo phối hợp với Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO) thiết lập hành lang hàng hải tạm thời qua Hormuz. Hai tuyến tạm thời nằm ở phía bắc và phía nam luồng hàng hải hiện có, nhằm giúp tàu rời khu vực an toàn trong lúc giao thông biển được khôi phục có kiểm soát, theo Reuters. Oman khẳng định không áp đặt phí quá cảnh và tiếp tục duy trì nguyên tắc tự do hàng hải.
Trên mặt trận kinh tế, Mỹ cũng nới một phần sức ép với Iran. Mỹ ngày 24.6 đã ban hành giấy phép chung cho phép giao dịch dầu thô, sản phẩm dầu mỏ, hóa dầu của Iran và các dịch vụ liên quan đến ngày 21.8. Quy định này cho phép Tehran nhận thanh toán bằng USD đối với các giao dịch được cấp phép, mở ra khoảng nới đáng kể cho ngành năng lượng Iran sau nhiều năm trừng phạt.
Về phần mình, Thống đốc Ngân hàng trung ương Iran Abdolnaser Hemmati ngày 24.6 nói nước này có thể nhận thanh toán xuất khẩu dầu bằng bất kỳ loại tiền tệ nào nước này lựa chọn, không chỉ USD. Ông bác bỏ cách diễn giải của Mỹ rằng 12 tỉ USD tài sản Iran được giải phóng chỉ có thể dùng để mua nông sản Mỹ, nhưng nói Tehran không phản đối mua hàng từ Washington nếu sản phẩm có tính cạnh tranh.
Tại Washington, Thượng viện Mỹ cũng phát tín hiệu thu hẹp dư địa quân sự. Theo AP, Thượng viện ngày 23.6 bỏ phiếu 50-48 ủng hộ nghị quyết yêu cầu tổng thống rút lực lượng khỏi cuộc xung đột với Iran. Dù nghị quyết không có hiệu lực pháp lý trực tiếp, việc 4 thượng nghị sĩ Cộng hòa bỏ phiếu cùng phe Dân chủ cho thấy Quốc hội đang muốn hạn chế khả năng Nhà Trắng quay lại lựa chọn quân sự.
Những bước mở cửa trên đã tạo đà cho đàm phán, song bài toán khó hơn là các bên sẽ tổ chức lại an ninh khu vực ra sao hậu xung đột. Tehran đang muốn đưa tiến trình Mỹ - Iran ra khỏi khuôn khổ song phương, hướng tới vai trò lớn hơn của các nước Trung Đông và vùng Vịnh.
Tại cuộc họp báo chung với Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ở Islamabad ngày 23.6, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian kêu gọi xây dựng cấu trúc an ninh mới tại Trung Đông và vùng Vịnh dựa trên đối thoại, tôn trọng lẫn nhau và hợp tác giữa các quốc gia trong khu vực. Ngày 24.6, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nói Tehran coi việc rút lực lượng quân sự nước ngoài khỏi khu vực là mục tiêu chiến lược. "Chúng tôi nhìn nhận tương lai của khu vực không phải là đối đầu, mà là tương tác. Các căn cứ quân sự của các lực lượng ngoài khu vực ở Tây Á là nguồn gốc của sự bất ổn", Al Jazeera dẫn lời ông nói.
Ngoài ra, eo biển Hormuz vẫn là phép thử khó lường cho cấu trúc này. Ngày 23.6, Iran và Oman ra tuyên bố chung cho biết sẽ nghiên cứu cơ chế quản lý tuyến đường thương mại và chi phí dịch vụ, đồng thời khẳng định chủ quyền của 2 nước đối với eo biển này, theo Reuters. Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 23.6 nhấn mạnh Hormuz là tuyến đường thủy quốc tế và không quốc gia nào được phép áp đặt phí hoặc lệ phí trên tuyến này.
Theo Al Jazeera dẫn lời giới phân tích, bất kỳ cơ chế mới nào tại Hormuz cũng cần sự tham gia thực chất của các nước vùng Vịnh.
