Thận là cơ quan có khả năng thích nghi và bù trừ rất tốt. Ngay cả khi một số đơn vị lọc máu của thận bị tổn thương, phần còn lại vẫn có thể “gồng gánh” hoạt động để duy trì chức năng lọc chất thải và cân bằng dịch trong cơ thể. Vì thế, nhiều người vẫn cảm thấy bình thường dù chức năng thận đã suy giảm âm thầm qua nhiều năm, theo Mayo Clinic (Mỹ).
Tiến sĩ – bác sĩ David Goldfarb, chuyên gia về bệnh thận và sỏi thận, làm việc tại hệ thống y tế NYU Langone Health (Mỹ), cho biết bệnh thận mạn thường tiến triển rất âm thầm vì cơ thể có khả năng thích nghi dần với sự suy giảm chức năng thận.
Theo ông David Goldfarb, nhiều bệnh nhân không nhận thấy dấu hiệu bất thường cho đến khi thận đã tổn thương đáng kể.
Một trong những lý do khiến suy thận khó phát hiện là các triệu chứng ban đầu rất dễ bị bỏ qua. Người bệnh có thể chỉ cảm thấy mệt mỏi, ăn kém, mất ngủ, phù nhẹ ở chân hoặc đi tiểu nhiều vào ban đêm. Đây đều là những biểu hiện thường gặp trong cuộc sống hằng ngày nên nhiều người chủ quan.
Các bác sĩ tại hệ thống y tế Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết bệnh thận mạn thường không gây đau rõ rệt ở giai đoạn đầu. Không giống nhiều cơ quan khác, thận có ít dây thần kinh cảm nhận đau nên tổn thương ban đầu hiếm khi tạo cảm giác khó chịu rõ ràng.
Tiến sĩ – bác sĩ Andrew Smyth, làm việc tại Bệnh viện Đại học Galway (Ireland) nhận định việc phát hiện muộn là thách thức lớn trong điều trị suy thận. Theo ông, nhiều người thuộc nhóm nguy cơ cao như tiểu đường hoặc tăng huyết áp nhưng không kiểm tra chức năng thận định kỳ nên bỏ lỡ “giai đoạn vàng” để kiểm soát bệnh.
Khi chức năng thận suy giảm nặng hơn, cơ thể mới bắt đầu xuất hiện những biểu hiện rõ ràng như buồn nôn, ngứa kéo dài, thiếu máu, khó thở hoặc tăng huyết áp kéo dài. Lúc này, việc điều trị thường phức tạp hơn nhiều so với giai đoạn sớm.
Ngoài ra, các bệnh lý mạn tính như tiểu đường, cao huyết áp và béo phì cũng góp phần khiến suy thận tiến triển âm thầm hơn.
Các chuyên gia khuyến cáo người trưởng thành, đặc biệt là người có bệnh nền, nên xét nghiệm chức năng thận ít nhất mỗi năm 1 lần. Những xét nghiệm đơn giản như kiểm tra creatinine máu, độ lọc cầu thận (eGFR) hoặc xét nghiệm nước tiểu có thể giúp phát hiện tổn thương thận từ rất sớm.
TS.BS Lê Trường Giang, Chủ tịch Hội Y tế công cộng TP HCM, tại lễ khởi động Chương trình "Ký ức Covid-19" ngày 24/4, cho biết cho biết đại dịch đã qua và sinh hoạt dần trở lại bình thường. Tuy nhiên, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cùng các chuyên gia dịch tễ liên tục cảnh báo nguy cơ bùng phát những đại dịch mới nguy hiểm hơn.
Ông Giang cho rằng đại dịch Covid-19 từng đẩy thế giới, trong đó có Việt Nam và tâm dịch là TP HCM, vào khủng hoảng. Khi thành phố đang tập trung phát triển kinh tế xã hội, ký ức và bài học dịch bệnh có nguy cơ bị lãng quên. Vì vậy, cần xem cuộc chiến chống dịch vừa qua như một đợt tổng diễn tập. Việc nhìn lại một cách khoa học những kết quả đạt được và hạn chế là cần thiết để đề ra giải pháp chủ động, tránh lặp lại sự bị động trước đây.
Chương trình Ký ức Covid-19 được xây dựng với ba trụ cột Nhớ lại, Suy nghĩ và Hành động. Ở giai đoạn đầu, ban tổ chức thu thập thông tin, hình ảnh để xây dựng kho dữ liệu toàn diện về hoạt động phòng chống dịch giai đoạn 2019-2023. Tiếp đó, các chuyên gia nghiên cứu, hội thảo để phân tích, đánh giá các chiến lược đã áp dụng. Từ đó, chương trình đề xuất giải pháp và tham gia các dự án can thiệp nhằm nâng cao năng lực hệ thống y tế.
Chương trình có sự hỗ trợ kỹ thuật từ Viện Ký ức Ad Memoriam Institute của Pháp, tổ chức có nhiều năm kinh nghiệm vận hành mô hình tương tự. Giáo sư Laetitia Atlani-Duault, Chủ tịch Viện, kỳ vọng hai bên sẽ chia sẻ công cụ, phương pháp nghiên cứu để học hỏi lẫn nhau. Mục tiêu là lưu giữ ký ức nhằm ứng phó tốt hơn với các khủng hoảng y tế trong tương lai.
Ông Gilles Angles, Tùy viên Hợp tác Y tế và Phát triển Xã hội Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam đánh giá cao sáng kiến của TP HCM - nơi từng là tuyến đầu chống dịch của cả nước. Theo ông, những bài học từ thành phố không chỉ có giá trị trong nước mà còn đóng góp cho kinh nghiệm chung của thế giới trong việc xây dựng hệ thống y tế có độ thích ứng cao.
Năm 2026, chương trình dự kiến đẩy mạnh hệ thống hóa tư liệu, xây dựng nền tảng web và tổ chức các hội thảo chuyên sâu. Những điều này nhằm sớm đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn, giúp thành phố duy trì trạng thái sẵn sàng trước mọi biến cố dịch bệnh.
Ngày 28.4, thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Đắk Lắk, cho biết ông N.Đ.Q đang được cách ly điều trị tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên do dương tính với viêm não mô cầu.
Theo CDC Đắk Lắk, trước đó ngày 27.4, ghi nhận 2 trường hợp bệnh nhân mắc viêm não mô cầu, trong đó một trường hợp cháu N.D.T.Ê (2 tuổi, ở xã Quảng Phú) đã tử vong.
Ngày 23.4, ở nhà trẻ xuất hiện các triệu chứng sổ mũi. Ngày 25.4, trẻ sốt cao, nôn ói, li bì, người nhà đưa trẻ đi khám tại bệnh viện điều trị, được chẩn đoán theo dõi nhiễm trùng huyết, nhiễm não mô cầu.
Tại Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên, cháu bé được chẩn đoán suy hô hấp độ 2, theo dõi nhiễm trùng huyết do não mô cầu, viêm phổi nặng, theo dõi viêm não màng não. Dù được điều trị nhưng cháu bé đã tử vong do viêm não mô cầu.
Đặc biệt, CDC Đắk Lắk phát hiện thêm trường hợp ông N.Đ.Q (chú ruột của cháu bé) có biểu hiện ho, mệt mỏi, dương tính viêm não mô cầu và được đưa vào Bệnh viện đa khoa vùng Tây Nguyên cách ly, điều trị.
Ngay sau khi ghi nhận, CDC Đắk Lắk đã phối hợp với các cơ sở y tế địa phương truy vết, lấy mẫu xét nghiệm và cho uống kháng sinh điều trị dự phòng đối với các trường hợp tiếp xúc gần, hướng dẫn xử lý môi trường bằng hóa chất tại nhà bệnh nhân và khu vực xung quanh.
Theo CDC Đắk Lắk, để phòng bệnh viêm não mô cầu, người dân cần chủ động tiêm vắc xin phòng não mô cầu đầy đủ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ.
Bên cạnh đó, người dân cần giữ gìn vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung đồ dùng cá nhân như cốc, thìa, bàn chải đánh răng. Khu vực nhà ở, lớp học cần được vệ sinh sạch sẽ, thông thoáng.
Khi có các dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh, người dân cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị kịp thời, đồng thời hạn chế tiếp xúc gần với người khác để tránh lây lan trong cộng đồng.
Dâu tây có vị ngọt tự nhiên nhưng chứa ít calo, giàu vitamin và nhiều chất chống oxy hóa. Loại quả này còn có hàm lượng chất xơ cao nên giúp làm chậm quá trình hấp thụ đường vào máu, đồng thời tạo cảm giác no lâu hơn, theo trang OnlyMyHealth (Ấn Độ).
Ông Manoj Chawla, chuyên gia tiểu đường tại Bệnh viện Hinduja và MRC Khar (Ấn Độ), cho biết dâu tây có chỉ số đường huyết thấp, khoảng 40. Nhờ vậy, loại quả này giúp đường huyết tăng chậm và ổn định hơn so với các loại trái cây có chỉ số đường huyết cao.
Dâu tây còn chứa anthocyanin - hợp chất thực vật có lợi cho quá trình trao đổi chất. Bên cạnh đó, tải lượng đường huyết của dâu tây cũng thấp nên hỗ trợ giảm tình trạng tăng đường huyết sau bữa ăn.
Theo ông Chawla, dâu tây là lựa chọn tốt cho người tiểu đường nếu ăn với lượng vừa phải và đúng cách.
Qua theo dõi thực tế bằng thiết bị đo đường huyết liên tục, ông nhận thấy bệnh nhân có mức đường huyết ổn định hơn khi ăn dâu tây tươi nguyên quả.
Trong khi đó, nước ép, sinh tố hoặc món tráng miệng từ dâu tây có thêm đường lại dễ làm đường huyết tăng nhanh hơn.
Dâu tây thường làm tăng đường huyết ít hơn các loại trái cây có chỉ số đường huyết cao. Tuy nhiên, người mắc tiểu đường loại 1 vẫn cần tính lượng carbohydrate khi sử dụng insulin hoặc máy theo dõi đường huyết liên tục.
Một nghiên cứu công bố trên Journal of Nutrition vào năm 2025 đã theo dõi người tiền tiểu đường trong 28 tuần. Kết quả cho thấy ăn dâu tây mỗi ngày giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn, giảm viêm và tăng mức chất chống oxy hóa trong cơ thể.
Người mắc tiểu đường nên ưu tiên ăn dâu tây tươi nguyên quả thay vì uống nước ép hoặc dùng sản phẩm có thêm đường.
Dâu tây có thể ăn cùng sữa chua, hạt hoặc các loại hạt dinh dưỡng để giúp đường huyết ổn định hơn. Loại quả này cũng phù hợp cho bữa phụ hoặc dùng trước khi tập luyện.
Khẩu phần vẫn rất quan trọng. Khoảng 120 - 150 g dâu tây được xem là lượng phù hợp cho người trưởng thành mắc tiểu đường.
Khẩu phần này cung cấp khoảng 7 - 9 g carbohydrate cùng lượng chất xơ giúp hạn chế tăng đường huyết và giảm cảm giác thèm đồ ngọt chế biến sẵn.
