Theo Cao ủy Liên hợp quốc về người tị nạn (UNHCR) ngày 14-4, con thuyền chở hơn 250 người – trong đó có đàn ông, phụ nữ và trẻ em – đã gặp nạn do thời tiết xấu, biển động mạnh và tình trạng chở quá tải.
Con tàu xuất phát từ Teknaf, miền nam Bangladesh và đang trên đường tới Malaysia – điểm đến quen thuộc của nhiều người thuộc nhóm thiểu số Hồi giáo Rohingya ở Myanmar mong muốn tìm kiếm cuộc sống mới.
Thông tin ban đầu cho thấy con tàu có thể chở khoảng 280 người và rời Bangladesh từ ngày 4-4. Tuy nhiên nguyên nhân cụ thể dẫn đến vụ lật tàu vẫn chưa được làm rõ.
Lực lượng Tuần duyên Bangladesh cho biết một tàu của họ khi đang trên đường tới Indonesia vào ngày 9-4 đã cứu được chín người sống sót, trong đó có một phụ nữ. Những người này được phát hiện đang trôi dạt trên biển, bám vào thùng phuy và khúc gỗ để giữ mạng sống gần khu vực quần đảo Andaman.
Theo Hãng tin Andalou của Thổ Nhĩ Kỳ, trong số những người được giải cứu, sáu người bị cáo buộc liên quan đến hoạt động buôn người. Cảnh sát cho biết họ đã bị bắt giữ.
Một trong những người sống sót, ông Rafiqul Islam (40 tuổi) cho biết mình đã bắt đầu hành trình bằng cách trải qua bốn ngày đêm lênh đênh trên biển, trong khi điều kiện ngày càng xấu đi nhanh chóng. Để tránh bị lực lượng tuần tra phát hiện, các đối tượng buôn người đã ép hành khách chui vào những khoang chứa chật chội vốn dùng để đựng cá và lưới.
“Gần như không có oxy để thở”, ông nói với Hãng tin Reuters, cho biết ít nhất 30 người đã chết vì ngạt trước khi con thuyền bị lật. Vào thời điểm tai nạn xảy ra, hàng trăm người bị hất văng xuống biển.
Phần lớn người trên tàu được cho là đã rời khỏi các trại tị nạn đông đúc tại Cox’s Bazar ở Bangladesh, nơi hơn một triệu người Rohingya đang sống trong điều kiện thiếu thốn sau khi chạy trốn khỏi bang Rakhine của Myanmar.
Khu vực này thời gian qua tiếp tục chìm trong xung đột giữa quân đội Myanmar và lực lượng nổi dậy Arakan Army.
Trong nhiều năm qua, hàng ngàn người Rohingya đã liều mình vượt biển trên những con thuyền thô sơ để tìm đường tới các quốc gia như Malaysia, Indonesia và Thái Lan, nhằm thoát khỏi bạo lực hoặc cuộc sống quá tải trong các trại tị nạn.
Tuy nhiên các hành trình này thường do các đường dây buôn người tổ chức, tiềm ẩn nhiều nguy hiểm và không ít lần dẫn đến thảm kịch.
UNHCR nhận định vụ việc mới nhất phản ánh hậu quả nghiêm trọng của tình trạng di dời kéo dài và sự thiếu vắng các giải pháp bền vững cho người Rohingya.
Cơ quan này kêu gọi cộng đồng quốc tế khẩn trương giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của cuộc khủng hoảng tại Myanmar, đồng thời tạo điều kiện để người Rohingya có thể hồi hương một cách tự nguyện, an toàn và trong nhân phẩm.
Trong một bài đăng dài trên mạng xã hội vào ngày 14/5, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã liệt kê những thành tựu mà chính quyền của ông đã đạt được trong thời gian qua, bao gồm “phá hủy quân sự Iran”.
Tổng thống Trump cũng cho biết chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran “sẽ tiếp tục”, ám chỉ rằng nhà lãnh đạo Mỹ vẫn cân nhắc nghiêm túc việc nối lại các cuộc tấn công vào Iran sau khi trở về từ chuyến thăm Trung Quốc.
Trước khi lên đường sang Trung Quốc, ông Trump nói rằng thỏa thuận ngừng bắn với Iran đang “trong tình trạng nguy kịch”.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cũng nói rằng “chúng ta đang đạt được tiến triển”, nhưng vẫn còn những câu hỏi về việc liệu Iran có đáp ứng “lằn ranh đỏ” của Tổng thống Trump về việc không sở hữu vũ khí hạt nhân hay không.
Về phần mình, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cảnh báo Mỹ và Israel không nên tiến hành các cuộc tấn công quân sự mới nhằm vào Iran. Ông nói rằng các cuộc đối đầu trước đây đã thất bại trong việc đạt được các mục tiêu và bất kỳ nỗ lực nào trong tương lai cũng sẽ dẫn đến kết quả tương tự.
"Chúng tôi đã quen với những lời đe dọa này. Họ đã lặp đi lặp lại những lời đe dọa của mình dưới nhiều hình thức và phương tiện khác nhau. Nhưng chính họ cũng biết rằng họ không đạt được gì, và sẽ không đạt được gì, thông qua những lời đe dọa này hay thậm chí là thông qua cuộc chiến mà họ đã phát động", ông Araghchi phát biểu bên lề cuộc họp kéo dài 2 ngày của các ngoại trưởng khối BRICS tại New Delhi hôm 14/5.
Ngoại trưởng Araghchi một lần nữa nhấn mạnh rằng “không có giải pháp quân sự nào cho các vấn đề liên quan đến Iran”.
“Iran vẫn đứng vững trước các mối đe dọa và không khuất phục. Đối phương đã thấy và trải nghiệm điều này; họ đã tiến hành cuộc chiến 40 ngày chống lại chúng tôi và đã thấy kết quả. Iran đối mặt với mọi áp lực”, ông Araghchi tuyên bố.
Ông khẳng định các mối đe dọa sẽ không làm thay đổi lập trường của Iran.
“Những ai nói chuyện với Iran bằng ngôn ngữ tôn trọng sẽ nhận được sự tôn trọng tương tự. Do đó, giải pháp không nằm ở những lời đe dọa. Càng đe dọa, họ càng không đạt được gì ngoài sự thất bại. Nếu họ muốn thử thách chúng ta một lần nữa và gây chiến, họ sẽ không thu được kết quả nào khác ngoài những gì họ đã đạt được trước đây”, nhà ngoại giao Iran cảnh báo.
Ông khẳng định “vị thế của Iran đã được nâng cao sau xung đột”.
“Giờ đây, tất cả các quốc gia đều thừa nhận rằng Iran là bên chiến thắng trong cuộc chiến này và đã thành công trong việc ngăn chặn đối phương đạt được mục tiêu của họ trong việc áp đặt ý chí”, Ngoại trưởng Araghchi nhấn mạnh.
Tổng thống Donald Trump và Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ (Bộ trưởng Chiến tranh) Pete Hegseth ngày 12/5 tuyên bố Mỹ có thể chấm dứt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài một tháng và nối lại các cuộc tấn công vào Iran.
Truyền thông Mỹ dẫn các nguồn tin cho biết, Tổng thống Trump ngày càng thất vọng với cách Iran xử lý các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột, và một số phụ tá của nhà lãnh đạo Mỹ cho biết ông đang nghiêm túc xem xét việc nối lại các hoạt động quân sự quy mô lớn nhằm vào Iran trong những tuần gần đây.
Theo các nguồn tin, Tổng thống Trump ngày càng mất kiên nhẫn với việc eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa, cũng như sự chia rẽ trong ban lãnh đạo Iran khiến họ không thể đưa ra những nhượng bộ đáng kể trong các cuộc đàm phán hạt nhân.
Một số quan chức, bao gồm các quan chức Lầu Năm Góc, đã ủng hộ cách tiếp cận quyết liệt hơn nhằm gây áp lực buộc Iran phải ngồi vào bàn đàm phán - bao gồm cả các cuộc tấn công có mục tiêu nhằm làm suy yếu hơn nữa vị thế của Tehran. Trong khi đó, những quan chức khác vẫn thúc đẩy cơ hội đàm phán ngoại giao.
Khi chiến sự bùng phát ngày 28/2, tên lửa Mỹ dường như đã đánh trúng nhiều cơ sở dân sự ở Iran. Sự việc nghiêm trọng nhất xảy ra ở huyện Minab thuộc tỉnh miền nam Hormozgan, khi một trường tiểu học trúng tên lửa, khiến hơn 150 người thiệt mạng.
Một số tên lửa khác của Mỹ cũng lao xuống thành phố Lamerd thuộc tỉnh Fars, đánh trúng nhà thi đấu thể thao, trường học và khu dân cư nằm sát cơ sở của Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). 21 người thiệt mạng trong vụ tập kích này.
Phân tích của báo New York Times và các chuyên gia quân sự cho thấy đặc điểm của quả đạn, vụ nổ và thiệt hại liên quan ở Lamerd phù hợp với Tên lửa Tấn công Chính xác (PrSM).
PrSM là tên lửa đạn đạo tầm ngắn do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin phát triển, nhằm thay thế cho Tên lửa Chiến thuật Lục quân (ATACMS) đời cũ. Xung đột Trung Đông được cho là lần đầu quân đội Mỹ sử dụng PrSM trong thực chiến.
Tên lửa PrSM sở hữu các tính năng vượt trội so với ATACMS, đạt tầm bắn trên 500 km, mang đầu đạn nặng 90 kg với tùy chọn nổ mạnh hoặc đạn chùm. Nó có thể khai hỏa từ pháo phản lực HIMARS và M270, với cơ số lần lượt là 2 và 4 quả.
Phiên bản cơ sở của PrSM được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính hỗ trợ bởi định vị vệ tinh GPS để tập kích mục tiêu cố định, bao gồm tổ hợp phòng không, hệ thống phóng tên lửa đạn đạo, trung tâm kiểm soát và chỉ huy hay các điểm tập kết binh sĩ.
Video do hãng thông tấn Fars News của Iran công bố cho thấy tên lửa lao xuống khu dân cư tại Lamerd có hình dáng trùng khớp với PrSM. Quả đạn kích nổ trên không và tạo ra quầng lửa lớn. Camera an ninh đối diện nhà thi đấu thể thao cũng ghi lại cảnh cơ sở này và trường học liền kề trúng đòn. Quả đạn không xuất hiện trong video, song có một vụ nổ bùng lên ngay phía trên nhà thi đấu.
Ảnh hiện trường được chụp sau cuộc tập kích cho thấy cả hai địa điểm đều chi chít lỗ nhỏ, dường như do những mảnh vonfram trong đầu đạn nổ mạnh gây ra. Chưa rõ cơ sở IRGC nằm sát nhà thi đấu thể thao có hứng đòn hay không.
"Dù đã có thông tin quân đội Mỹ dùng PrSM trong chiến dịch tấn công Iran, đây là lần đầu tiên chúng ta có cái nhìn trực tiếp về cách thức quả đạn hoạt động. Vụ nổ trên không rất rõ ràng, kiểu thiệt hại rất đặc trưng và phù hợp với thông tin đã biết về PrSM", Jeffrey Lewis, chuyên gia tại Viện Nghiên cứu Quốc tế Middlebury ở Mỹ, nhận định.
Theo các chuyên gia của New York Times, PrSM là "vũ khí quá mới" và khó có thể đánh giá rằng đòn tập kích nhằm vào khu vực dân sự ở Lamerd là hành động cố ý hay sự cố do lỗi thiết kế, lỗi sản xuất hoặc đánh giá sai mục tiêu.
Nhà thi đấu thể thao và ngôi trường đã được ngăn cách với cơ sở IRGC bằng tường rào từ ít nhất 15 năm trước.
Đại sứ Iran tại Liên Hợp Quốc Amir Saeid Iravani cho biết một đội tuyển bóng chuyền nữ đang sử dụng nhà thi đấu vào thời điểm xảy ra vụ tập kích. Ảnh hiện trường và ảnh vệ tinh cho thấy cơ sở có những vết cháy sém và mái bị sập một phần.
Đại tá Tim Hawkins, phát ngôn viên Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, nói rằng "đã biết về thông tin và đang điều tra". Ông cũng khẳng định lực lượng Mỹ không nhắm mục tiêu vào dân thường trong các cuộc tập kích.
Quân đội Mỹ từng triển khai các vũ khí đang phát triển như PrSM đến khu vực chiến sự để đánh giá hoạt động trong thực chiến, với điều kiện các chỉ huy chấp nhận rủi ro đi kèm khi sử dụng chúng.
Trong thư gửi tòa án liên bang tại Manhattan ngày 24/4, công tố viên liên bang khu vực Nam New York Jay Clayton cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép sửa đổi, cho phép các luật sư bào chữa của Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores nhận thanh toán từ chính phủ Venezuela.
Chính phủ Mỹ trước đó cấm các khoản thanh toán như vậy, lập luận rằng chúng có thể làm suy yếu lệnh trừng phạt đã áp đặt đối với Venezuela.
Giới chức Venezuela chưa lên tiếng về thông tin.
Lực lượng Mỹ rạng sáng 3/1 tập kích nhiều mục tiêu ở thủ đô Caracas của Venezuela, tạo điều kiện cho đặc nhiệm di chuyển bằng trực thăng vào bắt giữ vợ chồng Tổng thống Maduro. Hai người bị đưa sang New York và phải đối mặt với những cáo buộc hình sự liên quan ma túy. Họ tuyên bố vô tội và đang bị giam tại Brooklyn trong thời gian chờ xét xử.
Khi xuất hiện tại tòa án liên bang ở New York ngày 26/3, Tổng thống Maduro và bà Flores cho biết không đủ tài chính cá nhân để tự trang trải chi phí pháp lý. Các lệnh trừng phạt của Mỹ cũng khiến chính phủ Venezuela không thể thanh toán khoản phí này.
Barry Pollack, luật sư của ông Maduro, hồi tháng 2 đề nghị thẩm phán liên bang Alvin Hellerstein tại Manhattan bãi bỏ vụ án, lập luận rằng lệnh trừng phạt của Mỹ đang cản trở chính phủ Venezuela thanh toán phí pháp lý. Theo ông Pollack, lệnh cấm thanh toán đã vi phạm quyền được quy định trong hiến pháp Mỹ về lựa chọn luật sư bào chữa.
Các luật sư nêu rõ cả ông Maduro và bà Flores đều không đủ khả năng tự chi trả, trong khi chính phủ Venezuela sẵn sàng thanh toán khoản này.
Luật pháp Mỹ quy định mọi bị cáo trong các vụ án hình sự đều có quyền hiến định, bất kể họ có phải công dân Mỹ hay không.
Trong phiên điều trần ngày 26/3, thẩm phán Hellerstein cho biết không có ý định bãi bỏ vụ án, song nhấn mạnh ông có thể xem xét lại quyết định này nếu phát hiện chính quyền Tổng thống Donald Trump tự ý cản trở Venezuela thanh toán chi phí pháp lý. Trong trường hợp đó, luật sư của vợ chồng ông Maduro có thể tiếp tục đề nghị bác bỏ vụ án.
Công tố viên Kyle Wirshba lập luận trước tòa rằng lệnh trừng phạt được áp dụng dựa trên lợi ích chính đáng về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại. Ông cũng nhấn mạnh tòa án không có thẩm quyền buộc Bộ Tài chính Mỹ sửa đổi lệnh trừng phạt, vì chính sách đối ngoại thuộc thẩm quyền của nhánh hành pháp, không phải tư pháp.
Thẩm phán Hellerstein lưu ý Mỹ đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với Venezuela kể từ khi ông Maduro bị bắt, quan hệ giữa Caracas với Washington cũng đã được cải thiện. "Bị cáo đang ở đây, bà Flores cũng ở đây. Họ không còn gây ra mối đe dọa an ninh quốc gia nào nữa. Quyền quan trọng nhất ở đây, vượt lên trên các quyền khác, là được có luật sư theo hiến pháp", ông cho hay.
