Theo cơ quan điều tra, từ đầu năm 2026 đến nay, các nghi phạm đã tiêu thụ khoảng 3.600 con heo mắc dịch bệnh (tương đương gần 300 tấn).
Số thịt này được đưa vào các chợ đầu mối, chợ dân sinh và bán cho Công ty TNHH thực phẩm Cường Phát. Công ty này đã cung cấp thực phẩm cho một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.
Ngày 31-3, Hà Nội yêu cầu các trường rà soát, niêm yết công khai nguồn thực phẩm bếp ăn bán trú. Tuy nhiên vấn đề nhiều phụ huynh lo ngại là việc những con heo bệnh đã được tiêu thụ có thể gây ảnh hưởng như thế nào đối với con em mình.
Trao đổi với Tuổi Trẻ Online, bác sĩ Lê Văn Thiệu, khoa nhiễm khuẩn tổng hợp, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh tả heo châu Phi là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, do vi rút African Swine Fever Virus (ASFV) gây ra.
Bệnh này lây lan rất nhanh trong đàn heo, bất kể heo nuôi hay heo rừng, với tỉ lệ chết có thể lên tới 100%.
Mặc dù, dịch tả heo châu Phi chỉ lây nhiễm ở loài heo, không có khả năng lây sang người, tuy nhiên thực tế vẫn xảy ra tình trạng người dân mua phải thịt heo bệnh hoặc thịt heo chết không rõ nguồn gốc.
“Nếu không may ăn phải thịt heo nhiễm vi rút nhưng đã được nấu chín kỹ như luộc, xào, nướng thì không quá nguy hiểm. Đây là điểm khác biệt so với một số bệnh khác như lở mồm long móng ở gia súc hay cúm gia cầm H5N1”, bác sĩ Thiệu nêu rõ.
Theo bác sĩ Thiệu, điều đáng lo ngại là thịt heo chết hoặc thịt bệnh thường là môi trường thuận lợi cho nhiều loại vi sinh vật phát triển mạnh, trong đó có vi khuẩn như Salmonella, E.coli hay Listeria.
Khi ăn phải, người tiêu dùng có thể bị rối loạn tiêu hóa với các triệu chứng như tiêu chảy, nôn mửa, sốt cao. Những nhóm đối tượng dễ bị biến chứng nặng nhất là trẻ nhỏ, người già và phụ nữ mang thai.
Không chỉ vi khuẩn, một số loại ký sinh trùng như giun xoắn, sán dây cũng có thể xâm nhập vào cơ thể nếu thịt không được nấu chín hoàn toàn. Chúng có thể gây tổn thương ở cơ, mắt hoặc thậm chí tấn công hệ thần kinh trung ương.
Đặc biệt, thịt heo chết hoặc ôi thiu có thể sinh ra nhiều độc tố như histamine, endotoxin hay mycotoxin. Những độc tố này rất khó bị phá hủy hoàn toàn, kể cả khi nấu ở nhiệt độ 100 độ C.
“Khi ăn phải thịt chứa độc tố, người tiêu dùng có thể bị ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như nôn mửa dữ dội, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, người bệnh có thể bị sốc nhiễm độc, đe dọa tính mạng.
Nếu tiếp xúc lâu dài với lượng nhỏ độc tố, cơ thể cũng dễ bị tổn thương gan, thận, hệ miễn dịch và làm tăng nguy cơ ung thư. Điều đáng lo là những loại thịt chứa độc tố này thường không có dấu hiệu khác thường rõ rệt về màu sắc hay mùi vị, khiến người tiêu dùng dễ chủ quan”, bác sĩ Thiệu cho hay.
Bên cạnh đó, khi heo nhiễm tả châu Phi, sức đề kháng của chúng giảm đi rõ rệt, khiến đàn heo dễ mắc thêm các bệnh lây nhiễm nguy hiểm khác như bệnh tai xanh, cúm, thương hàn, liên cầu khuẩn lợn hay lở mồm long móng.
Trong đó, bệnh liên cầu khuẩn lợn rất dễ lây sang người qua các vết thương hở, vết trầy xước hoặc qua các món ăn tái sống, tiết canh.
Nếu nhiễm liên cầu khuẩn lợn, người bệnh có thể phải đối diện với nguy cơ nhiễm độc tiêu hóa, nhiễm trùng máu, viêm màng não, viêm não, suy đa tạng, phải lọc máu, thở máy, hồi sức tích cực với chi phí điều trị cao và nguy cơ di chứng nặng nề.
Theo ông Nguyễn Duy Thịnh – chuyên gia về công nghệ thực phẩm, nguyên giảng viên Viện Công nghệ sinh học và thực phẩm, Đại học Bách khoa Hà Nội – người tiêu dùng có thể nhận biết thịt heo bị bệnh qua một số đặc điểm như thịt heo bệnh thường có màu sắc tái nhợt hoặc bầm tím, bị chảy nước, có mùi hôi tanh.
Trên bề mặt da có thể xuất hiện các nốt xuất huyết nhỏ, thớ thịt nhão và không đàn hồi. Khi luộc, nước thịt đục, không có lớp váng mỡ, mùi không thơm.
Ngược lại, thịt heo ngon và an toàn thường có màu đỏ hồng hoặc đỏ sẫm, phần mỡ trắng, chắc, không chảy nước và không có mùi lạ. Khi chạm tay vào thịt khô ráo, có độ đàn hồi tốt và không để lại dấu vết. Khi nấu chín nước thịt trong, có lớp váng mỡ nổi rõ trên bề mặt và mùi thơm đặc trưng.
Tuy nhiên ông Thịnh cũng cho hay một số trường hợp thịt heo bệnh khó nhận biết được bằng mắt thường mà cần được kiểm dịch chặt chẽ.
“Trong quá trình chế biến, cần đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay sạch sẽ, sử dụng dao và thớt riêng cho thực phẩm sống và chín để tránh lây nhiễm chéo. Đặc biệt không nên ăn các món từ thịt heo sống hoặc tái như tiết canh, nem chua, gỏi thịt”, ông Thịnh khuyến cáo.
Theo bác sĩ Nguyễn Văn Phúc - khoa nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, lỗ tiểu thấp là dị tật bẩm sinh ở bé trai, xảy ra khi lỗ thoát nước tiểu không nằm ở đỉnh quy đầu như bình thường. Thay vào đó lỗ tiểu có thể mở ra ở vị trí thấp hơn, như rãnh quy đầu, thân dương vật, gốc dương vật hoặc gần bìu.
Trẻ mắc lỗ tiểu thấp thường không đau, không sốt, không quấy khóc bất thường nên dễ bị bỏ qua trong những tháng đầu đời. Nhiều gia đình chỉ phát hiện khi thấy trẻ tiểu lệch, tiểu chảy xuống dưới hay làm ướt quần, hoặc khi bác sĩ kiểm tra vùng sinh dục trong một lần khám sức khỏe.
Một số cha mẹ cho rằng lỗ tiểu thấp chỉ ảnh hưởng thẩm mỹ. Nhưng trên thực tế tùy mức độ, tình trạng này có thể tác động đến tiểu tiện, vệ sinh, tâm lý và chức năng sinh sản khi trẻ trưởng thành.
Ở thể nhẹ, lỗ tiểu nằm gần quy đầu, trẻ vẫn có thể đứng tiểu nhưng tia nước lệch. Ở thể trung bình hoặc nặng, lỗ tiểu nằm thấp hơn, dương vật có thể cong rõ, trẻ phải ngồi tiểu hoặc gặp khó khăn khi đi vệ sinh ở trường.
Khi lớn lên, trẻ có thể mặc cảm vì cơ quan sinh dục khác biệt, ngại thay đồ, né tránh sinh hoạt tập thể hoặc lo lắng về khả năng sinh sản sau này.
Một số trường hợp nặng còn đi kèm tinh hoàn ẩn, bìu bất thường hoặc bất thường phát triển giới tính, cần được đánh giá chuyên sâu.
Dấu hiệu thường gặp nhất là tia tiểu bất thường. Thay vì phun thẳng ra phía trước, tia nước tiểu có thể chảy xuống dưới, lệch sang một bên, bắn vào chân hoặc làm ướt quần áo.
Một số trẻ có dương vật cong xuống, đặc biệt dễ nhận thấy khi trẻ cương sinh lý. Trường hợp nặng, trẻ có thể phải ngồi tiểu thay vì đứng tiểu khi lớn hơn.
Ngoài ra, bao quy đầu của trẻ có thể có hình dạng bất thường. Phần da mặt trên quy đầu vẫn còn, trong khi mặt dưới thiếu da, tạo hình ảnh giống "mũ trùm". Dấu hiệu này dễ bị nhầm với dài bao quy đầu, hẹp bao quy đầu hoặc bao quy đầu phát triển không đều.
Theo bác sĩ Phúc, hẹp bao quy đầu và lỗ tiểu thấp là hai vấn đề khác nhau, nhưng nhiều cha mẹ nhầm lẫn.
Hẹp bao quy đầu liên quan đến tình trạng da quy đầu không tuột xuống được hoặc gây viêm, tiểu khó. Trong khi đó lỗ tiểu thấp là bất thường vị trí lỗ tiểu và cấu trúc niệu đạo.
Vì vậy trước khi thực hiện bất kỳ thủ thuật nào ở bao quy đầu, đặc biệt là cắt bao quy đầu, trẻ cần được bác sĩ chuyên khoa thăm khám kỹ.
"Với trẻ bị lỗ tiểu thấp, bao quy đầu không đơn thuần là phần da thừa. Trong nhiều trường hợp, đây có thể là nguồn mô quan trọng để bác sĩ sử dụng khi phẫu thuật tạo hình niệu đạo.
Phẫu thuật lỗ tiểu thấp thường cần tái tạo đường tiểu, đưa lỗ tiểu về vị trí gần bình thường, chỉnh cong dương vật nếu có và che phủ phần mô thiếu hụt. Bao quy đầu có thể được dùng để hỗ trợ quá trình tạo hình này.
Không phải mọi ca mổ đều bắt buộc sử dụng bao quy đầu. Tuy nhiên nếu trẻ đã cắt bao quy đầu từ trước, bác sĩ sẽ mất đi một nguồn mô thuận lợi. Điều này có thể khiến phẫu thuật phức tạp hơn, nhất là ở các trường hợp lỗ tiểu thấp mức độ trung bình hoặc nặng", bác sĩ Phúc khuyến cáo.
Đáng nói là ảnh hưởng này theo cách góp phần gây ra các thay đổi về chuyển hóa trong cả ngắn hạn lẫn dài hạn.
Não bộ của bạn không nhận được đủ năng lượng cần thiết
Não bộ hoạt động nhờ glucose, nếu thiếu glucose, một số người có thể bị mệt mỏi, khó tập trung, hoặc thậm chí đau đầu nếu nhịn ăn quá lâu,
Khi bạn bỏ bữa sáng, cơ thể có thể bắt đầu sản sinh ra ketone, chất này đốt cháy chất béo để làm nhiên liệu thay vì glucose. Nhưng ketone cũng có thể góp phần gây ra cảm giác mệt mỏi, uể oải đó.
Bạn có thể sẽ ăn nhiều hơn và tăng cân theo thời gian
Một số nghiên cứu cho thấy những người bỏ bữa sáng thường cảm thấy đói hơn trong suốt cả ngày. Với một số người, điều này có thể dẫn đến việc nạp nhiều calo hơn trong những bữa ăn còn lại, góp phần gây tăng cân về lâu dài. Tuy nhiên, không phải ai cũng có xu hướng ăn bù như vậy.
Bữa ăn đầu tiên sau một khoảng thời gian dài không nạp thức ăn thường gây ra sự gia tăng đột biến lượng đường trong máu và kích thích phản ứng insulin mạnh hơn; điều này cũng có thể làm gia tăng cảm giác đói và thèm ăn.
Rối loạn đồng hồ sinh học của cơ thể
Chúng ta thường nghĩ nhịp sinh học chỉ đóng vai trò kiểm soát giấc ngủ, nhưng thực tế chúng còn ảnh hưởng đến đường huyết. Mức đường huyết lúc đói thường cao nhất vào buổi sáng và giảm dần trong ngày, chạm mức thấp nhất vào khoảng giữa buổi chiều.
Quá trình trao đổi chất cũng diễn ra theo quy luật tương tự. Cơ thể thường nhạy cảm với insulin hơn vào đầu ngày, nghĩa là nó có khả năng xử lý glucose hiệu quả hơn. Việc bỏ bữa sáng có thể đi ngược lại cơ chế vận hành tự nhiên này của cơ thể.
Bữa sáng, hay bữa ăn đầu tiên trong ngày có thể là công cụ đắc lực giúp ổn định đường huyết và tăng cường sức khỏe chuyển hóa tổng thể.
Ngay cả khi áp dụng phương pháp nhịn ăn gián đoạn, việc sắp xếp khung giờ ăn uống sao cho phù hợp với nhịp sinh học tự nhiên sẽ giúp tối đa hóa lợi ích, đồng thời giảm thiểu áp lực lên cơ thể.
Cơ thể phải nỗ lực hơn để ổn định đường huyết
Khi bỏ bữa sáng, bạn kéo dài thời gian nhịn ăn từ đêm hôm trước và trì hoãn đợt giải phóng insulin đầu tiên trong ngày của cơ thể. Để ngăn lượng đường trong máu giảm xuống quá thấp, tuyến tụy sẽ tiết ra một loại hormone gọi là glucagon; hormone này ra tín hiệu cho gan giải phóng lượng glucose đang được dự trữ.
Khi mọi người thường xuyên bỏ bữa sáng, lượng đường trong máu thường vẫn duy trì ở mức bình thường, nhưng cơ thể phải nỗ lực hơn để duy trì trạng thái đó.
Việc nhịn ăn trong thời gian dài cũng làm tăng nồng độ các axit béo tự do (NEFA) lưu thông trong máu. Nồng độ NEFA cao kéo dài có thể góp phần gây ra tình trạng kháng insulin; điều này có nghĩa là các tế bào của bạn sẽ không còn phản ứng hiệu quả với insulin nữa, dẫn đến nguy cơ tiểu đường loại 2.
Mức đường huyết có thể tăng vọt hơn và muộn hơn
Một số nghiên cứu chỉ ra rằng việc bỏ bữa sáng có thể khiến mức đường huyết tăng cao hơn bình thường sau khi bạn ăn vào thời điểm muộn hơn trong ngày. Khi bạn ăn bữa trưa, cơ thể có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát glucose một cách hiệu quả.
Ngay cả khi chỉ bỏ bữa sáng một lần, những người khỏe mạnh vẫn có thể bị tăng đường huyết sau bữa trưa cao hơn từ 40% đến 50% so với khi họ có ăn sáng.
6 giờ sáng, các công viên nhộn nhịp những bước chân đi bộ, nhóm tập dưỡng sinh, khiêu vũ của người cao tuổi. Nhiều người trong số họ đã nghỉ hưu nhưng vẫn duy trì lối sống năng động để bảo vệ sức khỏe mỗi ngày.
Chiếc máy bay điều khiển từ xa phát ra tiếng vù vù, chao lượn một lúc rồi từ từ hạ cánh. Người điều khiển nó không phải một thanh niên như nhiều người nghĩ, mà là chú T.X.T (63 tuổi), trong bộ đồ thể thao, lưng áo đã thấm đẫm mồ hôi nhưng gương mặt vẫn rạng rỡ. Dù đã nghỉ hưu, ngày nào chú T. cũng ra công viên đi bộ, tập hít thở và theo đuổi sở thích điều khiển máy bay mô hình.
“Ngày xưa tôi khỏe lắm, ngày nào cũng tập thể dục rồi mới đi làm. Giờ lớn tuổi, cơ thể dễ mệt, mà càng mệt lại càng lười vận động. Tôi biết nếu cứ thụ động thì sức khỏe sẽ đi xuống nhanh hơn, nên vẫn cố duy trì việc tập luyện. Ra công viên không chỉ giúp cơ thể khỏe khoắn mà tinh thần cũng thoải mái hơn nhiều so với việc chỉ ở nhà dưỡng già”, chú T. chia sẻ.
Cách đó không xa, tiếng nhạc aerobic sôi động đang vang lên. Bà Thư (78 tuổi) và cô Thoa (60 tuổi) quen nhau qua những buổi tập tại công viên. Cả hai đều đã nghỉ hưu sau nhiều năm buôn bán, làm việc, nhưng thay vì dành phần lớn thời gian ở nhà, họ duy trì thói quen tập aerobic một giờ mỗi ngày, 6 ngày mỗi tuần.
“Về hưu rồi mà chỉ quanh quẩn trong nhà thì rất buồn. Có bạn bè, nhóm tập để gặp gỡ, trò chuyện thì mới có động lực đi tập đều đặn. Tôi tập thể dục từ năm 50 tuổi rồi, chứ có tuổi mà không vận động thì dễ bệnh lắm”, cô Thoa chia sẻ.
Với họ, điều nhận thấy rõ nhất sau nhiều năm gắn bó với thể dục không chỉ là cơ thể khỏe khoắn hơn, mà tinh thần cũng luôn phấn chấn. Bà Thư nói: “Tập xong thấy người nhẹ nhõm, vui vẻ, ngủ ngon lắm”.
Theo bác sĩ chuyên khoa 1 Nguyên Phi Yến, Khoa Tâm thể, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), duy trì vận động và giao lưu xã hội sau nghỉ hưu, lúc cao tuổi mang lại lợi ích rõ rệt cho cả não bộ lẫn thể chất. Nhiều nghiên cứu cho thấy hoạt động thể chất nhẹ đến trung bình có thể giảm nguy cơ sa sút trí tuệ từ 20 - 45%; chỉ cần 35 phút vận động mỗi tuần cũng giúp giảm tới 41% nguy cơ mắc bệnh. Trong khi đó, giao lưu xã hội giúp tăng khả năng dự trữ nhận thức, giảm căng thẳng, phòng ngừa trầm cảm và có thể trì hoãn khởi phát sa sút trí tuệ khoảng 5 năm.
“Sau khi nghỉ hưu, việc mất môi trường làm việc và vai trò xã hội thường làm tăng nguy cơ cô đơn, ảnh hưởng cả thể chất lẫn tinh thần. Trong khi đó, người có tinh thần lạc quan thường sống lâu hơn khoảng 11 - 15%, tương đương 4 - 5 năm, và có khả năng sống thọ trên 85 - 90 tuổi cao hơn. Với người bệnh mạn tính như tim mạch hay tiểu đường, tinh thần lạc quan giúp giảm biến chứng, cải thiện chất lượng cuộc sống và tăng tuổi thọ rõ rệt”, bác sĩ Yến nói thêm.
Từ đó, bác sĩ chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Diễm Hương, Khoa Y học cổ truyền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3 gợi ý thời khóa biểu sức khỏe cho người cao tuổi như sau:
Buổi sáng: Nên thức dậy từ từ, uống nước ấm, theo dõi huyết áp hoặc đường huyết nếu có chỉ định. Sau đó có thể đi bộ, tập dưỡng sinh, thái cực quyền hoặc các bài tập thăng bằng nhẹ nhàng. Sau bữa sáng, nên duy trì các hoạt động kích thích trí não và đứng dậy vận động vài phút sau mỗi khoảng thời gian ngồi.
Buổi trưa: Ăn vừa đủ, ưu tiên rau xanh, trái cây, thực phẩm dễ tiêu và nghỉ ngơi hợp lý.
Buổi chiều: Thích hợp để gặp gỡ bạn bè, tham gia câu lạc bộ, sinh hoạt cộng đồng hoặc các sở thích cá nhân.
Buổi tối: Nên ăn nhẹ, tránh ăn khuya, hạn chế rượu bia và các chất kích thích. Trước khi ngủ có thể tập thở, nghe nhạc thư giãn hoặc xoa bóp nhẹ để cải thiện giấc ngủ.
“Sau nghỉ hưu, người lớn tuổi vẫn cần duy trì vận động, giao tiếp xã hội, dinh dưỡng hợp lý, giấc ngủ ổn định và kiểm soát tốt bệnh nền. Đây là giai đoạn cần chăm sóc sức khỏe chủ động hơn, sống điều độ hơn và tiếp tục giữ kết nối với gia đình, cộng đồng”, bác sĩ Diễm Hương khuyên.
