Tổng thống Donald Trump và các quan chức ở Iran đã hoan nghênh việc lập tức chấm dứt cuộc chiến ở Iran. Tuy nhiên, sau những thông báo chớp nhoáng, công chúng vẫn chưa rõ chính xác những gì sẽ được ký kết do văn bản cuối cùng của bản ghi nhớ (MOU) chưa được công bố. Các chi tiết xung quanh những vấn đề cốt lõi như quyền tiếp cận eo biển Hormuz, chương trình hạt nhân của Iran và điểm nóng Lebanon, vẫn còn rất mơ hồ.
Một trong những vấn đề quan trọng nhất của đàm phán Mỹ – Iran là việc khôi phục hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz. Trong vấn đề này, mỗi bên lại đưa ra các thông điệp không đồng nhất, theo The Guardian.
Sáng sớm nay, Tổng thống Trump tuyên bố về việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ với Iran và cho phép mở cửa eo biển Hormuz “không thu phí”. Tuy nhiên, chỉ một giờ sau, ông lại nói việc mở cửa tuyến đường thủy này phải phụ thuộc vào việc ký kết thỏa thuận ngày 19.6.
“Với việc eo biển được mở cửa sau khi thỏa thuận được ký kết vào ngày 19.6, nhằm mục đích rà phá thủy lôi, dầu sẽ lại được vận chuyển qua cả hai phía cho khu vực Trung Đông và toàn thế giới”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif (bên trung gian hòa giải) hoàn toàn không nhắc đến eo biển này trong tuyên bố về việc Mỹ – Iran đạt thỏa thuận. Trong khi đó, Hãng thông tấn Mehr của Iran đưa tin bản ghi nhớ yêu cầu mở cửa lại eo biển trong vòng 30 ngày theo “sự sắp xếp của Iran”.
Mỹ và nhóm E4 (Anh, Pháp, Đức, Ý) kiên quyết phản đối việc thu phí thông hành và yêu cầu eo biển phải được mở cửa vô điều kiện, đảm bảo tự do hàng hải tuyệt đối.
Việc Lebanon có được gộp chung vào thỏa thuận ngừng bắn này hay không từng là rào cản lớn nhất trong các cuộc đàm phán trước giữa Washington và Tehran. Thủ tướng Pakistan khẳng định chiến sự đã chấm dứt vĩnh viễn và ngay lập tức “trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon”.
Ông Trump hoàn toàn không nhắc đến Lebanon trong các bài đăng trên mạng xã hội. Còn với Israel, nước không tham gia đàm phán, Lebanon là vấn đề nhạy cảm khi quân đội Israel đang giao tranh trực tiếp với lực lượng Hezbollah ở Lebanon.
Đài Al Jazeera ngày 15.6 dẫn lời Bộ trưởng Quốc phòng Israel, ông Israel Katz, khẳng định lực lượng Israel sẽ không rút khỏi vùng lãnh thổ đã kiểm soát ở miền nam Lebanon. Lãnh đạo quân đội Israel cảnh báo sẽ đáp trả nếu Iran lấy lý do tình hình ở Lebanon để tấn công Israel.
Bộ trưởng An ninh Quốc gia Israel Itamar Ben-Gvir nhấn mạnh: “Chúng tôi là quốc gia độc lập và có chủ quyền. Chúng tôi không phải thành phần tham gia thỏa thuận này, một thỏa thuận không đảm bảo an ninh cho chúng tôi và không ràng buộc chúng tôi theo bất kỳ cách nào. Chúng tôi không thỏa hiệp bất kỳ điều gì ngoài việc tiêu diệt Hezbollah”.
Kế hoạch công bố thỏa thuận Mỹ – Iran vào ngày 14.6 đã bị trì hoãn ít giờ sau khi Israel bất ngờ tấn công ngoại ô Beirut (Lebanon) làm 3 người chết và 6 người bị thương. Vụ việc này khoét sâu thêm mâu thuẫn giữa ông Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Theo Axios, ông Trump đã dùng những từ ngữ gay gắt để chỉ trích lãnh đạo Israel khi Israel liên tục tiến hành các cuộc không kích bất chấp nỗ lực hòa bình.
Chương trình hạt nhân Iran được xem là vấn đề phức tạp và nhiều khả năng chưa thể giải quyết dứt điểm khi bắt đầu đàm phán, dù đây là nguyên nhân cốt lõi mà ông Trump đưa ra khi phát động chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Ông Trump đã tái khẳng định “Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân”. Ông còn trả lời tờ The New York Times rằng Mỹ sẽ nối lại các cuộc tấn công quân sự nếu Tehran không đạt được thỏa thuận hạt nhân trong các vòng đàm phán mở rộng từ ngày 19.6.
Iran luôn khẳng định chương trình hạt nhân của mình vì mục đích hòa bình nhưng chưa từng công khai cam kết từ bỏ lượng uranium làm giàu. Theo The Guardian, Tehran đang sở hữu hơn 400 kg uranium được làm giàu ở cấp độ gần mức chế tạo vũ khí. Số vật liệu này được cho là đang chôn vùi dưới 3 cơ sở hạt nhân từng bị Mỹ không kích nghiêm trọng vào năm ngoái.
Giới quan sát nhận định sức ép chính trị dành cho ông Trump trong vấn đề hạt nhân Iran là rất lớn, khi chủ nhân Nhà Trắng buộc phải mang về thỏa thuận tốt hơn thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 (JCPOA) được Tehran ký với nhóm P5+1 (Mỹ, Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Đức). Đó cũng là thỏa thuận mà ông Trump đơn phương rút Mỹ ra khỏi trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình (2017-2021).
Khi thông tin về việc một nghi phạm nổ súng tại khách sạn nơi diễn ra bữa tối của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng vào ngày 25/4 được lan truyền, các khách mời đã ngay lập tức chui xuống gầm bàn hoặc nấp sau ghế. Tuy nhiên, một người đàn ông đã “gây sốt” trên mạng xã hội vì thái độ bình tĩnh của mình.
Michael Glantz, người đại diện của hãng Creative Artists Agency, được nhìn thấy vẫn ngồi yên tại chỗ, không hề nao núng và thưởng thức món salad burrata trong hội trường của khách sạn Washington Hilton, một sự tương phản rõ rệt với cảnh tượng hỗn loạn diễn ra xung quanh.
Glantz đã nói với biên tập viên Tammy Haddad của White House Correspondents Insider rằng ông hoàn toàn không lo lắng.
“Sinh ra và lớn lên ở New York, chuyện đó chẳng khiến tôi sợ hãi chút nào”, ông nói.
Glantz cũng chia sẻ với trang tin giải trí TMZ rằng, ông cảm thấy an toàn trong hội trường nhờ sự hiện diện đông đảo của lực lượng an ninh vào thời điểm đó.
“Không phải ngày nào bạn cũng thấy chuyện như vậy xảy ra”, ông cho biết.
Glantz cho biết ông không hề cân nhắc việc rời khỏi ghế của mình.
“Trước hết, tôi bị đau lưng. Tôi không thể nằm xuống sàn, và nếu có nằm xuống thì họ cũng phải gọi người đến đỡ tôi dậy”, Glantz nói với New York Times.
Thứ hai, tôi là người cực kỳ kỹ tính về vệ sinh. Không đời nào tôi lại mặc bộ vest mới của mình và nằm xuống sàn nhà đang bẩn của khách sạn.
“Chuyện đó không thể xảy ra”, ông nhấn mạnh.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Mỹ Todd Blanche cho biết Tổng thống Mỹ Donald Trump và các quan chức chính quyền có thể là mục tiêu của nghi phạm.
Nghi phạm, được xác định là Cole Tomas Allen, 31 tuổi, đã nổ súng vào một nhân viên Mật vụ tại một chốt kiểm soát trong khách sạn trước khi bị khống chế và bắt giữ.
Tổng thống Trump và Đệ nhất phu nhân Melania đã được đưa ra khỏi phòng tiệc một cách nhanh chóng, sau đó là các thành viên khác trong Nội các.
Khách sạn Washington Hilton rộng lớn, nằm cách Nhà Trắng khoảng 2,4km về phía bắc, trong nhiều thập kỷ đã là nơi tổ chức dạ tiệc của Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng nhờ khả năng chứa đông người và việc Mật vụ quen thuộc với công tác an ninh tại đây.
Dù có vành đai an ninh rõ ràng và cảnh báo kiểm soát chặt, các khách mời cho biết họ có thể vào khách sạn qua những chốt trên một số con phố xung quanh chỉ bằng cách xuất trình vé dự tiệc hoặc bản sao thư mời tới các buổi gặp gỡ trước sự kiện. Vé được nhân viên xem qua nhưng không quét và cũng không kiểm tra giấy tờ tùy thân.
Khách có thể vào sảnh và các tầng dưới của Hilton mà không cần qua máy quét an ninh, chỉ đi qua cổng từ trước khi vào phòng khiêu vũ. Việc đi vào tham gia sự kiện này thậm chí còn dễ hơn nhiều sự kiện thể thao lớn hay địa điểm hòa nhạc.
Với 1.107 phòng nghỉ, 47 phòng họp và 4 khu ẩm thực tại chỗ, cơ sở nằm ở trung tâm thủ đô này không thể bị phong tỏa hoàn toàn cho một sự kiện an ninh cao.
Một trong những phòng đó đã được tay súng 31 tuổi đặt trước, người này nhận phòng từ một ngày trước vụ nổ súng, giúp nghi phạm nắm rõ hơn cấu trúc khách sạn.
Các quan chức thực thi pháp luật cho biết nghi phạm đã đi tàu từ Los Angeles tới Chicago rồi tới Washington. Trong các ghi chép, nghi phạm nói đã mang nhiều vũ khí vào khách sạn mà “không ai nghĩ tôi có thể là mối đe dọa".
Đài truyền hình quốc gia Trung Quốc (CCTV) hôm 26/5 phát bộ phim tài liệu về phản gián, trong đó Cục Bảo vệ Bí mật Nhà nước (NASSP) cảnh báo về "những đôi mắt trong bóng tối" của gián điệp nước ngoài.
"Các phương thức, công cụ, tính chất bí mật và thủ đoạn mà cơ quan tình báo nước ngoài sử dụng vượt xa những gì mà đa số chúng ta có thể tưởng tượng", NASSP cảnh báo.
Giới chức Trung Quốc cho hay các cơ quan gián điệp nước ngoài đang hoạt động dưới nhiều vỏ bọc, đồng thời thừa nhận Trung Quốc đang đối mặt với những thách thức lớn hơn trong việc bảo vệ các bí mật trước sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ.
NASSP nêu trường hợp gián điệp nước ngoài đóng giả làm thợ chụp ảnh cưới, dựng các quầy chụp ảnh gần một quân cảng Trung Quốc. Với vỏ bọc này, gián điệp có thể quan sát hoạt động triển khai lực lượng hải quân Trung Quốc và các hoạt động tại quân cảng trong thời gian dài.
Cơ quan này còn nhắc đến một trường hợp lấy cớ nghiên cứu thiết bị lái xe thông minh để thu thập và chuyển dữ liệu bản đồ của Trung Quốc ra nước ngoài thông qua radar độ chính xác cao và thấu kính quang học GPS trên ôtô.
Một trường hợp khác được đề cập là người nuôi hải sâm họ Trương tại cảng Đại Liên phía đông bắc. Trương bị tình báo nước ngoài núp bóng một tổ chức phi chính phủ (NGO) tiếp cận để tặng "thiết bị giám sát chất lượng nước biển miễn phí" năm 2023, theo NASSP.
Sau đó, người ta phát hiện ra thiết bị này gắn một camera 360 độ liên tục giám sát hoạt động quân sự và lưu thông hàng hải ở các khu vực ven biển lân cận và dữ liệu được gửi về cho cơ quan tình báo nước ngoài.
Đại Liên là một trung tâm chiến lược của hải quân Trung Quốc, hỗ trợ nhiều hoạt động từ đóng tàu và chế tạo tàu sân bay đến triển khai tàu ngầm và không quân.
"Điều tưởng chừng như là việc hỗ trợ kỹ thuật đơn thuần trên thực tế lại là hoạt động gián điệp được lên kế hoạch tỉ mỉ nhằm vào các khu vực nhạy cảm của Trung Quốc. Đây chỉ là phần nổi của tảng băng chìm trong số nhiều hình thức giám sát ngụy trang", NASSP cảnh báo.
Cơ quan này cho biết họ cũng phát hiện các trường hợp gián điệp dưới danh nghĩa quan sát thời tiết gần các cơ sở quân sự, các nhà cung cấp vũ khí hoặc các vùng sản xuất lương thực lớn để phân tích hoạt động quân sự hoặc sản lượng cây trồng tại Trung Quốc.
"Đôi khi, họ còn tấn công mạng và kiểm soát các máy tính có kết nối mạng của chúng ta trong các cuộc đàm phán quốc tế, bí mật kích hoạt camera và micro để giám sát trực tiếp các cuộc thảo luận nội bộ nhằm tìm hiểu ranh giới cuối cùng của chúng ta", bộ phim tài liệu có đoạn.
Theo NASSP, tiến bộ trong công nghệ giám sát đang thúc đẩy sự phát triển của "những đôi mắt trong bóng tối", từ việc chụp ảnh truyền thống sang "thu thập toàn diện tất cả các loại thông tin, tạo thành một mạng lưới giám sát mạnh mẽ".
Các tiến bộ công nghệ này bao gồm thiết bị nhìn đêm, radar sử dụng AI và cảm biến 3D để định vị, theo dõi và nhận dạng mục tiêu di động ở phía bên kia bức tường, hay phần mềm xác định vị trí từ hình ảnh phản chiếu của mắt trong các bức ảnh.
NASSP cũng cảnh báo về nguy cơ rò rỉ bí mật nhà nước bởi những người "quá tò mò" hoặc muốn "khoe khoang", khi nhắc đến trường hợp một người đam mê quân sự họ Diệp. Người này đã chụp ảnh một sân bay quân sự trong một chuyến thám hiểm ngoài trời và chia sẻ hình ảnh về các máy bay chiến đấu mới của Trung Quốc cùng toàn bộ đường băng sân bay, gây ra một vụ rò rỉ thông tin mật nghiêm trọng.
NASSP là cơ quan hàng đầu của Trung Quốc chịu trách nhiệm bảo vệ thông tin mật và hoạt động dưới sự chỉ đạo của Ủy ban Bảo mật Trung ương thuộc đảng Cộng sản Trung Quốc.
Phim tài liệu này nằm trong chiến dịch tuyên truyền thường niên "Tháng bảo vệ bí mật" của Trung Quốc nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng và an ninh quốc gia. Chiến dịch nhằm giáo dục công chúng và công chức nhà nước về việc bảo vệ bí mật nhà nước, chống gián điệp và ngăn ngừa rò rỉ dữ liệu.
Hàng xóm chỉ biết bất lực nhìn người mẹ gào khóc tìm con sau hai trận động đất dữ dội ở Venezuela tối 24/6. Vài người cố trèo qua đống đổ nát, lắng nghe xem có tiếng người trả lời hay không nhưng đáp lại là sự im lặng đáng sợ.
"Chúng tôi cần đèn pin", một tình nguyện viên nói.
Chỉ có một sĩ quan cảnh sát đi cùng nhóm tình nguyện viên trong lúc chờ lực lượng cứu nạn tới hiện trường.
"Tania, Tania", một cái tên khác lại vang lên quanh khu vực bị tàn phá.
Tòa nhà nằm trong quần thể chung cư Petunia thuộc khu phố thượng lưu Los Palos Grandes, nơi thường xuyên nhộn nhịp với các nhà hàng và quán cà phê.
Vào khoảng 18h ngày 24/6 (5h ngày 25/6 theo giờ Hà Nội), hai trận động đất xảy ra tại cùng một khu vực ở Venezuela. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), hai trận động đất có độ lớn lần lượt là 7,2 và 7,5 đã khiến nhiều tòa nhà đổ sập, người dân hoảng loạn tháo chạy ra đường.
Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez cho biết đã có 20 cơn dư chấn xảy ra sau đó. Theo Bộ trưởng Nội vụ Diosdado Cabello, các bang Trujillo, Carabobo, Miranda và La Guaira là những nơi chịu thiệt hại nặng nề nhất.
Bà Rodriguez sáng 25/6 cho biết đã "nhận được báo cáo về 32 người chết" và "hơn 700 người bị thương", đồng thời nói thêm vẫn chưa có dữ liệu về "vùng bị ảnh hưởng nặng nề nhất" là La Guaira, nằm gần thủ đô.
Venezuela thường xuyên xảy ra động đất. Trận địa chấn mạnh nhất từng được ghi nhận xảy ra ở phía đông bắc năm 1997 khiến 73 người chết và tại Caracas năm 1967 khiến 236 người tử vong. Khu phố Los Palos Grandes cũng từng chịu tổn thất nặng nề trong trận động đất năm 1967 với hàng loạt tòa nhà đổ sập.
Chỉ cách đó vài dãy nhà, những người vừa thoát ra khỏi một trung tâm thương mại vẫn chưa hoàn hồn. "Cầu thang rời ra, tường nứt toác. Đồ đạc từ trên trần nhà rơi xuống. Thật kinh hoàng", nhân viên ngân hàng Odalis Escalona, 54 tuổi, chia sẻ.
Bà Zenia Gonzalez, 52 tuổi, đang an ủi một cô gái trẻ vẫn còn đầm đìa nước mắt. "Chúng tôi đợi cho cơn rung lắc giảm bớt rồi chạy xuống bằng lối cầu thang cuốn", bà Gonzalez nói. "Chúng tôi đã phải chờ vì lúc đó rung chuyển quá mạnh. Trận động đất kéo dài rất lâu".
Tiếng la hét hoảng loạn đã bao trùm không gian khi dòng người chen chúc nhau tháo chạy ra khỏi tòa nhà.
Tại khu phố La Castellana gần đó, cô Maria Romero cũng phải vội vã tháo chạy khỏi căn hộ.
"Mọi thứ rung lắc rất mạnh và phát ra âm thanh như tiếng gầm rú từ sâu trong lòng đất", nữ kỹ sư 48 tuổi kể lại. Cô đã lúng túng không biết phải làm gì. "Trong một giây, tôi đã nghĩ đến việc chui xuống gầm bàn, nhưng rồi tôi quyết định phải chạy ra ngoài".
Các tòa nhà trên khắp thành phố bị phá hủy. Tổng thống lâm thời Rodriguez đã ban bố tình trạng khẩn cấp và ra lệnh đóng cửa sân bay chính của đất nước.