Các thông báo của Tổng thống Donald Trump về việc rút 5.000 quân Mỹ hoặc có thể nhiều hơn khỏi Đức, đồng minh của họ trong khối NATO, vốn được coi là “quả bom” truyền thông. Phần lớn các hãng tin đều đưa tin theo hướng đó. Tuy nhiên, phản ứng của các lãnh đạo châu Âu lại bình thản đến lạ thường.
Tại hội nghị thượng đỉnh các lãnh đạo châu Âu ngày 3/5, Thủ tướng Na Uy Jonas Gahr Store bày tỏ: “Tôi không muốn nói quá về điều đó, bởi tôi nghĩ chúng ta đều mong đợi châu Âu tự gánh vác trách nhiệm nhiều hơn đối với an ninh của chính mình”.
Bộ trưởng Quốc phòng Đức Boris Pistorius tuần trước mô tả động thái của Mỹ là “điều có thể dự đoán trước”. Ông thêm rằng Đức đang đi đúng hướng trong việc tự chủ an ninh bằng cách tăng cường lực lượng vũ trang, đẩy nhanh mua sắm khí tài quân sự và xây dựng cơ sở hạ tầng.
Mặc dù châu Âu xem đây là điều đáng tiếc, các động thái của Tổng thống Trump không làm thay đổi nhiều điều, theo Mark Sappenfield, nhà bình luận của CS Monitor.
“Châu Âu đang tăng cường khả năng phòng thủ của mình và việc rút 5.000 quân khỏi Đức sẽ không làm thay đổi lộ trình đó”, Sappenfield viết.
Những lời đe dọa gần đây của ông Trump về việc trừng phạt châu Âu vì đã không ủng hộ Mỹ trong cuộc xung đột Iran cũng được nhìn nhận theo cách tương tự. Họ không mong muốn điều đó, nhưng cho rằng nó cũng không gây tổn thất quá nghiêm trọng.
“Nếu bạn cuống cuồng lên vì những điều như thế này, bạn chính là đang trao cho ông Trump lợi thế. Họ ngày càng nhận thức rõ hơn về điều đó”, Peter Chase, chuyên gia phân tích tại Quỹ German Marshall ở Brussels, nhận xét.
Căng thẳng gần đây giữa Mỹ và châu Âu bắt đầu từ tuần trước, khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz nói rằng Mỹ “không có chiến lược thực sự thuyết phục trong các cuộc đàm phán với Iran” và đang bị Tehran “làm bẽ mặt”.
Ông Trump đáp trả trên mạng xã hội, chỉ trích ông Merz đang “làm việc rất tệ” và không giải quyết được “đủ loại vấn đề”, chẳng hạn như nhập cư.
Ông Merz từng nằm trong số những người ủng hộ ông Trump nhiệt thành nhất tại châu Âu. Tuy nhiên, bình luận nói trên rõ ràng đã khiến ông đánh mất nhiều tháng nỗ lực xây dựng thiện chí với chính quyền Tổng thống Trump, theo Sappenfield.
Điều này cũng tạo cơ sở cho ông Trump thực hiện các bước đi mà ông hằng mong muốn. Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông đã cố gắng rút 12.000 quân khỏi châu Âu nhưng bị quốc hội ngăn cản. Nhiều nguồn tin cho hay 5.000 quân dự kiến bị rút khỏi Đức lần này thuộc một lữ đoàn được triển khai khi xung đột Ukraine bùng phát và chưa từng có kế hoạch đồn trú vĩnh viễn tại đó.
“Việc lên kế hoạch rút 5.000 quân Mỹ khỏi Đức hoặc nhiều hơn là điều không mấy dễ chịu đối với Berlin nhưng sẽ không gây ra hậu quả nghiêm trọng cho an ninh của Đức và châu Âu. Động thái đó của Mỹ được cho là chỉ mang tính biểu tượng”, Dmitri Stratievski, chủ tịch Trung tâm Đông Âu tại Berlin, cho biết.
Tuy nhiên, các thành viên Cộng hòa lãnh đạo Ủy ban Quân vụ Thượng viện và Hạ viện đều bày tỏ lo ngại trước tuyên bố của Tổng thống Mỹ, cho rằng việc rút quân có nguy cơ “gửi tín hiệu sai lầm” tới Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Ngoài rút quân ở Đức, ông Trump còn đe dọa rút lại cam kết từ thời tổng thống Joe Biden về việc gửi một tiểu đoàn cùng các tên lửa tầm xa tới châu Âu. Đây là biện pháp được phía Mỹ đưa ra sau khi Nga phát động cuộc chiến ở Ukraine, nhưng từ lâu đã bị chính quyền ông Trump phản đối.
“Nếu có gì đáng ngại, đây mới là đòn giáng mạnh hơn”, Sappenfield cho hay.
Lời đe dọa thứ ba của Mỹ về việc tăng thuế đối với các nhà sản xuất ôtô châu Âu lên 25% cũng nhận lại phản ứng điềm tĩnh.
“Châu Âu lúc này chỉ nên chờ xem mọi chuyện sẽ thế nào. Ai cũng biết rằng ông Trump có thể nhanh chóng đình chỉ hoặc rút lại những lời đe dọa thuế quan đao to búa lớn của mình”, Jens Suedekum, cố vấn trưởng của Bộ trưởng Tài chính Đức, nói với Reuters và cho rằng lời đe dọa “dường như khá bốc đồng”.
Một nghiên cứu cho thấy Đức có thể tổn thất gần 18 tỷ USD nếu Mỹ thực sự tăng thuế, theo CS Monitor. Nhưng chuyên gia Chase lưu ý rằng xuất khẩu từ Liên minh châu Âu (EU) sang Mỹ đã tăng đáng kể vào năm ngoái bất chấp thuế quan mới mà ông Trump công bố hồi tháng 4/2025.
Ông nói thêm hầu hết các nhà sản xuất ôtô châu Âu đều sản xuất xe dành cho thị trường Mỹ tại các nhà máy ở Mỹ. Điều đó có nghĩa đòn thuế sẽ “đánh vào chính các cơ sở có rất nhiều công nhân Mỹ đang làm việc”.
Sappenfield cho hay nếu ông Trump thực hiện đến cùng, điều đó sẽ không phải là tin tốt cho châu Âu. Nhưng nỗi lo thực sự của châu Âu không nằm ở các đòn trừng phạt đơn lẻ, mà là câu hỏi mang tính sống còn: liệu Mỹ có còn đứng sau ủng hộ Ukraine lúc này và châu Âu trong tương lai hay không.
“Tìm cách tận dụng các đòn bẩy để tác động đến hành vi của đối thủ vốn không phải điều xa lạ. Song việc áp dụng những biện pháp như vậy với cả các đồng minh hiệp ước là điều mới mẻ và đáng lo ngại trong chính sách đối ngoại của Washington, đồng thời tiếp tục làm suy yếu sự gắn kết trong NATO và giữa các đồng minh”, Laurel Rapp, chuyên gia Mỹ tại Chatham House, nhận định.
Sappenfield cho rằng chính những động thái đầy rủi ro của Mỹ đã đẩy châu Âu bước vào con đường mới. Dù vẫn muốn hợp tác với Mỹ, họ đang tăng cường chuẩn bị sẵn sàng cho những kịch bản tệ nhất. Và trên hành trình đó, họ có thể nhận ra mình cũng có những lợi thế riêng.
Cuộc chiến ở Iran đã có thể khó khăn hơn rất nhiều nếu Mỹ không thể sử dụng các căn cứ ở châu Âu. Điều này đặt ra câu hỏi ai mới là người hưởng lợi nhiều nhất từ quân đội Mỹ tại châu Âu.
Số liệu từ Trung tâm Dữ liệu Nhân lực Quốc phòng Mỹ (DMDC) thuộc Lầu Năm Góc hồi tháng 12/2025 cho thấy Mỹ hiện có 36.436 quân nhân đồn trú tại Đức, cao nhất trong số các quốc gia ở châu Âu.
Đức đóng vai trò trung tâm với hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực. Đây là nơi đặt tổng hành dinh của Bộ tư lệnh châu Âu (USEUCOM) thuộc quân đội Mỹ, cũng như một trong những trung tâm điều trị y tế hàng đầu của nước này, cùng nhiều cơ sở bảo dưỡng và kho vũ khí cho không quân Mỹ.
Người phát ngôn Liên minh châu Âu (EU) Anitta Hipper ngày 30/4 khẳng định Mỹ là “đối tác quan trọng” cho an ninh và quốc phòng của châu Âu, đồng thời cho rằng hoạt động triển khai lực lượng Mỹ ở châu Âu cũng tăng cường vị thế toàn cầu của Washington.
“Ông Trump không thích thừa nhận rằng những người khác cũng có lợi thế riêng. Nhưng họ thực sự có và họ nên cân nhắc sử dụng chúng”, ông Chase nói.
Giám đốc Sở Cảnh sát thành phố Montreal Fady Dagher cho biết vào khoảng 11h35 ngày 22/6, có người đã gọi điện báo về một đối tượng chĩa súng ra ngoài từ cửa sổ khách sạn Hilton.
Ngay khi cảnh sát vừa đến hiện trường, tên này đã nổ súng tấn công. Vụ nổ súng xảy ra tại một khu phố đông người Do Thái sinh sống, nơi có nhiều nhà hàng và chợ bán thực phẩm kosher (thực phẩm theo luật ăn kiêng Do Thái).
Tay súng bắn chết cảnh sát Mohamed Lamine Benredouan, 34 tuổi. Các sĩ quan khác bắn trả, tiêu diệt nghi phạm. Một thường dân có tên Michael Mizrahi, 68 tuổi, cũng thiệt mạng nhưng chưa rõ ai là người đã nổ súng. Một nữ cảnh sát bị thương nặng và đang trong tình trạng ổn định.
Benredouan đã phục vụ trong lực lượng cảnh sát từ năm 2021. Ông Dagher cho biết đây là lần đầu tiên trong 24 năm một sĩ quan cảnh sát Montreal thiệt mạng khi làm nhiệm vụ. "Đây là một ngày rất, rất buồn. Đó là một cơn ác mộng", ông nói với các phóng viên. Những vụ xả súng như vậy rất hiếm khi xảy ra ở Montreal.
Video đăng tải trên mạng xã hội cho thấy cuộc đấu súng giữa cảnh sát và tay súng mặc áo khoác màu ô liu và quần kaki. Nghi phạm dường như bị bắn khi đang chỉnh lại khẩu súng hoặc nạp đạn.
Jacob Coutu, người làm ở một công trường gần hiện trường, cho biết anh đã nghe thấy "4 hoặc 5 tiếng súng". Vài phút sau, nhiều cảnh sát đến hiện trường. Coutu ước tính mình đã nghe thấy 30 - 40 phát súng.
Frank Vogas đang mua sơn tại một cửa hàng trong khu vực khi tiếng súng nổ ra. "Tôi thấy cảnh sát xông vào, từ mọi hướng ùa đến, và họ giơ súng lên", người đàn ông 71 tuổi mô tả, nói thêm rằng các sĩ quan đã yêu cầu mọi người trong cửa hàng nằm sát xuống sàn.
Thủ tướng Canada Mark Carney cho biết ông "kinh hoàng" trước vụ bạo lực.
Giới chức xác định đây không phải là tấn công khủng bố. Quan chức phụ trách an ninh Quebec Ian Lafrenière cho biết ông từ chối bình luận về danh tính cũng như động cơ của nghi phạm, vì sự việc đang được điều tra.
Truyền thông Canada đưa tin nghi phạm để lại tài liệu dài khoảng 100 trang. Trong đó, anh bày tỏ lòng căm thù sâu sắc đối với phụ nữ và tuyên bố đi theo hệ tư tưởng "incel" (độc thân không tự nguyện), tập hợp những người đàn ông cho rằng mình bị phụ nữ hắt hủi, đổ lỗi cho phái nữ về những bất hạnh của bản thân cũng như các vấn nạn trong xã hội.
Times of Israel đưa tin, cuộc họp an ninh hạn chế vào đêm qua do Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu triệu tập đã kéo dài khoảng 5 giờ đồng hồ nhằm đảm bảo sự sẵn sàng toàn diện cho khả năng Mỹ nối lại các cuộc tấn công Iran. Cuộc họp có sự tham dự của Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF), Tư lệnh Không quân, Cục trưởng Cục Tình báo Quân sự, Cục trưởng Cục Tác chiến và các quan chức quốc phòng cấp cao khác.
Ban lãnh đạo Israel được cho là đã sẵn sàng cho kịch bản Israle tham gia vào một cuộc tấn công của Mỹ nhắm vào Iran.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đầu tuần này tuyên bố hoãn một cuộc tấn công Iran đã được lên kế hoạch ngày 19/5 vì các quốc gia vùng Vịnh thuyết phục ông rằng việc đạt được một thỏa thuận với Tehran là khả thi.
Các quan chức Mỹ, trong đó có Tổng thống Trump và Phó Tổng thống JD Vance đều cho biết tiến trình hòa đàm với Iran đang có tiến triển và cuộc xung đột có thể sớm kết thúc.
Mặt khác, họ cũng cảnh báo Mỹ sẽ tấn công trở lại mạnh hơn trước nếu Iran không nhanh chóng đạt thỏa thuận.
Tổng thống Trump một lần nữa tuyên bố Mỹ có thể phát động các cuộc tấn công mới nếu Tehran tiếp tục từ chối đưa ra những nhượng bộ lớn mà ông mong muốn.
Ông Trump nói các nhà lãnh đạo Iran đang “thương lượng” để có được một thỏa thuận, nhưng một cuộc tấn công mới của Mỹ sẽ giáng “một đòn nặng nề” trong những ngày tới nếu 2 bên không đạt được thỏa thuận.
“Ý tôi là, tôi đang nói về khoảng thời gian 2-3 ngày, hoặc đại loại thế, có thể là đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn, bởi vì chúng ta không thể để họ sở hữu một thứ vũ khí hạt nhân mới”, ông nhấn mạnh.
Các quan chức ở Israel được cho là tin rằng tuyên bố của ông Trump chỉ càng làm thu hẹp thêm các lựa chọn của chính ông. Theo họ, nếu Iran không đưa ra một đề xuất mà Washington cho là thỏa đáng, Tổng thống Trump cuối cùng sẽ buộc phải lựa chọn phương án quân sự.
Theo trang tin Axios, ngay cả khi đã thông báo hủy bỏ các cuộc tấn công Iran vào phút chót, ông Trump vẫn nhận được một buổi báo cáo từ các cố vấn an ninh quốc gia hàng đầu vào cuối ngày 18/5 về các phương án quân sự tiềm tàng chống lại Iran.
Về phía Iran, ngay cả khi gửi đề xuất hòa bình mới đến Mỹ, họ cũng chuẩn bị sẵn cho kịch bản tái xung đột. Tehran cảnh báo mở các mặt trận mới nếu Mỹ và Israel tấn công trở lại.
Trang tin Axios ngày 6-4 dẫn lời bốn nguồn tin từ Mỹ, Israel và khu vực nắm rõ vấn đề cho biết các cuộc đàm phán hiện xoay quanh một thỏa thuận gồm hai giai đoạn.
Trong đó, giai đoạn đầu là lệnh ngừng bắn 45 ngày nhằm có thêm "khoảng thở" để các bên thương lượng một giải pháp lâu dài.
Nếu đạt được tiến triển, giai đoạn hai sẽ là thỏa thuận chính thức nhằm kết thúc chiến tranh. Lệnh ngừng bắn cũng có thể được gia hạn nếu cần thêm thời gian đàm phán.
Tuy nhiên, triển vọng đạt được thỏa thuận trong ngắn hạn vẫn rất mong manh. Các nguồn tin nhận định khả năng đạt được một thỏa thuận tạm thời trong vòng 48 giờ tới là "rất thấp".
Dù vậy, đây được coi là nỗ lực cuối cùng để tránh kịch bản leo thang nghiêm trọng, trong đó Mỹ và Israel có thể tiến hành các cuộc không kích quy mô lớn nhằm vào cơ sở hạ tầng dân sự của Iran, kéo theo nguy cơ trả đũa vào các cơ sở năng lượng và nước tại các quốc gia vùng Vịnh.
Các cuộc đàm phán đang được tiến hành thông qua các bên trung gian như Pakistan, Ai Cập và Thổ Nhĩ Kỳ, đồng thời duy trì kênh liên lạc trực tiếp giữa đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi.
Washington được cho là đã đưa ra một số đề xuất trong những ngày gần đây, nhưng phía Tehran vẫn chưa chấp nhận.
Một trong những điểm nghẽn lớn nhất nằm ở hai vấn đề cốt lõi: việc mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz - tuyến hàng hải chiến lược của thế giới - và số phận kho uranium làm giàu ở mức cao của Iran.
Các bên trung gian cho rằng đây là những nội dung chỉ có thể giải quyết trong một thỏa thuận cuối cùng, thay vì trong giai đoạn ngừng bắn tạm thời.
Về phía Iran, các quan chức nước này tỏ ra đặc biệt thận trọng. Tehran đã nói rõ với các bên trung gian rằng họ không muốn rơi vào tình huống như Gaza hay Lebanon - nơi tồn tại lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa nhưng các cuộc tấn công vẫn có thể tái diễn bất cứ lúc nào.
Hai nguồn tin cho biết Iran sẽ không chấp nhận từ bỏ các "quân bài mặc cả" quan trọng như eo biển Hormuz hay chương trình hạt nhân, chỉ để đổi lấy một lệnh ngừng bắn kéo dài 45 ngày.
Do đó, các bên trung gian đang tìm cách xây dựng các biện pháp "tạo lòng tin", bao gồm khả năng Iran thực hiện các bước đi từng phần liên quan đến Hormuz và uranium, đổi lại là các cam kết từ phía Mỹ rằng lệnh ngừng bắn sẽ được đảm bảo và chiến sự không tái diễn.
Trong khi đó, áp lực thời gian đang gia tăng nhanh chóng. Tổng thống Trump đã đặt ra hạn chót buộc Iran phải mở lại eo biển Hormuz vào tối 7-4 giờ Mỹ (sáng 8-4 giờ Việt Nam), đồng thời cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở hạ tầng trọng yếu nếu không đạt được thỏa thuận.
Dù đã gia hạn thêm thời gian, ông Trump vẫn khẳng định Mỹ đang "đàm phán sâu" nhưng cũng để ngỏ khả năng hành động quân sự nếu các cuộc thương lượng với Tehran thất bại.
Theo một số nguồn tin, kế hoạch cho một chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ - Israel nhằm vào các cơ sở năng lượng của Iran đã sẵn sàng, và việc gia hạn thời hạn chỉ nhằm tạo thêm "cánh cửa cuối cùng" cho ngoại giao.
