Có một người thầy tôi quen, ngoài 50 tuổi, làm hiệu trưởng một trường tiểu học ở quê. Mỗi lần gặp, ông vẫn kể về những tiết dạy của mình bằng giọng háo hức như thời còn là giáo viên trẻ măng. Vậy mà tuần trước ông nhắn cho tôi một câu mà tôi nghe ra cả sự bất an trong đó, rằng đã mấy năm nay ông gần như không còn đứng lớp mà tháng nào cũng vẫn nhận khoản phụ cấp đứng lớp, liệu ông có đang đi vào vết xe đổ của vài đồng nghiệp vừa lên báo hay không.
Ông giật mình sau khi đọc tin một hiệu trưởng ở TP.HCM bị kỷ luật cảnh cáo vì suốt 3 năm học không giảng dạy nhưng vẫn nhận phụ cấp nhà giáo 35%, mà số tiền ấy hiệu trưởng này đem trả lại cho các thầy cô dạy thay mình. Trước đó ít lâu, ở Quảng Trị cũng có chuyện hiệu trưởng và phó hiệu trưởng một trường tiểu học không có lịch giảng dạy thể hiện trên hồ sơ chuyên môn mà vẫn hưởng đủ khoản phụ cấp ấy trong thời gian dài, đến mức địa phương phải tính chuyện truy thu.
Tôi hiểu vì sao người thầy ấy lo. Không mấy ai trong số những hiệu trưởng đó bắt đầu bằng ý định trục lợi. Họ trượt vào sai phạm một cách lặng lẽ. Một hiệu trưởng trường tiểu học mỗi tuần chỉ phải dạy 2 tiết theo quy định, nhưng guồng quay của hồ sơ, họp hành, thanh tra, tuyển sinh, xây dựng sửa chữa trường lớp… cứ cuốn đi. Và 2 tiết nhỏ nhoi ấy là thứ dễ bị gạt sang bên nhất. Người dạy thay vẫn lên lớp đều đặn, học trò vẫn có thầy, kế toán vẫn đều đặn chi 35% như một phần lương cứng. Nhìn từ bên trong, mọi thứ trông vô hại đến mức người ta quên mất rằng mình đang đứng sai chỗ. Thậm chí ở vụ việc tại TP.HCM, vị hiệu trưởng còn mang chính khoản phụ cấp ấy trả lại cho người dạy thay, một cử chỉ thoạt nghe rất sòng phẳng.
Nhưng pháp luật không nhìn khoản phụ cấp ấy theo cách chúng ta vẫn quen nghĩ. Phụ cấp ưu đãi nghề 35% không phải là một phần đương nhiên của chức danh hiệu trưởng. Nó là khoản bù đắp cho lao động giảng dạy trực tiếp, gắn chặt với điều kiện thực sự đứng lớp. Thông tư 05/2025 của Bộ GD-ĐT có hiệu lực từ ngày 22.4.2025 quy định rõ hiệu trưởng vẫn phải dạy 2 tiết một tuần, phó hiệu trưởng 4 tiết và không cho phép lấy việc kiêm nhiệm quản lý để miễn cho mình nghĩa vụ đứng lớp. Khi không dạy mà vẫn nhận thì khoản tiền đó trở thành khoản chi sai, dù nó có chảy vào túi ai đi nữa.
Cái bẫy đẩy một nhà giáo từ phạm vi kỷ luật sang nguy cơ xem xét trách nhiệm hình sự
Nhận phụ cấp khi chưa dạy đủ tiết, nếu không có chiếm đoạt và không có gian dối hồ sơ, về bản chất chỉ là vi phạm chế độ chính sách. Cách xử lý tương xứng cho nó là kỷ luật hành chính và truy thu khoản đã chi sai, đúng như những gì đang diễn ra ở 2 vụ việc kể trên. Đó là một cú vấp đau nhưng đứng dậy được.
Thứ thực sự nguy hiểm nằm ở phía sau, trong cái phản xạ rất con người là muốn che đi những vi phạm. Khi đã lỡ ở vùng xám, người ta dễ bị cám dỗ sửa lại thời khóa biểu cho khớp, dựng thêm sổ đầu bài, nhờ ai đó ký lùi ngày để hồ sơ trông như mình vẫn đều đặn lên lớp. Chính bước đó mới là lằn ranh đỏ.
Không phải khoản phụ cấp mà chính động tác hợp thức hóa hồ sơ mới là cái bẫy đẩy một nhà giáo từ phạm vi kỷ luật sang nguy cơ xem xét trách nhiệm hình sự.
Một nữ hiệu trưởng ở Đắk Lắk vừa bị cách chức vì chỉ đạo giả mạo chữ ký để hợp thức hóa hồ sơ và hành vi kiểu ấy rơi đúng vào tội giả mạo trong công tác theo điều 359 bộ luật Hình sự 2015, với khung hình phạt khởi điểm từ 1 đến 5 năm tù. Một khoản phụ cấp vài triệu đồng còn có thể xử lý bằng truy thu, còn một bộ hồ sơ giả thì không có cách nào truy thu lại được nữa.
Vì vậy các hiệu trưởng hãy dạy thật và ghi thật, đứng lớp đủ số tiết và để việc đứng lớp ấy hiện diện ngay ngắn trên thời khóa biểu, sổ đầu bài, kế hoạch bài dạy. Nếu năm học nào đó công việc quản lý thật sự nuốt mất giờ lên lớp thì điều cần làm là chủ động nói thẳng với bộ phận tài chính để dừng hoặc điều chỉnh khoản phụ cấp cho đúng phần thực dạy, thay vì im lặng để hệ thống tự chi rồi mắc kẹt nhiều năm. Người dạy thay xứng đáng được trả công nhưng phải là khoản thừa giờ do nhà trường chi theo đúng cơ chế, chứ không phải bằng chính khoản phụ cấp mà hiệu trưởng tự tay chia lại. Và nếu lỡ đã nhận sai, việc rà soát rồi truy nộp sớm, trước khi có ai đó làm đơn, luôn là lựa chọn tử tế hơn cho chính mình, bởi sự chủ động khắc phục bao giờ cũng được ghi nhận như một tình tiết giảm nhẹ.
Một quy định buộc người quản lý vừa gánh cả bộ máy hành chính vừa phải đều đặn đứng lớp, lại gắn thu nhập của họ vào đúng số tiết khó giữ ấy, tự nó đã đặt người trung thực vào thế khó. Nghị định 182/2026 về phụ cấp ưu đãi nhà giáo sẽ có hiệu lực từ ngày 7.7.2026 và đó là dịp để bàn lại cho sòng phẳng hơn mối quan hệ giữa chức trách quản lý và nghĩa vụ giảng dạy.
Nhưng người thầy của tôi không thể ngồi chờ một văn bản. Ông phải tự bảo vệ mình ngay từ học kỳ tới.
Theo quyết định bổ nhiệm của UBND TPHCM, PGS.TS Ngô Quốc Đạt, Phó Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TPHCM giữ chức Bí thư Đảng ủy, Hiệu trưởng Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch từ ngày 1/7.
PGS.TS Ngô Quốc Đạt, sinh năm 1977, quê quán Bình Dương (cũ), có hơn 20 năm công tác tại Trường Đại học Y Dược TPHCM. Trong quá trình công tác, ông đã đảm nhiệm nhiều vị trí quản lý và chuyên môn quan trọng.
Cụ thể, từ năm 2003 đến năm 2012, ông là giảng viên bộ môn giải phẫu bệnh, Khoa Y. Từ tháng 9/2012 đến tháng 6/2013, ngoài công tác giảng dạy, ông giữ chức Phó Trưởng ban Quản lý đào tạo, Khoa Y.
Giai đoạn từ tháng 6/2013 đến tháng 9/2015, ông đồng thời là giảng viên Bộ môn Giải phẫu bệnh, Phó Trưởng ban Quản lý đào tạo và Phó Trưởng bộ môn Giải phẫu bệnh, Khoa Y.
Từ tháng 9/2015 đến tháng 6/2019, ông giữ cương vị Phó Trưởng khoa Y kiêm Phó Trưởng bộ môn giải phẫu bệnh.
Đến tháng 8/2021, ông được giao đảm nhiệm các chức vụ Phó Trưởng khoa Y, Thư ký Hội đồng trường, Phó Trưởng bộ môn mô phôi - giải phẫu bệnh (Khoa Y), đồng thời kiêm nhiệm Trưởng bộ môn Xét nghiệm, Khoa Điều dưỡng và Kỹ thuật Y học. Ông giữ các vị trí này đến tháng 8/2022.
Từ tháng 8/2022 đến tháng 8/2023, ông là Giảng viên cao cấp bộ môn mô phôi - giải phẫu bệnh, Khoa Y; Thư ký Hội đồng trường; Phó Hiệu trưởng phụ trách chuyên môn; đồng thời giữ chức Phó Trưởng bộ môn mô phôi - giải phẫu bệnh.
Từ tháng 8/2023, PGS.TS Ngô Quốc Đạt giữ chức Phó Hiệu trưởng phụ trách Trường Đại học Y Dược TPHCM, đồng thời là Phó Trưởng bộ môn mô phôi - giải phẫu bệnh, Khoa Y.
Ông được bổ nhiệm giữ chức Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược TPHCM từ tháng 10/2024.
Từ 6h sáng 30/5, khu vực quanh các điểm thi lác đác phụ huynh và học sinh. Chị em sinh đôi Thu Thủy và Thúy Nga, học sinh trường THCS Yên Hòa, cùng ông nội tới điểm thi ở trường THCS Nguyễn Như Uyên từ 6h. Hai em được ông mua cho xôi đỗ, tranh thủ ăn tại cổng trường trước khi vào bên trong, như một cách lấy may mắn.
Đây điểm thi của những thí sinh đăng ký vào THPT Hoàng Quán Chi, trường mới thành lập và tuyển sinh lần đầu năm nay. Thủy và Nga nói "rất hồi hộp và lo lắng", do trường không có điểm chuẩn năm ngoái để các em tham khảo. Cả hai chọn THPT Hoàng Quán Chi để gần nhà, có thể tự đi học.
"Em nghĩ phải trên 21, 22 điểm mới có khả năng đỗ", Thủy nói, cho biết hai em mong ngữ liệu vào thơ, còn nghị luận xã hội là dạng bài giải pháp.
Tới 6h20, trước khi hai em vào trường thi, ông nội dặn "làm bài nghiêm túc, hết mình nhé".
Cũng có con thi ở điểm này, chị Nguyễn Thị Hồng, hồi hộp nhìn theo con gái vào phòng thi. Chị kể nhà ở Mễ Trì, con gái học ở mức khá, nên "khó chọn trường". Cuối cùng, gia đình đặt vào THPT Hoàng Quán Chi với hy vọng trường mới sẽ lấy điểm thấp. Tuy nhiên, với chỉ tiêu 450, trường nhận gần 800 nguyện vọng 1, khiến tỷ lệ chọi gần 1/1,8.
"Tôi rất lo lắng vì khả năng điểm chuẩn sẽ trên 20, mức mà con chấp chới", chị Hồng nói. "Ngữ văn là môn con học tốt nhất, nên tôi hy vọng làm được, đạt điểm ưng ý để giảm áp lực cho hai môn còn lại".
Lúc 6h30, Đan Vy, học sinh trường THCS Đống Đa, được cả bố và mẹ đưa tới thi ở trường THPT Kim Liên, cách nhà hơn 5 km. Đây cũng là ngôi trường mà em đặt nguyện vọng 1, trong top 5 về tỷ lệ chọi năm nay với 1/2,6.
Nữ sinh nói hồi hộp trước khi bước vào môn thi đầu tiên. Hôm qua, Vy vẫn dành thời gian xem lại một số dẫn chứng, hướng dẫn làm bài theo từng dạng đề rồi mới đi ngủ.
Vy thích truyện hơn thơ, nên mong ngữ liệu mà đề thi cho cũng dưới dạng trích đoạn truyện ngắn, hoặc bài báo khoa học. Nữ sinh thường không gặp khó với các câu hỏi tiếng Việt, nên cũng đặt mục tiêu giành trọn điểm phần này.
Với phần nghị luận xã hội, Vy hào hứng với các chủ đề về thế hệ trẻ gắn với công nghệ hoặc tình yêu quê hương vì dễ lấy dẫn chứng trong đời sống.
"Em đặt mục tiêu 8 điểm Văn trở lên để đỡ áp lực trong hai môn thi sau", Vy nói.
Các em sẽ làm bài thi Văn trong 120 phút, bắt đầu từ 8h. Những em tới muộn quá 15 phút từ lúc giám thị phát đề sẽ không được vào phòng thi, đồng nghĩa không có điểm môn này và không được xét tuyển.
Buổi chiều, thí sinh thi Ngoại ngữ (chủ yếu là tiếng Anh) trong 60 phút; sáng 31/5 thi Toán với thời gian tương tự môn Văn. Những em đăng ký vào lớp chuyên sẽ làm bài thi môn chuyên trong ngày 1/6.
Với chỉ tiêu khoảng 82.660, tỷ lệ có suất học công lập là 56%, là mức cạnh tranh nhất cả nước. Kể từ năm 2021, con số do Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội công bố luôn khoảng 61-64%.
Hà Nội tổ chức hơn 220 điểm thi lớp 10, huy động gần 18.000 cán bộ, giáo viên, nhân viên tham gia. Thành phố yêu cầu các địa phương, nhà trường có phương án chống nóng cho thí sinh, bố trí nơi chờ cho phụ huynh, còn cơ quan điện lực đảm bảo không mất điện.
Điểm thi, điểm chuẩn dự kiến được công bố từ ngày 19 đến 22/6.
Chiều nay, 2.6, kỳ thi lớp 10 TP.HCM chính thức kết thúc với môn thi cuối dành cho những thí sinh đặt nguyện vọng chuyên hoặc tích hợp. Ghi nhận ở Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (P.Chợ Quán), dù giờ thi đã kết thúc lúc 16 giờ 30 và phần lớn thí sinh đã ra về vào lúc 16 giờ 45, song đến hơn 17 giờ 15, các thí sinh thi môn lý chuyên mới bắt đầu rời khỏi phòng thi. Được biết tình hình tương tự ở một số điểm thi khác có tổ chức thi môn chuyên vật lý.
Chia sẻ với Thanh Niên, một thí sinh thi môn lý chuyên tại điểm thi Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong cho hay lý do ra trễ vì các em có thêm 15 phút làm bài do "đề sai". Theo trí nhớ của thí sinh, đề đã cung cấp sai dữ kiện ở một ý trị giá 0,25 điểm trong câu 1, dẫn tới việc các em không thể giải được nếu dựa trên dữ kiện này.
Cụ thể, ban đầu đề cho sẵn hàm số BC2= AB2 + AC2- 2AB x AB x cosBAC. Tuy nhiên, đến những phút cuối giờ, giám thị mới thông báo lại rằng hàm số đúng là BC2= AB2 + AC2- 2AB x AC (trước đó là AB) x cosBAC, đồng thời cho biết các thí sinh thi môn này sẽ có thêm 15 phút làm bài.
"Câu này không ảnh hưởng tới em nhiều lắm vì em dùng một cách khác để giải", một thí sinh chia sẻ. Trong khi một thí sinh khác hào hứng nói: "Trong 15 phút này em đã may mắn giải thêm được một bài khác".
Trao đổi với phóng viên Thanh Niên chiều tối nay, đại diện Sở GD-ĐT TP.HCM cho biết: "Đề vật lý chuyên ở câu 1.2.3: có sự sai sót công thức do đánh máy cho sẵn, phần đáp án là 0,25 điểm. Hướng xử lý là học sinh không làm, không cho điểm. Học sinh làm đúng theo công thức chưa sửa hoặc công thức đã sửa cũng sẽ cho đủ điểm 0,25".
