Bác sĩ chuyên khoa 2 Châu Thị Anh, phụ trách Khoa Dinh Dưỡng, Bệnh viện đa khoa Xuyên Á TP.HCM, cho biết tuyến tụy là cơ quan đảm nhiệm hai chức năng quan trọng của cơ thể như nội tiết và ngoại tiết. Về nội tiết, tuyến tụy sản xuất các hormone như insulin, glucagon, amylin… giúp điều hòa đường huyết. Về ngoại tiết, cơ quan này tiết các men tiêu hóa như amylase, lipase, trypsin để phân giải chất bột đường, chất béo và protein.
Tuy nhiên, một số thói quen ăn uống phổ biến trong mùa hè có thể khiến tuyến tụy phải hoạt động quá mức, thậm chí làm tăng nguy cơ viêm tụy cấp ở những người có yếu tố nguy cơ.
Trái cây không xấu, nhưng “ăn cả đĩa lớn” sau bữa đã đủ tinh bột có thể làm tổng lượng đường tăng cao. Đặc biệt các loại ngọt như vải thiều, nhãn, sẩu riêng, chôm chôm, trái cây đóng hộp…
Mùa nóng nhiều người ăn thất thường: bỏ sáng, chiều tối ăn quá no hoặc vừa nhậu vừa ăn khuya. Việc ăn dồn dập có thể làm hệ tiêu hóa, trong đó có tụy, phải làm việc nặng hơn.
Nước ngọt, trà sữa, nước tăng lực thường chứa nhiều đường hấp thu nhanh. Nếu dùng thường xuyên, tụy phải tăng tiết insulin để xử lý lượng đường lớn; dễ tăng cân, mỡ nội tạng, béo phì vùng trung tâm và tăng đề kháng insulin. Lâu dài làm tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa và tiểu đường loại 2.
Rượu bia có thể kích thích tụy, làm thay đổi dòng chảy dịch tụy và tăng phản ứng viêm. Uống rượu bia nhiều kéo dài còn có thể làm tăng triglycerid máu một yếu tố nguy cơ của viêm tụy cấp. Bữa ăn quá nhiều chất béo khiến tụy phải tiết nhiều men tiêu hóa hơn.
“Không phải uống một lon bia lạnh, một bữa nhậu là hại tụy, vấn đề là thói quen hằng ngày. Điều này không trực tiếp gây viêm tụy ở người khỏe mạnh, nhưng có thể khiến cơ thể phải xử lý lượng đường lớn hơn mức cần thiết, đặc biệt ở người tiền tiểu đường, béo phì hoặc triglycerid cao”, bác sĩ Anh phân tích.
Ngoài ra, nhịn ăn và mất nước trong thời gian dài do uống nhiều rượu có thể là những yếu tố quan trọng dẫn đến viêm tụy cấp do rượu. Trong một số trường hợp, có thể hình thành cặn trong dịch tụy hoặc dịch mật, và đây là yếu tố tiền đề.
Bác sĩ Anh khuyến cáo nên ưu tiên nước lọc là nguồn nước chính. Nếu uống bia rượu, tránh nhậu kéo dài với đồ chiên mỡ, hạn chế lượng uống. Ăn trái cây vừa phải (có thể chia vào cử phụ thay vì “ăn bù” sau bữa lớn). Không ăn quá no vào đêm muộn.
“Nếu từng có mỡ máu cao, sỏi mật, viêm tụy hoặc tiền sử uống rượu nhiều thì nên cẩn thận hơn, có thể là hạn chế tuyệt đối vì đây là nhóm nguy cơ cao”, bác sĩ lưu ý.
"Tăng huyết áp và đái tháo đường là hai yếu tố nguy cơ quan trọng nhất của bệnh tim mạch, cũng là những bệnh không lây nhiễm phổ biến nhất ở Việt Nam và toàn cầu", GS.TS.BS Huỳnh Văn Minh, Chủ tịch Hội Tim mạch học Việt Nam, nói tại lễ ký kết triển khai Chương trình tăng cường nhận thức và năng lực về truyền thông, điều trị và quản lý tăng huyết áp và đái tháo đường tại Việt Nam, giai đoạn 2026–2030, giữa Cục Quản lý Khám, Chữa bệnh và các đối tác, hôm 3/7 tại Bộ Y tế.
Theo thỏa thuận giữa Cục Quản lý Khám, chữa bệnh và các đối tác, ngành y tế đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ có trên 50% người mắc hai căn bệnh này được điều trị đạt mục tiêu kiểm soát. Để hiện thực hóa lộ trình này, chương trình tập trung vào việc chuẩn hóa chuyên môn, đào tạo nhân lực y tế cơ sở và đẩy mạnh truyền thông cộng đồng nhằm phát hiện bệnh sớm.
Dữ liệu khảo sát giai đoạn 2017-2023 trên 67.000 người trưởng thành cho thấy bức tranh báo động về các bệnh không lây nhiễm. Hiện có hơn 30% người Việt trưởng thành mắc tăng huyết áp, nhưng gần 50% trong số đó chỉ vừa mới phát hiện bệnh và 11,3% chưa từng tiếp cận điều trị.
Đáng chú ý, ngay cả những người đang điều trị, hơn một nửa vẫn chưa kiểm soát được chỉ số huyết áp ở mức an toàn. GS Minh nhận định tăng huyết áp là "kẻ giết người thầm lặng" vì triệu chứng thường không rõ ràng, song lại gây ra các biến chứng nguy hiểm cho não, tim, mắt và mạch máu.
Tương tự, đái tháo đường đang trở thành vấn đề sức khỏe cộng đồng nghiêm trọng khi số ca mắc tăng gấp ba lần kể từ năm 2000. GS.TS Trần Hữu Dàng, Chủ tịch Hội Nội tiết - Đái tháo đường Việt Nam, cho biết trong số 7 triệu người mắc bệnh, có đến 62% không hề hay biết tình trạng sức khỏe của mình. Việc thiếu chẩn đoán kịp thời khiến các biến chứng như suy thận, tổn thương thần kinh và bệnh tim mạch âm thầm hủy hoại cơ thể.
Chi phí y tế dành cho căn bệnh này cũng đã tăng gấp ba lần trong vòng 15 năm qua, tỷ lệ thuận với sự gia tăng của tình trạng béo phì, lối sống ít vận động và thói quen tiêu thụ thực phẩm giàu năng lượng.
Ông Nguyễn Trọng Khoa, Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh, khẳng định chiến lược trọng tâm của ngành y tế thời gian tới là quản lý sức khỏe theo vòng đời và nâng cao năng lực y tế cơ sở.
Thay vì chỉ tập trung vào các bệnh viện tuyến trên, chương trình hợp tác mới sẽ chú trọng đào tạo liên tục cho đội ngũ bác sĩ, điều dưỡng tại cấp khám chữa bệnh ban đầu.
Việc phát hiện sớm không chỉ giảm thiểu gánh nặng tài chính cho gia đình, cá nhân mà còn trực tiếp hạ nhiệt áp lực cho hệ thống y tế trong bối cảnh các bệnh không lây nhiễm đang là nguyên nhân gây tử vong hàng đầu.
U xơ tử cung và u nang buồng trứng là 2 bệnh lý phụ khoa thường gặp ở phụ nữ, đặc biệt trong độ tuổi sinh sản và tiền mãn kinh. Phần lớn các khối u là lành tính, nhưng khi phát triển lớn hoặc gây các triệu chứng như rong kinh, đau vùng chậu, rối loạn kinh nguyệt, chèn ép bàng quang hay ảnh hưởng khả năng mang thai, người bệnh cần được thăm khám và điều trị phù hợp.
Theo bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thị Thảo, Phó giám đốc Bệnh viện đa khoa Gia Định, việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên nhiều yếu tố như kích thước, vị trí, số lượng, tính chất khối u; triệu chứng, độ tuổi, tiền sử sinh sản, mong muốn có con và tình trạng sức khỏe tổng quát của người bệnh.
Không phải mọi trường hợp u xơ tử cung hay u nang buồng trứng đều phải phẫu thuật. Một số trường hợp chỉ cần theo dõi định kỳ hoặc điều trị nội khoa. Tuy nhiên, khi khối u gây triệu chứng kéo dài, ảnh hưởng chất lượng sống hoặc có nguy cơ biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định can thiệp ngoại khoa.
Trước đây, nhiều trường hợp phải mổ hở với đường mổ lớn và thời gian hồi phục kéo dài. Hiện nay, nhờ sự phát triển của phẫu thuật nội soi phụ khoa, nhiều người bệnh có thể được điều trị bằng phương pháp ít xâm lấn hơn.
Phẫu thuật nội soi sử dụng camera và dụng cụ chuyên biệt đưa vào ổ bụng qua các vết rạch nhỏ. Hình ảnh phóng đại giúp bác sĩ quan sát rõ vùng phẫu thuật, bóc tách khối u chính xác, kiểm soát chảy máu và hạn chế tổn thương mô lành.
Đối với u xơ tử cung, nội soi có thể giúp bóc nhân xơ và xử lý khối u nhưng vẫn cố gắng bảo tồn tử cung ở những trường hợp phù hợp. Với u nang buồng trứng, phương pháp này giúp loại bỏ khối nang nhưng vẫn giữ lại tối đa phần mô buồng trứng khỏe mạnh, góp phần duy trì chức năng nội tiết và khả năng sinh sản.
Ưu điểm của phẫu thuật nội soi gồm:
Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp đều phù hợp với nội soi. Những khối u quá lớn, vị trí phức tạp hoặc nghi ngờ ác tính cần được bác sĩ đánh giá kỹ để lựa chọn phương án an toàn nhất.
Phụ nữ nên chủ động khám phụ khoa khi có các dấu hiệu sau:
Ngay cả khi chưa có triệu chứng, phụ nữ vẫn nên khám phụ khoa định kỳ. Việc chẩn đoán sớm các vấn đề phụ khoa giúp tăng lựa chọn điều trị, hạn chế biến chứng và nâng cao khả năng bảo tồn chức năng sinh sản.
Một người dù nạp khá nhiều protein nhưng vẫn có thể bị mất cơ là do những nguyên nhân sau:
Cơ bắp hoạt động theo nguyên tắc rất đơn giản. Đó là cơ có vận động thì được duy trì, ít vận động thì suy giảm dần. Khi phải ngồi nhiều giờ liên tục mỗi ngày, các nhóm cơ ở chân, hông và thân mình hoạt động ít hơn bình thường. Theo thời gian, cơ thể có xu hướng giảm bớt khối lượng cơ bắp để tiết kiệm năng lượng, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Đây là lý do nhiều người dù ăn uống đầy đủ nhưng vẫn cảm thấy sức mạnh giảm dần, leo cầu thang nhanh mệt hoặc mang vác đồ vật khó khăn hơn trước. Những người thuộc nhóm ít vận động là người làm công việc phải ngồi nhiều, lười tập luyện và người già.
Protein rất quan trọng nhưng điều đó không có nghĩa là càng nhiều càng tốt. Sau khi được tiêu hóa, protein sẽ được phân tách thành các a xít amin để tham gia nhiều chức năng khác nhau, chẳng hạn duy trì cơ bắp, tạo enzyme, hoóc môn và duy trì hệ miễn dịch.
Tuy nhiên, khả năng tổng hợp cơ bắp từ protein có giới hạn nhất định. Khi lượng protein nạp trong một bữa ăn vượt quá nhu cầu cơ thể, phần dư thừa sẽ không tự động chuyển hóa thành cơ bắp. Thay vào đó, chúng sẽ được cơ thể dùng để tạo năng lượng và tích trữ lại dưới dạng mỡ thừa.
Vì vậy, thay vì cố gắng nạp thật nhiều protein, mọi người nên nạp với lượng phù hợp và duy trì đều đặn mỗi ngày, tiến sĩ Christopher Gardner, chuyên gia dinh dưỡng tại Trung tâm Nghiên cứu Phòng ngừa của Đại học Stanford (Mỹ), cho biết.
Nhiều người giảm cân thường tăng lượng protein với hy vọng bảo vệ cơ bắp không bị nhỏ lại. Đây là một chiến lược có lợi. Thế nhưng, nếu calo thâm hụt quá nhiều thì cách này sẽ không đủ.
Khi rơi vào tình trạng thâm hụt calo kéo dài, cơ thể buộc phải sử dụng các nguồn dự trữ để duy trì hoạt động. Trong quá trình đó, một phần khối cơ có thể bị phân giải để cung cấp năng lượng hoặc nguyên liệu cho các hoạt động cần thiết của cơ thể.
Protein có thể giúp làm chậm tốc độ mất cơ trong giai đoạn giảm cân. Thế nhưng, với chế độ ăn quá khắt khe hoặc kéo dài, nạp nhiều protein cũng không thể ngăn chặn hoàn toàn hiện tượng này.
Muốn tăng cơ, chúng ta không chỉ tập luyện chăm chỉ, nạp đủ dinh dưỡng mà còn phải ngủ nghỉ hợp lý. Ngủ không đủ giấc sẽ ảnh hưởng đến các hoóc môn điều chỉnh quá trình phục hồi cơ bắp. Điều này làm giảm hiệu quả phục hồi và tái tạo các sợi cơ sau hoạt động hằng ngày. Dù nạp đủ protein nếu cơ thể không ngủ đủ giấc thì cũng khó tăng cơ, theo Healthline.
