Ung thư mắt là tình trạng các tế bào bất thường phát triển không kiểm soát trong các cấu trúc hoặc các mô xung quanh mắt.
Ung thư mắt có thể khởi phát ngay trong mắt (ung thư mắt nguyên phát) hoặc lan đến mắt từ các cơ quan khác trong cơ thể (ung thư mắt thứ phát). Đây là bệnh ít gặp nhưng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực và sức khỏe nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.
Nguyên nhân chính xác của ung thư mắt chưa được xác định. Tuy nhiên, một số yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh gồm:
Ở trẻ em, u nguyên bào võng mạc có thể liên quan đến đột biến gene RB1 được di truyền từ cha mẹ hoặc xuất hiện ngẫu nhiên.
Ung thư mắt giai đoạn đầu thường không gây triệu chứng rõ rệt. Nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám mắt định kỳ.
Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp các dấu hiệu như:
Ở trẻ mắc u nguyên bào võng mạc, dấu hiệu điển hình là đồng tử có ánh trắng bất thường khi chụp ảnh bằng đèn flash, mắt lé hoặc giảm thị lực.
Tùy vị trí xuất hiện, ung thư mắt được chia thành nhiều dạng khác nhau.
U hắc tố nội nhãn
Đây là loại ung thư mắt nguyên phát phổ biến nhất ở người lớn. Khối u phát triển từ các tế bào sắc tố (melanocyte) trong lớp màng bồ đào của mắt, bao gồm mống mắt, thể mi và hắc mạc.
U lympho nội nhãn
Xuất phát từ các tế bào lympho của hệ miễn dịch, thường gặp ở người lớn tuổi hoặc người suy giảm miễn dịch.
U nguyên bào võng mạc
Đây là là loại ung thư mắt thường gặp nhất ở trẻ em, hình thành từ các tế bào võng mạc chưa trưởng thành. Bệnh thường xuất hiện trước 5 tuổi.
Ung thư kết mạc
Khối u phát triển tại lớp màng mỏng trong suốt phủ bề mặt nhãn cầu và mặt trong mí mắt.
Ung thư hốc mắt và phần phụ của mắt
Các khối u có thể xuất hiện ở mí mắt, tuyến lệ, cơ vận nhãn hoặc các mô quanh mắt.
Bác sĩ có thể chỉ định nhiều phương pháp để xác định bệnh gồm:
Ngoài việc xác định loại ung thư, bác sĩ cũng đánh giá kích thước khối u và mức độ lan rộng để lựa chọn phương án điều trị phù hợp.
Phương pháp điều trị phụ thuộc vào loại ung thư, kích thước khối u, vị trí tổn thương và tình trạng sức khỏe của người bệnh.
Theo dõi
Một số khối u nhỏ chưa ảnh hưởng đến thị lực có thể được theo dõi định kỳ trước khi quyết định can thiệp.
Xạ trị
Xạ trị là một trong những phương pháp điều trị phổ biến đối với ung thư mắt. Bức xạ được sử dụng để tiêu diệt tế bào ung thư hoặc làm chậm sự phát triển của khối u.
Laser
Điều trị bằng laser có thể được áp dụng với một số khối u nhỏ nhằm phá hủy tế bào ung thư hoặc cắt nguồn máu nuôi khối u.
Ngày 7/4, đại diện Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí cho biết người hiến tạng trên bị thương nặng sau tai nạn giao thông, Hội đồng chuyên môn chẩn đoán chết não.
Bệnh viện chuẩn bị 4 phòng mổ, huy động gần 100 y bác sĩ tham gia lấy - ghép tạng chiều 6/4, với sự phối hợp của các bác sĩ Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.
Trong đó, hai quả thận được ghép cho hai bệnh nhân tại Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí. Trái tim, hai lá gan, hai giác mạc được chuyển đến Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức và Bệnh viện Mắt Trung ương ghép cho 5 bệnh nhân.
Đến chiều nay, các bệnh nhân đang được theo dõi sát sau ghép tạng.
Tiến sĩ, bác sĩ Trần Anh Cường, Giám đốc Bệnh viện Việt Nam - Thụy Điển Uông Bí, cho biết đây là ca hiến tạng - lấy đa tạng thứ hai được triển khai tại bệnh viện. Hai năm trước, bệnh viện là đơn vị đầu tiên tại Quảng Ninh lấy đa tạng từ một người hiến chết não. So với ca đầu tiên chỉ lấy tạng, nay bệnh viện đã có thể triển khai đồng thời ghép hai ca thận trực tiếp tại đơn vị.
Bệnh viện sẽ triển khai các kỹ thuật chuyên sâu như ghép gan, ghép giác mạc trong thời gian tới.
Hiện, Quảng Ninh đã tiến hành ba trường hợp hiến ghép tạng.
Ghép tạng là một trong những thành tựu quan trọng nhất của y học nhân loại từ thế kỷ 20. Đây là phương pháp cuối cùng trong điều trị bệnh nhân mắc bệnh mạn tính, hiểm nghèo do các mô, tạng bị suy giảm chức năng và không hồi phục như suy thận mạn, gan, tim, tủy, hỏng giác mạc...
Ca ghép tạng từ người cho chết não đầu tiên tại Việt Nam thực hiện hồi tháng 5/2010.
Theo Bộ Y tế, dịch bệnh sốt xuất huyết do virus Ebola (bệnh Ebola) chủng Bundibugyo của virus Ebola tại Conggo và Uganda đã được Tổ chức Y tế thế giới (WHO) xác định là sự kiện y tế công cộng khẩn cấp gây quan ngại quốc tế.
Bộ Y tế tăng cường giám sát tại các cơ sở y tế và kiểm dịch y tế tại các cửa khẩu; cập nhật thường xuyên thông tin từ WHO, cơ quan đầu mối thực hiện Điều lệ y tế quốc gia, theo dõi chặt chẽ diễn biến dịch bệnh.
Theo hướng dẫn của Bộ Y tế, 4 nhóm trường hợp có nguy cơ mắc bệnh do virus Ebola là: thợ săn, người sống trong rừng có tiếp xúc với động vật ốm hoặc chết (tinh tinh, vượn người, khỉ rừng, linh dương, nhím, dơi ăn quả…).
Ngoài ra, nhóm nguy cơ còn có thành viên gia đình hoặc những người có tiếp xúc gần với người bị bệnh; nhân viên lễ tang, người có tiếp xúc trực tiếp với thi thể bệnh nhân và nhân viên y tế trực tiếp chăm sóc bệnh nhân.
Theo Bộ Y tế, các ca bệnh nghi mắc bệnh Ebola là các trường hợp có yếu tố dịch tễ trong vòng 3 tuần trước khi khởi phát triệu chứng (tiếp xúc với máu hay dịch cơ thể của bệnh nhân được xác định hoặc nghi nhiễm Ebola; sống hay đi tới vùng dịch Ebola đang lưu hành; trực tiếp xử lý, tiếp xúc với dơi, chuột hoặc động vật linh trưởng từ các vùng dịch tễ) và có biểu hiện lâm sàng của bệnh (sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, đau họng, nôn, tiêu chảy, đau bụng, phát ban; một số trường hợp có thể có biểu hiện xuất huyết).
Cơ quan chức năng lưu ý, các ca bệnh nghi ngờ đều phải được khám tại bệnh viện, cách ly và lấy mẫu bệnh phẩm gửi làm xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán bệnh. Các ca bệnh xác định cần phải nhập viện điều trị và cách ly hoàn toàn.
Về điều trị, Bộ Y tế cho biết, người bệnh được theo dõi sát diễn biến, được điều trị hạ nhiệt, giảm đau; bù điện giải; điều trị cắt cơn co giật; truyền máu và các chế phẩm của máu nếu có mất máu nhiều. Đặc biệt, với diễn biến nặng, cần được đảm bảo khối lượng tuần hoàn, cân bằng dịch, duy trì huyết áp, lợi tiểu; lọc máu, hỗ trợ ECMO khi có chỉ định.
Bệnh nhân được xuất viện khi sau 3 ngày không sốt và không có các dấu hiệu gợi ý có sự đào thải virus ra môi trường như: đi ngoài phân lỏng, ho, chảy máu; tình trạng bệnh nhân ổn định, có thể tự thực hiện các hoạt động thường ngày và kết quả xét nghiệm PCR virus Ebola âm tính.
Đáng lưu ý, virus Ebola tiếp tục được bài tiết qua tinh dịch và sữa mẹ vì vậy cần tư vấn cho bệnh nhân cách phòng tránh lây truyền sau khi xuất viện.
Theo cập nhật từ WHO, hiện có 2 kháng thể đơn dòng cho điều trị do virus Ebola, nhưng chưa bao phủ hết các chủng virus Ebola.
Bộ Y tế khuyến cáo người dân khi có biểu hiện sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau cơ, nôn, tiêu chảy hoặc xuất huyết sau khi đi về từ vùng có dịch, cần đến ngay cơ sở y tế và thông báo lịch sử đi lại, tiếp xúc để được hướng dẫn kịp thời.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cho biết theo các tổ chức y tế uy tín như Tổ chức Giấc ngủ Quốc gia Mỹ và Học viện Y học Giấc ngủ Mỹ (AASM), thời lượng ngủ trung bình cần thiết được chia theo độ tuổi.
Người trưởng thành (18-64 tuổi) cần 7-9 giờ mỗi đêm, trong khi người lớn trên 65 tuổi giảm nhẹ nhu cầu xuống còn khoảng 7-8 giờ. Trẻ em cần thời gian ngủ dài hơn do não bộ đang trong giai đoạn phát triển và xây dựng cấu trúc mạnh mẽ. Trong đó, trẻ sơ sinh đòi hỏi nhiều thời gian nhất với 14-17 giờ và thanh thiếu niên cần 8-10 giờ.
Lý giải nguyên nhân não bộ người trưởng thành cần 7-9 giờ nghỉ ngơi, bác sĩ Nghĩa nhấn mạnh đây là lúc não thực hiện những nhiệm vụ không thể làm được khi thức, điển hình là việc dọn dẹp "rác thải" chuyển hóa thông qua hệ thống Glymphatic. Trong giấc ngủ sâu, không gian giữa các tế bào não mở rộng, cho phép dịch não tủy rửa trôi các protein độc hại tích tụ ban ngày như Beta-amyloid và Tau - những tác nhân liên quan mật thiết đến bệnh Alzheimer.
Đồng thời, giấc ngủ giúp củng cố trí nhớ và học tập bằng cách chọn lọc thông tin, chuyển ký ức ngắn hạn ở đồi hải mã lên vỏ não để lưu trữ thành ký ức dài hạn và xóa bỏ những thông tin thừa thãi, đặc biệt trong giai đoạn giấc ngủ REM và giấc ngủ sóng chậm.
Quá trình bảo dưỡng này còn bao gồm việc cân bằng nội môi Synapse và phục hồi cảm xúc. Khi thức, não bộ liên tục tạo ra các kết nối thần kinh mới khiến tiêu hao rất nhiều năng lượng. Giấc ngủ giúp "cắt tỉa" bớt các kết nối yếu, đưa mạng lưới thần kinh về trạng thái cân bằng để sẵn sàng tiếp nhận thông tin mới. Bên cạnh đó, giấc ngủ điều chỉnh sự kết nối giữa hạch hạnh nhân (trung tâm kiểm soát cảm xúc) và vỏ não trước trán (trung tâm tư duy logic), giúp con người giữ được sự điềm tĩnh và phán đoán chính xác vào hôm sau.
Tuy nhiên, chất lượng hay còn gọi là kiến trúc giấc ngủ cũng đóng vai trò quan trọng không kém số lượng. Não bộ không chỉ cần đủ thời gian mà còn phải hoàn thành 4 đến 5 chu kỳ giấc ngủ mỗi đêm, mỗi chu kỳ kéo dài 90-110 phút bao gồm đầy đủ các giai đoạn ngủ nông, ngủ sâu và ngủ REM.
Việc ngủ đủ 8 tiếng nhưng bị gián đoạn liên tục, ví dụ do chứng ngưng thở khi ngủ, sẽ khiến não bộ thiếu hụt giấc ngủ sâu trầm trọng. Hậu quả của tình trạng này thậm chí còn tồi tệ hơn cả việc chỉ ngủ 6 tiếng nhưng ngủ liền mạch. Để một bộ não người trưởng thành hoạt động minh mẫn, sắc bén và phòng ngừa các bệnh lý thoái hóa thần kinh về già, việc đảm bảo 7-8 giờ ngủ liền mạch mỗi đêm là bắt buộc.
