Các vỉa hè phải được thiết kế khu vực cho hạ tầng, không gian cho người đi bộ và thống nhất cơ quan quản lý. Đó là một điều cần có để phát triển giao thông công cộng.
Gần đây, việc một số đơn vị tự ý lắp đặt các công trình trên vỉa hè đã gióng lên hồi chuông về tình trạng xâm lấn không gian công cộng dưới danh nghĩa hạ tầng kỹ thuật. Câu chuyện không chỉ dừng lại ở vi phạm của một đơn vị, mà phản ánh một vấn đề lớn hơn: vỉa hè đang bị quản lý theo kiểu phân mảnh, thiếu một cơ chế điều phối thống nhất.
Trong thực tế, vỉa hè tại TP.HCM đang phải “gánh” quá nhiều chức năng: nơi đi bộ, chỗ đặt trụ điện, cáp viễn thông, cây xanh, biển báo, bãi giữ xe, thậm chí cả hoạt động kinh doanh nhỏ lẻ. Khi mỗi ngành, mỗi đơn vị tiếp cận vỉa hè theo nhu cầu riêng của mình, không gian này dần bị chia cắt thành những “mảnh nhỏ”, thiếu tính liên tục.
Nếu không có một quy chuẩn cụ thể và cơ chế kiểm soát chặt chẽ ở cấp tuyến phố, vỉa hè sẽ tiếp tục bị “băm nhỏ” bởi các loại hạ tầng kỹ thuật, làm suy giảm chức năng cốt lõi là phục vụ người đi bộ.
Theo định hướng phát triển giao thông công cộng, người dân cần tiếp cận xe buýt thông qua hệ thống đi bộ – tức là vỉa hè. Ngoài miễn phí, người dân cần xe buýt chạy nhanh, đúng giờ, có thể dự đoán được hành trình thông qua ứng dụng. Nhưng để làm được điều đó, không chỉ phụ thuộc vào điều hành tuyến, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận trạm dừng một cách thuận tiện và an toàn. Muốn đi xe buýt thuận tiện, an toàn thì trước hết người dân phải đi bộ thuận tiện và an toàn đến trạm xe buýt.
Nếu vỉa hè vẫn tiếp tục tình trạng bị lấn chiếm hoặc đặt chướng ngại vật, bề rộng không đảm bảo, cao độ không đồng đều, thiếu lối đi liên tục, đặc biệt với người già, trẻ em và người khuyết tật cũng là cản ngại với xe buýt.
Khi việc đi bộ trở nên khó khăn, thậm chí nguy hiểm, người dân sẽ lựa chọn phương tiện cá nhân, mục tiêu phát triển giao thông công cộng vướng khó từ bước đầu tiên.
Những phân tích trên cho thấy đô thị đang thiếu một chiến lược quản lý và tổ chức không gian vỉa hè một cách tổng thể, đồng bộ. Để khắc phục, chính quyền TP.HCM cần cách tiếp cận mới.
Trước hết, vỉa hè cần được xác định rõ là không gian công cộng ưu tiên cho người đi bộ, mọi hoạt động khác, kể cả hạ tầng kỹ thuật, đều phải phục vụ và không được cản trở chức năng này. Các công trình như trụ BTS, tủ điện, cáp viễn thông cần được quy hoạch vị trí cụ thể, thậm chí từng bước ngầm hóa, thay vì lắp đặt tùy tiện.
Bên cạnh đó, thay vì chỉ dừng ở quy chuẩn chung, cần triển khai thiết kế đô thị chi tiết cho từng tuyến phố, trong đó xác định rõ cấu trúc vỉa hè, phân vùng chức năng và tiêu chí khai thác sử dụng. Đồng thời cần có một đầu mối quản lý thống nhất vỉa hè, tránh tình trạng mỗi ngành sử dụng một phần không gian mà thiếu sự phối hợp.
Cuối cùng, phát triển giao thông công cộng phải đi kèm với đầu tư hạ tầng tiếp cận, đặc biệt là cải tạo vỉa hè xung quanh các trạm xe buýt, nhà ga metro theo hướng an toàn, liên tục và thân thiện với người đi bộ.
Một đô thị hiện đại không chỉ được đo bằng những tuyến metro hay xe buýt mới mà sự thuận lợi ở những bước chân đầu tiên của người dân khi rời khỏi nhà. Nếu vỉa hè còn bị lấn chiếm, chia cắt và thiếu an toàn, thì mọi nỗ lực khuyến khích giao thông công cộng sẽ khó đạt hiệu quả.
Câu chuyện trụ BTS chỉ là một lát cắt nhỏ, nhưng là lời nhắc lớn: quản lý đô thị không thể theo từng mảng rời rạc. Muốn thành phố vận hành hiệu quả, cần bắt đầu từ những không gian nhỏ nhất – như vỉa hè – nhưng phải bằng một tư duy lớn và đồng bộ.
Theo Viện Các khoa học Trái đất, các rung chấn xuất hiện từ 5h đến 8h tại xã Trà Linh (Đà Nẵng) và xã Măng Bút (Quảng Ngãi), hai khu vực cách nhau khoảng 20 km. Trước đó một ngày, tại Măng Bút cũng xảy ra ba trận động đất 2,8-3,4 độ.
Ông Nguyễn Xuân Anh, Viện trưởng Viện Các khoa học Trái đất, cho biết các trận động đất được ghi nhận với địa danh Đà Nẵng nhưng thực tế chủ yếu phân bố trên địa bàn Quảng Nam (cũ), không phải khu vực nội thành Đà Nẵng.
"Các trận động đất này liên quan vùng nguồn thuộc khu vực Quảng Nam (cũ), đặc biệt là Kon Plông lân cận và khu vực thủy điện Sông Tranh 2", ông nói, thêm rằng nơi đây từng ghi nhận động đất kích thích, trận lớn nhất 4,7 độ vào ngày 15/11/2012.
Lãnh đạo Viện nhận định hoạt động động đất trong khu vực chủ yếu ở mức nhỏ, trung bình đến yếu, rủi ro không cao.
Từ năm 2021 đến nay, khu vực Kon Plông (Kon Tum cũ) ghi nhận hơn 1.000 trận động đất. Theo các chuyên gia, đây là vùng động đất yếu, cường độ cực đại không vượt quá 5,5 độ. Phần lớn rung chấn được xác định là động đất kích thích, liên quan việc tích nước hồ thủy điện làm gia tăng áp lực lên các đới đứt gãy.
Một số trận có thể gây rung lắc lan rộng. Ngày 21/3, trận động đất 3,6 độ tại Măng Bút khiến nhiều người dân ven biển cảm nhận rõ trong vài giây.
Ngày 12/5, tại kỳ họp thứ 2 khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, HĐND tỉnh Tây Ninh đã thông qua nghị quyết thống nhất chủ trương chuyển giao UBND TPHCM làm cơ quan chủ quản một số dự án giao thông kết nối giữa hai địa phương.
Cụ thể, Tây Ninh thống nhất để TPHCM làm cơ quan chủ quản dự án xây dựng quốc lộ 50B (đoạn từ đường Phạm Hùng đến ranh giới tỉnh Tây Ninh), trong đó gồm hạng mục xây mới cầu Cần Giuộc và đường dẫn vào cầu thuộc địa bàn tỉnh Tây Ninh.
Bên cạnh đó là dự án xây dựng đường trục Đông - Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài), đoạn từ quốc lộ 1 đến ranh giới tỉnh Tây Ninh, bao gồm hạng mục xây mới cầu Kênh Xáng Nhỏ thuộc địa bàn tỉnh Tây Ninh.
Hai dự án còn lại được Tây Ninh thống nhất chuyển TPHCM làm cơ quan chủ quản gồm: Dự án xây dựng cầu Rạch Dơi (bao gồm cầu bắc qua sông Rạch Dơi và đường dẫn phía tỉnh Tây Ninh) và dự án xây dựng tuyến đường, cầu kết nối số 1 (quốc lộ 56B) trên địa bàn TPHCM và tỉnh Tây Ninh.
Dự án quốc lộ 50B là tuyến giao thông huyết mạch mới kết nối TPHCM - Tây Ninh - Đồng Tháp, có tổng chiều dài khoảng 55km, quy mô 6 làn xe. Tuyến đường được kỳ vọng giảm tải cho quốc lộ 1 và quốc lộ 50, đồng thời tăng khả năng kết nối khu vực phía Tây TPHCM với tỉnh Tây Ninh. Tổng mức đầu tư dự kiến hơn 5.200 tỷ đồng.
Trong khi đó, dự án xây dựng đường trục Đông - Tây (đường Võ Văn Kiệt nối dài) từ quốc lộ 1 đến ranh giới tỉnh Tây Ninh có tổng mức đầu tư 15.975 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách thành phố, thuộc nhóm A dự án đầu tư công.
Theo báo cáo, tuyến đường có điểm đầu tại nút giao quốc lộ 1 (khu vực Tân Kiên), điểm cuối giáp ranh tỉnh Tây Ninh, đi qua xã Tân Nhựt, xã Bình Lợi của TPHCM và xã Đức Hòa của tỉnh Tây Ninh. Tổng chiều dài toàn tuyến khoảng 15,1km.
Đối với dự án cầu Rạch Dơi, cây cầu mới dự kiến dài khoảng 452m, rộng 15m; phần đường dẫn dài 300m, rộng 29m. Chi phí giải phóng mặt bằng phía TPHCM khoảng 265 tỷ đồng, phía tỉnh Long An trước đây (nay thuộc tỉnh Tây Ninh) khoảng 85 tỷ đồng.
Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng các công trình giao thông TPHCM cho biết cầu Rạch Dơi dự kiến khởi công trong năm 2026 và hoàn thành vào năm 2028.
Khi hoàn thành, cầu Rạch Dơi sẽ góp phần tạo thuận lợi cho người dân đi lại, tăng kết nối giao thông khu vực phía Nam TPHCM với tỉnh Tây Ninh thông qua tuyến đường Lê Văn Lương.
Với dự án tuyến đường và cầu kết nối số 1 (quốc lộ 56B), phía TPHCM sẽ đầu tư cầu kết nối cùng đoạn đường dài khoảng 0,5km đến nút giao ĐT744. Phía tỉnh Tây Ninh sẽ đầu tư đoạn tuyến dài khoảng 9,4km, quy mô 4-6 làn xe, phạm vi giải phóng mặt bằng từ 31m đến 40m.
