Andy Cole và Dwight Yorke gần như không hề biết nhau khi Yorke cập bến Man Utd hè 1998, nhưng sự kết hợp giữa họ sau đó đã đi vào huyền thoại. Trên sân tập, hai người miệt mài cùng nhau tập luyện các bài chạy chỗ, hoán đổi vị trí, bỏ bóng “chim mồi” và đập nhả. Khi mùa 1998-1999 hạ màn, bộ đôi này ghi tổng cộng 53 bàn, góp công lớn giúp CLB giành cú ăn ba lịch sử. Yorke đồng sở hữu Chiếc Giày Vàng Ngoại hạng Anh cùng Jimmy Floyd Hasselbaink và Michael Owen với 18 bàn, Cole chỉ kém họ đúng một pha lập công. Cả 10 chân sút hàng đầu của giải đấu năm đó đều là những tiền đạo thực thụ.
Nhưng sân tập và bảng xếp hạng ghi bàn ngày nay lại vẽ nên một bức tranh hoàn toàn khác. Các bài tập dứt điểm ít được chú trọng, kiểm soát bóng là ưu tiên tối thượng, và những người dẫn đầu danh sách ghi bàn giờ thường là các tiền đạo cánh, những số 10 hoặc số 9 ảo. Những trung phong truyền thống đang dần biến mất.
Dữ liệu từ Opta cho thấy sự sụt giảm nghiêm trọng về tầm ảnh hưởng của họ. Hai thập kỷ trước, các số 9 ghi được 41,6% tổng số bàn tại Ngoại hạng Anh (387 trên 931 bàn). Mùa này, con số đó chỉ còn 25,9% (291 trên 845 bàn).
Những màn trình diễn cá nhân để đời của các trung phong cũng dần thưa thớt. Trong giai đoạn 2007-2012, có tới 4 trong 5 mùa giải ghi nhận từ 10 cú hat-trick trở lên được thực hiện bởi các số 9. Nhưng trong 9 mùa gần nhất, cột mốc đó chỉ được chinh phục duy nhất một lần.
Ở tuyển Anh, ngoài Harry Kane – người sẽ sang tuổi 33 ngay sau World Cup 2026, các lựa chọn còn lại đều hạn chế và chưa thuyết phục. Dominic Solanke mới ghi ba bàn trong một mùa giải bị ám ảnh bởi chấn thương. Dominic Calvert-Lewin, với 10 bàn, đã được trao cơ hội trong danh sách cuối cùng của Thomas Tuchel trước khi ông chốt đội hình đến Bắc Mỹ. Cả hai đều chưa để lại ấn tượng. Ollie Watkins là cái tên tiếp theo trong danh sách chờ, nhưng cũng mới có 9 bàn tại giải quốc nội.
Vắng Kane trong các trận giao hữu gần đây, “Tam Sư” chỉ ghi được một bàn vào lưới Uruguay nhờ công của một hậu vệ, và hoàn toàn bất lực trước Nhật Bản. 8 cú dứt điểm trúng đích trong hai trận đấu đó chỉ như tô điểm cho những màn trình diễn nghèo nàn.
Từ khi ra mắt vào năm 2015, Kane đã góp 78 bàn và 19 kiến tạo, in dấu giày vào 32% số bàn thắng của tuyển Anh. Nếu anh dính chấn thương trước thềm World Cup 2026, tập thể của Tuchel sẽ thực sự lâm nguy. Và khi anh giải nghệ, kế hoạch kế thừa vị trí này sẽ trở nên báo động.
“Đó không còn là một vị trí hấp dẫn nữa”, Emile Heskey, một trung phong cổ điển từng 62 lần khoác áo tuyển Anh, chia sẻ. Ông lớn lên khi chứng kiến những tiền đạo như Cyrille Regis và Gary Lineker tung hoành. “Giờ đây bóng đá chú trọng kiểm soát, những số 9 thường không được tham gia vào lối chơi chung. Công việc của họ, đặc biệt trong khâu triển khai bóng, là tạo khoảng trống cho các số 10, các số 8 hoặc các tiền đạo cánh”.
Việc tái định nghĩa vai trò của một số 9 có thể bắt nguồn một phần từ khi Jose Mourinho đến Chelsea năm 2004. Ông thành công vang dội cùng sơ đồ 4-2-3-1 sử dụng một tiền đạo độc lập tác chiến. Pep Guardiola còn đi xa hơn khi vẽ lại bóng đá mà không cần một tiền đạo thực thụ. Ở Barca, ông tạo nên lối đá mê hoặc với Lionel Messi trong vai trò số 9 ảo, một kiểu tiền đạo chơi ở trung tâm và thường xuyên lùi sâu.
Trên hành trình tiến đến chung kết Champions League 2020-2021, Guardiola thậm chí còn sử dụng tới hai số 9 ảo cho Man City. Erling Haaland hiện là ngoại lệ hiếm hoi vẫn mang hơi thở của một kỷ nguyên đã qua, nhưng ngay cả anh cũng phải thích nghi trong những mùa gần đây để phù hợp với triết lý của Guardiola.
Sự thay đổi này làm đảo lộn toàn bộ diện mạo các buổi tập và các đội trẻ. Rene Meulensteen nhớ lại việc dành 15-30 phút mỗi ngày để tập dứt điểm với các tiền đạo, dưới thời Sir Alex Ferguson tại Man Utd từ 2007-2013. Giờ đây, theo ông, ngoại trừ vị trí thủ môn, khâu tập luyện đã trở nên quá “phổ quát”. Lịch thi đấu dày đặc và sự chú trọng thái quá vào sức mạnh, thể lực đã bóp nghẹt thời gian trên sân tập, nơi mà việc kiểm soát bóng được ưu tiên.
“Các số 9 không được đào tạo bài bản, đơn giản là vậy”, Meulensteen chia sẻ trên podcast Sacked. “Ai cũng tập những bài giống hệt nhau. Chúng ta cần nhiều hơn những bài tập chuyên biệt cho vị trí này”.
Câu hỏi được đặt ra là khi Kane giải nghệ, có ai đủ sức thay thế anh. Ngay cả các học viện cũng dần thay đổi cách họ nhào nặn thế hệ kế cận. Các đội trẻ có xu hướng mô phỏng sơ đồ của đội một, thường là một hệ thống cố định do các CEO quyết định, để về lý thuyết, bất kỳ học viên nào tốt nghiệp cũng có thể lắp ghép ngay vào đội một.
“Rất nhiều sơ đồ chiến thuật đang làm mất đi sự kết nối giữa các bộ đôi”, Dean Whitehouse, người có 23 năm làm việc tại học viện Man Utd với những cầu thủ như Marcus Rashford, nhận định. “Họ không còn tập những quả tạt sớm, và ở một mức độ nào đó, sự quá tải về chiến thuật đã triệt tiêu tính ngẫu hứng, bản năng của những cặp trung phong mà chúng ta thường thấy trong lối đá tấn công toàn diện”.
“Có phải chúng ta đang cầm bóng chỉ để cầm bóng và mất đi những cú đấm trực diện?”, Whitehouse tự đặt câu hỏi. “Với tôi, nếu không huấn luyện các số 9 kỹ năng chơi quay lưng với khung thành, phối hợp đôi, chạy chỗ ngược hướng, nhận bóng sớm và chạy chỗ hút người sớm, khâu triển khai bóng sẽ trở nên quá máy móc và rập khuôn. Chúng ta sẽ không bao giờ tạo ra được những số 9 sát thủ. Tôi nghĩ đó chính là vấn đề”.
Tuy nhiên, vẫn có niềm tin rằng những số 9 vẫn chưa hết thời. Năm 2011, trong vai trò đứng đầu bộ phận phát triển trẻ của LĐBĐ bóng đá Anh (FA), Gareth Southgate đã thúc đẩy các trận đấu sân nhỏ ở cấp độ trẻ. Southgate nhận ra rằng những cầu thủ nhỏ con, kỹ thuật đang bị gạt ra khỏi bóng đá phong trào bởi những cầu thủ thiên về thể chất.
Thời điểm đó, ông gợi ý rằng nước Anh “có lẽ đã bỏ lỡ” những Xavi, Iniesta hay Messi tiếp theo. Thế là một loạt những số 10 kỹ thuật được thành hình, đến mức không thể “nhét” hết vào tuyển Anh. Thực tế cho thấy chỉ cần FA và các học viện Ngoại hạng Anh đồng lòng, mọi thứ đều có thể xoay chuyển. Chỉ cần một HLV đội một bắt đầu gặt hái danh hiệu với một cặp tiền đạo sát thủ, nhu cầu về vị trí này sẽ lập tức quay lại.
“Ngay khi có người thành công với sơ đồ hai tiền đạo, mọi người sẽ đổ xô học theo”, Whitehouse tin tưởng. “Khi đó, họ sẽ nghĩ ‘Làm sao để thành công? Hãy thiết kế các bài tập để nâng tầm những cầu thủ này’. Và chẳng mấy chốc, chúng ta sẽ lại thấy những số 9 xuất hiện tràn ngập một lần nữa”.
Chiều 6-4, HLV Nguyễn Tuấn Kiệt cùng đội Hà Nội bước vào trận đấu được dự đoán đầy khó khăn. Là tân binh của giải, dù được bổ sung nhiều nhân tố chất lượng, đội bóng thủ đô vẫn khó so bì với Binh chủng Thông tin.
Vậy mà các vận động viên Hà Nội đã thi đấu bùng nổ, giành chiến thắng nghẹt thở 3-2 sau 5 set. Trước đó tại Cúp Hoa Lư, đội từng bị chỉ trích nặng nề vì thành tích kém - đây cũng là lý do khiến họ bị đánh giá thấp khi gặp Binh chủng Thông tin.
Phát biểu sau chiến thắng, ông Nguyễn Tuấn Kiệt chia sẻ: "Từ khi tôi về đội Hà Nội đầu năm nay, sức ép rất lớn.
Thành tích ở Cúp Hoa Lư rõ ràng không thành công. Chiến thắng hôm nay khiến tôi rất vui, và đó cũng là liều thuốc tinh thần cho các vận động viên.
Cần thẳng thắn nhìn nhận rằng hôm nay Hà Nội chơi chưa hay, nhưng nhờ ngoại binh phát huy tốt. Chúng tôi vẫn cần cải thiện một vài điểm cho những trận tiếp theo".
Năm nay, Giải bóng chuyền vô địch quốc gia các CLB thay đổi thể thức đáng kể, với mỗi đội phải thi đấu tổng cộng 14 trận vòng bảng chia làm hai giai đoạn.
Về điều này, ông Nguyễn Tuấn Kiệt nhận xét: "Đó là nỗ lực của Liên đoàn bóng chuyền Việt Nam để các đội được thi đấu nhiều hơn. Tuy nhiên, đây cũng là bài toán khó với tất cả.
Đội Hà Nội có lực lượng khá mỏng - hôm nay Vi Thị Yến Nhi thậm chí chấn thương nhưng vẫn cố thi đấu. Chúng tôi sẽ cố tích lũy thật nhiều điểm ở giai đoạn 1 để giai đoạn 2 nhẹ đi đôi chút. Hy vọng chiến thắng hôm nay giúp chúng tôi có thêm niềm tin".
Cristiano Ronaldo có đầy đủ yếu tố để trở thành... "vật tế thần" trong trận hòa 1-1 của Bồ Đào Nha trước CHDC Congo (bảng K World Cup 2026).
Chân sút 41 tuổi thiết lập năm con số 0 tròn trĩnh: 0 bàn thắng, 0 kiến tạo, 0 cú sút trúng đích, 0 pha rê bóng thành công, 0 lần tạo cơ hội cho đồng đội. Ronaldo chỉ để lại "dấu ấn" với cú sút hụt ở nửa cuối hiệp 2, sau đường chuyền trả ngược của tiền đạo trẻ Francisco Conceicao.
Bình luận trên kênh Fox Sport, cựu tiền đạo Thierry Henry chê trách Ronaldo đã hành xử ích kỷ. Thay vì chạy chỗ hút người để mở khoảng trống cho Bruno Fernandes vung chân, Ronaldo lại tranh sút với đồng đội, để rồi tự đặt bản thân vào thế khó. "Bồ Đào Nha cần ghi bàn, chứ không phải cậu đâu Ronaldo", Henry chỉ trích.
Cộng với màn thể hiện vốn dĩ chói sáng của Lionel Messi (hat-trick vào lưới Algeria), Kylian Mbappe, Erling Haaland (cùng lập cú đúp vào lưới Senegal và Iraq) và Harry Kane (tỏa sáng trước Croatia), những bước chạy uể oải và nhăn nhó của Ronaldo càng trở thành mảng màu lạc lõng. Ở tuổi 41, Ronaldo đã xa rời đỉnh cao. Tốc độ, sức mạnh, độ rướn và thăng bằng đã suy giảm, dù khát vọng còn nguyên. Mà ngay cả khi ở đỉnh cao, số trận hay của Ronaldo ở World Cup cũng chỉ đếm trên đầu ngón tay.
Song, không công bằng nếu chỉ trích cá nhân Ronaldo. Bồ Đào Nha có trận đấu kém trên mọi phương diện, từ tổ chức tấn công, kiểm soát bóng đến thiết kế ý tưởng phá vỡ hàng thủ Congo.
Bernardo Silva chuyền hỏng liên tục và bị thay ra sau hiệp 1, Vitinha cũng không khá hơn, khi thiếu kết nối với hàng công, bị rút ra trong hiệp 2. Rafael Leao rê dắt vụng về, còn Bruno Fernandes thiếu đi nhãn quan vượt trội như khi ở CLB.
Trách nhiệm lớn nhất thuộc về HLV Roberto Martinez. Bồ Đào Nha chỉ là đội bóng mạnh... trên lý thuyết, khi những cá nhân không có bất cứ mối dây liên kết nào. Cựu chiến lược gia Everton không xây dựng được triết lý, lối chơi tổng thể, không kết hợp được dàn sao Bồ Đào Nha thành tập thể mạnh.
90 phút trước Congo khắc họa hình ảnh buồn bã của Bồ Đào Nha. Khi Ronaldo bị 2, 3 trung vệ đối thủ theo sát, các tiền vệ đã làm gì? Chuyền gần 800 đường, nhưng chỉ dứt điểm bảy lần (một lần trúng đích). Bồ Đào Nha cần tới hơn 100 đường chuyền mới đổi lấy một lần dứt điểm, con số kém nhất trong các đội mạnh từ đầu World Cup. Học trò Martinez chuyền bóng ra biên, đưa vào trung lộ, rồi... mất bóng, lại phải rượt đuổi.
Ronaldo không thể gồng gánh tập thể như Lionel Messi. Anh chỉ là nhân tố bình thường, chơi hay khi tập thể hay, và ngược lại. Hình ảnh buồn bã của CR7 chỉ là phần nổi của một "tảng băng" đấu pháp nghèo nàn vùi dập sức sáng tạo của mọi cầu thủ.
HLV Roberto Martinez từng bị cựu tiền vệ Bỉ Radja Nainggolan nhận xét là "HLV nghèo nàn, không có chiến lược hay đấu pháp, thiếu cấu trúc chơi bóng cùng mảng miếng tấn công".
Đó có thể là nhận xét chủ quan của một cá nhân, nhưng cần nhìn lại cả sự nghiệp huấn luyện của Roberto Martinez.
Ở cấp CLB, ông chỉ huấn luyện những đội yếu như Rayo Vallecano, Wigan Athletic hay Everton. Tại Bỉ, Martinez được thừa hưởng thế hệ giỏi, nhưng ngoại trừ hạng ba World Cup 2018, "Quỷ đỏ" chưa tiến sâu ở bất cứ giải đấu danh giá nào.
Một chi tiết đáng chú ý mà tờ A Bola chỉ ra: HLV Martinez sẽ chia tay Bồ Đào Nha sau World Cup 2026. Điểm đến của ông rất có thể là... CLB Al-Nassr của Ronaldo. Hai HLV Martinez và Marco Silva được Al-Nassr nhắm tới, nhưng Silva đã nhận lời huấn luyện Benfica. Với một chiến lược gia chỉ còn tại vị vài tuần, Martinez có còn tham vọng tính toán lối chơi cho Bồ Đào Nha, hay chỉ đơn giản là lấy lòng Ronaldo, người mà ông cần chiếm thiện cảm nếu thực sự muốn dẫn dắt Al-Nassr?
Nếu như vậy, HLV Martinez có dám để Ronaldo dự bị trong trường hợp anh mờ nhạt, hay vẫn tiếp tục sử dụng học trò với niềm tin mông lung?
Giai đoạn cuối dẫn dắt Bồ Đào Nha, HLV Fernando Santos đã cất Ronaldo ngồi ngoài hai trận. Một trong hai trận đó, Bồ Đào Nha bùng nổ với chiến thắng 6-1.
Khi chỉ còn là một cầu thủ bình thường lệ thuộc hoàn toàn vào hệ thống, Ronaldo là cái tên hoàn toàn có thể bị thay thế, và cần phải thay nếu Bồ Đào Nha muốn bứt phá. Thế nhưng, để Ronaldo ở ngoài là quyết định đòi hỏi sự can đảm, xuất phát từ HLV bản lĩnh.
Không phải Mỹ hay Canada, đội tuyển Mexico mới là chủ nhà World Cup 2026 chơi tốt nhất ở vòng bảng, với 3 trận toàn thắng Nam Phi (2-0), Hàn Quốc (1-0) và CH Czech (3-0). 6 bàn thắng, 0 bàn thua và 9 điểm tuyệt đối, thầy trò HLV Javier Aguirre đang cho thấy hình ảnh toàn diện, cân bằng giữa tấn công và phòng ngự.
Dù HLV Aguirre là gương mặt đã rất cũ với bóng đá Mexico (ông từng dẫn dắt đội ở World Cup 2010), nhưng cựu chiến lược gia Atletico Madrid vẫn thổi luồng gió mới vào Mexico tại giải năm nay.
Mexico có thể cuốn phăng Nam Phi và CH Czech bằng lối đá tấn công vũ bão, nhưng khi gặp đối thủ ngang tầm như Hàn Quốc, chủ nhà World Cup lại biến đổi linh hoạt, trở nên xù xì và cẩn trọng.
"El Tri" ưu tiên phòng ngự chắc chắn, với bộ tứ Alvarez, Sanchez, Vazquez và Gallardo, kiểm soát thế trận bằng những đường chuyền an toàn, ưu tiên giữ nhịp độ chắc chắn. Dưới thời Aguirre, Mexico như "thú rình mồi", chỉ lựa chọn bung sức khi đối thủ sơ hở. Chìa khóa của Mexico nằm ở tuyến giữa, với bộ đôi giàu kinh nghiệm Alvarez và Romo. Trong đó, Romo là tiền vệ có sức chiến đấu ấn tượng, với trung bình 7,65 pha tranh chấp bóng bổng thành công mỗi 90 phút, nhiều nhất World Cup 2026.
Romo chính là biểu tượng cho lối chơi đầy lửa và va chạm quyết liệt mà HLV Aguirre xây dựng cho Mexico. Với cựu HLV Atletico, từng pha tranh bóng không đơn thuần là giành lại quyền kiểm soát, mà còn là chìa khóa để thay đổi cục diện. Mexico đã lấn át tuyến giữa các đối thủ vòng bảng, nhưng để dồn ép Ecuador lại là chuyện khác.
Bởi Ecuador dù không mạnh, nhưng lại có Moises Caicedo ở tuyến giữa. Tiền vệ phòng ngự đang chơi cho Chelsea là một trong những "mỏ neo" hay nhất bóng đá thế giới suốt 3 năm qua. Caicedo đọc tình huống, đánh chặn tốt và tranh chấp cực nhiệt.
Nguồn năng lượng của anh đã vực dậy Ecuador, giúp đại diện Nam Mỹ lội ngược dòng hạ Đức ở lượt hạ màn vòng bảng.
Phòng ngự phản công là thế mạnh của Ecuador nói riêng và những đội "cửa dưới" đến từ Nam Mỹ nói chung (như Uruguay, Paraguay). Đây cũng là vũ khí mà HLV Sebastian Beccacece sẽ mài sắc cho học trò ở trận quyết đấu Mexico.
Theo Opta, Mexico có 60% cơ hội thắng chung cuộc, vượt trội 40% của Ecuador. Mexico không chỉ mạnh hơn, có thời gian "dưỡng quân" nhờ đi tiếp sớm một lượt đấu, mà còn có ưu thế sân nhà Azteca.
Trên "chảo lửa" quen thuộc tại Mexico City, Mexico chỉ thua 1 trong 12 trận tại World Cup. Sức nóng từ 4 khán đài mang lại cho chủ nhà nguồn động viên tinh thần quan trọng, trong bối cảnh Mexico đang chấp chới trên lằn ranh giữa "tiềm năng" và "đẳng cấp".
Xét về lịch sử đối đầu, Mexico là đội chiếm ưu thế rõ rệt trước Ecuador. Hai đội đã gặp nhau 25 lần trên mọi đấu trường, trong đó: Mexico thắng 14 trận, Ecuador thắng 4 trận, còn hai đội hòa 7 trận
Đáng chú ý, đây sẽ là lần thứ hai Mexico chạm trán Ecuador tại World Cup. Lần đầu tiên diễn ra ở vòng bảng World Cup 2002 tại Hàn Quốc và Nhật Bản, khi Mexico đánh bại Ecuador với tỷ số 2-1 để giành quyền vào vòng 16 đội.
HLV Javier Aguirre khẳng định, Mexico dù đã chơi tốt ở vòng bảng, song cần giữ đôi chân trên mặt đất. "Tôi sẽ không nghĩ về quá khứ mà hướng đến tương lai. Đó là điều mà toàn đội đã cải thiện rất nhiều. Chúng tôi xây dựng một tâm lý rằng không bao giờ được tự mãn hay cho rằng mình đã hoàn thành nhiệm vụ. Công việc của chúng tôi vẫn chưa kết thúc", ông khẳng định. Mexico sẽ đánh bại Ecuador, dù hiển nhiên không phải chiến thắng dễ dàng.
