Theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn).
Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Ngày 31-3, Hà Nội yêu cầu các trường rà soát, niêm yết công khai nguồn thực phẩm bếp ăn bán trú. Tuy nhiên vấn đề nhiều phụ huynh lo ngại là việc những con heo bệnh đã được tiêu thụ có thể gây ảnh hưởng như thế nào đối với con em mình.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Văn Thiệu, khoa nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh tả heo châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do vi rút African Swine Fever Virus (ASFV) gây ra.
Bệnh này lây lan rất nhanh trong đàn heo, bất kể heo nuôi hay heo rừng, với tỉ lệ chết có thể lên tới 100%.
Mặc dù, dịch tả heo châu Phi chỉ lây nhiễm ở loài heo, không có khả năng lây sang người, tuy nhiên thực tế vẫn xảy ra tình trạng người dân mua phải thịt heo bệnh hoặc thịt heo chết không rõ nguồn gốc.
“Nếu không may ăn phải thịt heo nhiễm vi rút nhưng đã được nấu chín kỹ như luộc, xào, nướng thì không quá nguy hiểm. Đây là điểm khác biệt so với một số bệnh khác như lở mồm long móng ở gia súc hay cúm gia cầm H5N1”, bác sĩ Thiệu nêu rõ.
Theo bác sĩ Thiệu, điều đáng lo ngại là thịt heo chết hoặc thịt bệnh thường là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh, trong đó có vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria.
Khi ăn phải, người tiêu dùng có thể bị rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.
Không chỉ vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây cũng có thể xâm nhập vào cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn. Chúng có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc thậm chí tấn công hệ thần kinh trung ương.
Đặc biệt, thịt heo chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra nhiều độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin. Những độc tố này rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ 100 độ C.
“Khi ăn phải thịt chứa độc tố, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
Nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố, cơ thể cũng dễ bị tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo là những loại thịt chứa độc tố này thường không có dấu hiệu khác thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ chủ quan”, bác sĩ Thiệu cho hay.
Bên cạnh đó, khi heo nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm đi rõ rệt, khiến đàn heo dễ mắc thêm các bệnh lây nhiễm nguy hiểm khác như bệnh tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng.
Trong đó, bệnh liên cầu khuẩn lợn rất dễ lây sang người qua các vết thương hở, vết trầy xước hoặc qua các món ăn tái sống, tiết canh.
Nếu nhiễm liên cầu khuẩn lợn, người bệnh có thể phải đối diện với nguy cơ nhiễm độc tiêu hóa, nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não, suy đa tạng, phải lọc máu, thở máy, hồi sức tích cực với chi phí điều trị cao và nguy cơ di chứng nặng nề.
Theo ông Nguyễn Duy Thịnh – chuyên gia về công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội – người tiêu dùng có thể nhận biết thịt heo bị bệnh qua một số đặc điểm như thịt heo bệnh thường có màu sắc tái nhợt hoặc bầm tím, bị chảy nước, có mùi hôi tanh.
Trên bề mặt da có thể xuất hiện các nốt xuất huyết nhỏ, thớ thịt nhão và không đàn hồi. Khi luộc, nước thịt đục, không có lớp váng mỡ, mùi không thơm.
Ngược lại, thịt heo ngon và an toàn thường có màu đỏ hồng hoặc đỏ sẫm, phần mỡ trắng, chắc, không chảy nước và không có mùi lạ. Khi chạm tay vào thịt khô ráo, có độ đàn hồi tốt và không để lại dấu vết. Khi nấu chín nước thịt trong, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt và mùi thơm đặc trưng.
Tuy nhiên ông Thịnh cũng cho hay một số trường hợp thịt heo bệnh khó nhận biết được bằng mắt thường mà cần được kiểm dịch chặt chẽ.
“Trong quá trình chế biến, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt không nên ăn các món từ thịt heo sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt”, ông Thịnh khuyến cáo.
Chia sẻ trên kênh YouTube cá nhân, bác sĩ Nam Sang-geun, chuyên gia phẫu thuật tuyến vú và tuyến giáp với 15 năm kinh nghiệm, cho hay "mỗi bữa ăn được chăm chút kỹ lưỡng hàng ngày chính là một phương thuốc chữa bệnh kỳ diệu".
Từng công tác tại Trung tâm Ung thư vú thuộc Bệnh viện Severance (Đại học Y khoa Yonsei), ông Nam đi đầu trong việc chẩn đoán chính xác để phát hiện sớm và điều trị ung thư hiệu quả. Ông hiện là giám đốc Phòng khám Yonsei Onyu tại thành phố Gimpo, tỉnh Gyeonggi, giúp mang đến cho người dân địa phương dịch vụ chăm sóc y tế chuyên sâu tương đương các bệnh viện đại học lớn.
Để hỗ trợ phòng ngừa ung thư, chuyên gia gợi ý 5 nhóm thực phẩm vàng nên có mặt trong thực đơn mỗi ngày. Đứng đầu danh sách là các loại rau họ cải như súp lơ xanh, bắp cải và súp lơ trắng. Nhóm thực phẩm này chứa hàm lượng hợp chất thực vật sulforaphane dồi dào, có khả năng ức chế sự tăng trưởng của tế bào ác tính và thúc đẩy quá trình tự hủy diệt của chúng.
Đạt hiệu quả tốt nhất, mỗi người nên tiêu thụ khoảng 100 đến 200 gram rau nhóm này mỗi ngày. Riêng súp lơ xanh nên chế biến bằng cách hấp sơ hoặc chần, tránh đun nấu quá lâu vì nhiệt độ cao có thể phá hủy các thành phần chống ung thư quý giá.
Nhóm tiếp theo được bác sĩ Nam gợi ý là thực phẩm lên men như kim chi và Cheonggukjang (tương đậu nành lên men). Nhờ hàm lượng lợi khuẩn (probiotics) dồi dào, các thực phẩm này giúp tối ưu hóa hệ vi sinh đường ruột, củng cố hàng rào niêm mạc ruột và kích hoạt mạnh mẽ các tế bào miễn dịch. Việc duy trì thói quen ăn đồ lên men hàng ngày còn giúp cơ thể giảm thiểu tình trạng viêm nhiễm đáng kể.
Đối với bệnh nhân ung thư, duy trì khối lượng cơ bắp và cân nặng là ưu tiên hàng đầu, do đó việc bổ sung protein rất quan trọng. Đậu nành và đậu phụ chính là nguồn cung cấp đạm thực vật lý tưởng, chứa nhiều chất béo không bão hòa, chất xơ hơn hẳn mỡ động vật.
Đặc biệt, hoạt chất isoflavone trong đậu nành giúp ngăn chặn sự lan rộng của tế bào ung thư. Tuy nhiên, bác sĩ khuyên không nên ăn quá nhiều; một ngày chỉ khoảng nửa bìa đậu phụ hoặc một cốc sữa đậu nành không đường.
Bên cạnh bổ sung đạm thực vật, việc lựa chọn nguồn chất béo lành mạnh cũng đóng vai trò then chốt, trong đó dầu tía tô và dầu hạt lanh là những đại diện thuộc nhóm Omega-3 thực vật. Việc sử dụng dầu ăn tái chế nhiều lần làm xơ cứng màng tế bào và thúc đẩy tình trạng căng thẳng oxy hóa, hình thành môi trường lý tưởng cho sự sinh sôi của các tế bào ác tính. Ngược lại, dầu tía tô và dầu hạt lanh lại giúp duy trì độ đàn hồi của màng tế bào, đồng thời thúc đẩy quá trình trao đổi oxy và các dưỡng chất thiết yếu.
Theo chuyên gia, danh sách các thực phẩm hỗ trợ phòng ngừa ung thư còn có cà chua và tỏi. Sự kết hợp của hai thực phẩm này tạo nên một "lá chắn" chống oxy hóa mạnh mẽ. Hợp chất lycopene tạo nên sắc đỏ của cà chua giúp loại bỏ các gốc tự do và ngăn ngừa tổn thương tế bào, trong khi allicin trong tỏi có tác dụng ức chế sự sinh sôi của tế bào ung thư. Bác sĩ khuyến nghị mỗi người nên duy trì ăn 1-2 quả cà chua cỡ vừa và khoảng 2-3 tép tỏi mỗi ngày để bảo vệ cơ thể từ bên trong.
Nhiều người lựa chọn cắt giảm thịt đỏ và thay thế bằng cá với mong muốn cải thiện sức khỏe tim mạch, kiểm soát cân nặng và sống lành mạnh hơn. Đây cũng là một mô hình ăn uống khá phổ biến trong chế độ ăn Địa Trung Hải hoặc chế độ pescatarian (ăn chay có cá). Việc ưu tiên cá có thể mang lại nhiều lợi ích, nhưng nếu loại bỏ hoàn toàn thịt trong thời gian dài mà không xây dựng khẩu phần hợp lý, cơ thể vẫn có nguy cơ thiếu hụt một số dưỡng chất. Quan trọng nhất không phải là "chỉ ăn cá hay chỉ ăn thịt", mà là duy trì một chế độ ăn cân bằng, đa dạng thực phẩm, hạn chế đồ chế biến sẵn và kết hợp với lối sống lành mạnh.
Cá, đặc biệt là các loại cá béo như cá hồi, cá mòi, cá trích và cá thu (không phải cá thu vua), là nguồn cung cấp dồi dào axit béo omega-3. Omega-3 góp phần giảm triglyceride, duy trì sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát huyết áp ở một số đối tượng, giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch khi kết hợp với chế độ ăn lành mạnh.
So với nhiều loại thịt đỏ nhiều mỡ, phần lớn các loại cá chứa ít chất béo bão hòa hơn nhưng vẫn cung cấp nguồn protein chất lượng cao. Protein giúp tạo cảm giác no lâu, hỗ trợ duy trì khối cơ và kiểm soát năng lượng nạp vào. Ngoài omega-3, cá còn cung cấp vitamin D (ở một số loại cá béo), vitamin B12, iốt, selen, protein chất lượng cao. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho hoạt động của não bộ, hệ thần kinh và tuyến giáp.
Mặc dù có nhiều ưu điểm, việc chỉ ăn cá và loại bỏ hoàn toàn thịt không phải lúc nào cũng là lựa chọn tốt nhất. Một số loài cá săn mồi cỡ lớn như cá kiếm, cá thu vua, cá mập, cá ngừ mắt to có thể tích lũy nhiều thủy ngân hơn các loài cá nhỏ. Nếu ăn thường xuyên trong thời gian dài, đặc biệt ở phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ, nguy cơ phơi nhiễm thủy ngân sẽ tăng lên. Vì vậy, nên ưu tiên các loại cá có hàm lượng thủy ngân thấp như cá hồi, cá mòi, cá trích, cá cơm hoặc cá rô phi.
Nếu chỉ tập trung vào cá mà không xây dựng chế độ ăn đa dạng, cơ thể vẫn có thể thiếu chất xơ, canxi, một số vitamin và khoáng chất. Ngoài ra, không phải mọi thực phẩm từ cá đều tốt cho sức khỏe. Nhiều sản phẩm chế biến như cá viên chiên, chả cá nhiều phụ gia, cá tẩm bột chiên, đồ hộp chứa nhiều muối có thể chứa nhiều natri, chất béo bão hòa hoặc chất béo chuyển hóa, làm giảm lợi ích của việc ăn cá.
Nhìn chung, để phát huy tối đa lợi ích, nên ăn đa dạng các loại cá và hải sản, duy trì lượng cá khoảng 2–3 bữa mỗi tuần, kết hợp nhiều rau xanh, trái cây, các loại đậu và ngũ cốc nguyên hạt. Ưu tiên hấp, luộc, nướng hoặc áp chảo thay vì chiên ngập dầu. Có thể bổ sung thêm trứng, sữa hoặc các chế phẩm từ sữa nếu phù hợp để đa dạng nguồn dinh dưỡng.
Nếu được xây dựng hợp lý, chế độ ăn có cá và hạn chế thịt đỏ có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe. Tuy nhiên, không nhất thiết phải loại bỏ hoàn toàn thịt. Đối với đa số người khỏe mạnh, việc ăn đa dạng các nguồn protein như cá, thịt gia cầm, thịt nạc, trứng, sữa và đạm thực vật sẽ giúp bảo đảm đầy đủ dưỡng chất hơn.
Theo bác sĩ Lê Văn Vui, chuyên khoa Nội, Phòng khám đa khoa Hạnh Phúc (TP.HCM), vào mùa mưa, độ ẩm cao, thảm thực vật luôn ẩm ướt và nguồn thức ăn dồi dào tạo điều kiện thuận lợi để kiến ba khoang phát triển. Từ đó, bác sĩ chỉ ra các cách phân biệt tổn thương do kiến ba khoang và zona thần kinh như sau:
Dấu hiệu cảnh báo ban đầu: Vùng da sắp bị zona có thể hơi sưng đỏ nhẹ, phù nề, gồ cao hơn vùng xung quanh.
Thời điểm mắc bệnh: Không liên quan thời tiết, có thể xuất hiện bất kỳ lúc nào khi cơ thể suy yếu, tinh thần căng thẳng, stress.
Triệu chứng điển hình: Dạng mụn nước trên nền hồng ban mọc gần nhau, liên kết và dính chùm, mỗi cụm dọc theo đường đi của dây thần kinh cảm giác. Ngứa, đau và rát nhiều.
Di chứng sau bệnh: Có thể để lại sẹo, một số trường hợp xuất hiện đau thần kinh kéo dài sau zona.
Không có dấu hiệu báo trước, thường xuất hiện đột ngột với biểu hiện viêm da sau khi tiếp xúc dịch tiết của kiến ba khoang.
Thời điểm dễ mắc: Thường xuất hiện vào mùa mưa, ở nơi có nhiều ánh sáng.
Triệu chứng điển hình: Mảng đỏ kèm mụn nước hoặc mụn mủ nhỏ, tạo thành vệt hoặc đường dài gây bỏng rát, phù nhẹ, ít ngứa.
Di chứng sau bệnh: Thường nhẹ, để lại vệt sẫm màu trên da và có thể mờ dần theo thời gian.
Theo bác sĩ Vui, kiến ba khoang không cắn gây ra vết thương, mà là do độc tố pederin có trong dịch tiết của kiến ba khoang làm tổn thương da. Tuy nhiên, nếu nhận diện và xử lý đúng, đa số trường hợp không còn quá nguy hiểm. Bác sĩ hướng dẫn 2 bước xử lý như sau:
Bước 1: Xử lý vết thương tại chỗ: Rửa bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý để loại bỏ dịch tiết của kiến; hoặc kết hợp với dung dịch xà phòng nhẹ để hỗ trợ trung hòa độc tố của kiến trên da. Lưu ý, không được chà xát quá mạnh vì nguy cơ khiến độc tố lan rộng, gây tổn thương nhiều hơn.
Bước 2: Đến cơ sở y tế để được chăm sóc và điều trị.
“Ở những trường hợp nhẹ, nếu được chăm sóc và sát khuẩn đúng cách, tổn thương do kiến ba khoang thường sẽ tự hồi phục. Nếu vết thương phồng rộp nhiều, bác sĩ có thể chỉ định thuốc bôi giảm đau rát, kháng viêm, kháng khuẩn. Nếu nhiễm trùng lan rộng hoặc xuất hiện các dấu hiệu toàn thân, có thể cần nhập viện để được điều trị kịp thời”, bác sĩ Vui cho biết.
Trong mùa mưa, để phòng ngừa vết thương do kiến ba khoang, bác sĩ Vui đưa ra một số lời khuyên sau:
