Ủy ban Phân bổ Ngân sách Hạ viện Mỹ hôm 11/6 công bố dự thảo chi tiêu quốc phòng cho năm tài chính 2027, trong đó có điều khoản cấm không quân Mỹ loại biên quá 2 trinh sát cơ U-2S trong giai đoạn này.
Dự luật còn chi 81 triệu USD cho hoạt động bảo dưỡng cấp độ nhà máy để “khôi phục đầy đủ” 4 chiếc U-2S. Chưa rõ tình trạng hoạt động hiện tại của số máy bay này.
Bảo dưỡng cấp độ nhà máy là quy trình chuyên sâu, đòi hỏi tháo dỡ hoàn toàn và kiểm tra mọi chi tiết máy bay. Sơn và các vật liệu bọc ngoài vỏ máy bay cũng được phủ lại. Hoạt động nâng cấp và chỉnh sửa cũng thường được thực hiện trong quá trình bảo dưỡng cấp độ nhà máy.
Động thái diễn ra sau khi không quân Mỹ xóa bỏ hoàn toàn hạng mục dành cho hoạt động vận hành và bảo dưỡng đối với máy bay U-2 trong đề xuất ngân sách năm tài chính 2027. Điều này phản ánh ý định loại bỏ toàn bộ phi đội U-2 của không quân Mỹ.
Quân chủng này hiện biên chế 23 chiếc U-2, trong đó có ba chiếc TU-2S chuyên làm nhiệm vụ huấn luyện.
Trong báo cáo thường niên về cấu trúc lực lượng công bố hồi tháng 5, Lầu Năm Góc cho biết không quân Mỹ sẽ loại biên toàn bộ 23 máy bay U-2 vì chúng không còn phù hợp với “các xung đột quy mô lớn trong tương lai”, thêm rằng tiếp tục sử dụng mẫu phi cơ này sẽ gây ra “những rủi ro lớn về hậu cần, an toàn và tài chính”.
“Quyết định cho phép phân bổ lại nguồn lực tài chính để tài trợ cho các yêu cầu quan trọng và có mức độ ưu tiên cao hơn đối với không quân, đẩy nhanh nỗ lực hiện đại hóa trên những lĩnh vực then chốt khác. Tiếp tục vận hành đội U-2 sẽ đòi hỏi khoản đầu tư đáng kể nhằm giải quyết các vấn đề mang tính hệ thống, trong đó có năng lực sản xuất giảm sút, thiếu vật liệu và rủi ro an toàn vốn có đối với một hệ thống đã cũ”, báo cáo có đoạn.
U-2 là trinh sát cơ tầm cao của quân đội Mỹ, do Lockheed phát triển và thực hiện chuyến bay đầu tiên vào tháng 8/1955. Phiên bản U-2S có thể hoạt động ở độ cao trên 24 km, đạt tầm bay hơn 11.000 km và được trang bị nhiều hệ thống cảm biến.
Hoài nghi về khả năng sống sót của U-2 trước vũ khí phòng không đối phương là điều không mới, nhất là khi nhiều chiếc từng bị Liên Xô, Trung Quốc và Cuba bắn hạ trong Chiến tranh Lạnh.
Các đối thủ của Mỹ như Nga, Trung Quốc và Iran cũng đang phát triển, đưa vào sử dụng những hệ thống phòng không hiện đại, mở rộng vùng chống tiếp cận và chống xâm nhập. Điều này khiến khu vực thu thập thông tin tình báo của U-2 ngày càng bị thu hẹp.
Mẫu phi cơ này cũng ngày càng cũ kỹ và tốn nhiều chi phí hơn để bảo trì cũng như vận hành, do không có máy bay nào được xuất xưởng kể từ năm 1989.
Đây không phải lần đầu không quân Mỹ tìm cách loại biên máy bay U-2. Dù vậy, quốc hội Mỹ đã nhiều lần can thiệp để ngăn không quân loại biên toàn bộ lực lượng U-2, do lo ngại động thái có thể làm xuất hiện khoảng trống về năng lực tình báo, giám sát và trinh sát trên không.
Hãng AFP ngày 6.5 đưa tin hai thành viên thủy thủ đoàn bị bệnh nặng trên du thuyền đang có ổ dịch virus hanta chết người sẽ được sơ tán qua Cape Verde rồi đến Hà Lan, cho phép du thuyền này tiếp tục hành trình đến quần đảo Canary của Tây Ban Nha.
Bộ Y tế Tây Ban Nha cho biết con tàu dự kiến đến quần đảo Canary trong 3-4 ngày, nhưng không nêu rõ cảng nào. "Sau khi đến đó, thủy thủ đoàn và hành khách sẽ được kiểm tra, chăm sóc đầy đủ và đưa về nước", bộ này cho biết.
Tây Ban Nha nhắc lại rằng Tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã nêu rõ rằng quần đảo Canary là "nơi gần nhất có đủ khả năng y tế cần thiết".
Du thuyền MV Hondius đã trở thành tâm điểm chú ý kể từ ngày 2.5, khi WHO nhận được thông báo rằng căn bệnh hiếm gặp bị nghi là nguyên nhân gây ra cái chết của ba hành khách trên tàu.
Khi những người khác bị bệnh, hành khách và thủy thủ đoàn đã phải cách ly, trong khi chính quyền Cape Verde cấm tàu cập cảng. Du thuyền đang neo đậu ngay ngoài khơi thủ đô Praia của quốc đảo này.
Hãng Oceanwide Expeditions (Hà Lan) điều hành du thuyền hôm 5.5 cho biết đang tìm kiếm giải pháp, với kế hoạch sơ tán hai thành viên thủy thủ đoàn bị bệnh về Hà Lan để "chăm sóc y tế khẩn cấp", cùng với một người thứ ba có tiếp xúc gần với một hành khách người Đức đã qua đời hôm 2.5.
WHO cũng cho biết các kế hoạch sơ tán y tế đang được tiến hành.
Du thuyền trước đó khởi hành từ Ushuaia (Argentina) vào ngày 1.4 và hướng đến Cape Verde, với 88 hành khách và 59 thành viên thủy thủ đoàn thuộc 23 quốc tịch.
Một nữ du khách người Hà Lan đã được đưa đến Johannesburg (Nam Phi) và tử vong hôm 26.4. Hai trường hợp nhiễm virus hanta đã được xác nhận, bên cạnh 5 ca nghi nhiễm.
Bệnh do virus hanta là bệnh truyền nhiễm cấp tính lây từ động vật gặm nhấm (đặc biệt là chuột) sang người.
Virus hanta là chủng virus có thể gây bệnh nặng ở người, như hội chứng phổi do virus hanta hoặc sốt xuất huyết kèm hội chứng suy thận. Bệnh có thể diễn biến nhanh, gây khó thở, suy hô hấp, tụt huyết áp và có thể tử vong.
Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu cho bệnh do virus hanta, nên điều trị chủ yếu là theo dõi, chăm sóc hỗ trợ và hồi sức kịp thời tại cơ sở y tế.
Tại trụ sở Bộ Ngoại giao Singapore sáng nay, Tổng thống Tharman Shanmugaratnam và phu nhân ra cửa xe đón, nồng nhiệt chào mừng Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân thăm cấp Nhà nước tới Singapore.
Hai lãnh đạo sau đó làm lễ chào cờ và giới thiệu các thành viên đoàn cấp cao hai nước. Trong chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến hội đàm, hội kiến với các lãnh đạo Singapore và phát biểu tại Đối thoại Shangri-La, diễn đàn an ninh hàng đầu khu vực.
Thứ trưởng Ngoại giao Nguyễn Mạnh Cường cho biết một trọng tâm quan trọng của chuyến thăm là thúc đẩy hợp tác khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giữa Việt Nam và Singapore đi vào chiều sâu, thực chất hơn.
Hai bên có thể tăng hợp tác trong trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ bán dẫn, đô thị thông minh, kinh tế số, chính phủ số và chuyển đổi xanh. Đây đều là những lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển dài hạn của Việt Nam.
Về kinh tế, hai bên kỳ vọng thúc đẩy mạnh hơn hợp tác đầu tư, thương mại, tài chính và kết nối chuỗi cung ứng. Singapore có thế mạnh về công nghệ, tài chính, logistics, quản trị hiện đại, trong khi Việt Nam có thị trường năng động, nguồn nhân lực dồi dào và tốc độ tăng trưởng cao. Sự bổ trợ này tạo dư địa rất lớn để hai nước cùng phát triển trong giai đoạn mới.
Theo Thứ trưởng Cường, việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được mời phát biểu dẫn đề tại Đối thoại Shangri-La, bài phát biểu quan trọng nhất của diễn đàn, thể hiện sự coi trọng và đánh giá cao của cộng đồng quốc tế đối với vai trò, vị thế và uy tín ngày càng tăng của Việt Nam và vai trò, uy tín của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước.
Điều này cũng phản ánh sự quan tâm của các nước đối với đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, hòa bình, hợp tác và phát triển của Việt Nam.
Việt Nam và Singapore thiết lập quan hệ ngoại giao vào năm 1973, nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2025.
Điểm sáng nổi bật nhất trong quan hệ Việt Nam - Singapore là hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Singapore hiện là một trong những đối tác kinh tế quan trọng hàng đầu của Việt Nam, đồng thời là nhà đầu tư lớn thứ hai tại Việt Nam với hơn 4.500 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký gần 97 tỷ USD.
Biểu tượng thành công tiêu biểu trong hợp tác song phương là hệ thống các khu công nghiệp Việt Nam - Singapore (VSIP). Từ khu VSIP đầu tiên, đến nay mạng lưới VSIP đã phát triển tại nhiều địa phương trên cả nước.
Công ty chuyên cung cấp dữ liệu và phân tích hàng hải Kpler cho biết tàu chở dầu RHN và Alicia hôm nay xuất hiện ở vịnh Ba Tư, gần bờ biển Iran, sau khi đi qua eo biển Hormuz. Hai tàu trước đó khai báo điểm đến là Iraq, nhưng đã chuyển sang trạng thái "chờ chỉ thị" khi đi qua eo biển.
RHN và Alicia đều có khả năng chở hơn 2 triệu thùng dầu, khiến chúng được xếp vào nhóm siêu tàu chở dầu thô.
Hãng thông tấn Fars News hôm 15/4 đưa tin một siêu tàu chở dầu của Iran đã vượt qua eo biển Hormuz hướng tới cảng Imam Khomeini, bất chấp lệnh phong tỏa đang được Mỹ áp đặt. Truyền thông Iran không nêu tên tàu dầu hay chi tiết về hành trình của nó.
Quân đội Mỹ hôm 13/4 bắt đầu áp lệnh phong tỏa đối với "tàu thuyền mọi quốc gia đến và đi từ các cảng, khu vực ven biển của Iran".
Một lượng nhỏ tàu thuyền vẫn đi qua eo biển Hormuz trong hai ngày qua, dù quân đội Mỹ hôm 15/4 cho biết lệnh phong tỏa đã được thực thi đầy đủ trong 48 giờ đầu tiên. Bộ tư lệnh Trung tâm, cơ quan đặc trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, cùng ngày thông báo rằng 10 tàu đã bị buộc quay đầu và không chiếc nào đi qua eo biển Hormuz kể từ khi lệnh phong tỏa có hiệu lực.
Một siêu tàu dầu khác là Agios Fanouris I cùng tàu chở khí hóa lỏng G Summer cũng hiện diện tại vịnh Ba Tư sau khi vượt eo biển trong thời gian phong tỏa và khai báo điểm đến là Iraq. Tàu container Zaynar 2 và tàu chở hàng rỗng Neshat cũng đi qua eo biển ngày 14-15/4, sau đó xuất hiện gần cảng Bandar Abbas của Iran, theo nền tảng theo dõi hàng hải dân sự MarineTraffic.
Iran xuất khẩu 1,84 triệu thùng dầu thô mỗi ngày trong tháng 3 và 1,71 triệu thùng mỗi ngày tính đến thời điểm hiện tại trong tháng 4, so với mức trung bình 1,68 triệu thùng mỗi ngày trong năm 2025, theo dữ liệu của Kpler.
Washington Post hôm 15/4 dẫn lời các quan chức Mỹ am hiểu tình hình cho biết Lầu Năm Góc đã điều động nhóm tác chiến tàu sân bay George H.W. Bush và nhóm tác chiến đổ bộ (ARG) Boxer để tăng cường lực lượng thực thi phong tỏa tại Trung Đông.
Hai nhóm tàu dự kiến hội quân với những chiến hạm đang làm nhiệm vụ gần Iran vào ngày 22/4, khi lệnh ngừng bắn giữa Washington và Tehran hết hạn.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt ngày 15/4 nói với các phóng viên rằng "phương án tốt nhất với Iran là đáp ứng yêu cầu của Tổng thống Trump", trong đó có chấm dứt chương trình hạt nhân và mở cửa eo biển Hormuz. Bà cho biết hai bên vẫn tiếp tục đàm phán, có khả năng quan chức Mỹ và Iran sẽ gặp nhau trong những ngày tới.
