Bill Gates và Steve Jobs không chỉ nổi tiếng với sức ảnh hưởng của chính mình cùng khối tài sản đáng nể mà còn được biết tới với triết lý nuôi dạy con rất khác biệt.
Một người nổi tiếng với quan điểm “nuôi nghèo có chọn lọc”, hạn chế việc thừa kế khối tài sản khổng lồ; người còn lại đặc biệt nghiêm khắc với công nghệ ngay trong chính gia đình mình.
Tuy nhiên, đằng sau những khác biệt ấy là một điểm chung đáng chú ý: Cả hai đều không muốn con cái xem sự giàu có là điều hiển nhiên.
Bill Gates và triết lý “nuôi con nghèo có chọn lọc”
Ở tuổi 70, Bill Gates vẫn nằm trong nhóm những người giàu nhất thế giới. Nhà đồng sáng lập Microsoft sở hữu khối tài sản trị giá hơn 100 tỷ USD, lớn hơn tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của không ít quốc gia nhỏ.
Dù không còn trực tiếp điều hành Microsoft, ông vẫn duy trì sức ảnh hưởng lớn trong lĩnh vực công nghệ, đầu tư và hoạt động thiện nguyện toàn cầu.
Bill Gates có 3 người con với người vợ cũ Melinda French Gates, gồm Jennifer Gates, Rory Gates và Phoebe Gates. Tuy nhiên, khác với hình dung của nhiều người về những gia đình tỷ phú, ông nhiều lần khẳng định sẽ không để lại phần lớn tài sản cho các con.
Theo Bill Gates, việc trao cho con quá nhiều tiền có thể vô tình hạn chế động lực phấn đấu và khả năng tự lập. Ông cho rằng điều quan trọng nhất cha mẹ có thể dành cho con không phải là tài sản, mà là nền giáo dục tốt, cơ hội phát triển và khả năng tự tạo dựng thành công bằng chính năng lực của bản thân.
Quan điểm này gắn liền với các hoạt động thiện nguyện mà Bill Gates theo đuổi suốt nhiều năm qua. Sau khi rời vai trò điều hành Microsoft, ông dành phần lớn thời gian cho công tác từ thiện thông qua quỹ do mình sáng lập. Hàng chục tỷ USD đã được đầu tư vào các chương trình chống đói nghèo, phòng chống dịch bệnh, cải thiện giáo dục và nâng cao chất lượng y tế tại nhiều quốc gia.
Bên cạnh quyết định không để lại phần lớn tài sản cho con, Bill Gates còn được biết đến với phương pháp giáo dục được nhiều người gọi là “nuôi nghèo có chọn lọc”. Ông không khuyến khích con sống xa hoa, hạn chế việc sử dụng điện thoại và mạng xã hội từ quá sớm, đồng thời đặt ra những nguyên tắc rõ ràng trong sinh hoạt gia đình.
Tuy nhiên, tỷ phú Mỹ lại rất sẵn sàng đầu tư cho việc học tập, nghiên cứu và những đam mê chính đáng của các con.
Jennifer Gates: Con gái tỷ phú chọn con đường y khoa
Trong 3 người con của Bill Gates, Jennifer Gates là người được công chúng biết đến nhiều nhất. Sinh năm 1996, Jennifer không lựa chọn con đường kinh doanh hay công nghệ giống cha. Thay vào đó, cô theo đuổi lĩnh vực y khoa. Sau khi tốt nghiệp chuyên ngành sinh học tại Đại học Stanford, Jennifer tiếp tục học ngành y với mục tiêu trở thành bác sĩ.
Ngoài học tập, Jennifer còn có niềm đam mê đặc biệt với bộ môn cưỡi ngựa. Cô từng tham gia nhiều giải đấu chuyên nghiệp tại Mỹ và được đánh giá là một vận động viên có năng lực trong bộ môn này.
Năm 2021, Jennifer kết hôn với Nayel Nassar, vận động viên cưỡi ngựa người Ai Cập từng tham dự Thế vận hội Olympic. Hôn lễ diễn ra tại trang trại ngựa của gia đình ở bang New York và thu hút sự quan tâm lớn của truyền thông quốc tế.
Đến năm 2023, Jennifer và chồng chào đón con gái đầu lòng, giúp Bill Gates lần đầu tiên trở thành ông ngoại.
Dù xuất thân từ một trong những gia đình giàu có nhất thế giới, Jennifer vẫn xây dựng hình ảnh kín tiếng, tập trung vào nghề nghiệp và cuộc sống gia đình thay vì tham gia điều hành các hoạt động kinh doanh của cha.
Steve Jobs: Người tạo ra iPhone nhưng hạn chế con dùng công nghệ
Nếu Bill Gates nổi tiếng với quan điểm hạn chế thừa kế tài sản, Steve Jobs lại được nhớ đến bởi cách tiếp cận đặc biệt đối với công nghệ trong gia đình.
Trước khi qua đời vào năm 2011 ở tuổi 56, nhà đồng sáng lập Apple sở hữu khối tài sản khoảng 10,2 tỷ USD. Điều thú vị là phần lớn tài sản của ông không đến trực tiếp từ Apple mà đến từ khoản đầu tư vào Pixar, hãng phim hoạt hình nổi tiếng mà ông mua lại năm 1986 và sau đó bán cho Disney trong thương vụ trị giá hàng tỷ USD.
Sau khi Steve Jobs qua đời, phần lớn tài sản được chuyển cho vợ ông là Laurene Powell Jobs quản lý. Hiện, bà vẫn nằm trong nhóm những phụ nữ giàu nhất nước Mỹ.
Steve Jobs có 4 người con gồm Lisa Brennan-Jobs, Reed Jobs, Erin Jobs và Eve Jobs. Dù là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất thế giới, ông luôn cố gắng giúp các con có tuổi thơ tương đối bình thường và tránh xa sự chú ý quá mức của truyền thông.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là người góp phần tạo nên cuộc cách mạng điện thoại thông minh lại khá nghiêm khắc với việc sử dụng thiết bị công nghệ trong gia đình. Trong nhiều cuộc phỏng vấn, Steve Jobs từng tiết lộ các con bị giới hạn thời gian sử dụng iPad, iPhone và những thiết bị điện tử khác.
Thay vì dành hàng giờ trước màn hình, các thành viên trong gia đình thường cùng nhau ăn tối, đọc sách và thảo luận về nhiều chủ đề khác nhau. Theo Jobs, công nghệ là công cụ hữu ích nhưng không nên thay thế những tương tác trực tiếp giữa con người với con người.
Con gái út của Steve Jobs theo đuổi con đường người mẫu
Bên cạnh việc kiểm soát thời gian sử dụng công nghệ, Steve Jobs cũng đặc biệt coi trọng tính tự lập. Ông không muốn các con lớn lên với suy nghĩ rằng thành công đã được đảm bảo nhờ danh tiếng và tài sản của gia đình.
Những người thân cận với Steve Jobs cho biết ông luôn khuyến khích các con khám phá sở thích riêng, phát triển tư duy độc lập và tự tìm con đường phù hợp với bản thân. Thay vì áp đặt định hướng nghề nghiệp, nhà sáng lập Apple để các con tự lựa chọn tương lai của mình.
Một trong những ví dụ tiêu biểu là Eve Jobs, con gái út của ông. Thay vì bước vào lĩnh vực công nghệ, Eve theo đuổi sự nghiệp người mẫu và nhanh chóng tạo được dấu ấn trong làng thời trang quốc tế. Cô cũng là gương mặt quen thuộc trong giới cưỡi ngựa chuyên nghiệp, tương tự Jennifer Gates.
Nhiều năm sau khi Steve Jobs qua đời, triết lý nuôi dạy con của ông vẫn thường được nhắc đến như một nghịch lý thú vị của Thung lũng Silicon: Người tạo ra những sản phẩm công nghệ làm thay đổi thế giới lại là một trong những phụ huynh thận trọng nhất khi cho con tiếp xúc với công nghệ.
Điểm chung trong hành trình nuôi dạy con của hai tỷ phú
Dù có những cách tiếp cận khác nhau, Bill Gates và Steve Jobs đều chia sẻ một quan điểm cốt lõi. Chính là con cái không nên xem sự giàu có từ cha mẹ là quyền đương nhiên được hưởng.
Bill Gates chọn cách hạn chế thừa kế và tập trung đầu tư vào giáo dục. Steve Jobs đề cao trải nghiệm thực tế, các giá trị gia đình và sự phát triển cá nhân. Cả hai đều hướng con đến tinh thần tự lập, khả năng theo đuổi đam mê và ý thức chịu trách nhiệm với cuộc sống của chính mình.
Ngày nay, cô con gái cả của Bill Gates – Jennifer Gates – đang xây dựng sự nghiệp trong lĩnh vực y khoa, còn Eve Jobs – con gái út của Steve Jobs – từng bước khẳng định tên tuổi trong ngành thời trang quốc tế. Dù đi theo những con đường khác nhau, họ đều cho thấy nỗ lực tạo dựng bản sắc riêng thay vì chỉ được biết đến với danh xưng “con của tỷ phú”.
Câu chuyện của Bill Gates và Steve Jobs một lần nữa cho thấy, ngay cả trong nhiều gia đình giàu có bậc nhất thế giới, di sản quan trọng nhất mà cha mẹ muốn trao lại cho con đôi khi không phải những khoản thừa kế khổng lồ. Thay vào đó, chính là năng lực tự đứng vững, tinh thần độc lập và khả năng tạo dựng giá trị bằng chính sức mình.
Siu H'tam sinh ra trong một gia đình người Jrai ở xã Ia Dơk, huyện Đức Cơ. Bố em, anh Rơ Mah Nam, 42 tuổi, trước làm cán bộ xã. Từ năm 2025, khi xã sáp nhập theo Nghị định 178, anh nhận trợ cấp nghỉ việc rồi về làm rẫy. Mẹ em, chị Siu H'ơch, phải cắt cụt một chân sau bạo bệnh 10 năm trước nên chỉ quanh quẩn lo nội trợ. Thu nhập của cả nhà phụ thuộc vào rẫy cà phê.
Đầu năm 2026, H'tam liên tục sốt cao, đau nhức xương khớp về đêm. Sau thời gian tự mua thuốc uống không giảm, gia đình đưa em đến Bệnh viện Nhi tỉnh Gia Lai, rồi chuyển tuyến vào Bệnh viện Nhi đồng 2, TP HCM. Bác sĩ chẩn đoán em mắc ung thư máu (bạch cầu cấp dòng lympho B). Phác đồ điều trị dự kiến kéo dài gần ba năm.
"Nghe hai chữ ung thư, vợ chồng tôi bủn rủn, suy sụp nhưng quyết định giấu con", anh Nam kể. Tuy nhiên, qua những lần tình cờ nghe bố mẹ bàn bạc về chi phí điều trị lấy từ khoản tiền trợ cấp nghỉ việc, H'tam dần biết chuyện.
Trong chuyến xe khách vào TP HCM nhập viện, nhìn mẹ trở mình vì vết thương ở chân đau nhức, H'tam nói với bố mẹ rằng em thấy mình là một gánh nặng, xin được về nhà và khuyên bố mẹ sinh em bé khác thay vì chữa trị cho em. Nghe con nói, anh Nam cho biết hai vợ chồng chỉ biết im lặng.
Đầu tháng 4, H'tam trải qua đợt hóa trị đầu tiên khiến cơ thể suy kiệt, nôn ói và rụng tóc. Có lúc đau đớn, cô bé 12 tuổi lại hỏi lý do bố mẹ sinh mình ra. "Con là sinh mạng của bố mẹ", anh Nam xoa đầu con gái nói.
Đến đợt vào thuốc thứ hai, chị H'ơch về quê, anh Nam ở lại viện một mình chăm con. Hàng ngày, anh cho con xem video, kể chuyện bản làng để con quên mệt mỏi, động viên con sớm khỏe để về đi học. Dần dần, H'tam chịu ăn uống và bắt đầu đáp ứng phác đồ.
Tuy nhiên, gia đình đang đối mặt với khó khăn lớn về kinh tế. Khoản tiền tiết kiệm và trợ cấp hơn 50 triệu đồng đã cạn. Chi phí các xét nghiệm ban đầu hết 12 triệu đồng, chưa kể một số thuốc đặc trị giá 20 triệu đồng mỗi mũi tiêm. Trong lúc bế tắc, người bố 42 tuổi cho biết đang rao bán căn nhà mái tôn - tài sản cuối cùng ở quê để tiếp tục chữa trị cho con.
"Chỉ cần còn được thấy con, vợ chồng tôi cỡ nào cũng cố", anh Nam nói.
"Death Doula" là một nghề đang dần phổ biến. Họ là chuyên gia cung cấp sự hỗ trợ về mặt tâm lý, tinh thần và các nhu cầu thực tiễn cho những người sắp qua đời cũng như gia đình của họ.
Nếu các bà đỡ giúp một sinh linh chào đời bình an thì "Death Doula" là những người xoa dịu nỗi đau tinh thần, giúp một người khép lại hành trình nhân sinh một cách trọn vẹn, thanh thản và giữ được nhân phẩm đến giây phút cuối cùng.
Từ kinh nghiệm tiếp xúc với khách hàng và gia đình họ, những "death doula" chia sẻ 6 điều cần biết trong giai đoạn này.
Cái chết có thể diễn ra thanh thản
Cái chết là một trải nghiệm tự nhiên mà cơ thể con người đã được lập trình để thực hiện.
Diane Button, giảng viên Đại học Vermont (Mỹ), chuyên gia trong lĩnh vực chăm sóc giảm nhẹ và "death doula", cho rằng cơ thể con người vốn có bản năng tự nhiên, biết cách bắt đầu sự sống và cũng có cơ chế riêng để khép lại hành trình đó. Với nhiều người mắc bệnh nan y, cái chết đôi khi là sự giải thoát khỏi một cơ thể đau đớn.
Bà nhận thấy khi đối diện với những giây phút cuối cùng của cuộc đời, hiếm ai nuối tiếc về những chuyến du lịch chưa thực hiện hay những khoản tiền chưa kiếm được. Tiếc nuối lớn nhất thường là những tâm tư chưa kịp thổ lộ với người thân. "Nếu một người hài lòng với cuộc đời, giây phút lìa trần sẽ nhẹ nhàng hơn", Diane Button nói.
Sự hỗ trợ của y tế giúp giảm nhẹ đau đớn
Bà Button nhận thấy nhiều người vẫn ám ảnh bởi sự ra đi đau đớn của thân nhân từ hàng chục năm trước. Ở giai đoạn các cơ quan dần ngừng hoạt động và ảnh hưởng đến chức năng não, người bệnh thường rơi vào trạng thái 'kích động giai đoạn cuối' với các biểu hiện như cào cấu quần áo hay ga trải giường.
Sử dụng thuốc hỗ trợ giúp hành trình cuối cùng trở nên nhẹ nhàng hơn cho cả người bệnh và thân nhân.
Theo Jill Schock, người sáng lập tổ chức Death Doula LA, việc can thiệp y tế đúng lúc sẽ giúp giúp người bệnh thư giãn, tìm lại sự thoải mái và duy trì trạng thái ổn định khi ra đi.
Người bệnh ngừng ăn uống cũng là hoàn toàn bình thường vì cơ thể không còn cần năng lượng. Ép ăn trong giai đoạn này đôi khi gây thêm áp lực không cần thiết cho người bệnh.
Hiện tượng "hồi quang phản chiếu"
Nhiều bệnh nhân có một đợt bùng phát năng lượng và minh mẫn đột ngột vài ngày trước khi mất. Họ có thể tỉnh táo, đòi ăn hoặc trò chuyện như lúc chưa phát bệnh.
Người thân thường hiểu nhầm đây là dấu hiệu hồi phục. Nhưng đó là sự chuẩn bị cuối cùng của cơ thể, trở thành "cơ hội vàng" để gia đình kết nối và tạo nên những kỷ niệm cuối cùng.
Khả năng nhìn thấy người thân đã khuất
Nhiều chuyên gia ghi nhận hiện tượng bệnh nhân nhìn thấy hoặc gọi tên những người thân đã mất từ lâu.
Dù được coi là ảo giác y học hay niềm tin tâm linh, các chuyên gia khuyên người nhà nên lắng nghe và tôn trọng trải nghiệm này thay vì phủ nhận, bởi nó mang lại cảm giác được chào đón cho người sắp đi xa.
Thính giác là giác quan cuối cùng dừng hoạt động
Khoảng 48 giờ trước khi mất, người bệnh thường rơi vào trạng thái bất tỉnh, hơi thở có thể khò khè do không còn sức làm sạch cổ họng. Tuy nhiên, thính giác vẫn tồn tại đến giây phút cuối cùng.
Bà Button từng chứng kiến một người bất tỉnh sắp chết mỉm cười khi nghe thấy tiếng của người thân. "Việc cho họ biết bạn đang ở bên cạnh và để họ được ra đi thanh thản là điều vô cùng quan trọng", chuyên gia nói.
Đối diện sớm với cái chết giúp cuộc sống ý nghĩa hơn
Nghĩ về cái chết khi đang sống không phải là điềm gở, mà là cách để giảm bớt nỗi sợ hãi.
Bà Button nhận thấy phần lớn mọi người đều trăn trở đã yêu thương trọn vẹn chưa, đã để lại dấu ấn gì cho đời và cuộc sống của mình có ý nghĩa không. Chuyên gia khuyến khích mỗi người hãy thử hình dung về bản thân trong những giây phút cuối đời để hiểu thấu điều gì thực sự quan trọng với mình ngay từ bây giờ.
"Hãy nhớ rằng bạn vẫn đang sống và luôn có cơ hội tạo nên những khoảnh khắc giá trị mỗi ngày, cho đến tận hơi thở cuối cùng", bà nói.
Trong những ngày hè nóng nực, nhiều người có xu hướng chọn kem hoặc đồ uống có đá để giải khát. Tuy nhiên, theo đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, việc lạm dụng đồ lạnh để giải nhiệt là một sai lầm phổ biến.
Khi ăn kem, người dùng cảm nhận được sự mát lạnh tức thì nhưng thực tế các nguyên liệu để làm kem đang âm thầm sinh nhiệt trong cơ thể. Kem được làm từ sữa, kem tươi (cream), đường và lòng đỏ trứng. Nhóm nguyên liệu này chứa chất béo, protein và đường tinh luyện. Trong khoa học ẩm thực, thực phẩm tạo ra năng lượng được xếp vào nhóm mang tính dương, có tác dụng sinh nhiệt.
Nghiên cứu y khoa về điều hòa thân nhiệt công bố trên Trung tâm Thông tin Công nghệ sinh học Quốc gia Mỹ (NCBI) cho biết nhiệt độ cơ thể chịu ảnh hưởng từ quá trình tiêu hóa, gọi là "Hiệu ứng nhiệt của thực phẩm" (TEF). Việc nhai, tiêu hóa và hấp thụ thức ăn tiêu tốn năng lượng và sinh nhiệt.
Khi dung nạp thức ăn lạnh (kem, nước đá), cơ thể kích hoạt cơ chế sưởi ấm để cân bằng thân nhiệt. Tiếp đó, hệ tiêu hóa phải hoạt động để bẻ gãy cấu trúc hóa học từ chuỗi protein và chất béo (nguyên liệu làm kem). Quá trình chuyển hóa này sinh ra lượng nhiệt vượt qua sự giảm nhiệt do kem mang lại.
Lượng đường trong kem cũng làm tăng đường huyết, gây phản ứng trao đổi chất. Hiện tượng này rút nước của cơ thể, dẫn đến cảm giác khát. Kết quả, người ăn bị làm nóng từ bên trong và gặp tình trạng nóng trong kéo dài.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông khuyên để giải nhiệt an toàn và hiệu quả trong mùa hè, người dùng nên thường xuyên sử dụng những thực phẩm nguyên bản mang tính âm như dưa hấu, bí đao, dưa chuột thay vì chỉ tìm đến đồ ngọt lạnh bề mặt.
Dưa hấu được ông Thông lấy ví dụ là thực phẩm giải nhiệt hiệu quả. Loại quả này chứa hơn 90% là nước. Trong tự nhiên, nước là đại diện tiêu biểu của tính âm, giúp làm mát và nuôi dưỡng. Vị ngọt của dưa hấu là vị thanh tự nhiên, cung cấp dồi dào lượng nước và chất điện giải thiết yếu.
Khi ăn dưa hấu, dạ dày không phải tiêu hao nhiều năng lượng để tiêu hóa. Cơ thể được trực tiếp bổ sung nước và các chất điện giải, qua đó làm mát từ sâu bên trong nội tạng mà không sinh ra nhiệt lượng dư thừa.
