Nhằm chung tay thúc đẩy thực hiện Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, dưới sự chỉ đạo của Bộ Y tế, Báo Tuổi Trẻ phối hợp cùng Văn phòng Bộ Y tế và Sở Y tế TP.HCM công bố dự án: “Vì một Việt Nam khỏe mạnh”, với chuỗi hoạt động và sự kiện truyền thông với thông điệp: “Người dân khỏe mạnh là nền tảng của quốc gia thịnh vượng”
Theo số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), trong 10 quốc gia Đông Nam Á, tuổi thọ nam giới Việt Nam xếp thứ 5, trong khi phụ nữ đứng thứ 2. Trong 15 năm qua, tuổi thọ trung bình của người Việt tăng từ 73,3 lên 73,7 tuổi.
Phía sau con số “sống lâu hơn” là thực trạng đáng lo ngại khi người Việt lại có số năm sống chung với bệnh tật khá cao so với nhiều nước trong khu vực. Trung bình, mỗi người có tới khoảng 10 năm sống trong tình trạng bệnh tật. Điều này làm suy giảm đáng kể chất lượng sống và rút ngắn quãng thời gian sống khỏe mạnh.
Thực tế này không chỉ tạo áp lực ngày càng lớn lên hệ thống y tế và an sinh xã hội, mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách tiếp cận. Thay vì chỉ tập trung “chữa bệnh”, cần chuyển mạnh sang “chủ động phòng bệnh”, duy trì sức khỏe ngay từ sớm và liên tục trong suốt vòng đời, đúng theo tinh thần của Nghị quyết 72.
Trong một lần thăm khám sức khỏe miễn phí tại trạm y tế phường Hiệp Bình, bà N.T.T.H. (65 tuổi, phường Hiệp Bình) không khỏi bất ngờ khi bác sĩ phát hiện nhân giáp thùy phải, phân loại TIRADS 3 và TIRADS 2. Bà H. được bác sĩ tư vấn đến bệnh viện để làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu để đánh giá kỹ hơn.
“Mọi thứ diễn ra hoàn toàn âm thầm, không đau đớn, không dấu hiệu báo trước. Chính những lần tầm soát tưởng chừng bình thường lại có thể giúp phát hiện sớm những điều quan trọng nhất, trước khi quá muộn để can thiệp”, bà H. nói.
Còn ông V.D.T. (ngụ phường Trung Mỹ Tây), ở tuổi 65 ông bảo rằng bản thân mình mắc nhiều bệnh nền như tim mạch, cơ xương khớp… Đều đặn mỗi tháng, ông đến bệnh viện gần nhà thăm khám, nhận thuốc bảo hiểm y tế. Đợt này, được khu phố vận động tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí.
Ngoài tầm soát tổng thể, ông được khám chuyên sâu về tim mạch. “Ở tuổi này, phải chủ động theo dõi bệnh, biết rõ tình trạng của mình để không để bệnh tiến triển nặng. Chứ để đến lúc bệnh nặng mới chữa thì vừa tốn kém, vừa khó điều trị”, ông T. chia sẻ.
Thực tế này phần nào được chứng minh trong đợt khám sức khỏe sàng lọc miễn phí quy mô lớn nhất từ trước đến nay của TP.HCM vào ngày 17-4 mới đây. Đã có gần 30.000 người dân được khám, trong đó 19.088 trường hợp có vấn đề sức khỏe (chiếm tỉ lệ 64,3%).
Đáng chú ý, nhóm bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, tim mạch… chiếm tỉ lệ cao nhất với 16.175 lượt khám. Qua sàng lọc, hơn 7.100 trường hợp cần được quản lý theo dõi lâu dài và gần 5.000 người cần tiếp tục điều trị.
PGS Nguyễn Anh Dũng, Phó Giám đốc Sở Y tế TP.HCM, cho hay thành phố là đô thị đặc biệt với quy mô dân số hơn 15 triệu người, mật độ dân cư cao, cơ cấu dân số đa dạng và mức độ di biến động lớn, dẫn đến nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng gia tăng.
Trong khi đó, mô hình bệnh tật đang chuyển dịch với gánh nặng kép giữa bệnh truyền nhiễm và bệnh không lây nhiễm, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi.
Trước bối cảnh này, hệ thống y tế không chỉ tập trung vào điều trị khi người dân đã mắc bệnh mà cần chuyển sang mô hình quản lý sức khỏe toàn diện theo vòng đời, trong đó phát hiện sớm nguy cơ, sàng lọc sớm và quản lý sớm đóng vai trò then chốt.
Bà Hoàng Thị Diễm Tuyết – Giám đốc Bệnh viện Hùng Vương – lấy ví dụ điển hình về bệnh lý ung thư cổ tử cung ở nữ giới, nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh dẫn đến tử vong.
Đáng nói chi phí điều trị hiện rất cao, đặc biệt giai đoạn cuối có thể lên tới 1 tỉ đồng mỗi ca, trong khi đó nếu phát hiện sớm chi phí điều trị chỉ khoảng 50 triệu đồng.
Ngoài ra, khi mắc bệnh sự mất mát phụ nữ trong gia đình ảnh hưởng trực tiếp đến hạnh phúc gia đình, giáo dục trẻ em và nguồn lực lao động trong xã hội.
Ngành y tế TP.HCM xác định việc khám sức khỏe, tầm soát, sàng lọc và quản lý sức khỏe người dân là nhiệm vụ trọng tâm, mang ý nghĩa chiến lược lâu dài, song hành với hoạt động khám, chữa bệnh.
Thực hiện tinh thần Nghị quyết 72, ngành y tế TP.HCM đang triển khai đồng bộ các giải pháp theo hướng đưa dịch vụ y tế đến gần người dân, bảo đảm mọi người dân đều được tiếp cận chăm sóc sức khỏe, không để ai bị bỏ lại phía sau.
Ngành y tế kêu gọi mỗi người dân hãy chủ động tham gia khám sức khỏe định kỳ, không chờ đến khi có bệnh mới đi khám. Chăm sóc sức khỏe không bắt đầu từ bệnh viện, mà bắt đầu từ ý thức chủ động của mỗi người dân.
Nhiều người chỉ lo ngại tác hại của việc thiếu ngủ và cho rằng ngủ càng nhiều càng tốt cho sức khỏe. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí khoa học Nature cho thấy cả ngủ quá ít lẫn ngủ quá nhiều đều có thể gây hại. Đáng chú ý, các nhà nghiên cứu phát hiện thời lượng ngủ không phù hợp có liên quan đến quá trình lão hóa nhanh hơn ở nhiều cơ quan quan trọng như não bộ, tim, phổi và hệ miễn dịch.
Các nhà khoa học từ Trung tâm Y tế Đại học Columbia Irving, Mỹ, với sự dẫn đầu của tiến sĩ Junhao Wen, đã tiến hành phân tích dữ liệu của khoảng 500.000 người tham gia từ Ngân hàng sinh học Anh UK Biobank, trong độ tuổi từ 37 đến 84.
Kết quả cho thấy những người ngủ ít hơn 6 giờ hoặc nhiều hơn 8 giờ có dấu hiệu lão hóa nhanh hơn ở hầu hết mọi cơ quan.
Đáng chú ý, các nhà khoa học tìm ra "khung giờ vàng" cho giấc ngủ là từ 6,4 đến 7,8 tiếng mỗi đêm là tốt nhất, quá trình lão hóa các cơ quan sẽ chậm nhất nếu ngủ trong khung giờ này, theo trang tin khoa học Scitechdaily.
Ngủ sai thời lượng này sẽ phá vỡ sự cân bằng chuyển hóa và hệ miễn dịch, làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính, kể cả trầm cảm ở người lớn tuổi.
Cụ thể, ngủ không đủ giấc làm tăng nguy cơ mắc nhiều bệnh mạn tính như béo phì, tiểu đường loại 2, tăng huyết áp, bệnh tim thiếu máu cục bộ và rối loạn nhịp tim.
Trong khi đó, cả tình trạng ngủ quá ít lẫn ngủ quá nhiều đều có liên quan đến nguy cơ cao mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), hen suyễn và các rối loạn tiêu hóa như viêm dạ dày, trào ngược dạ dày - thực quản.
Đáng chú ý, ở người lớn tuổi, thời lượng ngủ bất thường còn ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần. Nghiên cứu cho thấy ngủ quá ít có thể làm tăng nguy cơ trầm cảm một cách trực tiếp, còn ngủ quá nhiều có thể tác động gián tiếp thông qua các cơ chế sinh học khác.
Tiến sĩ Wen chia sẻ: Những phát hiện này ủng hộ ý tưởng rằng giấc ngủ ảnh hưởng đến toàn bộ hệ thống não bộ - cơ thể, chứ không chỉ riêng não bộ. Mối liên hệ tổng thể giữa não bộ và cơ thể rất quan trọng vì nó cho thấy thời lượng giấc ngủ là một phần ăn sâu vào toàn bộ sinh lý của con người, với những tác động sâu rộng đến khắp cơ thể.
Vì vậy, để bảo vệ sức khỏe, cần duy trì thời gian ngủ điều độ và vừa đủ. Tốt nhất nên ngủ từ khoảng 6,5 đến 8 giờ mỗi đêm.
Dọc theo đường thở có những tế bào nhỏ li ti giống sợi tóc gọi là lông mao. Chúng có nhiệm vụ đẩy lớp chất nhầy cùng bụi bẩn, vi khuẩn và các chất độc trong không khí hít vào ra phía họng để ngăn không cho chúng xâm nhập sâu vào phổi.
Một số hóa chất trong khói thuốc lá như formaldehyde có thể làm tổn thương hoặc làm tê liệt các cấu trúc mỏng manh này, khiến chúng không hoạt động hiệu quả. Kết quả là các chất độc dễ dàng xâm nhập vào phổi, tích tụ lại và gây viêm.
Sau khi hút thuốc, các chất độc và hóa chất trong thuốc lá tồn đọng trong cơ thể, theo thời gian gây tổn thương cho các mô phổi nhạy cảm, bao gồm cả tổn thương DNA có thể dẫn đến ung thư phổi.
Khi đi ngủ và không tiếp xúc với khói thuốc, lông mao có thể bắt đầu tự phục hồi. Chúng cố gắng giữ và loại bỏ các chất độc tích tụ vào ban đêm, từ đó gây ho nhiều hơn để tống hết độc tố ra ngoài khi thức dậy.
Cách nhận biết ho do hút thuốc lá
Ho do hút thuốc lá giống như bất kỳ loại ho nào khác, là phản xạ tống mạnh không khí ra ngoài nhằm loại bỏ các chất gây kích ứng hoặc chất nhầy khỏi đường thở (phế quản và tiểu phế quản). Tuy nhiên, người bị ho do hút thuốc thường có một số đặc điểm riêng như sau:
- Có thể kéo dài hơn 2 hoặc 3 tuần.
- Tạo ra âm thanh khò khè hoặc lách tách.
- Có thể có đờm, tức là tạo ra chất nhầy. Đôi khi, ho có thể là ho khan (không có đờm) ở giai đoạn đầu hoặc ở người mới bỏ thuốc.
- Ho thường nặng hơn khi thức dậy và có xu hướng giảm dần trong ngày.
Tuy nhiên, khó phân biệt ho do hút thuốc đơn thuần với ho do ung thư phổi. Ho ra máu là dấu hiệu mạnh nhất của ung thư phổi, nhưng chỉ một phần nhỏ người bệnh gặp triệu chứng này. Dù ho ra một lượng nhỏ máu, người bệnh cũng cần khám ngay lập tức, vì máu có thể bị hít vào phổi.
Các triệu chứng khác có thể gợi ý ung thư phổi bao gồm:
- Khàn giọng kéo dài hơn vài ngày, không liên quan đến các triệu chứng cảm lạnh thông thường.
- Thở khò khè.
- Khó thở, đặc biệt là khi hoạt động thể chất.
- Sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đau khi thở có thể gợi ý tổn thương màng phổi.
- Đau ở phần trên cơ thể, đặc biệt là phổi, vai, giữa hai bả vai hoặc lưng.
Người đang hoặc từng hút thuốc và bị ho mạn tính nên đến gặp bác sĩ để được khám, đặc biệt nếu ho tăng tần suất, gây khó chịu hoặc có âm thanh bất thường.
Phương pháp điều trị
Để hết ho, cách tốt nhất là bỏ thuốc lá hoàn toàn. Tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn các phương pháp hỗ trợ cai thuốc hiệu quả.
Một số người sau khi bỏ thuốc lá thấy ho tăng lên, gọi là ho do cai thuốc lá. Nguyên nhân là khi ngừng hút thuốc, các lông mao trong đường thở bắt đầu phục hồi và hoạt động tốt hơn, giúp đẩy các chất bẩn ra ngoài, nên gây ho nhiều hơn. Tình trạng này chỉ tạm thời và thường giảm trong khoảng ba tháng.
Ho không chỉ giúp làm sạch chất do thuốc lá đưa vào, mà còn loại bỏ các tác nhân từ môi trường như nấm mốc, khói bếp hay hóa chất. Thay vì ngăn chặn hoàn toàn, có thể làm dịu cơn ho bằng các cách sau đây:
- Uống đủ nước mỗi ngày giúp làm loãng dịch tiết trong đường hô hấp.
- Súc miệng, tốt nhất là bằng nước muối ấm.
- Ngậm kẹo để làm dịu cổ họng.
- Uống mật ong, song không áp dụng cho trẻ dưới một tuổi vì có thể gây ngộ độc.
- Hít tinh dầu bạc hà hoặc khuynh diệp. Cho lá tươi của một trong hai loại thảo mộc này vào bát và đổ nước sôi vào. Trùm khăn lên đầu để giữ hơi nước và cúi người xuống bát đủ gần để hít vào.
- Nâng cao đầu khi ngủ, ngăn ngừa chất nhầy tích tụ trong cổ họng.
- Tập thể dục giúp thở sâu và nhanh hơn, làm loãng đờm.
- Ăn uống lành mạnh, đặc biệt là trái cây và rau xanh như bông cải xanh, súp lơ, có thể giúp tăng cường sức khỏe phổi. Một số nghiên cứu cho thấy chúng giàu chất chống oxy hóa, có thể hỗ trợ giảm tác hại của khói thuốc và góp phần giảm nguy cơ ung thư phổi.
Theo Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa, ngày 10-5, Đội Quản lý thị trường số 9 phối hợp với Công an tỉnh Thanh Hóa kiểm tra hai kho hàng trên địa bàn phường Nguyệt Viên, tỉnh Thanh Hóa.
Đó là kho hàng của hộ kinh doanh Nguyễn Thị Hồng (do bà Nguyễn Thị Hồng chủ hộ) ở phố Yên Vực 2 và kho hàng của hộ kinh doanh Nguyễn Mạnh Toàn (do ông Nguyễn Mạnh Toàn chủ hộ) ở phố Yên Vực, đều phường Nguyệt Viên.
Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện tại hai kho này đang lưu giữ hơn 14 tấn thực phẩm gồm bì heo sống, bì heo chín, bì heo thái sợi được bảo quản trong kho lạnh, có dấu hiệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ. Tổng trị giá hàng hóa ước tính trên 400 triệu đồng.
Tại thời điểm kiểm tra, các chủ hộ kinh doanh không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc số hàng thực phẩm nêu trên.
Đội Quản lý thị trường số 9 đã ban hành quyết định tạm giữ toàn bộ số hàng này để tiếp tục xác minh, xử lý theo quy định của pháp luật.
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Thanh Hóa cho biết hiện nay lực lượng quản lý thị trường của tỉnh đã và đang tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường thực phẩm.
Từ đó kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến an toàn thực phẩm, nhằm bảo vệ quyền lợi và sức khỏe người tiêu dùng.
