Từ ngày 12/6, World Cup 2026 chính thức diễn ra và kéo dài hơn 1 tháng liên tục. Vì tổ chức ở khu vực châu Mỹ, nhiều trận đấu của ngày hội bóng đá lớn nhất hành tinh sẽ diễn ra vào khung giờ khuya hoặc rạng sáng của Việt Nam. Điều này đồng nghĩa với việc khán giả sẽ phải thức khuya, thu hẹp giấc ngủ nếu muốn theo dõi.
Nhịp sinh học đảo lộn khi “tàn phá” giấc ngủ mùa World Cup
TS.BS Võ Hồng Minh Công, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TPHCM) cho biết, giấc ngủ không đơn thuần là thời gian nghỉ ngơi mà chính là giai đoạn quý giá để cơ thể thực hiện hàng loạt quá trình phục hồi và tái tạo thiết yếu.
Khi thức đêm liên tục để theo dõi những trận cầu World Cup, bạn đang trực tiếp can thiệp vào đồng hồ sinh học. Việc thức khuya triền miên làm rối loạn “nhịp circadian” – tức chu kỳ 24 giờ kiểm soát nhiệt độ cơ thể, huyết áp, nồng độ hormone và chức năng miễn dịch.
Hormone cortisol vốn cần tăng cao vào buổi sáng để giúp bạn tỉnh táo và tràn đầy năng lượng bị đảo lộn hoàn toàn, khiến người thức đêm cảm thấy mệt mỏi, uể oải và thiếu tập trung suốt cả ngày hôm sau.
Trong khi đó, hormone melatonin – có vai trò điều hòa giấc ngủ và chống oxy hóa mạnh – bị ức chế nghiêm trọng khi cơ thể liên tục tiếp xúc với ánh sáng xanh phát ra từ màn hình tivi hay điện thoại vào ban đêm.
Tình trạng này gây ra những hệ lụy trước mắt như đau đầu, mắt mờ, phản xạ chậm chạp, tâm trạng cáu kỉnh, khả năng phán đoán suy giảm đáng kể. Thậm chí, chỉ một đêm thức khuya đã có thể làm giảm hoạt động của các tế bào miễn dịch – đội quân bảo vệ cơ thể khỏi virus và tế bào ung thư – lên tới 70%.
Về lâu dài, nếu duy trì thói quen thức đêm xuyên suốt thời gian diễn ra World Cup, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng “nợ ngủ tích lũy”, làm gia tăng nguy cơ béo phì, tiểu đường, trầm cảm và suy giảm trí nhớ.
Nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim
TS.BS Võ Hồng Minh Công phân tích, thiếu ngủ kéo dài không chỉ gây mệt mỏi mà còn âm thầm tàn phá trái tim, mạch máu và hệ thống phòng thủ tự nhiên của cơ thể một cách nghiêm trọng.
Khi bạn thức đêm xem bóng đá liên tục, cơ thể sẽ tăng tiết cortisol và adrenaline, hai hormone gây co mạch và đẩy nhịp tim lên cao. Hậu quả là huyết áp của bạn tăng vọt. Tim và các động mạch của bạn phải làm việc không ngừng nghỉ suốt 24 giờ mỗi ngày, giống như một cỗ máy không bao giờ được tắt.
Chưa hết, hệ miễn dịch cũng chịu thiệt thòi lớn. Giấc ngủ chính là “xưởng sản xuất” cytokine – những protein chiến đấu chống lại nhiễm trùng và viêm nhiễm. Thiếu ngủ khiến số lượng tế bào T – những “chiến binh” tinh nhuệ nhất của hệ miễn dịch – suy giảm trầm trọng, làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên.
Sau mỗi mùa World Cup, nhiều người thường vào viện vì tình trạng cảm cúm, viêm họng, mệt mỏi và nhiễm trùng dai dẳng. Nếu tình trạng này kéo dài thành mạn tính, người dân có nguy cơ bị đột quỵ, nhồi máu cơ tim, kháng insulin dẫn đến đái tháo đường type 2, gia tăng nguy cơ một số loại ung thư… đe dọa tính mạng.
Đừng để niềm đam mê trở thành “pha bóng nguy hiểm”
Cũng theo bác sĩ Công, đối tượng đầu tiên và dễ bị tổn thương nhất khi thường xuyên thức đêm xem bóng đá là người cao tuổi. Ở độ tuổi này, đồng hồ sinh học vốn đã suy giảm độ linh hoạt, khả năng phục hồi sau rối loạn giấc ngủ kém hơn rất nhiều, trong khi hệ tim mạch nhạy cảm hơn với dao động của huyết áp và nhịp tim.
Một bàn thắng bất ngờ khiến hưng phấn đột ngột có thể là yếu tố nguy hiểm hơn nhiều so với tưởng tượng.
Tiếp đến là những người đang sống chung với bệnh mạn tính, như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Trẻ em và thanh thiếu niên – lứa tuổi mà não bộ đang trong giai đoạn hoàn thiện cấu trúc – cũng cần những giấc ngủ sâu để phát triển tế bào thần kinh.
Phụ nữ mang thai nên đặc biệt cẩn trọng, bởi rối loạn nhịp sinh học của người mẹ có thể ảnh hưởng đến môi trường phát triển của thai nhi, thông qua sự thay đổi nồng độ hormone và lưu lượng máu đến nhau thai.
Cuối cùng, những người đang hồi phục sau bệnh tật, người bị suy giảm miễn dịch hoặc đang dùng thuốc điều trị ảnh hưởng đến huyết áp và nhịp tim cần được tư vấn y tế trước khi nghĩ đến chuyện thức đêm.
Theo Hiệp hội Giấc ngủ Hoa Kỳ và Hiệp hội Nghiên cứu giấc ngủ châu Âu, đam mê bóng đá là chính đáng, nhưng đừng để những bàn thắng “đánh cắp” giấc ngủ của bạn.
Hãy chọn lọc các trận đấu quan trọng, ngủ trước đó ít nhất 90 phút, tận dụng giấc ngủ ngắn giữa trận đấu và sau khi tắt tivi; đi ngủ ngay trong một không gian tối, mát mẻ và yên tĩnh.
“Đừng để niềm đam mê thể thao trở thành “pha bóng nguy hiểm” cho chính cơ thể mình. Hãy cổ vũ hết mình nhưng cũng bảo vệ giấc ngủ của bạn, đó là cách yêu bóng đá thông minh và bền vững nhất”, TS.BS Võ Hồng Minh Công nhấn mạnh.
Tải lượng đường huyết phản ánh mức độ ảnh hưởng của một lượng thực phẩm nhất định đến đường huyết sau khi ăn. Theo các nhà nghiên cứu, chế độ ăn có tải lượng đường huyết thấp có thể góp phần phòng ngừa bệnh tiểu đường, đồng thời làm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư và nguy cơ tử vong do mọi nguyên nhân, theo Medical News Today (Anh).
Trong nghiên cứu, những người tham gia (đều từ 25 tuổi trở lên) được chia thành 2 nhóm: Một nhóm ăn một quả bơ cỡ lớn mỗi ngày; nhóm còn lại duy trì chế độ ăn uống thông thường, nhưng được yêu cầu không ăn quá 2 quả bơ mỗi tháng. Thời gian theo dõi kéo dài 6 tháng.
Kết quả nghiên cứu cho thấy nhóm ăn bơ mỗi ngày có lượng chất xơ và chất béo trong khẩu phần ăn cao hơn, đồng thời tiêu thụ ít protein động vật và ít tinh bột hơn so với nhóm còn lại.
Bên cạnh đó, sau khi phân tích dữ liệu của 961 người tham gia và điều chỉnh các yếu tố như BMI, trình độ học vấn và sắc tộc, các nhà nghiên cứu nhận thấy nhóm ăn bơ hằng ngày có tải lượng đường huyết thấp hơn rõ rệt so với nhóm còn lại.
Tiến sĩ Emily Lantz, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Texas Medical Branch (Mỹ), nhận định rằng việc bổ sung một quả bơ mỗi ngày giúp giảm tải lượng đường huyết tổng thể, từ đó cho thấy những thay đổi đơn giản trong chế độ ăn có thể mang lại lợi ích sức khỏe đáng kể.
Theo các tác giả nghiên cứu, hàm lượng chất xơ cao cùng lượng chất béo không bão hòa có lợi trong quả bơ có thể góp phần làm giảm tải lượng đường huyết của khẩu phần ăn. Bên cạnh đó, nhóm người tham gia nghiên cứu ăn bơ mỗi ngày cũng có xu hướng giảm tiêu thụ bánh kẹo, món tráng miệng ngọt và một số thực phẩm giàu tinh bột.
Chuyên gia dinh dưỡng người Mỹ Karen Z. Berg cho biết, bơ giàu chất xơ và chất béo không bão hòa đơn, giúp tạo cảm giác no lâu. Vì vậy, người ăn bơ thường xuyên có xu hướng hạn chế các thực phẩm kém lành mạnh khác, từ đó góp phần cải thiện chất lượng chế độ ăn và giảm tải lượng đường huyết.
Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng cần thêm nhiều nghiên cứu sâu hơn nữa để xác nhận mối liên hệ giữa việc ăn bơ và kiểm soát đường huyết.
Sau đây, các chuyên gia sẽ giải thích rõ cách gội đầu tốt nhất, bao gồm tầm quan trọng của sức khỏe da đầu, tần suất gội đầu và các mẹo khác.
Tiến sĩ Carolyn Goh, bác sĩ da liễu tại Trường Y Đại học California (Mỹ), cho biết: Khoảng cách giữa các lần gội đầu phụ thuộc vào da đầu nhiều hơn là vào tóc.
Bác sĩ da liễu Danny Guo, làm việc tại Canada, cho biết: Dầu từ da đầu hoạt động như chất dưỡng ẩm tự nhiên, giúp tóc và da đầu không bị quá khô. Tuy nhiên, một số người sản sinh ra nhiều dầu hơn những người khác, và lượng dầu thừa có thể khiến tóc bết dính và đôi khi gây kích ứng và viêm da đầu.
Học viện Da liễu Mỹ khuyến cáo nên gội đầu dựa trên tần suất tóc bị bẩn hoặc nhờn. Đối với hầu hết mọi người, 2 - 4 ngày một lần là vừa, theo tờ Time.
Tuy nhiên, người có da đầu dầu có thể cần gội hằng ngày.
Người có tóc khô hoặc tóc xoăn cần gội mỗi tuần 1 lần, tiến sĩ Kseniya Kobets, bác sĩ da liễu tại Montefiore Einstein Advanced Care ở Elmsford (Mỹ), nói thêm.
Bác sĩ Guo nói: Đối với người bình thường, gội đầu 2 - 3 lần 1 tuần là lý tưởng. Gội đầu quá nhiều có thể khiến tóc khô, giòn hoặc dễ gãy. Và da đầu có thể cảm thấy căng, ngứa hoặc bị kích ứng. Ngược lại, gội quá thưa có thể khiến tóc bị nhờn, có mùi khó chịu, da đầu có thể bị bong tróc và ngứa.
Đừng dùng quá nhiều dầu gội: Bác sĩ Kobets khuyên nên dùng khoảng một lượng dầu gội bằng đồng xu, thường là đủ để làm sạch da đầu và chân tóc.
Tập trung vào da đầu: Thoa dầu gội lên chân tóc, mát xa nhẹ nhàng vào da đầu và "để bọt làm sạch phần thân tóc khi xả". Sau đó, xả sạch dầu gội. Chà xát quá mạnh có thể gây kích ứng da đầu và làm trầm trọng thêm các tình trạng như chàm hoặc gàu, cô ấy nói thêm.
Cách dùng dầu xả: Học viện Da liễu Mỹ và bác sĩ Goh khuyên chỉ nên thoa dầu xả lên phần ngọn tóc nếu tóc mỏng hoặc thẳng, và thoa lên toàn bộ mái tóc đối với người có tóc xoăn hoặc rất khô.
Gội bằng nước ấm: Nước ấm là tốt nhất cho da và tóc. Nước nóng có thể gây kích ứng da đầu bằng cách làm mất đi lớp dầu tự nhiên và gây khô da.
Hãy chú ý đến da đầu: Nếu thấy các triệu chứng như phát ban, mụn nhọt, mẩn đỏ hoặc ngứa dai dẳng, bị hói từng mảng hoặc rụng tóc đột ngột hoặc ngày càng trầm trọng, đều phải đến gặp bác sĩ da liễu.
Cục An toàn thực phẩm nhận được thông tin ngày 18-4 trên địa bàn xã Diễn Châu, tỉnh Nghệ An ghi nhận hơn 20 người nhập viện cấp cứu nghi do ngộ độc thực phẩm sau khi ăn bánh mì với các triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, sốt cao… và đang được điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Diễn Châu, tỉnh Nghệ An.
Trước tình hình trên, Cục An toàn thực phẩm đề nghị Sở Y tế tỉnh Nghệ An khẩn trương triển khai chỉ đạo các cơ sở khám, chữa bệnh có bệnh nhân đang điều trị, tập trung nguồn lực tích cực điều trị cho bệnh nhân nghi ngộ độc thực phẩm không để ảnh hưởng đến sức khỏe và tính mạng.
Tổ chức điều tra, truy xuất nguồn gốc thực phẩm để xác định rõ nguồn cung cấp nguyên liệu, thực phẩm nghi ngờ gây ngộ độc, lấy mẫu thực phẩm, bệnh phẩm để xét nghiệm tìm nguyên nhân; điều tra và xử lý nghiêm các vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (nếu có), công khai kết quả để kịp thời cảnh báo cho cộng đồng.
Đồng thời tăng cường các biện pháp bảo đảm an toàn thực phẩm, phòng ngừa ngộ độc thực phẩm, nâng cao vai trò, trách nhiệm của người quản lý, người sản xuất, kinh doanh, tiêu dùng.
Tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn kiến thức bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh và tiêu dùng, tập trung truyền thông vào nhóm cơ sở sản xuất, chế biến, kinh doanh sản phẩm thực phẩm liên quan đến thức ăn đường phố.
Thực hiện nghiêm các nội dung về việc tăng cường phòng ngừa ngộ độc thực phẩm và bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố.
Cục An toàn thực phẩm cũng đề nghị các đơn vị theo dõi, cập nhật diễn biến tình hình vụ ngộ độc, thực hiện báo cáo nhanh theo hướng dẫn, chủ động truyền thông thông tin vụ việc và sớm công khai kết quả điều tra ngộ độc thực phẩm, đồng thời báo cáo về Cục An toàn thực phẩm theo quy định.
Trước đó, như Tuổi Trẻ Online đã đưa tin theo thông tin ban đầu, từ sáng 17 đến sáng 18-4, các bệnh nhân nhập viện rải rác, sau đó tăng nhanh vào buổi tối. Hầu hết đều có triệu chứng như nôn ói, đau bụng, tiêu chảy, một số trường hợp sốt cao.
Bệnh nhân nhập viện từ 4 - 85 tuổi, ngụ ở các xã của huyện Diễn Châu (cũ) như Diễn Ngọc, Diễn Hoa, Diễn Thọ, Diễn Bích.
Trong số các bệnh nhân, có khoảng 20 người có ăn bánh mì tại tiệm bánh Q. ở xã Diễn Châu. 5 trường hợp còn lại có ăn các thực phẩm khác như bánh ngọt, xoài, dứa, ốc xào… nên chưa thể khẳng định nguyên nhân cụ thể.
Sức khỏe một số người đã ổn định nhưng vẫn cần tiếp tục giám sát do triệu chứng tiêu hóa còn nặng. Cơ quan chức năng đã kiểm tra cơ sở kinh doanh nghi liên quan, đồng thời lấy mẫu thực phẩm và bệnh phẩm để xét nghiệm, xác định nguyên nhân.
