Thủ tướng Lê Minh Hưng vừa kết thúc chuyến công tác tại Nga ngày 16-18/6, dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN – Nga và có các hoạt động song phương tại thành phố Kazan.
Đại sứ Nga tại Việt Nam Gennady Bezdetko cho rằng việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự hội nghị “đã góp phần quan trọng vào thành công của sự kiện, hướng tới mục tiêu đưa quan hệ giữa Nga và ASEAN lên một tầm cao mới”.
“Điều này hoàn toàn tự nhiên vì Việt Nam là một trong những đối tác chủ chốt của Nga tại Đông Nam Á. Quan hệ hợp tác song phương mang tính toàn diện và đa lĩnh vực, được xây dựng trên nền tảng kinh nghiệm tích cực và thành tựu mà hai nước tích lũy trong nhiều năm qua”, ông Bezdetko ngày 19/6 nói với VnExpress.
Theo ông Bezdetko, qua nhiều thập niên duy trì quan hệ thực chất, hữu nghị, hỗ trợ và tin cậy lẫn nhau, Việt Nam giữ vị trí quan trọng trong tình cảm của người dân Nga, cũng như ưu tiên đối ngoại của nước này tại Đông Nam Á.
“Chúng tôi đánh giá rất cao vai trò của Việt Nam, trân trọng sự ủng hộ và đóng góp quan trọng của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ đối tác chiến lược giữa Nga và ASEAN”, Đại sứ cho biết. “Việt Nam không chỉ ủng hộ các sáng kiến của Nga trong khuôn khổ ASEAN mà còn tích cực triển khai chúng trong thực tiễn”.
Việt Nam năm 2015 trở thành quốc gia ASEAN đầu tiên ký Hiệp định Thương mại Tự do (FTA) với Liên minh Kinh tế Á – Âu (EAEU). Đây cũng là FTA đầu tiên mà liên minh này ký kết với một đối tác ngoài khối, không chỉ tạo động lực thúc đẩy hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và Nga, mà còn mở ra kênh kết nối quan trọng giữa ASEAN với không gian kinh tế Á – Âu, qua đó khẳng định vai trò tiên phong của Việt Nam trong việc thúc đẩy liên kết kinh tế liên khu vực.
Nga cũng đã khởi xướng sáng kiến Đối tác Đại Á – Âu về kết nối các tiến trình liên kết kinh tế khu vực, trong đó EAEU và ASEAN được kỳ vọng sẽ là hai trụ cột chính. Việt Nam đánh giá cao sáng kiến này, cho rằng nó sẽ tạo ra sự cộng hưởng, lan tỏa lợi ích tới tất cả các bên.
Đại sứ Bezdetko cho rằng hợp tác Nga – ASEAN đang tiến triển đáng kể, trong đó kim ngạch thương mại tăng trưởng tích cực bất chấp khó khăn. Theo ông, việc các nước ASEAN tham gia những dự án liên kết do Nga khởi xướng sẽ góp phần khai thác đầy đủ hơn tiềm năng của khu vực.
Ông khẳng định Nga luôn nhất quán ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN trong các vấn đề khu vực, bởi điều này giúp duy trì sự cân bằng lợi ích ở châu Á – Thái Bình Dương, tránh đối đầu và thúc đẩy đối thoại trên cơ sở tôn trọng tất cả các bên tham gia.
Ông Bezdetko nhận định Nga là đối tác lâu đời và đáng tin cậy của ASEAN. Hai bên có những cuộc tiếp xúc đầu tiên vào năm 1991, sau đó 5 năm Nga trở thành đối tác đối thoại đầy đủ của ASEAN.
Năm 2005, hai bên ký Tuyên bố chung về Quan hệ đối tác phát triển và toàn diện. Đến năm 2018, ASEAN – Nga ký Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược.
“Nga đặc biệt coi trọng hợp tác với ASEAN trong lĩnh vực an ninh, tập trung vào xây dựng một hệ thống quan hệ quốc tế bình đẳng, cân bằng và minh bạch ở châu Á – Thái Bình Dương”, Đại sứ nói.
Hai bên đang hợp tác có hệ thống trên lĩnh vực thương mại, đầu tư, năng lượng, nông nghiệp, giáo dục, khoa học – công nghệ, chuyển đổi số và du lịch. Các dự án hợp tác chung cũng đang được triển khai thông qua Quỹ Tài chính Đối tác Đối thoại ASEAN – Nga.
“Hội nghị Cấp cao ASEAN – Nga được tổ chức tại Kazan ngày 18/6 khẳng định triết lý chung trong hợp tác giữa hai bên, đồng thời xác định những định hướng thực tiễn cho giai đoạn phát triển mới”, ông Bezdetko cho biết.
Một trong những ưu tiên của quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN – Nga là lĩnh vực năng lượng, điều này được khẳng định qua kết quả hội nghị cấp cao ở Kazan. ASEAN hiện có nhu cầu rất lớn với năng lực và kinh nghiệm của Nga trong lĩnh vực dầu khí, thủy điện, năng lượng hạt nhân và năng lượng tái tạo, theo Đại sứ Bezdetko.
“Chúng tôi nhận thấy tiềm năng hợp tác đáng kể với các nước ASEAN trong sử dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình, hiện đại hóa hạ tầng năng lượng, đào tạo nhân lực và triển khai các giải pháp công nghệ tiên tiến”, ông nói.
Đại sứ nhận định sau cột mốc 35 năm, Nga và ASEAN cần phải đưa quan hệ Đối tác Chiến lược lên tầm cao mới, với định hướng then chốt là Kế hoạch Hành động Toàn diện ASEAN – Nga giai đoạn 2026-2030.
Kế hoạch này tập trung thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ đổi mới sáng tạo, công nghệ số, công nghệ xanh và giao lưu nhân văn, vốn có nhu cầu rất lớn trong lúc tình hình địa chính trị và địa kinh tế thế giới đang biến động mạnh.
Ông cho hay Nga thời gian qua đã khẳng định mình là đối tác tin cậy trong lĩnh vực an ninh năng lượng, an ninh lương thực, an ninh thông tin và an ninh quốc phòng, đồng thời sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác với ASEAN trên tinh thần quan hệ Đối tác Chiến lược.
“Tôi tin rằng tiềm năng hợp tác sẽ được phát huy toàn diện hơn nữa nếu các quốc gia ASEAN tiếp tục tham gia tích cực vào những sáng kiến liên kết trong không gian Đại Á – Âu”, Đại sứ Bezdetko nói.
Washington Post ngày 7/4 dẫn lời các quan chức Mỹ giấu tên am hiểu tình hình cho biết Bộ trưởng Quốc phòng Pete Hegseth và Bộ trưởng Lục quân Dan Driscoll vốn có "mâu thuẫn từ trước", đồng thời xảy ra xung đột về nhiều vấn đề trong thời gian gần đây.
Nguồn cơn căng thẳng dường như bắt đầu ít nhất từ đầu năm 2025, khi Dan Driscoll được nhắc đến trong chính quyền Tổng thống Donald Trump như "ứng cử viên tiềm năng thay thế ông Hegseth". Vào thời điểm đó, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ đang tìm cách khẳng định vị thế giữa loạt tranh cãi trong năm đầu đảm nhận chức vụ.
Tuy nhiên, Tổng thống Trump khi đó vẫn tiếp tục ủng hộ Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ. Lãnh đạo Mỹ gần đây còn nhắc lại rằng ông Hegseth "sinh ra để làm vai trò này".
Bộ trưởng Quốc phòng và Bộ trưởng Lục quân Mỹ gần đây tiếp tục mâu thuẫn về nhiều vấn đề, trong đó có vụ ông Hegseth không duyệt quyết định thăng chức cho hàng loạt tướng lục quân. Điều này khiến nhiều người đặt câu hỏi liệu hai lãnh đạo có thể cùng làm việc bao lâu nữa, theo nhóm quan chức giấu tên.
Phản hồi về thông tin, ông Driscoll tuyên bố "không có kế hoạch rời đi hay từ chức Bộ trưởng Lục quân Mỹ". Ông khẳng định được phụng sự trong chính quyền Tổng thống Trump là "vinh dự lớn nhất trong đời", đồng thời cho biết vẫn tập trung vào nỗ lực giúp nước Mỹ có "lực lượng lục quân mạnh nhất mà thế giới từng thấy".
Parnell Sean, phát ngôn viên của ông Hegseth, cũng bác bỏ thông tin về mẫu thuẫn, khẳng định Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ "duy trì quan hệ công việc tốt đẹp với lãnh đạo của mọi quân chủng, trong đó có Bộ trưởng Lục quân Driscoll".
Nhà Trắng dường như cũng thể hiện ủng hộ ông Driscoll, ca ngợi vai trò của lục quân Mỹ trong xung đột với Iran những tuần qua.
"Tài năng phi thường của lục quân Mỹ được thể hiện rõ ràng khi các chiến binh của chúng ta đáp ứng, thậm chí là vượt cả tiêu chuẩn, trong chiến dịch Cơn thịnh nộ Kinh hoàng. Khả năng quân sự của Iran đã ngày càng suy giảm", người phát ngôn Nhà Trắng Anna Kelly cho hay.
Thông tin được công bố sau khi Tham mưu trưởng Lục quân Mỹ Randy George, cùng hai tướng cấp cao là William Green Jr. và David Hodne, bị miễn nhiệm. Phát ngôn viên Parnell được cho là đã nói với đồng nghiệp rằng ông "quan tâm" tới vị trí của Bộ trưởng Driscoll nếu nó bị bỏ trống.
Đây được xem là một trong những đánh giá toàn diện đầu tiên về tiềm năng lithium của khu vực, giúp Mỹ giảm phụ thuộc vào lithium nhập khẩu, theo trang ScienceAlert ngày 21-5.
Dãy núi Appalachian là một hệ thống núi non hùng vĩ và lâu đời trải dài ở miền đông bắc Mỹ, kéo dài từ Canada xuống đến bang Alabama, Mỹ.
Theo hai nghiên cứu đăng trên tạp chí Natural Resources Research, khu vực Appalachian trải dài từ bang Alabama tới bang Maine (Mỹ) có thể chứa khoảng 2,5 triệu tấn lithium - đủ để sản xuất khoảng 500 tỉ điện thoại di động, 180 tỉ laptop hoặc 130 triệu xe điện.
Nếu khai thác toàn bộ, lượng tài nguyên này đủ để thay thế nhập khẩu lithium của Mỹ trong 328 năm ở mức nhập khẩu hiện nay.
Lithium là thành phần quan trọng trong pin sạc của điện thoại, laptop và xe điện. Ngoài ra lithium còn được dùng trong thiết bị quân sự, hợp kim hàng không vũ trụ, chất bôi trơn công nghiệp...
Sự bùng nổ của thị trường xe điện trong những năm gần đây đã khiến nhu cầu lithium tăng nhanh, trong khi Mỹ hiện vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Trung Quốc, Argentina và Chile.
Các nhà khoa học cho biết lithium tại khu vực Appalachian nói trên nằm trong các loại đá có cấu trúc hạt thô gọi là pegmatite. Dù mỗi mỏ pegmatite riêng lẻ thường không quá lớn, song cộng gộp toàn bộ trữ lượng trong khu vực tạo ra một nguồn tài nguyên đáng kể.
Nghiên cứu về vùng Appalachian phía bắc cho thấy khu vực trải dài qua các bang Maine, New Hampshire, Vermont và nhiều bang khác của Mỹ chứa khoảng 900.000 tấn lithium. Trong đó bang Maine và New Hampshire có các mỏ giàu spodumene - khoáng vật chứa lithium với hàm lượng cao và công nghệ khai thác đã tương đối hoàn thiện.
Trong khi đó nghiên cứu về vùng Appalachian phía nam, bao gồm các bang như North Carolina, South Carolina, Georgia và Alabama ước tính khu vực này sở hữu khoảng 1,43 triệu tấn lithium.
Theo USGS, Mỹ hiện chỉ còn một mỏ lithium đang hoạt động ở bang Nevada. Vì vậy phát hiện mới có thể giúp Washington giảm phụ thuộc vào nguồn cung nước ngoài, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ và chuỗi cung ứng pin ngày càng gay gắt.
Tuy nhiên các nhà khoa học cũng cảnh báo việc khai thác lithium quy mô lớn tại dãy núi Appalachian có thể gây ra nhiều hệ lụy môi trường.
Hoạt động khai thác các mỏ pegmatite thường đòi hỏi mở các hố khai thác khổng lồ, phá hủy sinh cảnh tự nhiên và làm thay đổi cảnh quan vùng núi. Quá trình xử lý quặng còn tạo ra chất thải chứa hóa chất độc hại có nguy cơ rò rỉ vào đất và nguồn nước.
Ngoài ra máy móc hạng nặng sử dụng trong khai thác và tinh luyện lithium cũng phát thải lượng lớn khí nhà kính.
"Nhiều người nói rằng 'đó là những thứ Iran sẽ nhận được', nhưng theo điều khoản chi tiết trong thỏa thuận, họ sẽ không nhận được bất kỳ thứ gì nếu quốc gia họ không thay đổi toàn diện", Phó tổng thống Mỹ JD Vance nói với Fox News ngày 16/6, đề cập đến quỹ tái thiết 300 tỷ USD dành cho Iran.
Ông Vance cho biết thêm nếu Iran thay đổi được như vậy, đó sẽ là thắng lợi lớn cho mọi người, cho cả khu vực, còn nếu Tehran không làm được, điều đó cũng không ảnh hưởng gì tới Mỹ.
"Iran sẽ được hưởng lợi nếu họ thực hiện đúng nghĩa vụ của mình, nhưng đó không phải tiền từ Mỹ, mà có thể là từ Qatar, UAE hoặc Arab Saudi", ông Vance nói, thêm rằng "Mỹ sẽ không chuyển cho Iran một đồng nào".
Phó tổng thống Mỹ không nói rõ Iran cần "thay đổi toàn diện" như thế nào, nhưng cho rằng khi điều đó xảy ra, các nước vùng Vịnh có thể muốn đầu tư vào Iran và xây dựng một nhà máy điện.
"Quan điểm của Mỹ là được thôi, mọi người có thể làm như vậy, miễn là Iran cư xử đúng mực. Nếu Iran không cư xử đúng mực, họ sẽ không nhận được bất kỳ lợi ích nào từ thỏa thuận", ông Vance nhấn mạnh.
Theo nguồn tin giới chức Mỹ, quỹ tái thiết cho Iran sẽ do các nước vùng Vịnh chi trả, không có sự đóng góp nào từ Washington. Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó cũng tuyên bố thông tin nước này sẽ trả cho Iran 300 tỷ USD tái thiết là "tin giả do phe Dân chủ tung ra".
Mỹ - Iran đã nhất trí về thỏa thuận hòa bình, lập tức chấm dứt các hành động quân sự. Lễ ký kết văn kiện hoàn chỉnh dự kiến diễn ra tại Thụy Sĩ ngày 19/6. Các điều khoản cụ thể của thỏa thuận chưa được công bố, nhưng Bộ Ngoại giao Iran cho biết Mỹ cam kết bồi thường thiệt hại chiến tranh và giải phóng tài sản bị đóng băng của Tehran ở nước ngoài.
