Cả nước đang trải qua đợt nắng nóng gay gắt, đặc biệt là Bắc Bộ và miền trung. Hà Nội ghi nhận mức nhiệt 40,7 độ C chiều 25/5, cao nhất cả nước. Một số địa phương miền Bắc cũng ghi nhận nhiệt độ vượt 40 độ C như Vĩnh Yên, tỉnh Phú Thọ và Bắc Ninh. Nhiều địa phương khác dao động 38-39 độ C, khiến nhiều người hôn mê, say nắng.
Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó Giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ Quốc tế, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông, cho biết nắng nóng khiến chúng ta tìm mọi cách để hạ nhiệt nhanh chóng, song cần tránh một số thói quen “tưởng vô hại” để giảm nguy cơ sốc nhiệt, mất nước, thậm chí đột quỵ.
Uống bia lạnh giải nhiệt
Nắng nóng, nhiều người ưu tiên bia lạnh để giải nhiệt nhanh, thay cho nước lọc, nước điện giải. Song, bia là cồn. Khi cơ thể mất mồ hôi, mất nước, lạm dụng bia có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, đột quỵ, tim mạch.
Bia có tác dụng lợi tiểu, nghĩa là làm tăng quá trình bài tiết nước qua đường tiểu. Điều này làm tình trạng mất nước trở nên nghiêm trọng hơn, đồng thời gây rối loạn điện giải trong cơ thể. Bia khiến gan và thận phải làm việc vất vả trong khi cơ thể đang trong trạng thái mệt mỏi do nắng nóng kéo dài.
“Cảm giác đã khát, đã mệt chỉ đánh lừa tâm lý. Càng nóng càng uống nhiều càng gây hại, đặc biệt là người có bệnh nền, tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường”, bác sĩ nói.
Bạn nên hạn chế uống nước quá lạnh, mà nên uống nước mát hoặc nước ấm nhẹ. Nên uống từng ngụm nhỏ, chia làm nhiều lần để cơ thể hấp thu từ từ.
Tắm ngay khi vừa đi nắng về
Khi vừa ở ngoài trời nắng nóng về, cơ thể đang tiết nhiều mồ hôi, các mạch máu dưới da đang giãn nở để tỏa nhiệt. Việc dội nước lạnh đột ngột sẽ khiến các lỗ chân lông và mạch máu co lại tức thì, có thể làm tăng huyết áp đột ngột hoặc đột quỵ.
Do đó, bạn nên ngồi nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát từ 15 – 20 phút để cơ thể ráo mồ hôi và thân nhiệt trở lại bình thường trước khi tắm.
Bước vào phòng điều hòa nhiệt độ quá thấp
Nhiều người có thói quen hạ nhiệt độ điều hòa xuống rất thấp (khoảng 16 – 20°C) ngay khi vừa từ ngoài đường vào nhà để thỏa mãn cảm giác mát lạnh tức thì. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến mạch máu co hoặc giãn đột ngột.
“Chênh lệch nhiệt độ khiến cơ thể không thích nghi kịp thời, dẫn đến co mạch đột ngột, choáng váng”, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, Hội Y học dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam, nói. Nhiều trường hợp sốc nhiệt, thậm chí đột quỵ ở nhóm nguy cơ như người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người lao động làm việc ngoài trời. Lúc này, cơ thể cần một giai đoạn chuyển tiếp để hạ nhiệt và thích nghi dần với nhiệt độ, không đột ngột từ nóng sang lạnh hoặc ngược lại.
Nên để điều hòa ở mức 26 – 28°C. Khi từ ngoài đường về, nên bật quạt trước hoặc mở cửa để cơ thể thích nghi dần, sau đó mới bật điều hòa.
Hạn chế ra đường trong khung giờ nắng gắt từ khoảng 10 đến 16 giờ, trừ trường hợp bất khả kháng. Người phải làm ngoài trời, trong đó có tài xế taxi, xe công nghệ, shipper, công nhân xây dựng nên chia nhỏ thời gian làm việc, xen kẽ nghỉ ngơi ở nơi có bóng râm, thoáng gió, uống nước đều đặn.
Khi ra đường, cần đội mũ rộng vành, đeo kính râm, che kín vùng gáy, mặc quần áo sáng màu, mỏng, thấm hút mồ hôi tốt, dùng kem chống nắng phù hợp để giảm bớt tác hại của bức xạ.
Mọi người nên uống nước đều trong ngày, không chờ đến khi khát mới uống nhằm duy trì hoạt động bình thường của cơ thể. Người dân không nên tự ý truyền dịch hoặc dùng thuốc khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ. Nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh nền cần thận trọng trong thời tiết nắng nóng, nhập viện ngay khi dấu hiệu bất thường.
Gan nhiễm mỡ là tình trạng mỡ tích tụ trong tế bào gan, thường liên quan đến ăn uống dư thừa và ít vận động. Trong khi đó, máu nhiễm mỡ (rối loạn lipid máu) là tình trạng tăng cholesterol hoặc triglyceride trong máu.
Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Mỹ, gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ đều liên quan chặt chẽ đến lối sống không lành mạnh như ăn nhiều đường, ít vận động và thừa cân.
Tiến sĩ Rohit Loomba, bác sĩ tại Đại học California San Diego (Mỹ), cho biết gan nhiễm mỡ có thể tiến triển từ nhẹ đến viêm gan, xơ gan, thậm chí ung thư gan nếu không kiểm soát.
Trong khi đó, theo thông tin từ hệ thống y tế Mayo Clinic (Mỹ), máu nhiễm mỡ là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây xơ vữa động mạch, dẫn đến nhồi máu cơ tim và đột quỵ - những biến cố có thể xảy ra đột ngột và đe dọa tính mạng.
Gan nhiễm mỡ khiến tế bào gan bị “quá tải” mỡ, lâu dần gây viêm và sẹo hóa. Ngược lại, máu nhiễm mỡ làm cholesterol xấu (LDL) tích tụ trong thành mạch, hình thành mảng xơ vữa.
Tiến sĩ Erin Michos, bác sĩ tại Đại học Johns Hopkins (Mỹ), giải thích mỡ máu cao kéo dài sẽ âm thầm làm hẹp lòng mạch, đến khi mảng xơ vữa vỡ có thể gây tắc mạch ngay lập tức.
Trên thực tế, bệnh gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ cũng thường xuất hiện đồng thời, đặc biệt ở người thừa cân hoặc mắc hội chứng chuyển hóa.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sự kết hợp này làm tăng đáng kể nguy cơ bệnh tim mạch, tiểu đường loại 2 và tổn thương gan nặng.
Cả hai bệnh gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ đều có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài, với các dấu hiệu:
Các chuyên gia khuyến cáo:
Cả gan nhiễm mỡ và máu nhiễm mỡ đều nguy hiểm nếu chủ quan. Điều quan trọng không phải là bệnh nào “đáng sợ hơn”, mà là phát hiện sớm và điều chỉnh lối sống để ngăn biến chứng về lâu dài.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là chỉ một ngày sau ca mổ nội soi kéo dài 4 tiếng tại Bệnh viện FV, bệnh nhân đã có thể tự đứng dậy và đi lại.
Ông Lazar Kogan (90 tuổi, quốc tịch Nga, sinh sống tại TP.HCM) nhập viện trong tình trạng đau bụng quặn từng cơn, táo bón kéo dài, bụng chướng và rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng - những dấu hiệu điển hình của tắc ruột.
Kết quả thăm khám cho thấy một khối u lớn nằm ở đại tràng, gần như "bịt kín" đường đi của chất thải. Nếu không can thiệp kịp thời, bệnh nhân có nguy cơ vỡ ruột, nhiễm trùng ổ bụng và đe dọa tính mạng.
Tuy nhiên, điều khiến ca bệnh trở nên đặc biệt phức tạp không chỉ nằm ở kích thước khối u. Bệnh nhân có tiền sử đa chấn thương nặng với tình trạng dính màng phổi, tổn thương màng tim, dính ruột nghiêm trọng; từng phẫu thuật ung thư tiền liệt tuyến trước đó, đồng thời mắc nhiều bệnh nền như tăng huyết áp và đái tháo đường.
Ở tuổi 90, bất kỳ can thiệp ngoại khoa nào cũng tiềm ẩn rủi ro lớn...
Ngay sau nhập viện, bệnh nhân được hội chẩn đa chuyên khoa với sự tham gia của các chuyên gia ngoại tổng quát, ung bướu, gây mê hồi sức và chẩn đoán hình ảnh để đánh giá toàn diện trước khi đưa ra hướng điều trị.
Theo ThS-BS.CKII Lê Đức Tuấn - Khoa Ngoại tổng quát, Bệnh viện FV, thử thách lớn nhất là phải cân bằng giữa hiệu quả điều trị và khả năng hồi phục của bệnh nhân lớn tuổi.
"Nếu mổ quá lớn, bệnh nhân sẽ rất khó hồi phục. Nhưng nếu trì hoãn, nguy cơ tắc ruột hoàn toàn và vỡ ruột có thể xảy ra bất cứ lúc nào", BS Tuấn chia sẻ.
Sau khi cân nhắc kỹ lưỡng, ê-kíp quyết định lựa chọn phẫu thuật nội soi - phương pháp ít xâm lấn giúp giảm đau, giảm nguy cơ biến chứng và hỗ trợ hồi phục nhanh hơn cho bệnh nhân cao tuổi. Tuy nhiên, đây cũng là lựa chọn đòi hỏi độ chính xác rất cao trong một ca bệnh nhiều nguy cơ.
"Thông thường, với những bệnh nhân lớn tuổi có ổ bụng dính phức tạp, việc phẫu thuật luôn là áp lực rất lớn. Chúng tôi phải chuẩn bị kỹ từ khâu đánh giá toàn trạng, gây mê hồi sức đến dự trù mọi tình huống có thể xảy ra trong mổ", BS. Tuấn cho biết.
Trong phòng mổ, các bác sĩ phải đối mặt với hàng loạt khó khăn ngay từ những thao tác đầu tiên.
Do di chứng từ các chấn thương cũ, nhiều đoạn ruột và mạch máu dính chặt vào thành bụng. Khối u lại nằm sát niệu quản - khu vực rất nhạy cảm, chỉ cần một sai lệch nhỏ cũng có thể gây biến chứng nghiêm trọng.
Ê-kíp phẫu thuật phải tiến hành bóc tách từng lớp mô dính một cách tỉ mỉ để tiếp cận khối u mà vẫn đảm bảo an toàn cho các cơ quan xung quanh. Riêng công đoạn gỡ dính ruột và mạch máu đã kéo dài hơn 1.5 tiếng.
Sau 4 giờ phẫu thuật liên tục, khối u được bóc tách thành công bằng phương pháp nội soi. Đoạn đại tràng chứa u sau đó được cắt bỏ bằng thiết bị stapler chuyên dụng có chức năng tự động khâu nối.
Đáng chú ý, trong suốt ca mổ, các chỉ số sinh tồn của bệnh nhân vẫn ổn định và lượng máu mất ở mức tối thiểu nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa ê-kíp ngoại khoa và gây mê hồi sức.
Kết quả giải phẫu bệnh sau đó xác định bệnh nhân mắc ung thư đại tràng giai đoạn T3 nhưng chưa di căn. Sau phẫu thuật, bệnh nhân chưa cần điều trị bổ sung mà sẽ được theo dõi định kỳ.
Theo BS Lê Đức Tuấn, ung thư đại tràng ở người lớn tuổi thường tiến triển âm thầm và dễ bị nhầm với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Nhiều trường hợp chỉ đến bệnh viện khi xuất hiện biến chứng nguy hiểm như tắc ruột hoặc xuất huyết tiêu hóa.
Chỉ 24 giờ sau ca mổ, ông Lazar Kogan đã có thể tự đứng dậy và đi lại với sự hỗ trợ của nhân viên y tế.
Nhờ quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt cùng chế độ chăm sóc hậu phẫu đa chuyên khoa tại FV, quá trình hồi phục của bệnh nhân diễn ra thuận lợi hơn dự kiến. Sau một tuần theo dõi và tập phục hồi chức năng, cụ ông được xuất viện trong tình trạng sức khỏe ổn định.
"Tôi đã đến FV từ 14 năm trước và đây là lần thứ tư tôi điều trị tại đây. Tôi thật sự biết ơn các bác sĩ và điều dưỡng đã giúp tôi vượt qua giai đoạn nguy hiểm này", ông Lazar Kogan xúc động chia sẻ.
Đồng hành cùng chồng trong suốt quá trình điều trị, bà Elena cho biết điều khiến bà an tâm nhất chính là sự bình tĩnh và rõ ràng của đội ngũ bác sĩ trong từng quyết định điều trị.
"Ngay từ lần đầu gặp, BS Lê Đức Tuấn đã giúp chúng tôi cảm thấy tin tưởng. Với chúng tôi, FV là một trong những bệnh viện tốt nhất tại Việt Nam", bà nói.
Theo BS Lê Đức Tuấn, nhiều người lớn tuổi thường chủ quan với các dấu hiệu như táo bón kéo dài, đau bụng âm ỉ hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, đây có thể là cảnh báo sớm của các bệnh lý nguy hiểm như ung thư đại tràng hoặc tắc ruột.
"Ở bệnh nhân lớn tuổi, điều trị thành công không chỉ là lấy được khối u, mà còn phải giúp bệnh nhân hồi phục tốt và quay lại cuộc sống bình thường", BS Tuấn nhấn mạnh.
Hàm lượng vitamin trong rau củ có thể giảm dần theo thời gian bảo quản. Thế nhưng, tốc độ hao hụt không giống nhau, phụ thuộc vào loại vitamin, đặc điểm của từng loại rau, nhiệt độ bảo quản và cách lưu trữ, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Một số vitamin khá nhạy cảm và dễ suy giảm sau khi thu hoạch. Nhưng bên cạnh đó, nhiều dưỡng chất khác vẫn được giữ tương đối tốt trong vài ngày, thậm chí lâu hơn nếu bảo quản đúng cách.
Vitamin dễ suy giảm nhất thường là vitamin C và B9. Đây đều là những vitamin tan trong nước và khá nhạy cảm với môi trường bên ngoài. Sau khi rau được thu hoạch, các tế bào thực vật vẫn tiếp tục hô hấp, tức dùng ô xy để chuyển hóa chất hữu cơ như đường, tinh bột thành năng lượng. Quá trình này khiến một phần vitamin bị phân hủy dần theo thời gian.
Vitamin C đặc biệt dễ bị ảnh hưởng bởi ô xy, ánh sáng và nhiệt độ. Nếu rau bị cắt nhỏ trước khi cất vào tủ lạnh, bề mặt tiếp xúc với không khí tăng lên, khiến vitamin C hao hụt nhanh hơn. Vitamin B9 cũng có thể giảm nhưng thường chậm hơn vitamin C.
Trong khi đó, các vitamin tan trong chất béo như vitamin A, vitamin E và vitamin K thường ổn định hơn. Ví dụ, cà rốt hay bí đỏ chứa beta-carotene, tiền chất của vitamin A, thường không mất đi nhanh chỉ sau vài ngày bảo quản lạnh.
Tốc độ mất vitamin còn phụ thuộc vào cấu trúc của từng loại rau củ. Rau lá mềm như xà lách, rau cải, rau thơm hoặc cải bó xôi thường mất nước nhanh hơn. Chúng cũng dễ bị dập nát trong quá trình vận chuyển và bảo quản, từ đó làm vitamin suy giảm nhanh hơn.
Ngược lại, các loại rau củ có cấu trúc cứng như cà rốt, bắp cải, củ cải hoặc bí đỏ thường giữ được chất lượng lâu hơn. Chúng ít bị mất nước hơn nên thời gian bảo quản trong tủ lạnh cũng dài hơn. Nếu rau củ bắt đầu héo rũ, úa vàng, mềm nhũn hoặc có mùi lạ, đó là dấu hiệu cho thấy chất lượng dinh dưỡng đã giảm và nguy cơ hư hỏng tăng lên.
Không chỉ thời gian, cách bảo quản cũng ảnh hưởng lớn đến hàm lượng vitamin. Nếu rửa rồi cất trong khi rau vẫn còn ướt, độ ẩm dư thừa có thể khiến rau nhanh hỏng hơn. Cắt sẵn rau trước khi bảo quản cũng làm rau tiếp xúc nhiều hơn với ô xy, khiến một số vitamin bị phân hủy nhanh hơn.
Ngoài ra, để rau ở khu vực nhiệt độ không ổn định trong tủ lạnh hoặc nhồi quá nhiều vào túi kín cũng có thể khiến chúng nhanh úng. Các chuyên gia an toàn thực phẩm thường khuyến nghị nên giữ rau củ ở nhiệt độ khoảng 0 - 4 độ C, bảo quản khô ráo và chỉ rửa ngay trước khi chế biến, theo Verywell Health.
