Iran cứng rắn tuyên bố ngừng bắn giữa Israel và Hezbollah là điều kiện tiên quyết cho bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào với Washington để giải quyết cuộc chiến khu vực, hiện đã kéo dài sang tháng thứ 4 đồng thời nối lại hoạt động vận chuyển hàng hóa qua eo biển Hormuz.
Đợt giao tranh mới nhất giữa Hezbollah và Israel bùng nổ vào đầu tháng 3, chỉ 2 ngày sau khi Mỹ – Israel tiến hành các cuộc tấn công chống lại Iran. Hezbollah cho biết hành động của họ là để ủng hộ Tehran.
“Cuộc chiến này sẽ chỉ kết thúc khi nó cũng kết thúc ở Li Băng”, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi nói với đài truyền hình Al Mayadeen của Li Băng vào tối 4/6. “Việc chấm dứt chiến tranh ở Li Băng phải đi kèm với việc rút quân của Israel khỏi các vùng lãnh thổ mà họ đã chiếm giữ”, ông nói.
Những bình luận này được đưa ra sau khi lãnh đạo Hezbollah, Naim Qassem, bác bỏ thỏa thuận do Mỹ làm trung gian giữa Israel và chính phủ Li Băng nhằm chấm dứt giao tranh ở nước này.
Thỏa thuận này không quy định việc Israel rút quân và Hezbollah không tham gia vào các cuộc đàm phán.
Israel vẫn tiếp tục các cuộc tấn công ở miền Nam Li Băng, đồng thời tuyên bố lực lượng của họ sẽ không rút quân hoặc ngừng các hoạt động tại nước này.
Ông Mohsen Rezaei, cố vấn của Lãnh tụ Tối cao Iran cho biết Hezbollah đã “hy sinh rất nhiều trong cuộc chiến gần đây và là đồng minh của chúng tôi. Do đó, chúng tôi ủng hộ Hezbollah và vẫn kiên định với các nghĩa vụ của mình đối với họ”.
Trong những bình luận được hãng thông tấn bán chính thức Mehr đưa tin, ông Rezaei cảnh báo Israel không nên thực hiện lời đe dọa nối lại các cuộc tấn công vào thủ đô Beirut của Li Băng.
“Hôm nay chúng tôi một lần nữa cảnh báo các lực lượng Israel hãy rời khỏi Li Băng. Họ nên biết rằng Li Băng sẽ là một phần không thể tách rời của bất kỳ thỏa thuận và bất kỳ thỏa thuận ngừng bắn nào”.
Tại Washington, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói với các phóng viên rằng, ông tin tưởng tiến trình đang được thực hiện ở Li Băng và đất nước này xứng đáng có được hòa bình. Nhà lãnh đạo Mỹ đồng thời nói thêm: “Mọi chuyện đã xảy ra quá lâu rồi”.
Cùng với Li Băng, cư dân Gaza, miền Bắc Israel và Kuwait đều đã bị tấn công trong tuần này, bất chấp các thỏa thuận ngừng bắn do Mỹ dàn xếp mà ông Trump cho rằng chỉ bao gồm “tấn công một cách ôn hòa hơn”, chứ không phải là hoàn toàn ngừng giao tranh.
Hôm 3/6, lực lượng Iran và Mỹ tiến hành các cuộc tấn công qua lại ở Vùng Vịnh, đánh dấu một trong những đợt giao tranh dữ dội nhất kể từ đầu tháng 4, khi một thỏa thuận ngừng bắn đã dẫn tới việc chấm dứt các cuộc đọ sức quy mô lớn.
"Những diễn biến ở Hormuz cho thấy rõ rằng không có giải pháp quân sự nào cho khủng hoảng chính trị. Mỹ và Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) nên cảnh giác trước nguy cơ bị những kẻ có ý đồ xấu xa kéo trở lại vũng lầy, trong khi đàm phán đang tiến triển nhờ nỗ lực thiện chí của Pakistan", Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi đăng trên mạng xã hội ngày 4/5.
Ông Araghchi cũng chỉ trích "Dự án Tự do" mà Tổng thống Donald Trump phát động, trong đó lực lượng Mỹ sẽ dẫn đường cho tàu thương mại qua eo biển Hormuz, thực chất là "Dự án Bế tắc".
Hãng thông tấn Tasnim của Iran dẫn lời nguồn tin quân sự cho biết tất cả lợi ích của UAE sẽ trở thành mục tiêu nếu quốc gia này hành động "thiếu khôn ngoan".
Tổng thống Trump cùng ngày nói với Fox News rằng quan chức Iran "đã trở nên dễ bảo hơn nhiều" trong các cuộc đàm phán hòa bình. Tuy nhiên, ông cảnh báo lực lượng Iran sẽ bị "xóa sổ khỏi mặt đất" nếu tấn công tàu chiến Mỹ tại eo biển Hormuz.
Lãnh đạo Mỹ cũng lưu ý có hai con đường phía trước là đạt được thỏa thuận thiện chí hoặc nối lại hoạt động quân sự.
Bộ Quốc phòng UAE thông báo 4 tên lửa hành trình phóng từ Iran đã nhắm đến các khu vực khác nhau ở nước này. Ba tên lửa bị đánh chặn thành công trên lãnh hải UAE, quả còn lại rơi xuống biển. Đây là đợt tấn công đầu tiên của Iran kể từ khi lệnh ngừng bắn với Mỹ có hiệu lực ngày 8/4.
Kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2, Iran đã phong tỏa eo biển Hormuz với hầu hết tàu thuyền, ngoại trừ tàu của nước này và một số quốc gia "thân thiện", trong khi Mỹ áp đặt phong tỏa ngược lại lên mọi cảng biển của Iran từ ngày 13/4. Theo Tổ chức Hàng hải Quốc tế, hàng trăm tàu và khoảng 20.000 thủy thủ đã không thể đi qua eo biển này trong suốt cuộc xung đột.
Đại sứ Mỹ tại Liên Hợp Quốc Mike Waltz ngày 4/5 cho biết Mỹ sẽ cùng Bahrain và các đồng minh vùng Vịnh soạn thảo nghị quyết của Hội đồng Bảo an nhằm "buộc Iran chịu trách nhiệm" về việc siết chặt kiểm soát eo biển Hormuz suốt nhiều tháng.
Dự thảo chưa được công bố sẽ yêu cầu Iran chấm dứt rải thủy lôi tại eo biển, ngừng mọi hoạt động thu phí qua lại, đồng thời công bố số lượng và vị trí các bãi mìn. Chưa rõ nghị quyết này sẽ có cơ chế thực thi như thế nào để đảm bảo các yêu cầu trên được tuân thủ.
Đây là nỗ lực ngoại giao mới nhất của Mỹ và đồng minh vùng Vịnh, sau khi nghị quyết tương tự bị Nga và Trung Quốc phủ quyết chỉ vài giờ trước khi lệnh ngừng bắn được công bố hồi tháng 4.
Theo Bắc Kinh và Moskva, nghị quyết như vậy sẽ hợp pháp hóa cuộc tấn công toàn diện vào Iran. Đại sứ Nga Vasily Nebenzya cũng nói rằng nếu được thông qua, nghị quyết này sẽ "tạo tiền lệ nguy hiểm" đối với luật pháp quốc tế và các nỗ lực gìn giữ hòa bình.
Hệ thống đường sắt Trung Quốc vừa lập thêm một kỷ lục mới trong dịp Xuân Vận (2.2 - 13.3) vừa qua, khi phục vụ 538 triệu lượt khách. Theo tờ China Daily, so với cùng kỳ năm ngoái, số lượt khách tăng 4,8%, còn hàng hóa tăng 2,1% (tương đương 424 triệu tấn), cũng là kỷ lục mới.
Theo số liệu của Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc, các tuyến đường sắt trên toàn quốc vận hành trung bình 12.861 chuyến tàu chở khách mỗi ngày, với mức cao điểm là 14.037 chuyến/ngày. Đáng chú ý, theo Tân Hoa xã, việc đi lại giữa các thành phố lớn trở nên dễ dàng hơn nhiều, khi 97% các thành phố có hơn nửa triệu dân tại Trung Quốc đều có kết nối đường sắt cao tốc (từ 200 km/giờ).
Quá trình phát triển khoảng 2 thập niên của đường sắt cao tốc Trung Quốc gây nhiều chú ý cả về tốc độ, tổng chiều dài cũng như việc từng bước làm chủ công nghệ. Theo nghiên cứu Công nghiệp đường sắt Trung Quốc đăng trên chuyên san MDPI, Trung Quốc đã bắt kịp công nghệ đường sắt cao tốc nhờ tập trung vào việc mở rộng phạm vi các cơ hội công nghệ, trước khi từng bước tiến sâu hơn. Nghiên cứu do các chuyên gia tại Đại học Công nghệ Hoa Trung (Trung Quốc), Đại học Công nghệ và Kinh doanh Vũ Hán (Trung Quốc) và Trường Quản lý ESSCA (Pháp) thực hiện. Theo đó, do nhu cầu cấp thiết về phát triển kinh tế và xu hướng phát triển công nghệ đường sắt cao tốc, Trung Quốc đã chọn phương án nhập khẩu, tiếp thu và ứng dụng công nghệ tiên tiến nước ngoài, thay vì tự phát triển, để nhanh chóng nâng cao năng lực công nghệ. Năm 2004, chính phủ Trung Quốc đã xây dựng Kế hoạch Mạng lưới đường sắt trung và dài hạn, đề xuất kế hoạch xây dựng 12.000 km đường sắt cao tốc trước năm 2020.
Tổng công ty Toa xe đường sắt Trung Quốc (CRRC) đã nhập khẩu 4 công nghệ tàu điện EMU từ các công ty Alstom (Pháp), Kawasaki Heavy Industries (Nhật Bản), Bombardier (Canada) và Siemens (Đức). Chiến lược của CRRC là trực tiếp mua sản phẩm và công nghệ để thúc đẩy mô hình "thiết kế và sản xuất chung", giúp các doanh nghiệp trong nước nắm vững công nghệ tiên tiến.
Nhờ mô hình trên, các công ty đường sắt Trung Quốc gần như đã hoàn toàn tự chủ về nguồn công nghệ, góp phần vào sự hội nhập và đổi mới dựa trên các sản phẩm nhập khẩu. Năm 2008, các bộ ngành liên quan đưa ra kế hoạch phát triển tàu cao tốc phục vụ tuyến Bắc Kinh - Thượng Hải, trong đó nâng tốc độ EMU từ 250 - 300 km/giờ lên mức 350 km/giờ hoặc cao hơn. Bộ Đường sắt Trung Quốc khi đó điều phối dự án với đội ngũ gồm chuyên gia từ 6 tập đoàn nhà nước, 25 trường đại học, 11 viện nghiên cứu hàng đầu, 51 phòng thí nghiệm và đội ngũ 68 viện sĩ, 500 giáo sư và hơn 10.000 kỹ sư và kỹ thuật viên. Dự án đã sản xuất phiên bản tàu EMU CRH380 với tốc độ lên đến 380 km/giờ, dù một số bộ phận vẫn do Siemens và các công ty nước ngoài khác cung cấp. Quan trọng hơn, các công ty đường sắt trong nước đã đạt được một số đột phá trong các công nghệ then chốt như thân tàu và hệ thống động lực. Họ còn phát triển các phiên bản EMU thích nghi với các yếu tố môi trường khắc nghiệt như đồi núi, cát và nhiệt độ thấp.
Nhiều nguồn công nghệ khác nhau tạo cơ hội phát triển nhanh chóng ngành công nghiệp đường sắt cao tốc Trung Quốc, nhưng cũng dẫn đến sự tồn tại cùng lúc nhiều nền tảng công nghệ và sản phẩm khác nhau. Có đến 17 loại tàu EMU từ 4 nền tảng công nghệ ở Trung Quốc với nhiều mẫu, tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế điều khiển… khác nhau. Để giải quyết, Bộ Đường sắt Trung Quốc vào năm 2012 liên kết các công ty trong nước, trường đại học, đơn vị nghiên cứu khoa học và các lực lượng có lợi thế khác để phát triển một tàu điện tiêu chuẩn chung, có tốc độ 350 km/giờ. Tháng 6.2013, dự án EMU "Tiêu chuẩn Trung Quốc" chính thức triển khai nhằm phát triển công nghệ nội địa. "Tập đoàn Đường sắt Trung Quốc đã đề xuất tiêu chuẩn đáp ứng nhu cầu trong nước. Năm 2015, chúng tôi đã hoàn thành tàu Phục Hưng, được gọi là tàu tiêu chuẩn Trung Quốc", theo các nhà nghiên cứu.
Năm 2017, tàu điện EMU tiêu chuẩn Trung Quốc chính thức được đặt tên là Phục Hưng CR400 và được đưa vào vận hành thương mại với tốc độ 350 km/giờ trên tuyến đường sắt cao tốc Bắc Kinh - Thượng Hải vào cùng năm. Nâng cao giới hạn hơn nữa, theo China Daily, dự kiến tàu CR450 hoàn tất đánh giá vận hành và hoàn thiện thiết kế trong năm nay, tiến thêm một bước gần hơn đến việc vận hành thương mại sau thử nghiệm trên một đường sắt thực tế đã đạt tốc độ 453 km/giờ.
Phát biểu tại cuộc họp báo ngày 16.5, tiến sĩ Bonnie Henry, Giám đốc y tế tỉnh bang British Columbia (Canada), cho biết người này xuất hiện triệu chứng nhẹ, gồm sốt và đau đầu, cách đây 2 ngày. Bệnh nhân cùng bạn đời, cũng là người từng có mặt trên du thuyền, đã được chuyển đến một bệnh viện ở thành phố Victoria để đánh giá và xét nghiệm, theo The Guardian.
Theo bà Henry, kết quả xét nghiệm tối 15.5 cho thấy bệnh nhân dương tính, song đây mới là "kết quả dương tính sơ bộ". Các mẫu bệnh phẩm đã được gửi đến Phòng thí nghiệm vi sinh quốc gia ở Winnipeg để xét nghiệm xác nhận, với kết quả dự kiến có trong cuối tuần.
"Rõ ràng đây không phải là điều chúng tôi mong muốn, nhưng đó là tình huống chúng tôi đã có kế hoạch ứng phó", bà Henry nói.
Bà cho biết tình trạng bệnh nhân hiện ổn định, các triệu chứng vẫn ở mức nhẹ. Người này tiếp tục được cách ly, theo dõi và chăm sóc tại bệnh viện khi cần thiết.
Bạn đời của bệnh nhân đã có kết quả xét nghiệm âm tính, nhưng vẫn ở lại bệnh viện để tiếp tục được theo dõi và đánh giá. Theo bà Henry, trên tinh thần "thận trọng tối đa", người thứ ba đang tự cách ly tại cùng địa điểm cũng đã được chuyển đến bệnh viện để theo dõi. Người thứ tư tiếp tục tự cách ly tại nhà và được kiểm tra sức khỏe hằng ngày.
Bốn công dân Canada từng có mặt trên du thuyền MV Hondius của Hà Lan, nơi ghi nhận ổ dịch vi rút hanta, đã đến Victoria vào ngày 10.5. Khi nhập cảnh, cả 4 người đều được kiểm tra và không có triệu chứng. Họ sau đó được đưa thẳng đến nơi lưu trú để bắt đầu thời gian cách ly tối thiểu 21 ngày.
Tổ chức Y tế thế giới (WHO) khuyến nghị thời gian cách ly 42 ngày đối với những người có nguy cơ phơi nhiễm.
Kể từ ngày 11.4, đã có 3 người trên du thuyền tử vong do nghi nhiễm vi rút hanta, gồm một cặp vợ chồng người Hà Lan và một phụ nữ Đức.
Tại cuộc họp báo ngày 16.5 về tình hình dịch liên quan du thuyền MV Hondius, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus cho biết tính đến nay, WHO đã nhận báo cáo tổng cộng 10 ca bệnh, trong đó có 3 ca tử vong. Trong số này, 8 người được xác nhận dương tính với vi rút Andes, một loại vi rút thuộc nhóm vi rút hanta, thông qua xét nghiệm trong phòng thí nghiệm. Hai trường hợp còn lại là nghi nhiễm.
Theo ông Tedros, kể từ ngày 2.5, chưa ghi nhận thêm ca tử vong nào. Tuy nhiên, khi các hành khách tiếp tục trở về nước, số ca nhiễm có thể tăng trong những ngày tới do thời gian ủ bệnh của vi rút Andes có thể kéo dài đến 6 tuần.
"WHO nhắc lại rằng nguy cơ từ sự kiện này đối với dân số toàn cầu là thấp", ông Tedros nói.
