Khi nhắc đến thực phẩm tốt cho tim mạch, cá hồi thường là lựa chọn quen thuộc. Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều loại cá phổ biến trong bữa cơm hằng ngày lại có giá trị dinh dưỡng không hề thua kém.
Cá là nguồn protein chất lượng cao, đồng thời cung cấp nhiều vitamin, khoáng chất và chất béo có lợi. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh, mỗi người nên ăn ít nhất hai khẩu phần cá mỗi tuần, trong đó có một khẩu phần là cá béo. Nhóm cá này giàu omega-3, có vai trò quan trọng với tim mạch, não bộ và điều hòa tâm trạng.
Cá hồi thường được xem là “chuẩn mực” của thực phẩm giàu omega-3. Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nhiều loại cá nhỏ như cá mòi, cá trích hay cá cơm hoàn toàn không kém cạnh về giá trị dinh dưỡng, thậm chí có lợi thế về độ an toàn và khả năng dễ tiếp cận trong bữa ăn hàng ngày.
Cá mòi
Dù có kích thước nhỏ, cá mòi lại chứa lượng dinh dưỡng đáng kể. Loài cá này nằm thấp trong chuỗi thức ăn nên tích lũy rất ít thủy ngân, trong khi lại giàu omega-3, vitamin D, B12, canxi và selen.
Một khẩu phần khoảng 85g cá mòi có thể cung cấp gần 2g omega-3, thuộc nhóm cao nhất trong các loại cá. Khi ăn cả xương mềm, cá mòi còn bổ sung thêm canxi, hỗ trợ sức khỏe xương và hệ miễn dịch.
Với đặc điểm ít nhiễm kim loại nặng, cá mòi cũng được xem là lựa chọn phù hợp cho phụ nữ mang thai và cho con bú.
Cá trích
Cá trích là loại cá béo quen thuộc, có hàm lượng omega-3 khoảng 1,5g trong mỗi khẩu phần 85g. Ngoài ra, loại cá này còn chứa lượng vitamin B12 rất cao, có thể đáp ứng hơn 400% nhu cầu hàng ngày.
Vitamin B12 đóng vai trò quan trọng với hệ thần kinh và quá trình sản xuất các chất dẫn truyền thần kinh như serotonin hay dopamine, ảnh hưởng trực tiếp đến tâm trạng.
Cá trích cũng cung cấp protein và axit amin cần thiết cho quá trình tạo hemoglobin, góp phần duy trì sức khỏe hồng cầu. So với nhiều loại cá lớn, cá trích có mức thủy ngân thấp hơn, phù hợp để sử dụng thường xuyên.
Cá thu
Cá thu là nguồn cung cấp omega-3, protein và selen dồi dào, hỗ trợ hệ miễn dịch và chức năng tuyến giáp.
Một số loài cá thu như cá thu Đại Tây Dương hoặc cá thu Atka (Alaska) được đánh giá cao nhờ hàm lượng omega-3 chống viêm và ít thủy ngân. Tuy nhiên, không phải loại cá thu nào cũng an toàn.
Một số loại như cá thu vua có thể chứa hàm lượng thủy ngân cao, vì vậy người tiêu dùng cần lưu ý lựa chọn nguồn cá phù hợp và hạn chế sử dụng thường xuyên.
Cá cơm
Cá cơm là thực phẩm quen thuộc trong bữa ăn của nhiều gia đình Việt. Loại cá nhỏ này không chỉ giàu omega-3 mà còn cung cấp lượng canxi đáng kể, khoảng 15% nhu cầu hàng ngày trong mỗi khẩu phần 85g.
Ngoài ra, cá cơm còn chứa nhiều sắt, hỗ trợ quá trình vận chuyển oxy, sản xuất năng lượng và duy trì hoạt động của hệ thần kinh.
Nhờ kích thước nhỏ và vòng đời ngắn, cá cơm ít tích lũy thủy ngân, phù hợp để sử dụng thường xuyên trong các món ăn hàng ngày.
Đây là một phần kế hoạch khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân giai đoạn 2026 - 2030, do UBND tỉnh Tây Ninh vừa ban hành. Mục tiêu là bảo đảm 100% người dân trong tỉnh được khám ít nhất một lần mỗi năm, theo đối tượng và lộ trình ưu tiên.
Riêng năm 2026, tỉnh ưu tiên hơn 2,1 triệu người. Nhóm đông nhất là hơn 920.000 người cao tuổi, người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo và cận nghèo, người có công, người dân tộc thiểu số và người sống ở vùng khó khăn, đặc biệt khó khăn.
Tiếp đến là hơn 570.000 trẻ em mầm non và học sinh phổ thông, cùng hơn 630.000 lao động trong các cơ quan thuộc hệ thống chính trị.
Còn lại là hơn 3.000 dân quân thường trực chưa được bố trí kinh phí khám sức khỏe theo ngành, và hơn 1.000 người khác tùy khả năng cân đối ngân sách cùng các nguồn vốn hợp pháp khác.
Tất cả những người sau khi được khám sức khỏe hoặc khám sàng lọc đều được lập hồ sơ theo dõi và cập nhật vào hồ sơ sức khỏe điện tử để quản lý sức khỏe theo vòng đời.
Việc khám sức khỏe định kỳ với những người này sẽ được duy trì hằng năm đến năm 2030.
Tại buổi lễ, nhiều bệnh viện đa khoa tư nhân trên địa bàn đã cùng hưởng ứng với ngành y tế thực hiện chiến dịch 90 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân.
Ông Lê Văn Hẳn - Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh - cho biết chiến dịch 90 ngày đêm này nhằm tuyên truyền, vận động để mỗi người dân hiểu rõ ý nghĩa, quyền lợi, trách nhiệm và tích cực tham gia khám sức khỏe, từ đó chủ động đăng ký, tham gia khám theo hướng dẫn của địa phương và ngành y tế. Đồng thời huy động mọi nguồn lực của xã hội chung tay trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân.
Tình trạng dư thừa mỡ bụng có thể dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh về tim mạch và tiểu đường tuýp 2. Một chế độ ăn uống cân bằng, bao gồm các loại thực phẩm giàu chất xơ, vitamin và khoáng chất, có thể giúp bạn kiểm soát cân nặng.
Bên cạnh đó, việc hạn chế các loại thực phẩm và đồ uống chứa nhiều calo, chất béo, natri và đường cũng rất quan trọng. Trong bài đăng trên Health.com, những cách giảm mỡ bụng sau đây được giới thiệu:
Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc thực vật
Thực phẩm có nguồn gốc thực vật như rau củ, trái cây, ngũ cốc nguyên hạt mang lại nhiều lợi ích cho sức khoẻ, đặc biệt là khi bạn có mong muốn giảm mỡ bụng.
Những loại thực phẩm này giàu chất chống oxy hoá polyphenol, giúp bảo vệ tế bào khỏi sự phá hủy của các gốc tự do, từ đó giúp ngăn ngừa nguy cơ mắc nhiều bệnh lý mãn tính như tiểu đường, tim mạch và ung thư.
Lựa chọn các loại chất béo lành mạnh
Chất béo cung cấp cho cơ thể nhiều năng lượng hơn so với protein và carbohydrate. Việc tiêu thụ quá nhiều bất kỳ loại chất béo nào cũng làm tăng lượng calo nạp vào cơ thể, có thể dẫn đến tăng cân bởi cơ thể tích trữ lượng calo dư thừa dưới dạng mỡ. Vì vậy, bạn nên tiêu thụ các loại chất béo lành mạnh ở mức độ vừa phải.
Bạn nên thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa. Chất béo không bão hòa giúp giảm lượng cholesterol xấu LDL, tăng cholesterol tốt HDL, hỗ trợ hệ tim mạch và ổn định đường huyết. Chất này chủ yếu có nguồn gốc từ thực vật và các loại cá béo.
Hạn chế đồ uống có cồn
Đồ uống có cồn gây tăng cân chủ yếu do chứa lượng lớn calo rỗng và không mang lại giá trị dinh dưỡng như vitamin và khoáng chất. Khi sử dụng đồ uống có cồn, cơ thể phải tập trung chuyển hóa cồn.
Quá trình này vô tình làm chậm việc đốt cháy chất béo và carbohydrate từ các nguồn thức ăn khác, đẩy nhanh việc tích mỡ, đặc biệt là vùng bụng. Ngoài ra, đồ uống có cồn cũng kích thích cảm giác thèm ăn.
Tập thể dục thường xuyên
Người trưởng thành nên tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần. Bạn có thể kết hợp các bài tập thể lực bên cạnh các bài tập cardio. Việc tập thể lực giúp tăng khối lượng cơ bắp, từ đó hỗ trợ đốt cháy nhiều calo hơn. Tập thể lực cũng có thể giúp giảm khối lượng mỡ cơ thể, tỷ lệ mỡ cơ thể và lượng mỡ nội tạng.
Các bài tập ngắt quãng cường độ cao giúp giảm đáng kể tổng lượng mỡ vùng bụng và mỡ nội tạng. Bạn cũng có thể kết hợp các bài tập cường độ thấp để giảm mỡ bụng. Các bài tập cường độ thấp sẽ đốt cháy mỡ để tạo năng lượng sau khi cơ thể đã tiêu thụ hết lượng carbohydrate dự trữ.
Ngủ đủ giấc
Thiếu ngủ có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khoẻ tổng thể của bạn. Thiếu ngủ gây rối loạn hormone điều khiển cảm giác đói (ghrelin) và no (leptin), khiến bạn thường xuyên thèm đồ ngọt, thức ăn nhanh.
Nhu cầu về giấc ngủ của mỗi người là khác nhau, nhưng nhìn chung, người trưởng thành cần ngủ ít nhất bảy tiếng mỗi đêm. Chất lượng giấc ngủ cũng là yếu tố quan trọng. Việc duy trì thói quen hàng ngày đều đặn và tạo ra môi trường thư giãn có thể giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ của bạn.
Kiểm soát căng thẳng
Nồng độ hormone căng thẳng cortisol cao có thể dẫn đến việc tích tụ nhiều mỡ bụng hơn. Căng thẳng ở mức độ cao cũng có thể khiến bạn thèm các loại thực phẩm chứa nhiều chất béo, đường hoặc calo, từ đó dẫn dến tăng cân nhanh hơn.
Các hoạt động giúp giải toả căng thẳng có thể bao gồm:
Bác sĩ chuyên khoa 2 Dương Duy Trang, Phó Giám đốc Y khoa, kiêm Trưởng khoa Nội Tim mạch - Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Gia An 115, cho biết nhiều thói quen trong sinh hoạt hằng ngày tưởng chừng vô hại nhưng nếu kéo dài sẽ thúc đẩy xơ vữa động mạch và tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim.
Theo bác sĩ Đào Quang Hoàng, Khoa Nội tim mạch - Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, bệnh viện từng ghi nhận nhiều ca nhồi máu cơ tim ở người trẻ, như bệnh nhân nam N.T.K (36 tuổi, chủ một doanh nghiệp gia đình) vẻ ngoài khỏe mạnh, không béo phì. Để chạy kịp các dự án cuối năm, anh có thói quen làm việc đến 2 - 3 giờ sáng, hút một bao thuốc mỗi đêm và uống nước tăng lực liên tục để giữ tỉnh táo.
Một buổi sáng cuối tuần, anh K. ôm ngực trái, mặt tái nhợt và vã mồ hôi khi đang ăn sáng. Nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện đa khoa Thủ Đức, anh được chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp ST chênh lên (dạng nguy hiểm nhất) do động mạch vành bên phải tắc hoàn toàn bởi cục máu đông lớn; bệnh nhân sau đó đã được can thiệp đặt stent kịp thời.
Hay một trường hợp khác ở bệnh nhân nữ L.T.A.V (45 tuổi, thợ làm móng) ít vận động, hay ăn vặt và không tập thể dục. Vài ngày trước khi nhập viện, chị V. hay bị những cơn tức ngực nhẹ, hụt hơi khi leo cầu thang nhưng lại nghĩ do mình “ngồi nhiều nên mệt mỏi cơ bắp” và cố gắng xoa dầu gió.
Đến ngày thứ 4, cơn đau lan dọc từ ngực lên đến hàm dưới khiến chị không thở được, tri giác lơ mơ. Khi vào viện, một nhánh mạch vành phải nuôi tim của chị đã tắc, may mắn ca tái thông cấp cứu đã thành công và bệnh nhân qua cơn nguy kịch.
Bác sĩ Duy Trang cho biết thêm, Bệnh viện Gia An 115 từng tiếp nhận bệnh nhân nam trung niên T.K. (có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, sinh hoạt thất thường và không khám sức khỏe định kỳ) nhập viện với dấu hiệu đau ngực kéo dài nhiều giờ. Can thiệp mạch vành ghi nhận tổn thương nhiều vị trí dù trước đó hầu như không có triệu chứng cảnh báo.
Từ đó, theo bác sĩ Duy Trang, những yếu tố thường bị bỏ sót nhưng lại âm thầm làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim gồm:
Rối loạn lipid máu (đặc biệt LDL-cholesterol tăng cao không triệu chứng), tăng huyết áp giai đoạn sớm, tiền tiểu đường hoặc tiểu đường chưa chẩn đoán. Những tình trạng này có thể tồn tại nhiều năm mà người bệnh không hay biết.
Lối sống thiếu lành mạnh như hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thức khuya, thiếu ngủ, ít vận động, chế độ ăn nhiều chất béo bão hòa và đường… đều góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch ngay cả ở người trẻ.
Tiền sử gia đình mắc bệnh tim mạch sớm hoặc béo phì (đặc biệt là béo bụng) cũng làm tăng nguy cơ nhưng thường bị xem nhẹ.
Bác sĩ Hoàng cho biết thêm, nhiều người lạm dụng trà sữa, cà phê thật nhiều sữa đặc, bánh ngọt để tỉnh táo. Lượng đường khổng lồ nạp vào, kết hợp với việc ngồi một chỗ kéo dài không tiêu hao năng lượng sẽ nhanh chóng chuyển hóa thành mỡ nội tạng. Sự kết hợp này gây ra tình trạng kháng insulin (tiền tiểu đường) và rối loạn mỡ máu âm thầm, từ từ dẫn đến xơ vữa động mạch.
“Điều đáng lưu ý là mảng xơ vữa động mạch có thể hình thành và tiến triển âm thầm, đến một lúc nào đó bị nứt vỡ, hình thành cục máu đông và gây tắc mạch đột ngột, dẫn đến nhồi máu cơ tim”, bác sĩ Duy Trang nhấn mạnh.
