Tuổi Trẻ đã có cuộc gặp gỡ Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình Trần Huy Tuấn trao đổi về những ưu tiên, chiến lược mà địa phương này đang làm để “mở cánh cửa” đô thị di sản.
* Du lịch Ninh Bình đang có những thăng tiến vượt bậc, từ đầu năm 2026 đến nay địa phương đã đón hàng triệu lượt khách. Ông thấy nổi lên điều gì qua câu chuyện này?
– Ninh Bình từng bước khẳng định vị thế điểm đến hấp dẫn của Việt Nam, trong khu vực.
Điều quan trọng nhất không chỉ số lượng khách hay doanh thu mà địa phương đã xây dựng được thương hiệu du lịch khác biệt dựa trên giá trị di sản, cảnh quan và bản sắc văn hóa riêng của vùng đất cố đô Hoa Lư.
Chúng tôi kiên định quan điểm không đánh đổi di sản, môi trường lấy tăng trưởng ngắn hạn. Phát triển du lịch theo chiều sâu, lấy chất lượng trải nghiệm, giá trị văn hóa bền vững làm trọng tâm.
Đây cũng chính là tinh thần xuyên suốt trong triển khai nghị quyết của Tỉnh ủy về phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Lợi thế nổi bật của địa phương hội tụ đầy đủ các giá trị về thiên nhiên, lịch sử, văn hóa và tâm linh. Hạt nhân lan tỏa thương hiệu của tỉnh là quần thể danh thắng Tràng An – di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới đầu tiên, duy nhất của Đông Nam Á.
Cùng với đó là hệ thống di tích lịch sử, làng nghề truyền thống, lễ hội dân gian, đời sống văn hóa cộng đồng giàu bản sắc.
* Hà Nam và Nam Định cũ nằm trong vùng văn hóa phía nam Hà Nội, trong khi Ninh Bình cũ thuộc cố đô Hoa Lư, làm gì để khai thác lợi thế vốn có này?
– Việc hợp nhất Hà Nam, Nam Định và Ninh Bình không chỉ mở rộng không gian hành chính hay phát triển kinh tế mà còn hội tụ rất đặc biệt của dòng chảy văn hóa lịch sử trong vùng nam Đồng bằng sông Hồng.
Tỉnh Ninh Bình mới vừa mang chiều sâu văn hóa của vùng đất cố đô Hoa Lư vừa hội tụ hào khí Đông A của Nam Định và truyền thống văn hóa, hiếu học của vùng Hà Nam. Đây chính là nguồn lực nội sinh rất quý giá để phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới.
Địa phương xác định sau hợp nhất điều quan trọng không phải làm mất đi bản sắc riêng của từng vùng mà tạo ra cộng hưởng giá trị trên nền tảng “thống nhất trong đa dạng”.
Chúng tôi đang tập trung triển khai nhiều giải pháp để phát huy giá trị văn hóa như bảo tồn di sản, đẩy mạnh công nghiệp văn hóa, thúc đẩy kinh tế di sản, xây dựng thương hiệu văn hóa địa phương và nâng cao chất lượng đời sống tinh thần của người dân.
Chú trọng đầu tư thiết chế văn hóa, tổ chức sự kiện văn hóa quy mô lớn, đẩy mạnh chuyển đổi số trong bảo tồn và quảng bá di sản để từng bước hình thành hệ sinh thái sáng tạo dựa trên văn hóa, tri thức.
Theo tinh thần nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tỉnh xác định văn hóa không chỉ nền tảng tinh thần của xã hội mà còn là nguồn lực nội sinh, động lực phát triển.
Vậy nên trong giai đoạn mới Ninh Bình đặc biệt coi trọng xây dựng con người với các giá trị văn minh, trách nhiệm, sáng tạo, thân thiện và khát vọng vươn lên tạo nền tảng để trở thành trung tâm văn hóa, du lịch, sáng tạo đặc sắc của cả nước.
* Không chỉ theo đuổi triết lý phát triển du lịch có chiều sâu mà Ninh Bình còn tham vọng trở thành đô thị mạnh về công nghiệp xanh. Ông có thể cho biết rõ hơn về chiến lược kết hợp hai hướng phát triển này?
– Đúng vậy. Chúng tôi xác định cạnh tranh trong giai đoạn mới không còn chủ yếu bằng lao động giá rẻ hay ưu đãi đất đai mà bằng chất lượng thể chế, nguồn nhân lực, hạ tầng hiện đại, môi trường sống hấp dẫn. Kiên định phát triển xanh, bền vững, lấy khoa học công nghệ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm động lực tăng trưởng chủ yếu.
Trong thu hút đầu tư chúng tôi ưu tiên lựa chọn dự án công nghệ cao, sạch, thông minh, kinh tế số, năng lượng tái tạo, điện tử, bán dẫn và những ngành có giá trị gia tăng cao, thân thiện môi trường. Ưu tiên nhà đầu tư có năng lực tài chính mạnh, quản trị hiện đại, trách nhiệm xã hội và cam kết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế.
Cùng với công nghiệp xanh tiếp tục phát triển mạnh du lịch, dịch vụ chất lượng, kinh tế di sản, công nghiệp văn hóa và nông nghiệp sinh thái tạo nên mô hình phát triển hài hòa giữa kinh tế, văn hóa và môi trường. Cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh, đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và đồng hành cùng doanh nghiệp.
Về nguồn nhân lực địa phương đang tập trung xây dựng hệ sinh thái đào tạo, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Phát triển các trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng phục vụ công nghiệp xanh, kinh tế số và kinh tế sáng tạo.
Song song với đó hoàn thiện cơ chế thu hút, trọng dụng nhân tài. Tạo môi trường làm việc minh bạch, thu hút đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học, trí thức và lao động chất lượng cao đến làm việc, cống hiến tại địa phương.
* Có bờ biển dài hàng chục km vươn ra vịnh Bắc Bộ với rất nhiều tiềm năng rộng mở, hạ tầng đang được thúc đẩy ra sao?
– Sau hợp nhất, chúng tôi có gần 90km đường bờ biển, mở ra không gian rất quan trọng. Kinh tế biển sẽ là một trong những động lực tăng trưởng chiến lược trong giai đoạn tới.
Việc hướng ra biển không chỉ tạo thêm dư địa kinh tế mà còn giúp hình thành cực tăng trưởng mới của vùng nam Đồng bằng sông Hồng. Vậy nên địa phương đang tập trung hoàn thiện đồng bộ hạ tầng giao thông, năng lượng, logistics, số hóa và hạ tầng phòng chống thiên tai tại khu vực ven biển.
* Như ông đã chia sẻ thì Ninh Bình sẽ phát triển mạnh mẽ trong những năm tới, vậy đời sống của người dân và đặc biệt khu vực nông thôn được cải thiện ra sao?
– Mục tiêu cao nhất của phát triển không chỉ tăng trưởng kinh tế hay mở rộng đô thị mà phải nâng cao chất lượng sống, hạnh phúc của người dân. Ninh Bình hướng tới xây dựng thành phố trực thuộc Trung ương theo mô hình đô thị di sản, công nghiệp xanh, bền vững, trong đó đặt người dân làm trung tâm.
Chúng tôi phát triển du lịch với mục đích để người dân thực sự được hưởng lợi thông qua tạo việc làm, sinh kế bền vững, bảo tồn nghề truyền thống và nâng cao chất lượng cuộc sống được địa phương đặc biệt quan tâm.
Đối với khu vực nông thôn được định hướng theo mô hình nông thôn sinh thái, nông nghiệp giá trị cao gắn với du lịch, dịch vụ, chuyển đổi số, qua đó tạo thêm việc làm và nâng cao thu nhập bền vững cho người dân.
Chúng tôi mong muốn thành quả phát triển phải được người dân cảm nhận rõ trong chính cuộc sống hằng ngày. Từ thu nhập, việc làm, môi trường sống đến cơ hội phát triển và chất lượng dịch vụ công. Đó cũng là nền tảng quan trọng để Ninh Bình phát triển nhanh, hài hòa và bền vững.
Tháng 5/2023, hành động của ông chủ một nhà hàng đồ nướng ở thành phố Truy Bác, tỉnh Sơn Đông (Trung Quốc) từng gây xôn xao dư luận nước này.
Thời điểm đó, lượng khách tới quán quá tải khiến người chủ quỳ gối xin lỗi trước mặt những khách phải xếp hàng đợi quá lâu nhưng không được vào ăn, thu hút sự chú ý.
Vụ việc xảy ra tại quán đồ nướng của ông chủ Dương ở thành phố Truy Bác nằm ở phía đông của tỉnh Sơn Đông, nổi tiếng với đặc sản thịt nướng.
3 năm trôi qua, quán đồ nướng ông Dương vẫn còn hoạt động, nhưng không tấp nập quá tải như trước.
Vào một buổi tối tháng 4, ông Dương mặc áo tối màu, bước đi thong thả giữa các bàn ăn, lúc trò chuyện với nhân viên, khi vỗ vai khách quen hỏi thăm. Gương mặt ông hồng hào, lời nói điềm tĩnh khác hẳn vẻ mệt mỏi, đứng đi không vững giữa lúc quán thịt nướng bùng nổ khách hồi tháng 5/2023.
Trái ngược với cảnh đông đúc trước đó, đến nay quán đồ nướng của ông trở về những ngày tháng kinh doanh ổn định. Lượng khách tới Truy Bác ăn đồ nướng vẫn nhộn nhịp nhưng không vỡ trận như trước kia. Các quán nướng ven đường cũng lần lượt mở cửa, trong khi những thương hiệu lớn và quán trải nghiệm mới có lượng khách ổn định buổi tối.
"Lượng khách thời điểm này không thể so với thời kỳ đỉnh cao năm 2023 nhưng vẫn khả quan. Ngày nghỉ lễ 1/5 sắp tới chắc chắn sẽ rất bận rộn", ông Dương dự định.
Nhớ lại thời kỳ đỉnh cao, chủ quán đồ nướng cho biết, mỗi ngày ông nhận từ 500 đến 600 cuộc gọi. Nhiều khách chấp nhận bay hàng nghìn cây số, xếp hàng từ sáng sớm để chờ thưởng thức.
Quán có 170 bàn tiếp đón hơn 20.000 khách mỗi ngày. Con số này gấp 20 lần bình thường. Dịp nghỉ lễ 1/5 năm đó, ông và nhân viên chỉ được ngủ 3 tiếng mỗi ngày.
"Lúc đó tôi có cảm giác không phải làm hàng ăn mà như đội cứu hộ khẩn cấp. Nhà hàng phát số thứ tự cho khách nhưng vẫn không đủ rồi xảy ra tranh cãi. Bởi vậy mới có cảnh tôi quỳ gối xin lỗi khách. Hình ảnh này cũng gây nhiều tranh cãi", ông cười nói.
Hiện lượng khách và doanh thu trở lại mức hợp lý. Việc kinh doanh không quay cuồng như trước khiến ông yên tâm hơn. Ông cho rằng, lượng khách giảm nhưng hầu hết đều là khách quen gắn bó lâu năm. Đây đều là nhóm khách mê đồ nướng ở Truy Bác. Như vậy, ông có thể an tâm tập trung vào chất lượng đồ ăn, thể hiện ẩm thực địa phương đúng nghĩa.
"Chúng tôi hiện xây dựng khu bếp trung tâm. Mỗi ngày quán làm 40.000-50.000 que xiên thịt. Đồ nướng Truy Bác vẫn chưa giảm nhiệt nhưng nay về đúng bản chất của mình", ông nhận xét.
Một người kinh doanh trái cây ở gần đó cho biết, hiện lượng khách vừa phải cũng giúp cuộc sống của người dân địa phương ổn định.
Theo bà Phó Oánh, Chủ tịch Hiệp hội đồ nướng Truy Bác, năm 2023, số lượng quán nướng tăng từ hơn 1.100 lên hơn 2.000. Con số tăng trưởng gần như gấp đôi. Hiện nay, theo đăng ký kinh doanh số lượng còn khoảng hơn 1.500 quán chuyên đồ nướng đang hoạt động. Nếu tính cả các quán chỉ bán theo mùa hè, tổng số khoảng hơn 1.700 quán.
“Sau cơn sốt, bong bóng vỡ, thứ còn lại là bản chất và sự kiên trì của ngành đồ nướng địa phương. Quy mô hiện tại dần cân bằng với dân số, sức tiêu dùng và nhu cầu thực tế. Từ hiện tượng bùng nổ, ngành đồ nướng tại đây trở lại nhịp sống bình thường. Đây cũng là quy luật tất yếu của thị trường", bà Oánh nhận xét.
Hiện ngành đồ nướng địa phương được chính quyền chia thành 4 loại gồm quán truyền thống, quán kết hợp văn hóa, quán sáng tạo trẻ trung và quán nhỏ khu dân cư.
Hiệp hội đồ nướng Truy Bác cũng đã chuẩn hóa ngành, xây dựng thương hiệu và mở rộng ra nhiều thành phố. Du khách tới đây không chỉ thưởng thức ẩm thực, còn tham quan bảo tàng, khu phố cổ. Thời gian lưu trú trung bình của khách từ 3-4 ngày. Đây cũng là mô hình được giới chức đẩy mạnh gồm ẩm thực và du lịch.
Bãi biển Hải Tiến dài hơn 6 km (thuộc địa phận các xã Hoằng Tiến và Hoằng Thanh, tỉnh Thanh Hóa) - là bãi biển đẹp của tỉnh Thanh Hóa, chỉ đứng sau biển Sầm Sơn. Mỗi năm, biển Hải Tiến thu hút hàng triệu lượt du khách về nghỉ dưỡng, tắm biển. Tuy nhiên, thời gian gần đây, biển Hải Tiến đang xuất hiện nhiều "mối nguy" cho người dân, du khách khi trên bãi biển xuất hiện "bãi trông".
Ghi nhận của Thanh Niên sáng 7.5 khi thủy triều xuống, bãi biển Hải Tiến lộ ra những nguy hiểm nếu người dân, du khách không cẩn thận.
Tại khu chợ trời nằm ở trung tâm thủ đô Seoul vào mỗi cuối tuần, hàng nghìn người đổ xô đến và cố gắng tìm kiếm những "món hời" như quần áo, đồng hồ, trang sức, biển số xe, thực phẩm tồn kho, những bao thuốc lá vài chục năm tuổi và đủ loại sản phẩm "chỉ có trên TV".
Khu chợ trời không chính thức này dài 5,5 km, cùng vô số ngõ ngách, diễn ra vào mỗi cuối tuần quanh năm tại Seoul, bất chấp thời tiết. Ngày nhộn nhịp nhất diễn ra vào mỗi Chủ nhật.
Hàng hóa tràn từ trong cửa hàng ra vỉa hè và cả các dải phân cách, nơi người bán đổ thành từng đống quần áo, đồ gia dụng, thiết bị điện tử, mỹ phẩm và nước hoa - cả mới lẫn cũ - để người mua thoải mái bới tìm những thứ họ gọi là "kho báu này.
Chính quyền đôi khi điều xe phát loa yêu cầu người bán dọn dẹp lại quầy hàng. Tuy nhiên sức hút của "chợ săn kho báu" ngày Chủ nhật quá lớn, cảnh sát chỉ có thể kiểm soát trong chốc lát.
Nguồn gốc của khu chợ bắt đầu từ khu phố Sinseol-dong, nơi có chợ trời Dân Gian Seoul, không gian rộng hơn 5.000 m2 với 868 cửa hàng. Nơi đây vốn là một trường học cũ, được chính quyền thành phố cải tạo thành chợ vào năm 2008, khi các tiểu thương được di dời từ khu vực khác trong quá trình cải tạo đô thị.
Sau đó, chợ bắt đầu mở thêm phiên bán ngoài trời vào Chủ nhật. Nhận thấy lượng khách đông đúc, các tiểu thương xung quanh tự phát mở gian hàng vỉa hè, dần lan sang các khu lân cận, tạo thành khu chợ đường phố khổng lồ như ngày nay.
Dù địa điểm mua sắm này mới hình thành chưa đến hai thập kỷ, văn hóa chợ đường phố ở Seoul đã có từ thập niên 1960. Thời điểm đó, nhiều người gặp khó khăn kinh tế, phải bán đồ đạc để mưu sinh. Một số người lập quầy bán đồ cũ, di chuyển qua nhiều khu vực khác nhau.
Changhoon Han, chủ một cửa hàng đồ cũ, đang bày các món nổi bật ra ngoài cửa, cố gắng làm đồ tràn xuống lòng đường, tránh sự chú ý của lực lượng chức năng. Ông nói những bao thuốc lá đã vài chục năm tuổi không phải để hút, mà để sưu tầm.
Không chỉ bán, tại đây, Han còn mua mọi thứ. Theo ông, nhiều nhà sưu tầm từng rất đam mê đã bán lại bộ sưu tập của mình. Khi sự quan tâm giảm đi, đồ vật được bán, và những xu hướng, người sưu tầm mới lại xuất hiện.
"Đó là một vòng lặp", ông nói.
Chỉ cách cửa hàng của Han khoảng 10 bước chân là một con ngõ cụt, nơi người mua chen chúc quanh những thùng đồ lẫn lộn: dây điện, đồng hồ, sơn móng tay, ấm đun nước điện, vài chai phấn hoa. Nơi này không có tên chính thức, nhưng ai cũng biết đến qua vị trí, một nhân viên cửa hàng cho biết. Điều giữ chân khách chính là sự thân thiện của người bán.
Một khách quen khác, Lee Si Hwa, cho biết bà đã đến khu chợ trời này vào mỗi Chủ nhật sau giờ đi lễ suốt 10 năm qua. "Cảm giác gây nghiện" và "đầy phấn khích" khi có thể tìm thấy những thứ bất ngờ là điều khiến Lee cảm thấy không bao giờ thấy chán khi đến nơi này.
Lee đã lập một nhóm trò chuyện với những người bạn quen tại chợ, nơi họ chia sẻ các món đồ độc lạ vừa mua được và hẹn nhau đi ăn. Những người yêu thích chợ trời Chủ nhật ở Seoul tin rằng: tìm đủ lâu rồi cũng sẽ gặp kho báu.
Nếu khu Sinseol-dong vẫn còn phần nào trật tự, đi về phía tây đến khu Dongmyo, không khí trở nên hỗn loạn hơn khi nằm ở nơi giao nhau của hai tuyến tàu điện ngầm lớn. Không gian bụi bặm, đông đúc càng làm tăng cảm giác săn tìm "điên cuồng" lan khắp các con phố.
Chỉ riêng việc chọn rẽ vào con đường nào cũng đã là thử thách, khi mọi ngã rẽ đều chất đầy hàng hóa. Nhưng chính trong những đống đồ hỗn độn ấy lại có thể ẩn chứa "viên ngọc" giúp chuyến săn trở nên thành công.
Ngoài sự đa dạng của hàng hóa, người bán ở đây cũng rất "chịu chơi" trong cách mời chào. Có người quảng cáo sản phẩm của mình sẽ mang lại "niềm vui trong phòng ngủ", người khác lại khẳng định món đồ của họ giúp giữ cơ bắp bắp chân săn chắc.
Khu Dongmyo còn nổi tiếng với thời trang vintage, thu hút người mua ở mọi độ tuổi. Park, sinh viên 22 tuổi, đến để tìm đồ họa tiết rằn ri. Anh chọn Dongmyo vì nơi này được xem là cái nôi của xu hướng vintage đang lan rộng ở Seoul, và cũng vì bị thuyết phục bởi các video trên Instagram về những "kho báu" mà người khác tìm được.
Dù có thể tạo ra xu hướng, khu chợ này cũng đi ngược lại một điều: ở đây có quá nhiều thứ để nhìn và dễ bỏ lỡ nếu lơ đãng nên rất ít người dán mắt vào điện thoại khi đi dạo.
Khi trời dần tối vào một tối Chủ nhật, hai cậu thiếu niên dùng đèn pin điện thoại soi vào đống mặt đồng hồ và dây đeo, hy vọng tìm được một chiếc Louis Vuitton, một "kho báu" thực sự. Hai cô gái trẻ khác cũng ngồi xổm, chăm chú lục tìm giữa hàng nghìn chiếc đồng hồ.
Không khí đôi khi cũng trở nên căng thẳng. Người mua có thể tranh giành hàng, người bán đôi khi cũng xung đột với khách.
Ha Tae-sung đã quen với những khách hàng thiếu lịch sự. Khi một người ném chiếc vape dùng một lần xuống đất, ông lập tức nhắc nhở. Cư xử tốt lại giúp mua được giá hời. Một người phụ nữ đã mặc cả thành công chiếc chảo rán trứng chỉ bằng cách nói chuyện nhẹ nhàng.
Những món hàng của Ha, từ chảo rán đến chiếc rìu cao gần 2 m, phần nào phản ánh tinh thần của "chợ Chủ nhật Seoul": hỗn độn, ngẫu nhiên và không thể đoán trước. Chính sự pha trộn kỳ lạ ấy đã khiến nơi đây trở thành một trải nghiệm độc nhất vô nhị.