Cuộc sống của người phụ nữ này từng bị đảo lộn hoàn toàn bởi những tiếng nói bí ẩn luôn vang lên trong đầu. Theo hồ sơ bệnh án, bệnh khởi phát cách đây khoảng 5 năm, vào thời điểm bệnh nhân chịu áp lực công việc lớn. Tình trạng căng thẳng kéo dài khiến chị mất ngủ liên tục và giảm khả năng tập trung.
Ban đầu, gia đình nghi ngờ yếu tố tâm linh nên đưa chị đi làm lễ tại chùa. Chỉ khi các biểu hiện trở nên nghiêm trọng, người bệnh mới được đưa đến cơ sở y tế chuyên khoa để thăm khám và điều trị.
Dù từng điều trị tại bệnh viện tâm thần tuyến tỉnh, bệnh tình của bệnh nhân không ổn định do tự ý bỏ thuốc. Các triệu chứng của bệnh nhân tái phát nhiều lần với mức độ nặng dần.
Trong đợt bệnh gần nhất, bên cạnh ảo thanh bình phẩm, bệnh nhân xuất hiện hoang tưởng bị hại. Bệnh nhân tin rằng có người đang sử dụng sóng điện từ để kết nối và tìm cách hại mình, dẫn đến trạng thái lo lắng, sợ hãi và đi lại lộn xộn.
Khi nhập viện, kết quả đánh giá bằng thang điểm PANSS cho thấy cả triệu chứng dương tính và âm tính đều ở mức cao. Sau khi thăm khám lâm sàng và loại trừ các tổn thương thực thể bằng điện não đồ và lưu huyết não, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc tâm thần phân liệt thể paranoid.
Phác đồ điều trị được xây dựng gồm thuốc chống loạn thần kết hợp với kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại.
Tác động trực tiếp vào hoạt động bất thường của não
Theo ThS.BSNT Nguyễn Thị Hoa, Phó trưởng Phòng Tâm lý lâm sàng, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ảo thanh là triệu chứng thường gặp ở bệnh nhân tâm thần phân liệt, chiếm khoảng 60-80% trường hợp.
Phương pháp kích thích từ xuyên sọ hoạt động dựa trên nguyên lý cảm ứng điện từ. Từ trường được tạo ra bên ngoài hộp sọ có thể xuyên vào não và sinh ra các dòng điện nhỏ, từ đó làm thay đổi hoạt động của tế bào thần kinh.
Ở bệnh nhân tâm thần phân liệt có ảo thanh, nhiều nghiên cứu cho thấy vùng xử lý ngôn ngữ tại thùy thái dương hoạt động quá mức. Não bộ khi đó có thể tạo ra cảm giác như đang nghe âm thanh thật dù không có kích thích từ bên ngoài.
Việc sử dụng kích thích từ tần số thấp vào khu vực này giúp làm giảm hoạt động bất thường, từ đó giảm cường độ và tần suất ảo thanh.
Không chỉ tác động tại một vị trí riêng lẻ, phương pháp còn ảnh hưởng đến mạng lưới thần kinh liên quan đến ngôn ngữ và kiểm soát nhận thức. Khi các kết nối này được điều chỉnh, người bệnh dần nhận diện đúng bản chất của trải nghiệm ảo giác.
Ngoài ra, phương pháp còn góp phần điều hòa các chất dẫn truyền thần kinh như dopamin, glutamate và GABA, vốn liên quan chặt chẽ đến cơ chế bệnh sinh.
Với trường hợp này, ngoài việc điều chỉnh thuốc, các bác sĩ chỉ định thêm phương pháp kích thích từ xuyên sọ lặp lại. Phương pháp này tác động vào các vùng não liên quan đến xử lý ngôn ngữ và âm thanh nhằm cải thiện triệu chứng.
Sau điều trị, tình trạng ảo thanh giảm rõ rệt, cảm xúc và hành vi ổn định, giấc ngủ và ăn uống được cải thiện. Người bệnh được xuất viện, tiếp tục theo dõi ngoại trú và tái khám định kỳ. Hiện tại, chị đã quay lại sinh hoạt và làm việc bình thường.
Quá trình hồi phục ghi nhận nhiều tín hiệu tích cực. Từ ngày thứ 4, các triệu chứng hoang tưởng và ảo thanh bắt đầu giảm. Đến ngày thứ 14, bệnh nhân không còn ảo thanh, trạng thái tâm lý ổn định, ăn ngủ tốt.
Sau khi xuất viện, người bệnh tiếp tục được chỉ định điều trị duy trì và tái khám định kỳ nhằm giữ ổn định sức khỏe tâm thần và sớm trở lại cuộc sống thường ngày.
Tăng hiệu quả điều trị khi phối hợp với thuốc
Các chuyên gia cho biết kích thích từ xuyên sọ không thay thế thuốc mà đóng vai trò hỗ trợ. Khi kết hợp với thuốc chống loạn thần, hiệu quả kiểm soát triệu chứng có thể được cải thiện rõ rệt, đặc biệt ở những bệnh nhân đáp ứng kém với điều trị đơn thuần.
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cho biết điểm quan trọng của phương pháp là xây dựng phác đồ cá thể hóa, tập trung trực tiếp vào triệu chứng nổi bật của từng bệnh nhân.
Theo chuyên gia, từ trường cường độ cao nhưng an toàn có thể xuyên qua hộp sọ và tạo ra các dòng điện nhỏ trong não, giúp điều chỉnh hoạt động tại các vùng liên quan đến xử lý âm thanh và ngôn ngữ. Nhờ đó, các rối loạn chức năng được cải thiện, góp phần giảm triệu chứng.
Phương pháp hiện được ứng dụng trong nhiều bệnh lý như trầm cảm kháng trị, rối loạn lo âu, ám ảnh cưỡng bức, đau mạn tính và hỗ trợ phục hồi sau đột quỵ.
Tuy nhiên, việc chỉ định cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng. Những người có tiền sử động kinh hoặc có thiết bị kim loại trong sọ não cần được cân nhắc cẩn thận trước khi áp dụng.
Tiến sĩ Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho biết xoài có giá trị dinh dưỡng cao, song là sai lầm nếu ăn 3-4 quả một lúc vì nghĩ "trái cây tự nhiên thì ăn bao nhiêu cũng tốt".
Xoài chín cung cấp vitamin C, beta-caroten (tiền vitamin A), chất xơ và các chất chống oxy hóa. Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA), trong 100 g thịt xoài chín chứa khoảng 60 kcal, 15g carbohydrate, trong đó đường chiếm khoảng 13,7 g trong khi chỉ có 1,6 g chất xơ.
Xoài chín có chỉ số đường huyết ở mức trung bình (GI từ 51-56). Một quả xoài cỡ lớn, nặng khoảng 300-400 g bỏ hạt có thể chứa 45-60 g carbohydrate. Xoài chín lại mềm, ngọt và mọng nước nên rất dễ nuốt, khiến não bộ dễ bỏ qua tín hiệu no của hormone leptin dẫn đến bạn ăn quá mức kiểm soát (overeating).
"Do đó, ăn liên tục 3-4 quả, lượng carbohydrate tương đương với ăn 2-3 bát cơm trắng khiến cơ thể quá tải đường", tiến sĩ nói.
Người trẻ tuổi, thường xuyên vận động, cơ thể có thể tiêu thụ nhanh chóng lượng đường này. Người ít vận động, người thừa cân, gan nhiễm mỡ hoặc đang ở giai đoạn tiền đái tháo đường, ăn nhiều xoài sẽ gây áp lực lớn lên tuyến tụy, làm tăng đột ngột đường huyết và tích lũy mỡ dư thừa.
Ngoài ra, hàm lượng kali (168 mg/100 g) trong xoài rất tốt cho huyết áp của người bình thường, nhưng lại là mối nguy tiềm ẩn với bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn muộn. Khả năng đào thải kali của thận ở giai đoạn này đã suy giảm, cơ thể nạp một lượng lớn kali từ xoài có thể gây tăng kali máu, dẫn đến loạn nhịp tim, hại sức khỏe.
Do đó, người đái tháo đường phải kiểm soát khẩu phần. Nên ăn xoài vào các bữa phụ, cách bữa ăn chính ít nhất hai tiếng để tránh hiện tượng cộng hưởng đường huyết, thay vì ăn ngay sau bữa chính.
Người thừa cân, béo phì, gan nhiễm mỡ cần tính toán lượng xoài vào tổng lượng calo nạp vào trong ngày, không coi đây là món ăn vặt "vô thưởng vô phạt". Người suy thận mạn cần tuân thủ nghiêm ngặt lượng kiểm soát kali theo chỉ định của bác sĩ điều trị.
Nhựa ở cuống xoài chứa urushiol, chất có thể gây viêm da tiếp xúc, ngứa, nổi mẩn quanh vùng miệng.
Người có bệnh lý dạ dày nên hạn chế ăn xoài xanh khi đói. Lượng acid hữu cơ và tannin cao trong xoài xanh dễ gây kích ứng niêm mạc, cồn ruột và khó tiêu.
Để an toàn, người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn 150-200 g xoài chín/lần (khoảng nửa quả đến một quả cỡ vừa). Không ăn quá hai lần mỗi ngày.
"Thực phẩm chỉ thực sự là 'thuốc bổ' khi được nạp vào đúng lượng và đúng thời điểm", tiến sĩ Giang nói.
Ngay cả trong mùa đông lạnh giá, cơ thể con người khi ngủ vẫn liên tục tiết ra dầu thừa, bã nhờn, tế bào chết và nước bọt. Toàn bộ chất tiết này, cộng thêm mồ hôi thoát ra trong giấc ngủ, đều tích tụ lại trên vỏ gối.
Lượng chất bẩn tích tụ này chính là "nguồn dinh dưỡng" phong phú nhất cho vi khuẩn, nấm mốc và bụi nhà. Nếu không được giặt giũ định kỳ, bên trong vỏ gối sẽ ẩn chứa một lượng lớn vi sinh vật. Chúng không chỉ gây ra mùi hôi khó chịu, mà còn là tác nhân khởi phát các vấn đề như dị ứng da, viêm mũi dị ứng, nổi mụn trứng cá, thậm chí là hen suyễn.
Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí vi sinh học của Mỹ, nếu vỏ gối và ga trải giường không được giặt quá "7 ngày", lượng vi khuẩn trên đó sẽ tăng lên đến mức kinh ngạc.
Bác sĩ Hoàng Tinh Vĩ, Trưởng khoa Da liễu thuộc Bệnh viện Cơ Đốc giáo Chang Bing Show Chwan, cho biết khi da mặt tiếp xúc trực tiếp với lượng vi khuẩn và chất bẩn này, chúng rất dễ dẫn đến dị ứng da, nổi mụn, làm trầm trọng thêm bệnh hồng ban (rosacea), thậm chí gây viêm nang lông da đầu hoặc bệnh chàm (eczema) trên mặt. Nhiều người bị ngứa da không rõ nguyên nhân, mụn mọc liên tục, thực chất "thủ phạm" thường chính là chiếc gối quá lâu chưa giặt.
Bác sĩ Trương Thiên Hào, Chuyên khoa Nhiễm trùng thuộc Bệnh viện Tổng hợp Đông Nguyên, đưa ra cảnh báo rằng đối với người có sức khỏe bình thường, việc hít phải bào tử nấm mốc cùng lắm chỉ gây dị ứng. Tuy nhiên, đối với nhóm người có hệ miễn dịch kém, đây lại là vấn đề sống còn.
Nếu là bệnh nhân suy giảm miễn dịch, chẳng hạn như những người từng ghép tế bào gốc tạo máu, một khi hít phải nấm mốc sinh sôi trên gối, họ có thể bị nhiễm nấm nghiêm trọng dẫn đến tử vong. Đây là điều tuyệt đối không được chủ quan.
Bác sĩ Trịnh Hồng Di thuộc Khoa Y học Gia đình, Bệnh viện Đại học Quốc gia Thành Công, chia sẻ để duy trì vệ sinh giấc ngủ tốt, mấu chốt nằm ở hai việc "giữ khô ráo" và "vệ sinh định kỳ". Người bình thường nên giặt vỏ gối từ 1 đến 2 lần mỗi tuần. Nếu là người dễ đổ mồ hôi hoặc có làn da nhạy cảm, tần suất thay giặt cần phải cao hơn.
Nếu không có thời gian giặt vỏ gối thường xuyên, bạn có thể lót một chiếc khăn sạch lên trên gối và thay chiếc khăn này để giặt mỗi ngày. Cách làm này có thể làm giảm đáng kể cơ hội vi khuẩn tiếp xúc với da mặt.
Ngoài ra, phòng ngủ nên được giữ thông thoáng và khô ráo. Các gia đình nên chuẩn bị sẵn từ 2 đến 3 chiếc vỏ gối để luân phiên thay đổi. Đừng để chiếc gối quá cũ kỹ biến thành nguồn gây dị ứng, có như vậy bạn mới có thể an tâm ngon giấc và bảo vệ sức khỏe.
Trong nỗ lực xóa bỏ rào cản và sự kỳ thị, khung pháp lý hiện hành đã xác định rõ việc bảo vệ việc làm cho người nhiễm HIV là ưu tiên hàng đầu. Theo quy định tại điều 22 Nghị định 90/2026, hành vi chấm dứt hợp đồng lao động, hợp đồng làm việc hoặc gây khó khăn trong quá trình làm việc của người lao động chỉ vì lý do họ nhiễm HIV sẽ bị phạt tiền từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng.
Bên cạnh đó, mức phạt này cũng áp dụng đối với các sai phạm khác tại nơi làm việc như:
Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15.5.
Không chỉ trong lĩnh vực lao động, quy định pháp luật còn mở rộng phạm vi bảo vệ đến đối tượng học sinh, sinh viên và các đối tượng bảo trợ xã hội.
Mức phạt từ 5 triệu đồng đến 10 triệu đồng: Áp dụng cho các hành vi từ chối tiếp nhận học sinh; tách biệt, hạn chế học sinh tham gia hoạt động chung; hoặc cha mẹ, người giám hộ bỏ rơi con em mình vì lý do nhiễm HIV.
Mức phạt từ 500.000 đồng đến 1 triệu đồng: Áp dụng cho hành vi yêu cầu xét nghiệm hoặc xuất trình kết quả xét nghiệm HIV đối với người đến xin học; hoặc từ chối mai táng, hỏa táng người chết vì lý do liên quan đến HIV/AIDS.
Ngoài việc nộp phạt hành chính, tổ chức và cá nhân vi phạm còn phải thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả để khôi phục quyền lợi cho người bị hại, bao gồm:
Quy định cũng nêu rõ, hành vi đe dọa truyền HIV cho người khác hoặc lợi dụng các hoạt động phòng chống HIV/AIDS để trục lợi cá nhân sẽ bị xử phạt từ 10 triệu đồng đến 20 triệu đồng. Toàn bộ số tiền trục lợi bất hợp pháp sẽ bị buộc nộp lại vào ngân sách nhà nước.
Việc thực thi nghiêm các quy định này không chỉ là thước đo của sự công bằng pháp lý mà còn là bước tiến quan trọng để người nhiễm HIV tự tin hòa nhập cộng đồng, đóng góp sức lao động và ổn định cuộc sống.
