Sáng 2/4, chị Nguyễn Thị Hà, 47 tuổi, ở phường Xuân Đỉnh, quyết định mua cho mình một chiếc xe máy điện tại một đại lý trên đường Phạm Văn Đồng trong lúc chờ kỹ thuật viên lắp gương cho xe của con trai.
Để dọn chỗ và gom ngân sách cho hai chiếc xe này, hồi cuối tháng 3 chị đã bán hai xe máy xăng mua 4 năm trước được 35 triệu đồng. “Bán xe xăng chưa bằng nửa giá mua nhưng tôi hài lòng vì gần đủ mua hai xe điện mới”, chị nói.
Quá trình loại bỏ xe xăng của gia đình đã bắt đầu từ năm ngoái, khi chồng chị “lên đời” ôtô điện. Động lực chuyển đổi xuất phát từ bài toán kinh tế. Nhà có 5 người sở hữu bốn xe máy xăng, tốn hơn 15 triệu đồng mỗi năm. Trong khi đó, nếu đi xe điện chi phí chỉ bằng 1/3. “Trong năm nay chúng tôi sẽ loại bỏ dần những chiếc xe xăng còn lại”, chị Hà nói.
Trưa 3/4, tại một đại lý xe máy điện trên đường Lê Trọng Tấn, phường Dương Nội, chị Hoa, 36 tuổi, nhận bàn giao xe mới. Gia đình chị đang có hai xe máy xăng và một ôtô, vốn đáp ứng đủ nhu cầu di chuyển. “Tôi mua thêm chiếc này cho ông xã đi làm ở trong Vành đai 1 vì sắp đến ngày cấm xe xăng”, chị Hoa nói.
Chồng chị đi làm khoảng 60-70 km mỗi ngày từ nhà ở xã Thanh Oai đến đường Lạc Long Quân, phường Tây Hồ, nên gia đình mua thêm một pin rời. Tổng chi phí khoảng 31 triệu đồng, mức mà chị đánh giá là “chấp nhận được”, nên quyết định chốt sớm để tránh nguy cơ tăng giá khi thời điểm hạn chế đến gần.
Những quyết định loại bỏ xe xăng như của gia đình chị Hà, chị Hoa tạo thành làn sóng chuyển đổi mạnh mẽ, khiến thị trường xe điện trở nên nhộn nhịp. Ông Hoàng Hà, Tổng Giám đốc Xe máy điện VinFast thị trường Việt Nam, cho biết trong tháng 3 đơn vị nhận hơn 135.000 đơn đặt hàng toàn quốc, doanh số cao nhất từ trước đến nay. Riêng tại Hà Nội, hơn 20.000 xe máy điện đã đến tay khách hàng.
Hệ thống đại lý Mạnh Phát cho biết thêm, riêng lượng xe của VinFast tiêu thụ trong tháng 3 đạt 1.400 chiếc, gấp ba lần mức trung bình của hai tháng đầu năm. Khách hàng ở các phường nội đô chiếm hơn 2/3. Để đáp ứng nhu cầu thị trường, nhiều đại lý phải tăng nhân sự gấp ba, thuê thêm kho bãi và chuẩn bị nguồn tài chính.
Các hãng xe điện khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng tương tự. Bà Bùi Nguyễn Trúc Ny, Giám đốc Kinh doanh Dat Bike, cho biết lượng đơn hàng đầu tháng 3 của hãng cao gấp 10 lần cùng kỳ năm ngoái.
Các đại lý xe điện ghi nhận sự thay đổi rõ rệt của tệp khách hàng. Cùng kỳ năm trước, họ bán trung bình 50-60 xe mỗi tháng, chủ yếu cho học sinh, sinh viên. Hiện tại, người đi làm chiếm tỷ trọng lớn, tập trung vào phân khúc 20-30 triệu đồng.
Làn sóng chuyển dịch này kéo theo cả những người vốn quen sử dụng phương tiện công cộng. Sáng 2/4 tại đại lý trên đường Phạm Văn Đồng, chị Long Thanh Hà, 45 tuổi, chi hơn 20 triệu đồng sắm một chiếc xe điện.
Chị Hà đi lại bằng phương tiện công cộng nhiều năm nay nhưng thấy xe điện ngày càng phổ biến nên mua một chiếc để tiện dạo phố, đi cà phê. Trước lộ trình hạn chế phương tiện dùng nhiên liệu hóa thạch, chồng chị, người thường xuyên làm việc tại vùng lõi nội đô, cũng sắp bán chiếc Honda SH để đổi sang xe điện trong tháng tới.
“Xu hướng 3 tháng đầu năm cho thấy người dùng không còn coi xe điện là phương án dự phòng, mà chọn làm phương tiện di chuyển chính”, giám đốc kinh doanh của Dat Bike nói. Quá trình chuyển đổi cũng diễn ra dứt khoát. Trong tháng 3, đại lý Mạnh Phát mua lại gần 400 xe máy xăng của những người đổi sang xe điện.
Đại diện các hãng và đại lý chỉ ra bốn yếu tố thúc đẩy làn sóng này.
Thứ nhất là lộ trình hạn chế xe cơ giới tại Vành đai 1. Từ 1/7, Hà Nội thí điểm Vùng phát thải thấp, cấm xe máy xăng theo khung giờ tại các phường lõi thuộc Vành đai 1 (Hai Bà Trưng, Cửa Nam, Hoàn Kiếm, Ô Chợ Dừa, Văn Miếu – Quốc Tử Giám, Ba Đình, Giảng Võ, Ngọc Hà và Tây Hồ). Lộ trình này biến xe điện thành phương án tối ưu cho những gia đình có người làm việc tại trung tâm.
Thứ hai, rào cản về công nghệ và hạ tầng dần được tháo gỡ. Để giải quyết lo ngại cháy nổ và quy định cấm sạc tại chung cư, các hãng xe đã sử dụng công nghệ pin LFP và phát triển mô hình đổi pin. Tính đến 15/1, VinFast đã lắp đặt 4.500 trạm đầu tiên. Đơn vị này đặt mục tiêu đạt 45.000 tủ đổi pin trên toàn quốc ngay trong quý I. Nhiều dòng xe điện đã cải thiện về hiệu suất, ví dụ Dat Bike có những dòng chạy được 280 km mỗi lần sạc, vận tốc 100 km/h.
Thứ ba, các chính sách ưu đãi từ nhà sản xuất cũng tác động trực tiếp đến quyết định chuyển đổi của các gia đình. Dù chi phí logistics tăng, một số hãng xe điện vẫn giữ nguyên giá bán, đồng thời tăng tỷ lệ hỗ trợ khách hàng thu cũ đổi mới. Ngoài ra, các chính sách mua trả góp, miễn phí sạc và đổi pin cũng được áp dụng để kích cầu.
Cuối cùng, sự biến động liên tục của giá xăng dầu, trong khi chi phí cho nhiên liệu và bảo dưỡng xe xăng cũ ngày càng tốn kém khiến người dân mạnh dạn chuyển sang xe điện.
Tại một chung cư ở phường Đông Ngạc, anh Đức Tuấn, 41 tuổi, cho biết biến động giá nhiên liệu khiến chi phí xăng đi làm và đưa đón con đi học tăng từ mức 100.000 – 120.000 đồng lên 200.000 đồng mỗi tuần. Đang có một ôtô và hai xe máy xăng, anh dự tính sắm xe điện ngay trong tháng này, đồng thời bán bớt một xe cũ và chuyển chiếc còn lại về quê. “Trong bối cảnh cái gì cũng tăng, giảm được khoản nào hay khoản đó”, anh nói.
Làn sóng chuyển đổi biểu hiện rõ qua lượng xe điện tăng vọt tại hầm chung cư nơi anh Tuấn sinh sống. Mấy tháng trước, khu vực để xe điện có khoảng 30-40 chiếc, nay chật kín với khoảng 100 chiếc, chưa tính số lượng lẫn vào khu vực để xe xăng. “Trước kia chỉ thấy xe cỡ nhỏ của học sinh, giờ các dòng xe phân khúc 20-30 triệu đồng dành cho người đi làm giờ chiếm đa số”, anh Tuấn nói.
Sự việc diễn ra tại Trường THPT Bảo An, thành phố Thâm Quyến. Trong thư kiến nghị gửi ban giám hiệu, một nam sinh lớp 12 phản ánh tiếng chim cu gáy trên ngọn cây sát lớp học làm ảnh hưởng quá trình ôn luyện cho kỳ thi đại học (Cao khảo).
Em lập luận rằng âm thanh của loài chim này có tần số quá cao, khiến học sinh mất tập trung. Học sinh này yêu cầu nhà trường dời tổ chim đi nơi khác.
Ông Viên Vệ Tinh (Yuan Weixing), hiệu trưởng nhà trường, sau đó đã viết một bức thư ngỏ để hồi đáp. Ông ghi nhận áp lực học tập và khả năng diễn đạt của nam sinh, nhưng bác bỏ yêu cầu dỡ tổ chim. "Tiếng chim có thể cắt ngang mạch ôn thi, nhưng thầy lại thấy đây là cơ hội để các em học cách chung sống với vạn vật", vị hiệu trưởng viết.
Ông đưa ra ba lý do cho quyết định của mình. Thứ nhất, muôn loài đều có nhịp sống riêng. Tiếng chim hót là bản năng tự nhiên và thế giới không vận hành xoay quanh một cá nhân hay vì con người đang phải đối mặt với kỳ thi.
Thứ hai, những phiền toái đôi khi lại là chất liệu tạo nên kỷ niệm. "Nhiều năm sau, khi nhớ lại mùa xuân năm lớp 12, ký ức đọng lại trong các em có thể không phải là công thức toán học, mà là buổi hoàng hôn lộng gió, bầy chim gáy và khoảnh khắc các em nhìn nhau mỉm cười giữa tiếng ồn ào. Bản lĩnh con người lớn lên từ chính những sự không thoải mái", thầy hiệu trưởng viết.
Thứ ba, học cách tôn trọng tự nhiên. Ông khen ngợi sự lương thiện của nam sinh khi đề xuất đưa tổ chim về "vùng núi xanh", nhưng nhắc nhở rằng khuôn viên trường cũng chính là nhà của chúng. "Cây cối trong trường là nơi an toàn để chúng sinh sống", thư có đoạn viết.
Vị hiệu trưởng khuyên học sinh hãy coi tiếng chim như "tiếng ồn trắng" (white noise) để xoa dịu tâm trí. Ông nhấn mạnh kỳ thi đại học rất quan trọng, nhưng cũng chỉ là một con sóng nhỏ trên dòng chảy dài của cuộc đời. Khả năng thấu hiểu, tôn trọng sự sống mới là tài sản vô giá trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
"Học tập không có nghĩa là vắt kiệt từng phút, mà là rèn luyện sự tập trung trong từng khoảnh khắc. Mong em giữa tiếng chim hót, vừa giữ được sự tĩnh tâm, vừa lắng nghe được tiếng vọng của sự sống", thầy viết.
Lá thư của thầy hiệu trưởng gây "sốt" trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người đánh giá cao tư duy giáo dục của người thầy nhưng cũng một số ý kiến cho rằng thầy "chỉ nói đạo lý" mà không giải quyết vấn đề thực tế cho học sinh cuối cấp.
Theo truyền thông địa phương, sau khi viết thư ngỏ, thầy hiệu trưởng đã trực tiếp gặp gỡ nam sinh để trò chuyện và tặng em những chiếc nút bịt tai chống ồn. Cậu học trò sau đó chia sẻ đã có một góc nhìn mới: "Chỉ khi học cách thích nghi và bao dung với thế giới, thế giới mới bao dung lại chúng ta".
Bộ phận hậu cần của nhà trường cũng đang lên phương án đặt các tổ chim nhân tạo ở khu vực xa lớp học để dần dần điều hướng bầy chim làm tổ mới.
Dưới đây là 10 thay đổi mạnh mẽ trong suy nghĩ giúp bạn mở cánh cửa thu hút sự thịnh vượng theo nghiên cứu của các chuyên gia tâm lý và tài chính.
Chuyển từ tư duy "thiếu thốn" sang "đủ đầy"
Thay vì tập trung vào những hóa đơn, bạn nên hình dung về mục tiêu an toàn tài chính. Nghiên cứu năm 2016 trên Thư viện Y khoa Quốc gia Mỹ (NLM) chỉ ra những người sử dụng liệu pháp hình dung về sự thành công có động lực hành động cao hơn.
Tiến sĩ hành vi người Mỹ Sheila Ohlsson Walker khuyên trong ba ngày tới, hãy dành 15 phút mỗi ngày để hình dung về "phiên bản tốt nhất của chính mình".
Hãy chọn một mục tiêu cụ thể và vạch ra ba bước hành động để hiện thực hóa ước mơ đó. Khi bạn sống và hành động với tâm thế của người đã thành công, bạn đang tạo ra nguồn năng lượng mạnh mẽ để biến mong muốn thành hiện thực.
Tự khẳng định khả năng quản lý tài chính
Các chuyên gia tâm lý cho biết việc tự nhủ "tôi có khả năng quản lý tài chính và tạo ra thu nhập" giúp củng cố niềm tin nội tại. Tiến sĩ Tchiki Davis, chuyên gia sức khỏe tinh thần (Mỹ) cho biết khi đối mặt với rào cản chi tiêu quá đà, bạn có thể tự nhắc nhở bản thân đang học cách tiết kiệm. Việc này giúp hạn chế lãng phí và duy trì mục tiêu tài chính.
Đổi cách nói về tiền bạc
Nghiên cứu năm 2020 trên NLM về vai trò của độc thoại nội tâm cho biết người có thói quen tự thoại định hướng mục tiêu ít gặp triệu chứng lo âu. Thay vì nói "tôi không đủ tiền", bạn nên chuyển sang "tôi đang học cách tối ưu hóa thu nhập". Tiến sĩ Dan Bates cho biết việc bao dung và trò chuyện với chính mình như một người bạn giúp giảm bớt căng thẳng trước các biến cố tài chính.
Ngừng so sánh
Sự giàu có được đo lường bằng việc đạt được các mục tiêu do chính bạn đặt ra. Khi tập trung vào lộ trình cá nhân thay vì so sánh tài sản với người khác, bạn tránh được những khoản chi tiêu lãng phí.
Nuôi dưỡng lòng biết ơn
Nghiên cứu năm 2023 tại Mỹ cho biết những người thực hành thói quen viết nhật ký biết ơn có sức khỏe tinh thần tốt, ít lo âu và trầm cảm hơn. Trạng thái tâm lý ổn định giúp bạn duy trì kỷ luật trên con đường làm giàu.
Coi thất bại là bài học
Thay vì bỏ cuộc trước một khoản đầu tư lỗ, bạn có thể coi đó là bài học để không lặp lại sai lầm. Việc thay đổi góc nhìn về thất bại giúp bạn duy trì ý chí dài hạn.
Kiên nhẫn với quy luật tích lũy
Sự giàu có là kết quả của lãi kép về cả tiền bạc và thói quen. Bạn cần duy trì tư duy tài chính mới trong thời gian dài để tạo thành bản năng. Sự bền bỉ là yếu tố tiên quyết để thu về lợi nhuận.
Thiết kế môi trường sống kỷ luật
Nghiên cứu năm 2022 trên NLM chỉ ra không gian nhiều ánh sáng tự nhiên và yên tĩnh có tác động trực tiếp đến tâm lý. Một không gian sống ngăn nắp, kỷ luật giúp hình thành tư duy quản lý tài chính chặt chẽ.
Tập trung vào số dư tiết kiệm
Thay vì tiếc nuối khi từ bỏ một món đồ xa xỉ, bạn hãy nhìn vào con số tiết kiệm đang tăng lên. Nguồn dự phòng tài chính là nền tảng để bạn đón nhận các cơ hội đầu tư sinh lời.
Sự chia sẻ không chỉ nằm ở tiền bạc mà còn là thời gian và kiến thức. Khi giúp đỡ người khác, bạn xây dựng được uy tín cá nhân và mở rộng mạng lưới quan hệ, tạo nền tảng cho sự nghiệp.
Ngày 22/5, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá tổ chức hội thảo hưởng ứng Ngày Thế giới Không thuốc lá 2026 với nhiều cảnh báo về xu hướng trẻ hóa người nghiện nicotine và sự gia tăng nhanh của thuốc lá điện tử trong giới trẻ.
Thông tin tại hội thảo, cả nước hiện có hơn 15 triệu người hút thuốc và nằm trong nhóm 15 quốc gia có tỷ lệ nam giới trưởng thành hút thuốc cao nhất thế giới. Mỗi năm, khoảng 103.000 người Việt tử vong do các bệnh liên quan đến thuốc lá, trong đó 18.800 trường hợp do hút thuốc thụ động.
Dù công tác phòng, chống tác hại thuốc lá đạt một số kết quả bước đầu, người dân, đặc biệt là thanh thiếu niên, vẫn dễ dàng tiếp cận các sản phẩm thuốc lá. Thực trạng này đặt ra yêu cầu cấp bách phải tăng cường kiểm soát mạng lưới bán lẻ thuốc lá nhằm giảm nguồn cung và hạn chế khả năng tiếp cận sản phẩm.
Tại hội thảo, bà Trần Thị Vân Ngọc, Phó Chánh Văn phòng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, cho biết Bộ Y tế đang soạn thảo dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá.
Trong đó, Bộ Y tế đề xuất 2 chính sách, gồm: Cấm sản xuất, kinh doanh, tàng trữ, quá cảnh, vận chuyển, quảng cáo, khuyến mại, tài trợ, chứa chấp, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá mới khác và cấm cơ sở bán buôn, bán lẻ thuốc lá trưng bày thuốc lá dưới mọi hình thức.
Đối với ý kiến về việc bổ sung chính sách "xác lập một thế hệ người Việt Nam hoàn toàn không khói thuốc bắt đầu từ những người sinh sau năm 2010" theo đề xuất của Bộ Tư pháp, đại diện Bộ Y tế cho biết đã điều chỉnh tên gọi của chính sách cho phù hợp, thành "Cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở về sau mua, sử dụng thuốc lá".
Đồng thời, Bộ Y tế đã tiến hành đánh giá tác động kỹ lưỡng của chính sách này. Nếu được thực thi và tuân thủ, chính sách này sẽ có hiệu quả rất cao đối với giảm tỷ lệ hút thuốc, giảm nhanh số người hút thuốc thụ động, bảo vệ sức khỏe người dân, giảm chi phí lớn cho chăm sóc sức khỏe và tổn thất do mất năng suất lao động gây ra.
Tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử trong học sinh đang gia tăng nhanh. Nếu năm 2019, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh 13-17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã lên tới 8,1%.
Tuy nhiên, bà Ngọc cho biết để bảo đảm tính khả thi và hiệu quả của chính sách này, cần sự thống nhất, ủng hộ của Quốc hội, Chính phủ, Bộ ngành liên quan, đặc biệt của Bộ Công an, Bộ Công Thương, sự ủng hộ của người dân và triển khai đồng bộ các biện pháp trong việc kiểm soát mua và bán thuốc lá cho đối tượng này.
Theo đó, các cơ quan chức năng cần tăng cường truyền thông đối với người bán, người mua; bảo đảm tuân thủ tại điểm bán thông qua xác minh năm sinh chính xác và nhất quán; giảm điểm bán lẻ và xử lý nghiêm khi vi phạm. Đồng thời, chính sách hỗ trợ cai nghiện đối với người nghiện thuốc lá cần được duy trì.
Trên thế giới, thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm. Tại Việt Nam, hút thuốc lá ước tính gây ra khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm. Gánh nặng kinh tế do thuốc lá gây ra lên tới hàng trăm nghìn tỷ đồng, bao gồm chi phí y tế, mất năng suất lao động, tử vong sớm và cả chi phí môi trường.
Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo việc thanh thiếu niên tiếp xúc sớm với nicotine có thể gây rối loạn nhận thức, giảm khả năng học tập, ảnh hưởng cảm xúc và làm gia tăng nguy cơ các vấn đề sức khỏe tâm thần.
