Đột quỵ đang có xu hướng trẻ hóa và có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe. Tuy vậy, những thói quen nhỏ vào buổi sáng, nếu duy trì đều đặn, có thể góp phần cải thiện sức khỏe tim mạch và hỗ trợ giảm nguy cơ đột quỵ.
Uống thuốc tim mạch đúng chỉ định
Một trong những cách tương đối đơn giản để góp phần giảm nguy cơ đột quỵ là tuân thủ việc dùng thuốc, đặc biệt là thuốc huyết áp và cholesterol khi có chỉ định. Người mắc bệnh tim mạch có thể đặt thuốc ở vị trí dễ thấy để hạn chế quên liều.
Kiểm soát huyết áp đóng vai trò quan trọng. Tăng huyết áp thường được xác định khi chỉ số đo tại phòng khám từ 140/90 mmHg trở lên. Những người có nguy cơ cao nên duy trì huyết áp ở mức thấp hơn, chẳng hạn khoảng 120/80 mmHg hoặc theo mục tiêu bác sĩ khuyến nghị, có thể mang lại lợi ích.
Thiền hoặc kết nối cảm xúc
Giảm căng thẳng ngay từ đầu ngày có thể giúp bảo vệ tim mạch. Thiền, cầu nguyện hoặc đọc những nội dung tích cực đều có thể hỗ trợ hạ huyết áp.
Một cách đơn giản khác trò chuyện với người thân hoặc chơi cùng thú cưng. Tiếp xúc cơ thể giúp giảm hormone căng thẳng (cortisol). Nếu không quen thể hiện bằng hành động, bạn có thể gọi điện hoặc nhắn tin cho bạn bè để duy trì kết nối xã hội.
Tránh chất tạo ngọt nhân tạo trong cà phê
Uống cà phê buổi sáng không gây hại nếu tổng lượng caffeine mỗi ngày dưới 400 mg, tương đương khoảng 4 tách. Tuy nhiên, nên ưu tiên cà phê nguyên chất, hạn chế các chất tạo ngọt nhân tạo như sorbitol hoặc xylitol.
Các chất tạo ngọt nhân tạo có thể liên quan đến tăng nguy cơ hình thành cục máu đông và các biến cố tim mạch, bao gồm đột quỵ.
Tăng cường vận động
Tập thể dục buổi sáng là một lựa chọn tốt. Tuy vậy, nếu bận rộn, bạn vẫn có thể tăng vận động bằng những thay đổi nhỏ như đi bộ, đạp xe đi làm, đỗ xe xa hơn hoặc đi cầu thang.
Các thiết bị theo dõi vận động như đồng hồ thông minh có thể giúp duy trì thói quen này. Ngồi lâu một chỗ trong thời gian dài có thể làm giảm lưu thông máu, khiến huyết áp tăng cao và tăng nguy cơ đột quỵ.
Bỏ thuốc lá, bao gồm cả thuốc lá điện tử
Hút thuốc là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất của đột quỵ. Ngay cả thuốc lá điện tử cũng không phải lựa chọn an toàn. Các chất trong thuốc lá điện tử đi trực tiếp vào máu, có thể gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tim mạch. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa hút thuốc và nguy cơ đột quỵ.
Ăn sáng cân bằng
Bữa sáng góp phần quan trọng vào việc duy trì sức khỏe trong ngày. Một lựa chọn đơn giản là phô mai tươi kết hợp trái cây và hạt lanh – nguồn cung cấp omega-3 thực vật và chất xơ, tốt cho mạch máu.
Đây không phải là điều bất thường mà thường là dấu hiệu cho thấy cách tập sai. Khi tập sai phương pháp, cơ thể sẽ phản ứng bằng cách tăng tiết các hoóc môn căng thẳng và làm tăng đường huyết, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Vì vậy, điều quan trọng không phải là tập nhiều mà là tập đúng. Với người tiểu đường hay tiền tiểu đường, nếu tập nhiều mà đường huyết không hạ thì có thể do những nguyên nhân sau:
Không phải cứ tập càng nặng thì đường huyết càng giảm. Các bài tập cường độ cao như chạy nước rút, tập cường độ cao ngắt quãng (HIIT) hoặc nâng tạ nặng có thể làm đường huyết tăng tạm thời. Nguyên nhân là cơ thể tiết hoóc môn adrenaline và cortisol, kích thích gan đưa thêm đường glucose vào máu để cung cấp nhanh nguồn năng lượng cho vận động.
Ngược lại, các bài tập cường độ vừa như đi bộ nhanh, đạp xe hoặc bơi lội thường giúp giảm đường huyết hiệu quả hơn. Những hoạt động này cho phép cơ bắp sử dụng đường glucose một cách ổn định, không kích hoạt phản ứng stress mạnh. Vì vậy, nếu chỉ tập nặng mà không cân nhắc cường độ phù hợp, loại hình vận động thì có thể vô tình làm đường huyết tăng thay vì giảm.
Thời điểm tập cũng ảnh hưởng rõ rệt đến đường huyết. Khi tập lúc đói, đặc biệt là buổi sáng sớm, cơ thể dễ rơi vào trạng thái stress nhẹ và tăng tiết đường glucose vào máu. Điều này có thể khiến đường huyết tăng dù đang vận động.
Trong khi đó, vận động nhẹ như đi bộ sau bữa ăn lại giúp kiểm soát đường huyết tốt hơn. Lúc này, lượng đường glucose trong máu đang tăng và cơ bắp có thể sử dụng trực tiếp để tạo năng lượng. Vì vậy, chỉ cần thay đổi thời điểm vận động, hiệu quả kiểm soát đường huyết đã có thể khác đi đáng kể.
Một sai lầm khác là tập dồn dập trong vài ngày rồi nghỉ dài. Hiệu quả của tập luyện đối với khả năng kiểm soát đường huyết chỉ kéo dài trong khoảng 1 - 3 ngày. Nếu không duy trì đều đặn, cơ thể sẽ nhanh chóng quay lại trạng thái ban đầu.
Vì vậy, tập đều mỗi tuần quan trọng hơn là tập thật nặng trong thời gian ngắn. Ngay cả những buổi tập nhẹ nhưng đều đặn cũng có thể mang lại hiệu quả kiểm soát đường huyết tốt hơn, theo Medical News Today.
Ngày 25-5, 23 bệnh nhân đang điều trị các triệu chứng nghi ngộ độc thực phẩm tại khoa truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Gia Lai tại phường Quy Nhơn.
Những bệnh nhân này tới từ nhiều khu vực khác nhau trên địa bàn các phường khu vực đô thị Quy Nhơn và lân cận.
Họ có cùng điểm chung là mua và ăn bánh mì tại cửa hàng bánh mì L.H. trên đường Hùng Vương, phường Quy Nhơn.
Nằm điều trị tại bệnh viện đã 3 hôm nay, vợ chồng bệnh nhân N.N.L. (60 tuổi) và N.T.T.K. (56 tuổi, trú phường Quy Nhơn Đông) vẫn chưa hết các triệu chứng ngộ độc.
Ông L. cho hay sáng 22-5 có ghé cửa hàng L.H. mua bánh mì về để hai vợ chồng ăn sáng. Sau khi ăn xong, đến chiều tối cùng ngày, cả hai bắt đầu đau bụng, ói mửa, đi ngoài liên tục, mỏi mệt nhiều nên đến bệnh viện cấp cứu.
Khi đến viện, nhiều người khác cũng lần lượt nhập viện, vào điều trị tại khoa này với vợ chồng ông L. cùng các triệu chứng tương tự.
Ở phòng bệnh khác, bệnh nhân H.N.H.H., trú phường Quy Nhơn, cho hay cũng bị ngộ độc sau khi ăn bánh mì tại cơ sở trên vào trưa 22-5.
Triệu chứng của anh là đi ngoài liên tục, sốt cao, kiệt sức. Theo anh H., trước đây anh vẫn thường xuyên ăn bánh mì tại cơ sở này, nhưng chưa bao giờ bị ngộ độc như lần này.
Bệnh nhân này thông tin trong ngày 25-5, chủ cơ sở bánh mì trên đã đến thăm hỏi anh và các bệnh nhân khác để gửi lời xin lỗi, cam kết sẽ chịu mọi chi phí điều trị tại bệnh viện.
Bác sĩ Phạm Châu Duy - Trưởng khoa truyền nhiễm - cho biết từ ngày 23-5 tới nay đơn vị đã tiếp nhận 23 bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm với triệu chứng tương tự nhau. Hiện các bệnh nhân đáp ứng điều trị, đang được bệnh viện theo dõi thêm, chưa cho xuất viện.
Anh T.H.T (26 tuổi, ở TP.HCM, nhân viên văn phòng) cho biết trước đây anh luôn cố ngồi thẳng lưng, mở vai và ngực khi làm việc để tránh gù, đau lưng. Tuy nhiên, chỉ sau 15 - 20 phút, anh vẫn bị đau lưng và phải đổi tư thế khác.
Cô N.T.B.N (46 tuổi, ở TP.HCM, nội trợ, có bệnh nền thoát vị đĩa đệm) chia sẻ: “Tôi hay ngồi coi điện thoại, lâu lâu cũng hay được con cái nhắc là nên ngồi thẳng hoặc mang đai nịt lưng để giảm áp lưng lên cột sống. Nhưng áp dụng rồi vẫn thấy không cải thiện mấy nên tôi hay đứng lên đi lại, làm vài việc vặt cho giãn lưng rồi mới ngồi tiếp”.
Theo bác sĩ Nguyễn Trường Vĩ, Khoa Ngoại Thần kinh Cột sống, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), ngồi đúng tư thế giúp giảm áp lực lên cột sống, nhưng không phải yếu tố duy nhất quyết định việc có đau lưng hay không. Đau lưng còn liên quan đến nhiều nguyên nhân như ngồi quá lâu, ít vận động khiến cơ lưng - bụng suy yếu, căng thẳng kéo dài hoặc các bệnh lý sẵn có như thoái hóa cột sống, thoát vị đĩa đệm.
Bác sĩ Trường Vĩ cho hay, thừa cân, ăn uống dư thừa năng lượng cũng làm tăng tải lên đĩa đệm và khớp cột sống. Một số thói quen xấu như hút thuốc lá có thể thúc đẩy thoái hóa cột sống sớm ở người trẻ. Khi hệ cơ nâng đỡ cột sống không đủ khỏe, cột sống vẫn phải chịu áp lực lớn dù ngồi đúng tư thế.
Ngoài ra, nhiều người nghĩ mình ngồi đúng nhưng vẫn có các sai lệch nhỏ như cúi đầu về phía màn hình, rướn cổ, với tay liên tục, cúi người bấm điện thoại hoặc dùng bàn ghế không phù hợp chiều cao cơ thể. Những thói quen này lâu dài có thể làm tăng áp lực lên cột sống cổ, lưng và các nhóm cơ nâng đỡ cột sống.
“Giữ nguyên một tư thế đúng quá lâu cũng có thể gây hại cho cột sống. Khi cơ thể bất động nhiều giờ, áp lực lên đĩa đệm, khớp và cơ quanh cột sống tăng dần; các cơ vùng cổ, vai, lưng phải hoạt động liên tục nên dễ co cứng, giảm tuần hoàn máu và gây đau mỏi. Đồng thời, bất động kéo dài còn làm giảm sự linh hoạt tự nhiên của cột sống. Vì vậy, quan trọng không phải là cố giữ một tư thế chuẩn suốt nhiều giờ mà là duy trì tư thế phù hợp, kết hợp thay đổi tư thế và đứng dậy vận động thường xuyên”, bác sĩ Vĩ nói.
Theo bác sĩ Vĩ, có khá nhiều thói quen tưởng chừng nhỏ nhưng lại khiến cột sống phải chịu tải lệch và áp lực tích tụ theo thời gian, như:
Điều nguy hiểm là các thói quen trên thường không gây đau ngay lập tức mà âm thầm tạo áp lực tích lũy lên cột sống theo thời gian.
Nếu đau lưng kéo dài, tái phát thường xuyên hoặc ngày càng nặng, người bệnh không nên chủ quan. Cần đặc biệt lưu ý khi cơn đau kèm các dấu hiệu như:
Theo bác sĩ Trường Vĩ, đây có thể là dấu hiệu của thoát vị đĩa đệm, chèn ép rễ thần kinh hoặc thoái hóa cột sống. Nếu đã nghỉ ngơi, thay đổi tư thế hay tập luyện nhưng cơn đau không cải thiện, người bệnh nên đi khám sớm để xác định nguyên nhân. Phát hiện sớm các vấn đề cột sống sẽ giúp điều trị hiệu quả hơn và hạn chế nguy cơ tiến triển mạn tính.
