Cuộc sống của người phụ nữ này từng bị đảo lộn hoàn toàn bởi những tiếng nói bí ẩn luôn vang lên trong đầu. Theo hồ sơ bệnh án, bệnh khởi phát cách đây khoảng 5 năm, vào thời điểm bệnh nhân chịu áp lực công việc lớn. Tình trạng căng thẳng kéo dài khiến chị mất ngủ liên tục và giảm khả năng tập trung.
Ban đầu, gia đình nghi ngờ yếu tố tâm linh nên đưa chị đi làm lễ tại chùa. Chỉ khi các biểu hiện trở nên nghiêm trọng, người bệnh mới được đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám và điều trị.
Dù từng điều trị tại bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh, bệnh tình của bệnh nhân không ổn định do tự ý bỏ thuốc. Các triệu chứng của bệnh nhân tái phát nhiều lần với mức độ nặng dần.
Trong đợt bệnh gần nhất, bên cạnh ảo thanh bình phẩm, bệnh nhân xuất hiện hoang tưởng bị hại. Bệnh nhân tin rằng có người đang sử dụng sóng điện từ để kết nối và tìm cách hại mình, dẫn đến trạng thái lo lắng, sợ hãi và đi lại lộn xộn.
Khi nhập viện, kết quả đánh giá bằng thang điểm PANSS cho thấy cả triệu chứng dương tính và âm tính đều ở mức cao. Sau khi thăm khám lâm sàng và loại trừ các tổn thương thực thể bằng điện não đồ và lưu huyết não, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc tâm thần phân liệt thể paranoid.
Phác đồ điều trị được xây dựng gồm thuốc chống loạn thần kết hợp với kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại.
Tác động trực tiếp vào hoạt động bất thường của não
Theo ThS.BSNT Nguyễn Thị Hoa, Phó trưởng Phòng Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ảo thanh là triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân tâm thần phân liệt, chiếm khoảng 60-80% trường hợp.
Phương pháp kích thích từ xuyên sọ hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ. Từ trường được tạo ra bên ngoài hộp sọ có thể xuyên vào não và sinh ra các dòng điện nhỏ, từ đó làm thay đổi hoạt động của tế bào thần kinh.
Ở bệnh nhân tâm thần phân liệt có ảo thanh, nhiều nghiên cứu cho thấy vùng xử lý ngôn ngữ tại thùy thái dương hoạt động quá mức. Não bộ khi đó có thể tạo ra cảm giác như đang nghe âm thanh thật dù không có kích thích từ bên ngoài.
Việc sử dụng kích thích từ tần số thấp vào khu vực này giúp làm giảm hoạt động bất thường, từ đó giảm cường độ và tần suất ảo thanh.
Không chỉ tác động tại một vị trí riêng lẻ, phương pháp còn ảnh hưởng đến mạng lưới thần kinh liên quan đến ngôn ngữ và kiểm soát nhận thức. Khi các kết nối này được điều chỉnh, người bệnh dần nhận diện đúng bản chất của trải nghiệm ảo giác.
Ngoài ra, phương pháp còn góp phần điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh như dopamin, glutamate và GABA, vốn liên quan chặt chẽ đến cơ chế bệnh sinh.
Với trường hợp này, ngoài việc điều chỉnh thuốc, các bác sĩ chỉ định thêm phương pháp kích thích từ xuyên sọ lặp lại. Phương pháp này tác động vào các vùng não liên quan đến xử lý ngôn ngữ và âm thanh nhằm cải thiện triệu chứng.
Sau điều trị, tình trạng ảo thanh giảm rõ rệt, cảm xúc và hành vi ổn định, giấc ngủ và ăn uống được cải thiện. Người bệnh được xuất viện, tiếp tục theo dõi ngoại trú và tái khám định kỳ. Hiện tại, chị đã quay lại sinh hoạt và làm việc bình thường.
Quá trình hồi phục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Từ ngày thứ 4, các triệu chứng hoang tưởng và ảo thanh bắt đầu giảm. Đến ngày thứ 14, bệnh nhân không còn ảo thanh, trạng thái tâm lý ổn định, ăn ngủ tốt.
Sau khi xuất viện, người bệnh tiếp tục được chỉ định điều trị duy trì và tái khám định kỳ nhằm giữ ổn định sức khỏe tâm thần và sớm trở lại cuộc sống thường ngày.
Tăng hiệu quả điều trị khi phối hợp với thuốc
Các chuyên gia cho biết kích thích từ xuyên sọ không thay thế thuốc mà đóng vai trò hỗ trợ. Khi kết hợp với thuốc chống loạn thần, hiệu quả kiểm soát triệu chứng có thể được cải thiện rõ rệt, đặc biệt ở những bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị đơn thuần.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết điểm quan trọng của phương pháp là xây dựng phác đồ cá thể hóa, tập trung trực tiếp vào triệu chứng nổi bật của từng bệnh nhân.
Theo chuyên gia, từ trường cường độ cao nhưng an toàn có thể xuyên qua hộp sọ và tạo ra các dòng điện nhỏ trong não, giúp điều chỉnh hoạt động tại các vùng liên quan đến xử lý âm thanh và ngôn ngữ. Nhờ đó, các rối loạn chức năng được cải thiện, góp phần giảm triệu chứng.
Phương pháp hiện được ứng dụng trong nhiều bệnh lý như trầm cảm kháng trị, rối loạn lo âu, ám ảnh cưỡng bức, đau mạn tính và hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ.
Tuy nhiên, việc chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng. Những người có tiền sử động kinh hoặc có thiết bị kim loại trong sọ não cần được cân nhắc cẩn thận trước khi áp dụng.
Loại gia vị đầu tiên cần nhắc đến là muối. Thành phần chủ yếu của muối là natri clorua. Đây là khoáng chất khá ổn định khi nấu nên nêm trước hay sau thường không làm thay đổi giá trị dinh dưỡng của món ăn, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Tuy nhiên, nêm muối quá sớm ở các món hầm, kho hoặc canh nấu lâu có thể khiến món ăn trở nên mặn hơn khi nước bay hơi dần. Điều này khiến nhiều người phải thêm nước vào món ăn hoặc vô tình nạp nhiều muối hơn mức cần thiết.
Đường khá ổn định ở nhiệt độ nấu ăn thông thường. Do đó, cho đường trước hay sau thường không làm mất giá trị dinh dưỡng đáng kể. Khi đường được thêm sớm trong các món kho, nướng hoặc làm bánh, nó có thể tham gia phản ứng caramel hóa khi gặp nhiệt cao, giúp tạo màu nâu, mùi thơm và hương vị đặc trưng. Ví dụ như thịt kho, nước màu hoặc bánh nướng.
Tương tự, bột ngọt khá ổn định ở nhiệt độ nấu ăn thông thường. Do đó, nêm trước hay sau thường không tạo khác biệt lớn về mặt dinh dưỡng.
Các loại rau thơm như húng quế, ngò rí, thì là hoặc bạc hà chứa vitamin C, folate và nhiều hợp chất chống ô xy hóa tự nhiên. Tuy nhiên, đây cũng là nhóm dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ cao.
Vitamin C là vitamin tan trong nước và khá nhạy cảm với nhiệt. Nếu nấu lâu có thể làm giảm đáng kể lượng vitamin C trong rau củ. Ngoài ra, tinh dầu tạo mùi trong rau thơm cũng rất dễ bay hơi. Nếu cho rau thơm vào quá sớm và nấu trong thời gian dài, món ăn có thể mất đi mùi thơm đặc trưng. Vì vậy, rau thơm tươi thường nên được cho vào ở giai đoạn cuối hoặc rắc lên sau khi món ăn hoàn tất.
Bên cạnh đó, không phải loại gia vị nào cũng dễ mất chất khi gặp nhiệt. Các loại gia vị khô như nghệ, quế, tiêu, gừng nếu nấu với nhiệt vừa phải có thể giúp giải phóng nhiều hoạt chất có lợi.
Nghệ chứa curcumin, gừng chứa hợp chất gingerol, quế chứa cinnamaldehyde, trong khi tiêu đen có piperine. Những hoạt chất này tương đối ổn định khi được nấu ở nhiệt độ vừa phải.
Trong nhiều món ăn, việc cho các loại gia vị khô vào sớm giúp chúng hòa tan tốt hơn trong dầu hoặc nước, từ đó lan tỏa hương vị đều hơn. Ví dụ, curcumin trong nghệ có thể hấp thu tốt hơn khi đi cùng chất béo, còn piperine trong tiêu đen có thể hỗ trợ tăng khả năng hấp thu curcumin, theo Healthline.
Quan niệm "sex để làm hòa" hay dùng tình dục để giải tỏa căng thẳng là điều khá phổ biến. Tuy nhiên, việc quan hệ tình dục khi đang trong trạng thái tức giận để lại nhiều hệ lụy.
Trạng thái kích động này dễ chuyển hóa thành các hành vi thô bạo, mất kiểm soát khiến bạn hoặc đối phương có thể gây tổn thương thể xác cho nhau. Sự tức giận làm mờ đi khả năng nhận thức và sự nhạy cảm thông thường, dẫn đến việc phớt lờ cảm xúc của đối phương, biến cuộc yêu thành nơi trút giận ích kỷ.
Quan hệ tình dục khi tức giận có thể gây tổn thương tâm lý kéo dài, thậm chí gây suy giảm ham muốn. Nếu lặp đi lặp lại nhiều lần sẽ dẫn đến chán nản, stress, sợ quan hệ ở nữ giới, còn đàn ông bị xuất tinh sớm, rối loạn dương. Các cặp đôi dễ bỏ qua những biện pháp tình dục an toàn như sử dụng bao cao su dẫn đến mang thai ngoài ý muốn hay các bệnh lây qua đường tình dục.
Một mối quan hệ lành mạnh cần sự giao tiếp bằng ngôn từ để giải quyết mâu thuẫn. Dùng sex để "lấp liếm" cơn giận càng khiến tình cảm rạn nứt.
Các cặp đôi hãy cho nhau không gian riêng từ 15–30 phút để bình tĩnh lại, tránh gây tổn thương cho đối phương. Không quan hệ khi đang tức giận. Trường hợp liên tục ám ảnh, sợ quan hệ, cần đi khám tâm lý, tránh stress kéo dài ảnh hưởng đến chất lượng sống.
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 90 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, trong đó siết chặt nhiều hành vi liên quan đến sử dụng, kinh doanh và quảng cáo rượu, bia.
Theo quy định tại điều 30, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi uống rượu, bia sẽ bị cảnh cáo. Với các hành vi phổ biến hơn, như uống rượu, bia tại địa điểm cấm hoặc xúi giục, kích động, lôi kéo người khác uống rượu, bia, mức phạt tiền từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng.
Trường hợp như uống rượu, bia trong giờ làm việc, học tập hoặc ép buộc người khác uống, mức phạt tăng lên từ 1 triệu đến 3 triệu đồng.
Bên cạnh đó, các hành vi liên quan đến bán và cung cấp rượu, bia cũng bị xử lý nghiêm. Cụ thể, việc bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi hoặc không niêm yết thông báo cấm bán cho đối tượng này có thể bị phạt từ 1 triệu đến 3 triệu đồng.
Các cơ sở bán rượu, bia tại địa điểm bị cấm hoặc mở điểm bán trong phạm vi 100m quanh trường học, cơ sở y tế có thể bị phạt từ 5 triệu đến 10 triệu đồng.
Trường hợp bán rượu, bia qua thương mại điện tử nhưng không có biện pháp kiểm soát độ tuổi người mua, mức phạt có thể lên tới 20 triệu đồng, kèm theo nguy cơ bị tước giấy phép kinh doanh từ 1 - 3 tháng.
Nghị định cũng quy định mức xử phạt nặng đối với các hành vi khuyến mại và quảng cáo rượu, bia sai quy định. Cụ thể, khuyến mại rượu, bia cho người dưới 18 tuổi hoặc sử dụng rượu có độ cồn từ 15 độ trở lên để khuyến mại sẽ bị phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.
Trong lĩnh vực quảng cáo, việc sử dụng hình ảnh, thông tin khuyến khích uống rượu, bia; hướng đến trẻ em, học sinh, phụ nữ mang thai; hoặc quảng cáo trong khung giờ nhạy cảm (từ 18h đến 21h) có thể bị phạt đến 30 triệu đồng.
Quảng cáo rượu, bia trong các chương trình văn hóa, thể thao hoặc trên phương tiện quảng cáo ngoài trời trái quy định có thể bị phạt tới 40 triệu đồng, đồng thời buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
Ngoài ra, trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, tổ chức và cơ sở kinh doanh cũng được quy định rõ.
Người quản lý nếu không triển khai các biện pháp phòng, chống tác hại của rượu, bia hoặc không kiểm soát việc uống rượu trong giờ làm việc có thể bị phạt từ 3 triệu đến 10 triệu đồng.
Các cơ sở kinh doanh rượu, bia nếu sử dụng lao động chưa đủ 18 tuổi hoặc cung cấp thông tin sai lệch về sản phẩm cũng đối mặt mức phạt lên đến 15 triệu đồng.
Nghị định cũng nêu rõ trách nhiệm của gia đình và công tác truyền thông. Hành vi không giáo dục, nhắc nhở người chưa đủ 18 tuổi không sử dụng rượu, bia có thể bị phạt đến 1 triệu đồng; cung cấp thông tin sai sự thật về tác hại của rượu, bia bị phạt đến 15 triệu đồng.
Ngoài ra, mọi hình thức tài trợ bằng sản phẩm rượu, bia đều bị cấm, với mức phạt từ 20 triệu đến 30 triệu đồng.
Theo nghị định, nhiều cơ quan liên quan như quản lý thị trường, cơ quan công an, hải quan,... các cấp quản lý nhà nước theo chuyên ngành có thẩm quyền lập biên bản vi phạm, xử phạt hành chính và áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả theo phạm vi quản lý, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn.
Nghị định 90 sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15-5. Các quy định mới được kỳ vọng góp phần hạn chế tình trạng lạm dụng rượu, bia và giảm thiểu các hệ lụy đối với sức khỏe cộng đồng.
