Chuyến đi của Thủ tướng Lê Minh Hưng diễn ra theo lời mời của Tổng thống Nga Vladimir Putin, theo thông cáo ngày 13/6 của Bộ Ngoại giao.
Nga khởi đầu quan hệ với ASEAN từ tháng 7/1991, khi phó thủ tướng Yuri Maslyukov dự phiên khai mạc Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 24 tại Kuala Lumpur với tư cách khách mời của chính phủ Malaysia. Nga trở thành Đối tác Đối thoại đầy đủ của ASEAN từ tháng 7/1996, mở ra khuôn khổ hợp tác chính thức giữa hai bên.
Tại Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần thứ nhất năm 2005 tại Kuala Lumpur, hai bên ký Tuyên bố chung về Quan hệ Đối tác Tiến bộ và Toàn diện, xác lập định hướng hợp tác trên các lĩnh vực chính trị – an ninh, kinh tế và phát triển.
Quan hệ hai bên tiếp tục được củng cố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga lần thứ hai, tổ chức ngày 30/11/2010 tại Hà Nội. Hội nghị tái khẳng định cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Tiến bộ và Toàn diện, đồng thời tăng cường phối hợp trong cấu trúc khu vực đang định hình tại châu Á – Thái Bình Dương.
Tại Hội nghị Cấp cao lần thứ ba tại Singapore vào tháng 11/2018, hai bên nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược. Hiện nay, hợp tác ASEAN – Nga được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động Toàn diện giai đoạn 2021-2025 nhằm thực hiện Quan hệ Đối tác Chiến lược, kế thừa Kế hoạch Hành động giai đoạn 2016-2020 và nền tảng quan hệ được xây dựng từ năm 1991.
Các hoạt động hợp tác cũng được hỗ trợ thông qua Quỹ Tài chính Đối tác Đối thoại ASEAN – Nga, thành lập năm 2007.
Nga cử Đại sứ đầu tiên tại ASEAN vào năm 2009 sau khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực. Năm 2017, phái đoàn Nga tại ASEAN được thành lập, qua đó tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp và đối thoại chính sách với ASEAN.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga sắp diễn ra tại Kazan sẽ là cơ hội để hai bên tăng cường các nỗ lực hợp tác chung.
“Mối liên hệ hợp tác giữa Nga và ASEAN đã được duy trì lâu dài và ngày càng bền chặt. Chúng tôi tin rằng các quốc gia thành viên ASEAN có mọi điều kiện cần thiết để giữ những vị thế xứng đáng trong trật tự thế giới đa cực đang hình thành”, ông Lavrov phát biểu trong thông điệp trên website của Bộ Ngoại giao Nga.
Hãng Yonhap ngày 19.5 đưa tin Bộ Ngoại giao Mỹ vừa phê chuẩn thương vụ bán các trực thăng hải quân đa nhiệm MH-60R và nâng cấp trực thăng AH-64E Apache cho Hàn Quốc, đồng thời cho biết thương vụ này sẽ giúp tăng cường khả năng phòng thủ của đồng minh châu Á.
Theo ước tính, thương vụ bán các trực thăng MH-60R trị giá 3 tỉ USD và dự án nâng cấp các trực thăng AH-64E Apache trị giá 1,2 tỉ USD.
Hàn Quốc đã đề nghị mua 24 trực thăng MH-60R, 24 thiết bị dò thủy âm tần số thấp trên không và 8 súng máy M240D 7,62 mm, cùng một số mặt hàng khác nằm trong gói mua sắm trực thăng.
MH-60R là trực thăng hải quân được sử dụng cho tác chiến chống tàu ngầm, hoạt động giám sát hàng hải và tác chiến mặt nước, cũng như các nhiệm vụ tìm kiếm cứu nạn.
Để nâng cấp trực thăng Apache, Hàn Quốc đã đề nghị Mỹ bán 8 radar điều khiển hỏa lực AN/APG-78 (FCR), 8 bộ thiết bị điện tử radar FCR Longbow và 40 bộ đàm tần số rất cao/cực cao AN/ARC-231A, cùng với các mặt hàng khác.
"Thương vụ được đề xuất sẽ cải thiện khả năng của Hàn Quốc trong việc đối phó với các mối đe dọa hiện tại và tương lai bằng cách tăng cường khả năng trực thăng đa nhiệm của hải quân và đem lại một sức mạnh đáng tin cậy có khả năng răn đe đối phương", Bộ Quốc phòng Hàn Quốc cho biết trong thông cáo về kế hoạch mua trực thăng MH-60R.
Đề nghị của Hàn Quốc về việc mua MH-60R và nâng cấp trực thăng Apache được đưa ra trong bối cảnh CHDCND Triều Tiên đang tăng cường các mối đe dọa hạt nhân và tên lửa, bao gồm việc phát triển tên lửa đạn đạo phóng từ tàu ngầm.
Phát biểu trong buổi họp báo, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuyên bố Iran sẽ “thực hiện mọi biện pháp cần thiết để bảo vệ chủ quyền quốc gia”, đồng thời lên án điều mà ông gọi là “luận điệu đe dọa của các quan chức Mỹ nhằm vào Iran và một số quốc gia trong khu vực”.
Ngoài ra, Tehran khẳng định sẽ đoàn kết với Oman trước “sức ép” từ giới chức Mỹ, theo Hãng tin Reuters.
Trước đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump dường như dọa tấn công đồng minh của Washington là Oman, nếu nước này đứng về phía Iran trong vấn đề mở lại eo biển Hormuz.
Ông Trump nói rằng Oman phải cư xử đúng mực, nếu không ông sẽ "cho nổ tung họ".
Nhà lãnh đạo Mỹ bình luận như vậy khi được hỏi liệu ông có chấp nhận một thỏa thuận ngắn hạn cho phép Iran và Oman kiểm soát tuyến đường biển này hay không.
Liên quan đến diễn biến tiến trình hòa bình, Đài RT (Nga) ngày 28-5 dẫn lời Phó Thư ký Hội đồng An ninh Quốc gia Tối cao Iran Ali Bagheri cho biết Mỹ đang đưa ra những yêu cầu “không thể chấp nhận được” trong các cuộc đàm phán với Tehran.
“Iran, cũng như các quốc gia độc lập khác, tin vào hòa bình thông qua đối thoại và đàm phán. Mỹ không tin vào hòa bình thông qua ngoại giao”, ông Bagheri cáo buộc.
Bên cạnh đó, quan chức này nói rằng quan hệ giữa Iran và các quốc gia vùng Vịnh “không xảy ra vấn đề gì”, đồng thời lập luận rằng “sự hiện diện quân sự của Mỹ và Israel là rào cản đối với hòa bình trong khu vực”.
Dù giới chức Mỹ trong tuần này thông báo tiến trình đàm phán Mỹ - Iran đã có tiến triển, tuy nhiên Washington và Tehran đều cáo buộc bên còn lại đưa ra các điều kiện không thể chấp nhận được và không có dấu hiệu gì cho thấy hai bên sẵn sàng nhượng bộ.
Các thành viên Đại hội đồng Liên Hợp Quốc ngày 3/6 bỏ phiếu bầu 10 ghế ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an cho nhiệm kỳ hai năm, trong đó ba ứng viên đại diện nhóm "Tây Âu và các nước khác" là Đức, Áo và Bồ Đào Nha.
Kết quả cho thấy Áo và Bồ Đào Nha là hai nước giành được các ghế ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an, với 131 và 134 phiếu, trong khi Đức thất bại khi chỉ nhận được 104 phiếu ủng hộ.
Hội đồng Bảo an gồm 15 trong số 193 quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc, với 5 ủy viên thường trực có quyền phủ quyết (Mỹ, Anh, Pháp, Trung Quốc và Nga) cùng 10 ủy viên không thường trực. Đây là cơ quan duy nhất của Liên Hợp Quốc có thể ra nghị quyết mang tính ràng buộc pháp lý.
Zimbabwe cùng Cộng hòa Trinidad và Tobago được bầu vào vị trí ủy viên không thường trực mà không có đối thủ cho các ghế dành riêng cho khu vực của họ. Kyrgyzstan cũng giành được ghế đại diện khu vực sau khi vượt qua Philippines.
Đức từng giữ ghế ủy viên không thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc giai đoạn 2019-2020.
Trước cuộc bỏ phiếu, Ngoại trưởng Johann Wadephul tuyên bố Đức có "một đề nghị tốt" và sẵn sàng đảm nhận trách nhiệm tại Hội đồng Bảo an. Ông cũng ủng hộ cải cách cơ quan này nhằm tăng vai trò cho các quốc gia thuộc Nam Bán cầu.
Ông Wadephul thừa nhận kết quả bỏ phiếu ngày 3/6 là "thất bại cay đắng" và "nỗi thất vọng thực sự" với Berlin. Ông cho rằng một phần nguyên nhân thất bại đến từ sự ủng hộ của Đức với Israel, khiến nước này đánh mất các phiếu chủ chốt.
Ông cũng cáo buộc Nga đã thuyết phục nhiều bên chống lại Đức vì lập trường "ủng hộ kiên định" của Berlin cho Ukraine. "Không có gì bí mật khi Nga không muốn có một tiếng nói như vậy tại Hội đồng Bảo an", ông nói.
Báo DW của Đức dẫn các nguồn tin ngoại giao mô tả Nga đã tích cực vận động hành lang ngăn cản lại nỗ lực tranh cử của Đức. Berlin hiện là một trong những nước ủng hộ chủ chốt cho Ukraine trong xung đột kéo dài hơn 4 năm ở châu Âu.
Nga chưa bình luận về cáo buộc này của Ngoại trưởng Wadephul.
"Có những vấn đề mà chúng tôi luôn giữ lập trường rõ ràng, nhưng không phải mọi quốc gia thành viên Liên Hợp Quốc đều chia sẻ", ông Wadephul nói, song tái khẳng định Berlin vẫn ủng hộ Kiev.
Thủ tướng Friedrich Merz cho rằng Đức đã rất tự tin khi ứng cử và tiếc nuối vì cuối cùng không thể đạt mục tiêu đề ra. "Kết quả này không làm thay đổi những nhiệm vụ mà chúng tôi phải đối mặt tại Liên Hợp Quốc. Đức vẫn là trụ cột đáng tin cậy của hệ thống đa phương", ông nói.
Nghị sĩ Jurgen Hardt, người phát ngôn chính sách đối ngoại của liên minh bảo thủ tại quốc hội Đức, gọi đây là "kết quả đáng tiếc". Trong khi đó, đảng Xanh chỉ trích chính phủ của Thủ tướng Merz và Ngoại trưởng Wadephul vì chưa nỗ lực hết sức trong lĩnh vực bảo vệ khí hậu, đồng thời cắt giảm viện trợ phát triển.
