Andy Cole và Dwight Yorke gần như không hề biết nhau khi Yorke cập bến Man Utd hè 1998, nhưng sự kết hợp giữa họ sau đó đã đi vào huyền thoại. Trên sân tập, hai người miệt mài cùng nhau tập luyện các bài chạy chỗ, hoán đổi vị trí, bỏ bóng “chim mồi” và đập nhả. Khi mùa 1998-1999 hạ màn, bộ đôi này ghi tổng cộng 53 bàn, góp công lớn giúp CLB giành cú ăn ba lịch sử. Yorke đồng sở hữu Chiếc Giày Vàng Ngoại hạng Anh cùng Jimmy Floyd Hasselbaink và Michael Owen với 18 bàn, Cole chỉ kém họ đúng một pha lập công. Cả 10 chân sút hàng đầu của giải đấu năm đó đều là những tiền đạo thực thụ.
Nhưng sân tập và bảng xếp hạng ghi bàn ngày nay lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Các bài tập dứt điểm ít được chú trọng, kiểm soát bóng là ưu tiên tối thượng, và những người dẫn đầu danh sách ghi bàn giờ thường là các tiền đạo cánh, những số 10 hoặc số 9 ảo. Những trung phong truyền thống đang dần biến mất.
Dữ liệu từ Opta cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về tầm ảnh hưởng của họ. Hai thập kỷ trước, các số 9 ghi được 41,6% tổng số bàn tại Ngoại hạng Anh (387 trên 931 bàn). Mùa này, con số đó chỉ còn 25,9% (291 trên 845 bàn).
Những màn trình diễn cá nhân để đời của các trung phong cũng dần thưa thớt. Trong giai đoạn 2007-2012, có tới 4 trong 5 mùa giải ghi nhận từ 10 cú hat-trick trở lên được thực hiện bởi các số 9. Nhưng trong 9 mùa gần nhất, cột mốc đó chỉ được chinh phục duy nhất một lần.
Ở tuyển Anh, ngoài Harry Kane – người sẽ sang tuổi 33 ngay sau World Cup 2026, các lựa chọn còn lại đều hạn chế và chưa thuyết phục. Dominic Solanke mới ghi ba bàn trong một mùa giải bị ám ảnh bởi chấn thương. Dominic Calvert-Lewin, với 10 bàn, đã được trao cơ hội trong danh sách cuối cùng của Thomas Tuchel trước khi ông chốt đội hình đến Bắc Mỹ. Cả hai đều chưa để lại ấn tượng. Ollie Watkins là cái tên tiếp theo trong danh sách chờ, nhưng cũng mới có 9 bàn tại giải quốc nội.
Vắng Kane trong các trận giao hữu gần đây, “Tam Sư” chỉ ghi được một bàn vào lưới Uruguay nhờ công của một hậu vệ, và hoàn toàn bất lực trước Nhật Bản. 8 cú dứt điểm trúng đích trong hai trận đấu đó chỉ như tô điểm cho những màn trình diễn nghèo nàn.
Từ khi ra mắt vào năm 2015, Kane đã góp 78 bàn và 19 kiến tạo, in dấu giày vào 32% số bàn thắng của tuyển Anh. Nếu anh dính chấn thương trước thềm World Cup 2026, tập thể của Tuchel sẽ thực sự lâm nguy. Và khi anh giải nghệ, kế hoạch kế thừa vị trí này sẽ trở nên báo động.
“Đó không còn là một vị trí hấp dẫn nữa”, Emile Heskey, một trung phong cổ điển từng 62 lần khoác áo tuyển Anh, chia sẻ. Ông lớn lên khi chứng kiến những tiền đạo như Cyrille Regis và Gary Lineker tung hoành. “Giờ đây bóng đá chú trọng kiểm soát, những số 9 thường không được tham gia vào lối chơi chung. Công việc của họ, đặc biệt trong khâu triển khai bóng, là tạo khoảng trống cho các số 10, các số 8 hoặc các tiền đạo cánh”.
Việc tái định nghĩa vai trò của một số 9 có thể bắt nguồn một phần từ khi Jose Mourinho đến Chelsea năm 2004. Ông thành công vang dội cùng sơ đồ 4-2-3-1 sử dụng một tiền đạo độc lập tác chiến. Pep Guardiola còn đi xa hơn khi vẽ lại bóng đá mà không cần một tiền đạo thực thụ. Ở Barca, ông tạo nên lối đá mê hoặc với Lionel Messi trong vai trò số 9 ảo, một kiểu tiền đạo chơi ở trung tâm và thường xuyên lùi sâu.
Trên hành trình tiến đến chung kết Champions League 2020-2021, Guardiola thậm chí còn sử dụng tới hai số 9 ảo cho Man City. Erling Haaland hiện là ngoại lệ hiếm hoi vẫn mang hơi thở của một kỷ nguyên đã qua, nhưng ngay cả anh cũng phải thích nghi trong những mùa gần đây để phù hợp với triết lý của Guardiola.
Sự thay đổi này làm đảo lộn toàn bộ diện mạo các buổi tập và các đội trẻ. Rene Meulensteen nhớ lại việc dành 15-30 phút mỗi ngày để tập dứt điểm với các tiền đạo, dưới thời Sir Alex Ferguson tại Man Utd từ 2007-2013. Giờ đây, theo ông, ngoại trừ vị trí thủ môn, khâu tập luyện đã trở nên quá “phổ quát”. Lịch thi đấu dày đặc và sự chú trọng thái quá vào sức mạnh, thể lực đã bóp nghẹt thời gian trên sân tập, nơi mà việc kiểm soát bóng được ưu tiên.
“Các số 9 không được đào tạo bài bản, đơn giản là vậy”, Meulensteen chia sẻ trên podcast Sacked. “Ai cũng tập những bài giống hệt nhau. Chúng ta cần nhiều hơn những bài tập chuyên biệt cho vị trí này”.
Câu hỏi được đặt ra là khi Kane giải nghệ, có ai đủ sức thay thế anh. Ngay cả các học viện cũng dần thay đổi cách họ nhào nặn thế hệ kế cận. Các đội trẻ có xu hướng mô phỏng sơ đồ của đội một, thường là một hệ thống cố định do các CEO quyết định, để về lý thuyết, bất kỳ học viên nào tốt nghiệp cũng có thể lắp ghép ngay vào đội một.
“Rất nhiều sơ đồ chiến thuật đang làm mất đi sự kết nối giữa các bộ đôi”, Dean Whitehouse, người có 23 năm làm việc tại học viện Man Utd với những cầu thủ như Marcus Rashford, nhận định. “Họ không còn tập những quả tạt sớm, và ở một mức độ nào đó, sự quá tải về chiến thuật đã triệt tiêu tính ngẫu hứng, bản năng của những cặp trung phong mà chúng ta thường thấy trong lối đá tấn công toàn diện”.
“Có phải chúng ta đang cầm bóng chỉ để cầm bóng và mất đi những cú đấm trực diện?”, Whitehouse tự đặt câu hỏi. “Với tôi, nếu không huấn luyện các số 9 kỹ năng chơi quay lưng với khung thành, phối hợp đôi, chạy chỗ ngược hướng, nhận bóng sớm và chạy chỗ hút người sớm, khâu triển khai bóng sẽ trở nên quá máy móc và rập khuôn. Chúng ta sẽ không bao giờ tạo ra được những số 9 sát thủ. Tôi nghĩ đó chính là vấn đề”.
Tuy nhiên, vẫn có niềm tin rằng những số 9 vẫn chưa hết thời. Năm 2011, trong vai trò đứng đầu bộ phận phát triển trẻ của LĐBĐ bóng đá Anh (FA), Gareth Southgate đã thúc đẩy các trận đấu sân nhỏ ở cấp độ trẻ. Southgate nhận ra rằng những cầu thủ nhỏ con, kỹ thuật đang bị gạt ra khỏi bóng đá phong trào bởi những cầu thủ thiên về thể chất.
Thời điểm đó, ông gợi ý rằng nước Anh “có lẽ đã bỏ lỡ” những Xavi, Iniesta hay Messi tiếp theo. Thế là một loạt những số 10 kỹ thuật được thành hình, đến mức không thể “nhét” hết vào tuyển Anh. Thực tế cho thấy chỉ cần FA và các học viện Ngoại hạng Anh đồng lòng, mọi thứ đều có thể xoay chuyển. Chỉ cần một HLV đội một bắt đầu gặt hái danh hiệu với một cặp tiền đạo sát thủ, nhu cầu về vị trí này sẽ lập tức quay lại.
“Ngay khi có người thành công với sơ đồ hai tiền đạo, mọi người sẽ đổ xô học theo”, Whitehouse tin tưởng. “Khi đó, họ sẽ nghĩ ‘Làm sao để thành công? Hãy thiết kế các bài tập để nâng tầm những cầu thủ này’. Và chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ lại thấy những số 9 xuất hiện tràn ngập một lần nữa”.
"Không ai có thể nghi ngờ tính liêm chính của các trọng tài World Cup", Collina nói trên trang chủ FIFA. "Những cáo buộc vô căn cứ có thể dẫn đến những phản ứng quá khích, thậm chí là các lời đe dọa nhằm vào trọng tài và gia đình họ. Những cáo buộc đó không đúng".
Cựu trọng tài người Italy cũng nhấn mạnh ban trọng tài FIFA hoạt động độc lập, không chịu ảnh hưởng từ bất kỳ cá nhân nào. "Không ai có thể cho rằng công tác trọng tài FIFA bị tác động, kể cả Chủ tịch FIFA Gianni Infantino", cựu trọng tài Italy nói thêm. "Cậu ấy luôn ủng hộ chúng tôi nhưng cũng hoàn toàn tin tưởng đội ngũ trọng tài làm việc với sự độc lập tuyệt đối. Các trọng tài đưa ra quyết định một cách trung thực và luôn cố gắng cật lực như cầu thủ hay HLV".
Đây là phản ứng đầu tiên của FIFA, sau khi HLV Ai Cập Hossam Hassan cáo buộc kết quả trận đấu với Argentina bị các yếu tố bên trong sân lẫn bên ngoài sân chi phối, đồng thời ám chỉ trọng tài chịu sức ép để đưa Argentina vào tứ kết. LĐBĐ Ai Cập cũng gửi đơn khiếu nại lên FIFA ngay sau trận đấu.
FIFA thường tránh bình luận về các tình huống cụ thể khi giải đấu đang diễn ra. Tuy nhiên, Collina cho biết lần này liên đoàn giải thích rõ những nguyên tắc VAR áp dụng vì vụ việc đã tạo ra nhiều tranh luận.
Tranh cãi đầu tiên xảy ra khi Ai Cập tưởng như nâng tỷ số lên 2-0. Sau khi tham khảo VAR, trọng tài hủy bàn thắng vì xác định Marwan Attia đã giẫm lên chân Lisandro Martinez trong giai đoạn triển khai tấn công trước đó.
Collina giải thích rằng sau mỗi bàn thắng, VAR đều kiểm tra toàn bộ giai đoạn tấn công dẫn đến bàn thắng (Attacking Possession Phase - APP). Nếu phát hiện một pha phạm lỗi có ảnh hưởng đến bàn thắng, VAR sẽ đề nghị trọng tài xem lại tình huống bên ngoài sân.
"Không có giới hạn nào về khoảng cách tới khung thành hoặc thời gian giữa tình huống phạm lỗi và bàn thắng", Collina nói. "Trong trận Argentina - Ai Cập, Marwan Attia đã giẫm rõ ràng lên chân Lisandro Martinez. Chúng tôi tin rằng phạm lỗi vẫn là phạm lỗi. Dù đó có phải tình huống rõ ràng hay không, nếu trọng tài trên sân không quan sát thấy thì VAR vẫn có thể can thiệp".
Sau khi bàn thắng bị từ chối, Ai Cập vẫn ghi thêm một bàn khác để dẫn Argentina 2-0. Tuy nhiên, đương kim vô địch sau đó ghi liền ba bàn để thắng ngược 3-2.
Tình huống gây tranh cãi thứ hai xuất hiện ngay trước bàn thắng quyết định của Enzo Fernandez. Julian Alvarez cướp bóng trong cấm địa từ chân Mohamed Salah, trong khi các cầu thủ Ai Cập yêu cầu thổi phạt vì cho rằng tiền đạo Argentina phạm lỗi. Trọng tài cho trận đấu tiếp tục, VAR cũng không yêu cầu xem lại. Alvarez sau đó chuyền cho Lautaro Martinez kiến tạo để Enzo ghi bàn ấn định chiến thắng.
Theo Collina, đây là quyết định chính xác của trọng tài. "Nếu không xác định có phạm lỗi trong giai đoạn dẫn đến bàn thắng, VAR sẽ thông báo như vậy cho trọng tài", ông nói. "Giẫm lên chân đối phương là phạm lỗi, nhưng một hậu vệ chạm bóng trước rồi mới có va chạm thông thường với đối phương thì không phạm luật. Đó chính là điều đã xảy ra ở cuối trận. Trọng tài và VAR đều đánh giá đây chỉ là va chạm bóng đá bình thường giữa Mohamed Salah và Julian Alvarez".
Cựu trọng tài 66 tuổi cũng thừa nhận bóng đá luôn tồn tại yếu tố chủ quan trong một số quyết định. Tuy nhiên, ông hài lòng với cách các trọng tài và VAR áp dụng những nguyên tắc này xuyên suốt World Cup 2026.
World Cup 2026 đã diễn ra 96 trận, nhiều hơn 50% so với tổng số trận ở World Cup 2022, nhưng Collina đánh giá công tác điều hành nhìn chung vẫn đáp ứng kỳ vọng. Ông cho rằng với số lượng trận đấu lớn trong thời gian ngắn, việc xuất hiện một số sai sót hoặc tranh cãi là điều khó tránh khỏi, song đội ngũ trọng tài luôn nỗ lực cải thiện để chuẩn bị tốt hơn cho các trận tiếp theo.
Trước trận đấu giữa đội tuyển Việt Nam và Myanmar trên sân vận động Thái Nguyên, HLV Jorn Andersen của đội khách đã thừa nhận nếu thua Việt Nam thì "cũng là chuyện bình thường", do chênh lệch đẳng cấp giữa hai đội.
"Đội tuyển Việt Nam có thứ hạng vượt trội Myanmar trên bảng điểm FIFA. Tại Đông Nam Á, Việt Nam cũng là một trong những đội tốt nhất, nên Myanmar có thua thì cũng bình thường, còn thắng thì bất ngờ một chút", HLV Andersen chia sẻ.
Thực tế diễn ra đúng như chiến lược gia người Đức dự đoán. Myanmar thua đậm 0-4, khi không thể kiểm soát sức tấn công áp đảo mà đội tuyển Việt Nam mang đến. Học trò HLV Andersen thủng lưới ngay phút thứ 5 sau quả vô lê đẹp mắt của Xuân Son, rồi vỡ trận khi nhận thêm ba bàn thua nữa.
"Chúc mừng đội tuyển Việt Nam với chiến thắng 4-0. Đây là trận đấu khó khăn mà chúng tôi phải đối mặt. Có sự chênh lệch đẳng cấp về giữa Việt Nam và Myanmar. Nhìn vào thứ hạng FIFA, chúng tôi đã thấy Việt Nam chất lượng hơn", ông Andersen thừa nhận.
Đội tuyển Việt Nam thua Myanmar với tỷ số 0-4, 0-5 và 0-3 ở ba trận gần nhất. Ngoại lệ hiếm hoi Myanmar cầm hòa Việt Nam là ở vòng bảng AFF Cup 2018, khi đội được huấn luyện bởi ông Antoine Hey. Sau 8 năm, cách biệt đẳng cấp giữa hai đội đã bị nới rất rộng.
"Tuy nhiên với tôi, 3 bàn thua trong số đó có vẻ đơn giản quá. Tôi sẽ phải phân tích, học hỏi rút kinh nghiệm", HLV Andersen chưa hài lòng với học trò, yêu cầu Myanmar "phải thể hiện tính chiến đấu cao hơn".
"Đúng là 1 tuần rất ngắn", HLV Andersen chia sẻ hạn chế trong quá trình chuẩn bị, khi ông mới ngồi ghế huấn luyện đầu tháng 7. "Tôi sẽ cố gắng để trận sau tốt hơn trận trước. Myanmar phải tích lũy và học hỏi từng trận. Tôi không có nhiều cơ hội đối đầu với đối thủ mạnh như Việt Nam, nên tôi sẽ rút ra bài học từ trận đấu hôm nay".
Khi được hỏi sức mạnh hàng công đội tuyển Việt Nam, ông Andersen chỉ đáp lại thận trọng: "Họ là những cầu thủ nhập tịch. Tôi không muốn đánh giá nhiều. Việc gặp họ là điều tốt cho Myanmar thôi", cựu HLV Incheon United phân tích.
Thực hiện kế hoạch của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội chuẩn bị tổ chức Festival võ thuật quốc tế Hà Nội 2026.
Các hoạt động chính của sự kiện sẽ diễn ra từ ngày 7-8 đến 9-8 tại Hoàng thành Thăng Long. Dự kiến Festival có sự tham gia của gần 2.000 võ sư, võ sinh, huấn luyện viên, vận động viên đến từ Hà Nội, các tỉnh thành trong cả nước và các quốc gia khác.
Với thông điệp "Hào khí Thăng Long - Tinh hoa võ Việt, Festival võ thuật quốc tế Hà Nội 2026 sẽ được tổ chức bằng các hình thức như biểu diễn võ thuật, thi đấu võ thuật, triển lãm văn hóa. Sự kiện mở cửa miễn phí cho người hâm mộ đến theo dõi và trải nghiệm.
Đây là lần đầu tiên Hà Nội đăng cai một sự kiện Festival tầm quốc tế, để tôn vinh truyền thống thượng võ của dân tộc, bảo tồn, lan tỏa giá trị các môn võ cổ truyền Việt Nam trong đời sống hiện đại.
Thông qua Festival, thành phố Hà Nội cũng giới thiệu hình ảnh thủ đô văn hiến, hiện đại, hội nhập và quảng bá đất nước ra bạn bè quốc tế. Sự kiện cũng được kỳ vọng sẽ khai thác hiệu quả giá trị di sản gắn với du lịch, văn hóa và kinh tế thể thao.
Ông Phạm Xuân Tài, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao thành phố Hà Nội, chia sẻ: "Trong khuôn khổ Festival, thành phố Hà Nội dự kiến tổ chức 4 giải thi đấu và biểu diễn võ thuật mở rộng, gồm Giải Taekwondo, Giải Lân Sư Rồng, Giải Wushu và Giải Vovinam. Hà Nội cũng đã hoàn thiện công tác chuẩn bị, tổ chức, hậu cần, an ninh, y tế".
