Ngày 11-6, Tổng thống Mỹ Donald Trump cho rằng Mỹ vẫn chưa đánh Iran đủ mạnh và nói về việc chiếm cơ sở dầu mỏ quan trọng của Tehran ở đảo Kharg.
“Mỹ sẽ giáng một đòn rất mạnh vào Iran (hải quân, không quân, radar, phòng không và tất cả các hình thức phòng thủ khác, cùng với hầu hết khả năng tấn công của nước này, đều đã bị phá hủy), vào tối nay.
Vào một thời điểm nào đó trong tương lai không xa, chúng ta sẽ chiếm đảo Kharg và các điểm cơ sở hạ tầng dầu mỏ khác, và nắm quyền kiểm soát hoàn toàn thị trường dầu khí của họ, giống như chúng ta đã làm với Venezuela, điều này đang mang lại lợi ích to lớn cho cả Venezuela và Mỹ”, ông Trump viết trên nền tảng Truth Social.
Đảo Kharg ở vịnh Ba Tư là huyết mạch kinh tế của Iran, nơi xử lý khoảng 90% lượng dầu xuất khẩu của nước này.
Mỹ và Iran tiếp tục tấn công lẫn nhau trong ngày 11-6, ngày thứ hai liên tiếp, làm leo thang căng thẳng và làm suy yếu triển vọng chấm dứt chiến tranh nhanh chóng.
Sau hơn ba tháng chiến tranh, Iran vẫn đóng cửa eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển dầu khí quan trọng, và vẫn giữ nguyên kho dự trữ uranium làm giàu.
Trả lời phỏng vấn kênh Fox News sau bài đăng trên mạng xã hội, lãnh đạo Mỹ khoe Mỹ đã thả số bom trị giá 250 triệu USD xuống Iran đêm qua, cho rằng Washington vẫn chưa tấn công Tehran đủ mạnh. “Họ thực sự đang khuất phục. Họ chỉ chưa biết điều đó mà thôi”, ông nói.
Ông Trump không giải thích kế hoạch chiếm đảo Kharg, nhưng việc này sẽ cần phải triển khai bộ binh Mỹ. “Tôi không muốn đưa quân bộ binh vào” nhưng “nếu muốn, chúng ta có thể đưa một nhóm nhỏ binh lính đến và chiếm toàn bộ khu vực”, ông nói.
Dù vậy, nhà lãnh đạo Mỹ cho biết Washington vẫn đang đàm phán với Iran để đạt được một thỏa thuận. Các nguồn tin Iran và các quan chức phương Tây cho biết các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Mỹ và Iran về một thỏa thuận hòa bình sơ bộ đã được đẩy mạnh.
Sau tuyên bố của ông Trump, Nhà Trắng không trả lời ngay lập tức câu hỏi về việc liệu thỏa thuận ngừng bắn đạt được hồi tháng 4-2026 có còn hiệu lực hay không, theo Hãng tin AFP.
Theo một tuyên bố trên kênh Telegram, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc tấn công mới của Mỹ nhằm vào Iran “đã khiến thỏa thuận ngừng bắn trở nên vô hiệu”.
Tương tự, Bộ Ngoại giao Iran cũng đổ trách nhiệm cho Mỹ khiến thỏa thuận ngừng bắn trở nên “gần như vô nghĩa”.
“Các cuộc tấn công bất hợp pháp và tội ác của Mỹ trong những giờ gần đây không chỉ là sự vi phạm trắng trợn Hiến chương Liên hợp quốc và các quy tắc cơ bản của luật pháp quốc tế về tôn trọng chủ quyền quốc gia và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia, mà còn khiến thỏa thuận ngừng bắn gần như vô nghĩa”, tuyên bố viết.
CNN hôm qua (30.5) đưa tin Tổng thống Mỹ Donald Trump đã chủ trì cuộc họp kéo dài 2 tiếng tại Phòng Tình huống của Nhà Trắng để xem xét "quyết định cuối cùng" về đề xuất gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran thêm 60 ngày. Tuy nhiên, cuộc họp kết thúc mà Washington không đưa ra tuyên bố nào, trong bối cảnh giới quan sát theo dõi liệu Mỹ và Iran có sớm đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, hay vẫn giữ nguyên hiện trạng "đấu trí" với các thông điệp chính trị.
Một quan chức Nhà Trắng nói rằng ông Trump sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận bảo vệ tối đa lợi ích của Mỹ và đáp ứng "lằn ranh đỏ", trong đó kiên quyết không để Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Viết trên mạng xã hội X, Tổng thống Trump yêu cầu Iran phải lập tức mở cửa eo biển Hormuz cho tàu thuyền tự do qua lại không thu phí. Ông cũng đề cập việc sẽ dỡ phong tỏa hải quân để cho phép tàu thuyền rời vùng biển ở Trung Đông, dù chưa rõ tác động thực tiễn sẽ ra sao khi Iran vẫn là bên kiểm soát huyết mạch Hormuz.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố rằng việc quản lý eo biển Hormuz phải do Iran và Oman quyết định, và tuyến hàng hải này chỉ mở lại theo điều kiện của Tehran sau khi Mỹ hoàn toàn dỡ bỏ phong tỏa. Ông Baghaei hôm 29.5 nói quan chức Tehran và Washington vẫn giữ liên lạc, song hai bên chưa thống nhất các văn bản ghi nhớ làm bước đệm để đạt thỏa thuận.
Hơn 3 tháng sau khi Mỹ cùng Israel phát động chiến dịch tấn công Iran, giới quan sát nhận định Tổng thống Trump đang rơi vào thế "tiến thoái lưỡng nan" khi các yêu cầu cứng rắn ban đầu không buộc được Tehran khuất phục. Theo phân tích của tạp chí Foreign Affairs hôm 28.5, Mỹ hiện khó có thể bắt Iran chấp nhận một giải pháp thỏa thuận hoàn hảo với Washington, mà chỉ có thể cân nhắc những lựa chọn "tệ và ít tệ hơn".
Cụ thể, ở lựa chọn thứ nhất, Mỹ có thể kéo dài lệnh phong tỏa với hy vọng kinh tế kiệt quệ sẽ ép Tehran nhượng bộ. Tuy nhiên, giới phân tích đánh giá kịch bản này rất dễ phản tác dụng. Dù chịu thiệt hại kinh tế, Iran vẫn coi đây là cuộc chiến sinh tồn và không có dấu hiệu sẽ đầu hàng. Trong khi đó, việc eo biển Hormuz tiếp tục đóng cửa có thể giáng đòn nặng nề vào kinh tế thế giới, đặc biệt khi nhu cầu sử dụng năng lượng tăng cao trong mùa hè.
Thứ hai, Mỹ có thể leo thang quân sự, điều mà Washington đã làm hồi đầu tuần với các cuộc tấn công hạn chế. Lựa chọn này lại tiềm ẩn rủi ro Iran tấn công trả đũa vào các nước láng giềng, làm tê liệt sản xuất dầu của khu vực. Thứ ba, ông Trump có thể chọn cách đơn phương rút lui, tuyên bố chiến thắng để cắt đứt tổn thất. Dù tốt cho cục diện chung, đây sẽ là bước lùi chính trị rất lớn của Washington và cá nhân ông Trump, khi không giải quyết vấn đề hạt nhân hay an ninh hàng hải, vốn được Mỹ nhấn mạnh là các điều kiện để đàm phán.
Do đó, lựa chọn được đánh giá là "ít tệ nhất" là Mỹ chấp nhận thỏa thuận nhượng bộ: dỡ bỏ phong tỏa, mở tài sản bị đóng băng và chấp nhận để Tehran giữ lại kho tên lửa như một biện pháp phòng vệ. Đổi lại, Iran sẽ mở cửa eo biển Hormuz và tạm dừng chương trình hạt nhân. Dù việc "xuống nước" trước đối thủ như vậy có thể vấp phải sự phản đối gay gắt tại Washington, đó có thể là bước đi thực tế nhất để Mỹ thoát khỏi bế tắc hiện tại, các chuyên gia nhận định với Foreign Affairs. Ngoài ra, Iran cũng cần những sự đảm bảo vững chắc từ Mỹ rằng Washington sẽ không bất ngờ "quay xe", trong bối cảnh ông Trump nhiều lần thay đổi lập trường về dự trữ hạt nhân của Tehran.
Theo ABC News ngày 16.4, vụ việc xảy ra vào ngày 12.4, tần số của trạm kiểm soát không lưu ở sân bay quốc gia Ronald Reagan Washington ở bang Virginia (Mỹ) ghi lại liên lạc với phi công trên một máy bay và nghe thấy phi công giả tiếng mèo kêu.
Các phi công đã lập tức bị khiển trách. Một người nói qua tần số vô tuyến rằng: “Các vị cần phải là những phi công chuyên nghiệp”, tuy nhiên ngay sau đó phi công lại tiếp tục phản hồi bằng cách giả tiếng mèo kêu và chó sủa. "Đây là lý do các vị vẫn đang lái máy bay RJ”, người trong đoạn ghi âm nói thêm.
RJ là viết tắt của “regional jet”, tức máy bay phản lực khu vực. Đây là những máy bay cỡ nhỏ, thường chứa tối đa khoảng 100 hành khách và được thiết kế để phục vụ các chặng bay ngắn hoặc trung bình. Các phi công mới vào nghề thường sẽ điều khiển các loại máy bay này.
Hiện chưa rõ mức độ xác thực của đoạn ghi âm trên. Trong tuyên bố, Cục hàng không liên bang Mỹ (FAA) cho biết quy định hiện hành cấm các phi công “có những cuộc nói chuyện không cần thiết khi đang ở độ cao dưới 10.000 feet (3.048 m). FAA cũng sẽ xác minh đoạn ghi âm và nếu nghi ngờ sai phạm sẽ tiến hành điều tra.
Ông Dennis Tajer, phi công kiêm phát ngôn viên của Hiệp hội Liên minh Phi công, công đoàn đại diện cho các phi công của hãng hàng không American Airlines, cho biết ông từng chứng kiến những trường hợp giả tiếng mèo kêu khi liên lạc qua tần số “dự phòng”. Tần số này ít được sử dụng vì nó chỉ dành riêng cho các trường hợp khẩn cấp. Ông Tajer ám chỉ rằng các phi công nêu trên có thể đã dùng tần số này.
“Điều này không phải chuyện đùa, đây là một tần số nghiêm túc và nó có một mục đích nghiêm túc. Bất kỳ trò đùa nhạt nhẽo hay trò hề nào trên tần số này đều không được cổ súy và cần chấm dứt”, ông nói.
"Tin rất tốt đây! Tôi vừa nhận được thông báo rằng 8 phụ nữ dự kiến bị tử hình tại Iran tối nay sẽ không bị xử tử nữa. 4 người sẽ được thả ngay lập tức, 4 người còn lại bị kết án một tháng tù. Tôi đánh giá cao Iran và các lãnh đạo của họ vì tôn trọng đề nghị của Tổng thống Mỹ và hủy kế hoạch thi hành án", Tổng thống Mỹ Donald Trump đăng trên mạng xã hội Truth Social ngày 22/4.
Trả lời trên Fox News sau đó, Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt cũng nói rằng ông Trump đã "nhận được thông tin trực tiếp từ chính quyền Iran rằng những phụ nữ này sẽ được tha mạng".
Tổng thống Mỹ hôm 21/4 dẫn lại bài viết của một nhà hoạt động ủng hộ Israel, trong đó cho biết 8 phụ nữ tại Iran sắp bị treo cổ. Ông kêu gọi lãnh đạo Iran trả tự do cho những phụ nữ này để tạo "khởi đầu tuyệt vời" cho đàm phán.
Tuy nhiên, giới chức Iran khẳng định không có kế hoạch nào như vậy. Trang Mizan Online của cơ quan tư pháp Iran cho rằng Tổng thống Trump "một lần nữa bị tin giả đánh lừa". "Trong số những phụ nữ được cho là sắp bị tử hình, một số người đã được thả, số khác đối diện với những cáo buộc có mức án tối đa là tù giam", trang này cho hay.
Tổng thống Mỹ từng nhiều lần đưa ra thông tin về án tử hình tại Iran, nhưng thường gây tranh cãi hoặc không được xác thực.
Ông Trump hôm 21/4 gia hạn lệnh ngừng bắn với Iran, nhưng vẫn yêu cầu quân đội Mỹ phong tỏa các cảng biển nước này, gây sức ép buộc Tehran đưa ra đề xuất thống nhất nhằm nối lại đàm phán. Theo CNN, tính đến tối 21/4, chính quyền Mỹ gần như không nhận được phản hồi đáng kể nào từ Iran.
Iran ngày 22/4 tuyên bố sẽ không mở lại eo biển Hormuz chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ vẫn còn hiệu lực. Giá dầu, vốn đã tăng vọt kể từ khi Mỹ - Israel tấn công Iran ngày 28/2, tiếp tục tăng nhẹ do sự mơ hồ về khả năng chiến sự tiếp diễn.
