Giới chức Mỹ và Iran ngày 18.6 cho hay hai nước đã ký thỏa thuận hướng đến chấm dứt chiến sự kéo dài hơn 3 tháng. Giờ đây, giới quan sát theo dõi liệu hai bên sẽ thực thi thỏa thuận ra sao, đặc biệt trong vấn đề chấm dứt xung đột và khai thông eo biển Hormuz.
Mỹ và Israel phát động cuộc tấn công vào Iran ngày 28.2. Các cuộc đụng độ và căng thẳng chính trị kéo dài hơn 3 tháng đã gây thiệt hại nghiêm trọng cho kinh tế toàn cầu, đồng thời để lại nhiều hệ lụy, theo Đài NPR ngày 18.6.
Cuộc xung đột đã gây cú sốc năng lượng trên thế giới, khi làm tê liệt một tuyến đường thủy huyết mạch ở eo biển Hormuz, gây gián đoạn nguồn cung năng lượng và chuỗi cung ứng nhiều hàng hóa quan trọng, từ chất bán dẫn đến phân bón.
Ngân hàng Thế giới (WB) trong tháng 6 đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế toàn cầu năm 2026 xuống còn 2,5%, mức thấp nhất kể từ thời kỳ đại dịch. Châu Âu đối mặt với tình trạng tăng trưởng chậm và lạm phát gia tăng, trong khi Ấn Độ và nhiều nơi khác lao đao vì thiếu hụt phân bón và khí đốt.
Các quốc gia Trung Đông là nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi WB dự báo GDP của các nền kinh tế vùng Vịnh chỉ tăng 1,3% trong năm nay, giảm mạnh so với mức 4,5% của năm 2025. Trong khi đó, các tổ chức chưa đưa ra dự báo mới cho Iran do “tính bất định đặc biệt cao”.
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) chỉ ra rằng Qatar là nước bị hạ mức dự báo tăng trưởng mạnh nhất (giảm gần 16 điểm phần trăm so với tháng 10.2025) do các cuộc tấn công của Iran nhằm vào trung tâm năng lượng Ras Laffan, làm tê liệt năng lực xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng và gây thiệt hại hàng tỉ USD doanh thu.
Xung đột cũng tàn phá ngành hàng không và du lịch sinh lời của khu vực, với số lượng chuyến bay từ Dubai giảm 2/3 và từ Doha giảm 3/4. Theo đánh giá của Liên Hiệp Quốc, sự thay đổi nhận thức về mức độ an toàn của các quốc gia vùng Vịnh – nơi vốn luôn tự xây dựng hình ảnh là điểm đến sang trọng và an toàn – có thể sẽ kéo dài nhiều năm sau cuộc chiến. Đứt gãy chuỗi cung ứng cũng góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng nghèo đói trên toàn cầu.
Lầu Năm Góc ước tính chi phí hoạt động cho chiến sự đã lên tới 29 tỉ USD tính đến giữa tháng 5, tăng 4 tỉ USD so với ước tính hồi tháng 4 do các chi phí sửa chữa và thay thế thiết bị. Con số này vẫn chưa bao gồm chi phí khắc phục các căn cứ ở Trung Đông bị tấn công.
Quân đội Mỹ chưa thể đưa ra ước tính sửa chữa vì sự hiện diện quân sự trong tương lai của Mỹ tại khu vực vẫn chưa chắc chắn. Chính quyền Tổng thống Donald Trump dự kiến sẽ yêu cầu quốc hội duyệt chi ngân sách bổ sung để trang trải các chi phí này.
Về kinh tế nội địa Mỹ, Công ty Moody’s Analytics ước tính chiến sự đã làm tiêu tốn của người tiêu dùng và người nộp thuế Mỹ khoảng 132 tỉ USD, và con số này vẫn đang tăng lên. Giá xăng trung bình tại Mỹ tăng từ dưới 3 USD/gallon lên mức đỉnh 4,56 USD/gallon do eo biển Hormuz bị phong tỏa.
Với mức tiêu thụ 360 – 380 triệu gallon xăng mỗi ngày, người Mỹ từng phải trả thêm tổng cộng hơn nửa tỉ USD mỗi ngày cho tiền xăng vào thời giá tăng đỉnh điểm. Giá dầu diesel cũng tăng vọt lên 5,69 USD/gallon vào đầu tháng 4, kéo theo chi phí vận tải tăng cao.
Khảo sát cho thấy 70% nông dân Mỹ không đủ khả năng mua phân bón khi giá mặt hàng này tăng vọt tới 47%, tạo ra thách thức dai dẳng cho nền kinh tế nông nghiệp.
Theo The New York Times, xung đột Trung Đông khiến tỷ lệ ủng hộ ông Trump đã giảm xuống mức dưới 40% vào tháng 5, trước khi phục hồi trong những tuần qua. Sự bất mãn kéo dài của cử tri do giá cả leo thang đã làm suy yếu thông điệp về khả năng chi trả mà chính quyền của ông nỗ lực xây dựng trước thềm cuộc bầu cử giữa kỳ.
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình ngày 15/5 cho biết ông chọn Trung Nam Hải, khu phức hợp làm việc và sinh sống của lãnh đạo cấp cao Trung Quốc, để tiến hành cuộc họp thứ hai với Tổng thống Mỹ Donald Trump nhằm "đáp lại thịnh tình mà ông ấy dành cho tôi tại Mar-a-Lago năm 2017", ám chỉ cuộc gặp giữa hai người tại Florida trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump.
Trong chuyến thăm Trung Nam Hải, ông Trump đã cùng ông Tập dạo quanh khu vườn và chụp ảnh. Tổng thống Mỹ nhấn mạnh Chủ tịch Tập là người mà ông rất kính trọng. "Chúng tôi đã trở thành những người bạn tốt, quen nhau 11-12 năm, đó là khoảng thời gian dài", ông Trump nói.
Trong video do đội truyền thông của Tổng thống Trump công bố, lãnh đạo Mỹ còn nhờ phiên dịch viên hỏi Chủ tịch Trung Quốc rằng "khi tổng thống và thủ tướng các nước khác đến thăm, ngài từng mời ai đến nơi này hay chưa?".
Ông Tập lắc đầu, dường như để đưa ra câu trả lời là không, tuy nhiên video không ghi lại được rõ phản hồi từ phiên dịch.
Trong phần trao đổi mà báo chí được tiếp cận, ông Tập và ông Trump được bố trí ngồi trên hai chiếc ghế gỗ lớn kiểu cổ điển, phía sau là các tấm bình phong gỗ chạm khắc hình cây thông và hoa lan. Những hình ảnh này tượng trưng cho sự hiếu khách và tinh thần trọng thị dành cho khách trong văn hóa truyền thống Trung Quốc.
Ông Tập giới thiệu với Tổng thống Mỹ rằng Trung Nam Hải là nơi lãnh đạo đảng và chính phủ Trung Quốc làm việc, sinh sống, trong đó có cá nhân ông.
"Sau khi nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa được thành lập năm 1949, chúng tôi đã ở đây, gồm các đời lãnh đạo Mao Trạch Đông, Chu Ân Lai, Đặng Tiểu Bình, Giang Trạch Dân và Hồ Cẩm Đào", ông giải thích.
Ông cũng giới thiệu những dấu ấn lịch sử lâu đời tại khu phức hợp này, trong đó có một cây cổ thụ hơn 400 năm tuổi. Ông cho biết Tổng thống Mỹ tỏ ra hứng thú khi tìm hiểu về khu vực này cũng như những giống hoa hồng của Trung Quốc.
"Tôi đã đồng ý gửi hạt giống những bông hồng tại đây cho Tổng thống", ông Tập nói.
Đây là lần đầu tiên Tổng thống Trump đặt chân tới Trung Nam Hải, nơi được ví như "Nhà Trắng" của Trung Quốc và là trung tâm quyền lực của nước này.
Sau năm 1949, do Tử Cấm Thành được coi là biểu tượng của chế độ chuyên quyền phong kiến, đảng Cộng sản Trung Quốc quyết định chọn Trung Nam Hải làm nơi đặt trung tâm quyền lực.
Quần thể này nằm ở phía tây Tử Cấm Thành, là nơi đặt trụ sở của Ủy ban Trung ương Đảng và Văn phòng Chính phủ Trung Quốc. Khu phức hợp này rộng khoảng 100 ha, trong đó gần 50 ha là diện tích mặt nước, xen kẽ nhiều đình đài, khu vườn và các tòa nhà văn phòng.
Được bao quanh bởi bức tường màu đỏ có từ hàng thế kỷ trước, đây là một trong những địa điểm kín đáo nhất Trung Quốc, với rất nhiều camera giám sát được lắp đặt và lực lượng an ninh tuần tra nghiêm ngặt.
Bức ảnh, được cho là tạo bằng AI, xuất hiện tối 12/4 trên tài khoản Truth Social @realDonaldTrump, thể hiện Tổng thống Mỹ Donald Trump trong trang phục dài màu trắng với áo choàng đỏ, đặt bàn tay phát sáng lên trán một người nằm trên giường bệnh, tay còn lại cũng phát ra ánh sáng.
Khung cảnh xung quanh có các biểu tượng như đại bàng, quốc kỳ Mỹ, quân nhân, tiêm kích, nhân viên y tế và tượng Nữ thần Tự do, cùng một người phụ nữ đang chắp tay cầu nguyện.
Ông Trump không kèm theo bình luận nào trong bài đăng. Hình ảnh này xuất hiện không lâu sau khi ông đăng một bài viết công kích Giáo hoàng Leo XIV, cho rằng lãnh đạo Vatican "yếu đuối trong việc chống tội phạm và rất tệ trong chính sách đối ngoại".
Bức ảnh đã thu hút nhiều chú ý, khi một số người cho rằng nó cho thấy ông Trump "có hiện thân như Chúa Jesus". Một số nhà bình luận chính trị bảo thủ và người có ảnh hưởng trong cộng đồng Thiên Chúa giáo đã lên tiếng chỉ trích, cho rằng hình ảnh có thể bị diễn giải là hành động "báng bổ".
"Tôi không biết liệu Tổng thống có đang nghĩ rằng ông ấy hài hước, hay liệu ông ấy đang chịu tác dụng phụ của loại thuốc nào đó, hay bất kỳ lý do nào khác cho hành động báng bổ quá mức này. Ông ấy phải xóa bài đăng ngay lập tức, rồi xin sự tha thứ từ nhân dân Mỹ và sau đó là từ Chúa", Megan Basham, một nhà bình luận nổi tiếng trong cộng đồng Tin lành tại Mỹ, viết trên X.
Riley Gaines, nhà hoạt động bảo thủ nổi tiếng trong phong trào Làm nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA), cho hay "không thể hiểu nổi" tại sao Tổng thống Trump lại đăng bức ảnh này. Gaines cho rằng việc "khiêm tốn một chút" sẽ mang lại nhiều lợi ích cho ông Trump.
Trước loạt phản ứng, ông Trump ngày 13/4 cho biết đã xóa bức ảnh khỏi tài khoản sau khoảng 13 giờ đăng tải để tránh gây hiểu nhầm. Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận chính thức về mục đích của bài đăng.
Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, ông Trump bác bỏ những bình luận cho rằng ông cố ý "hiện thân giống Chúa Jesus", nói rằng "chỉ có truyền thông tin giả mới nghĩ đến điều này".
"Tôi là người đăng hình ảnh đó. Tôi nghĩ bức ảnh thể hiện tôi là bác sĩ. Trong ảnh cũng có nhân viên Chữ thập Đỏ, tổ chức mà chúng tôi ủng hộ. Thông điệp của bức ảnh là tôi làm bác sĩ giúp mọi người tốt hơn và đó thật sự là những gì tôi đang làm, giúp mọi người tốt lên", ông Trump nói.
Trong một cuộc phỏng vấn khác qua điện thoại với CBS, ông Trump chia sẻ ông cảm thấy bất ngờ trước phản ứng từ cộng đồng Thiên Chúa giáo. Ông giải thích rằng khi đăng bức ảnh, ông nghĩ nó được tạo ra bởi "một nghệ sĩ tuyệt vời và tài năng".
Lãnh đạo Mỹ tin rằng cá nhân ông "đã đóng góp cho Nhà thờ nhiều hơn bất kỳ tổng thống nào trong 100 năm qua", trong đó có những khoản hỗ trợ "hàng tỷ USD" trong giai đoạn đại dịch Covid-19. "Khi họ gặp khó khăn, tôi hỗ trợ họ hàng tỷ USD cho giáo dục. Cách họ phản ứng lại lòng tốt của tôi như vậy thật không phải", ông nói.
"Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và tôi đã chỉ thị Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) hành động toàn lực, cả trên bộ và trên không, kể cả trong thời gian ngừng bắn, để bảo vệ binh lính của chúng ta ở Lebanon khỏi bất kỳ mối đe dọa nào", theo AFP dẫn lời Bộ trưởng Katz phát biểu ngày 19.4.
Ông cho biết quân đội cũng được lệnh phá hủy các công trình hoặc tuyến đường bị nghi gài mìn, cũng như những vị trí mà Israel cho là cơ sở của nhóm Hezbollah ở Lebanon.
Tuyên bố được đưa ra sau khi một binh sĩ Israel thiệt mạng tại miền nam Lebanon hôm 17.4, trong ngày đầu tiên lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel - Lebanon có hiệu lực.
Cùng ngày 19.4, quân đội Israel công bố bản đồ triển khai mới bên trong lãnh thổ Lebanon, cho thấy lực lượng nước này kiểm soát khu vực kéo dài từ 5 - 10 km tính từ biên giới, bao gồm hàng chục ngôi làng - phần lớn đã bị bỏ hoang, theo Reuters. Israel cho biết mục tiêu là thiết lập "vùng đệm an ninh" nhằm bảo vệ các cộng đồng phía bắc.
Trên thực địa, IDF đã phá hủy nhiều công trình tại thị trấn Bint Jbeil - một điểm nóng giao tranh với Hezbollah trước khi đạt thỏa thuận ngừng bắn.
"Năm sư đoàn, cùng với lực lượng hải quân Israel, đang hoạt động đồng thời ở phía nam tuyến phòng thủ tiền tuyến ở miền nam Lebanon nhằm phá hủy các địa điểm cơ sở hạ tầng của Hezbollah và ngăn chặn các mối đe dọa trực tiếp đối với các cộng đồng ở miền bắc Israel", theo quân đội Israel.
Ông Katz nhấn mạnh mục tiêu dài hạn là giải giáp Hezbollah thông qua kết hợp biện pháp quân sự và ngoại giao, đồng thời cảnh báo Israel sẽ tiếp tục hành động nếu chính phủ Lebanon "không thực hiện nghĩa vụ".
Hiện giới chức Lebanon và lực lượng Hezbollah chưa đưa ra bình luận về diễn biến trên.
Lebanon bị cuốn vào cuộc giao tranh với Israel khi Hezbollah tấn công Tel Aviv để ủng hộ Iran hồi đầu tháng 3. Các cuộc tấn công trả đũa của Israel đã khiến hơn 2.100 người thiệt mạng, trong đó có 177 trẻ em, và hơn 1,2 triệu người phải sơ tán, theo chính quyền Lebanon.
Thỏa thuận ngừng bắn giữa Israel - Lebanon do Mỹ làm trung gian đạt được ngày 16.4. Theo các nguồn tin an ninh Lebanon, người dân quay trở lại một số ngôi làng nằm trên hoặc ngoài đường ranh giới do Israel thiết lập, song phần lớn khu vực phía nam vẫn bị hạn chế.
