Collagen là loại protein chiếm tỷ lệ lớn trong da, xương, gân, sụn và các mô liên kết. Riêng với làn da, collagen đóng vai trò như một “bộ khung” nâng đỡ, giúp da duy trì độ săn chắc, đàn hồi và hạn chế tình trạng chảy xệ.
Theo thời gian, khả năng sản xuất collagen tự nhiên của cơ thể giảm dần. Bên cạnh tuổi tác, nhiều yếu tố khác như ánh nắng mặt trời, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và chế độ ăn thiếu cân bằng cũng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa da.
Những năm gần đây, các sản phẩm bổ sung collagen ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của collagen không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ.
Một phân tích gộp công bố trên tạp chí Nutrients năm 2023, tổng hợp dữ liệu từ 26 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với 1.721 người tham gia, cho thấy collagen thủy phân có thể giúp cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi của da so với giả dược.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng hiệu quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, bao gồm tuổi tác, chế độ dinh dưỡng và lối sống của từng người.
Nền tảng của làn da khỏe bắt đầu từ dinh dưỡng
Cơ thể con người có thể tự tổng hợp collagen từ các axit amin, thành phần được tạo ra khi protein trong thực phẩm được tiêu hóa và hấp thu.
Vì vậy, chế độ ăn đủ protein đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho quá trình này. Các nguồn protein chất lượng gồm thịt nạc, cá, trứng, sữa, các loại đậu, đậu phụ, hạt và một số sản phẩm từ ngũ cốc.
Với người trưởng thành, duy trì lượng protein phù hợp trong khẩu phần hằng ngày không chỉ giúp bảo vệ khối cơ và mô liên kết mà còn hỗ trợ quá trình tái tạo da, trong đó có việc hình thành collagen.
Bên cạnh protein, vitamin C cũng giữ vai trò thiết yếu trong quá trình hình thành collagen. Những nguồn vitamin C dễ tìm gồm trái cây họ cam quýt, ổi, dâu tây, kiwi, ớt chuông, bông cải xanh và các loại rau lá xanh.
Theo một tổng quan đăng trên American Journal of Clinical Nutrition, vitamin C là một trong những yếu tố quan trọng giúp cơ thể tổng hợp và ổn định cấu trúc collagen.
Khi được bổ sung đều đặn qua bữa ăn, các thực phẩm giàu vitamin C không chỉ hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen mà còn cung cấp nhiều vi chất có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Ngược lại, tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo dài có thể khiến làn da trở nên khô ráp, kém sắc, dễ tổn thương và chậm phục hồi hơn. Do đó, ăn uống đa dạng, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn vẫn là nền tảng quan trọng để duy trì làn da khỏe mạnh.
Lối sống ảnh hưởng lớn đến sức khỏe làn da
Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời là một trong những tác nhân hàng đầu gây suy giảm collagen và thúc đẩy quá trình lão hóa da. Khi tiếp xúc nắng quá mức, da dễ xuất hiện nếp nhăn, sạm màu, giảm độ đàn hồi và nhanh xuống cấp hơn.
Vì vậy, chống nắng cần được xem là thói quen chăm sóc da hằng ngày. Người dân nên sử dụng kem chống nắng phù hợp, che chắn khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng trong thời điểm tia cực tím ở mức cao, đồng thời kết hợp đội mũ, đeo kính râm và mặc áo chống nắng.
Bên cạnh ánh nắng, hút thuốc lá cũng là yếu tố bất lợi đối với làn da. Các chất độc hại trong khói thuốc có thể làm giảm tuần hoàn máu, hạn chế khả năng cung cấp oxy và dưỡng chất cho da.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận người hút thuốc có nguy cơ xuất hiện nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa sớm cao hơn so với người không hút thuốc.
Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và ít vận động cũng khiến làn da dễ xuống sắc. Khi ngủ, cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo các mô. Nếu thường xuyên ngủ muộn, ngủ ít hoặc chất lượng giấc ngủ kém, quá trình phục hồi tự nhiên của da có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, kiểm soát căng thẳng, duy trì vận động hợp lý, ngủ đủ giấc và tránh các thói quen gây hại là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ làn da theo thời gian. Những thói quen này không chỉ liên quan đến collagen mà còn tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể.
Thực phẩm chức năng bổ sung collagen có thể phù hợp với một số người, nhất là khi chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu hoặc được chuyên gia tư vấn sử dụng. Tuy nhiên, người dùng không nên xem đây là giải pháp duy nhất để có làn da khỏe đẹp.
Collagen dạng uống hay các chế phẩm hỗ trợ khác chỉ nên được coi là công cụ bổ trợ.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy collagen có thể giúp cải thiện một số chỉ số về độ ẩm và độ đàn hồi của da nhưng hiệu quả thường ở mức vừa phải và không thể bù đắp cho những tác động tiêu cực từ chế độ ăn thiếu cân bằng, hút thuốc, thiếu ngủ hay tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời.
Ngày 21/5, UBND xã Dương Minh Châu (Tây Ninh) cho biết, trên địa bàn vừa xảy ra vụ chó becgie tấn công khiến bé trai 11 tuổi bị thương nặng, phải nhập viện cấp cứu.
Nạn nhân là em V.T.P. (11 tuổi, học sinh Trường Tiểu học Suối Đá A). Sau vụ việc, gia đình đã đưa em đến Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM) điều trị. Hiện sức khỏe của em P. tạm thời ổn định, nhưng vẫn cần tiếp tục theo dõi, chăm sóc y tế.
Trước đó, chiều 17/5, trong lúc chơi ở khu vực gần nhà, em P. bất ngờ bị một con chó becgie lao tới tấn công. Sự việc diễn ra quá nhanh khiến nạn nhân không kịp phản ứng hay bỏ chạy.
Con chó liên tục cắn vào nhiều vị trí trên cơ thể em, gây ra các vết thương nghiêm trọng. Phát hiện vụ việc, người dân cùng gia đình nhanh chóng đưa nạn nhân đi cấp cứu.
Không chỉ lo lắng về sức khỏe của con, gia đình em P. còn gặp áp lực lớn về chi phí điều trị. Theo lãnh đạo địa phương, gia đình nạn nhân thuộc diện khó khăn, cha mẹ làm lao động tự do, thu nhập bấp bênh. Việc điều trị cho em tại TPHCM trở thành gánh nặng lớn.
Trước hoàn cảnh trên, UBND xã Dương Minh Châu phối hợp với Ban Giám hiệu Trường Tiểu học Suối Đá A cùng các đoàn thể địa phương tổ chức thăm hỏi, động viên gia đình nạn nhân.
Tại buổi thăm hỏi, địa phương hỗ trợ bước đầu gần 17 triệu đồng nhằm giúp gia đình có thêm điều kiện trang trải chi phí điều trị và chăm sóc em P. trong thời gian hồi phục.
Qua vụ việc, cơ quan chức năng khuyến cáo người dân nâng cao trách nhiệm trong quản lý vật nuôi, đặc biệt với các giống chó lớn, hung dữ. Chủ nuôi cần tiêm phòng dại định kỳ, xích giữ và đeo rọ mõm khi đưa chó ra nơi công cộng để bảo đảm an toàn.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và các cơ quan y tế quốc gia, đến nay đã có 8 trường hợp được xác nhận nhiễm virus Hanta, 2 trường hợp được xếp vào nhóm có khả năng mắc bệnh. Các ca bệnh liên quan đến công dân của 6 quốc gia, gồm Hà Lan, Anh, Đức, Thụy Sĩ, Pháp và Hoa Kỳ.
Ba người đã tử vong trong đợt bùng phát này. Trong đó, hai trường hợp được xác nhận mắc virus Hanta, một trường hợp còn lại được xem là ca nghi nhiễm. Các cơ quan y tế cho biết những người từng tiếp xúc gần với bệnh nhân, cũng như các trường hợp có triệu chứng nghi ngờ, đang tiếp tục được điều tra và theo dõi.
Virus Hanta là nhóm virus có thể gây bệnh nặng ở người, thường lây qua tiếp xúc với chất thải của động vật gặm nhấm nhiễm bệnh. Tuy nhiên, trong đợt bùng phát trên tàu MV Hondius, giới chuyên môn đặc biệt lưu ý đến chủng Andes. Đây là biến thể hiếm hơn, có khả năng lây truyền từ người sang người khi tiếp xúc gần.
Hà Lan
Hà Lan là quốc gia ghi nhận các ca bệnh nghiêm trọng nhất trong nhóm liên quan đến tàu MV Hondius. Hai công dân Hà Lan trên tàu đã tử vong, trong khi một người khác được xác nhận nhiễm virus.
Hai nạn nhân đầu tiên là một cặp vợ chồng người Hà Lan, từng đi du lịch vòng quanh Nam Mỹ trước khi lên tàu tại Ushuaia, Argentina, vào ngày 1/4.
Người chồng, 70 tuổi, bắt đầu xuất hiện triệu chứng vào ngày 6/4 và qua đời ngày 11/4. Thi thể của ông được đưa xuống tàu khi MV Hondius cập cảng Saint Helena, một hòn đảo ở Nam Đại Tây Dương, trong các ngày 22-24/4. Do không có xét nghiệm virus Hanta được thực hiện vào thời điểm đó, WHO xếp ông vào nhóm ca nghi nhiễm.
Vợ ông, 69 tuổi, cũng rời tàu tại Saint Helena vì cảm thấy không khỏe. Tình trạng của bà chuyển biến xấu trong chuyến bay đến Johannesburg ngày 25/4. Bà tử vong tại bệnh viện một ngày sau đó và được xác nhận mắc virus Hanta vào ngày 4/5.
Ca bệnh thứ ba của Hà Lan là bác sĩ trên tàu. Người này báo cáo có triệu chứng vào ngày 30/4. Xét nghiệm sau đó cho kết quả dương tính với chủng Andes vào ngày 6/5. Bác sĩ được sơ tán về Hà Lan cùng ngày sau khi tàu cập khu vực ngoài khơi Cape Verde. Tình trạng sức khỏe của ông được ghi nhận ổn định trong quá trình điều trị cách ly.
Anh
Tại Anh, hai công dân đã được xác nhận nhiễm bệnh, một trường hợp khác được xếp vào nhóm nghi ngờ.
Một người đàn ông Anh bắt đầu bị ốm ngày 24/4 với biểu hiện sốt và viêm phổi. Ba ngày sau, ông được sơ tán từ đảo Ascension ở Đại Tây Dương đến Nam Phi để điều trị tích cực. Ca bệnh này được xác nhận nhiễm virus Hanta vào ngày 2/5. Kết quả giải trình tự gen sau đó cho thấy bệnh nhân nhiễm chủng Andes.
Một công dân Anh khác là hướng dẫn viên trên tàu, bắt đầu có triệu chứng ngày 27/4 và có kết quả xét nghiệm dương tính ngày 6/5. Ông được sơ tán sang Hà Lan ngày 7/5 từ Cape Verde. Tình trạng sức khỏe của người này ổn định trong thời gian điều trị cách ly.
Trường hợp thứ ba của Anh là một người đàn ông đã rời tàu tại quần đảo Tristan da Cunha ở Nam Đại Tây Dương vào ngày 14/4. Ông được điều trị cách ly tại đây sau khi xuất hiện triệu chứng từ ngày 28/4.
Tổ chức Y tế Thế giới xếp trường hợp này vào nhóm nghi nhiễm trong khi chờ kết quả xét nghiệm. Theo cơ quan chức năng Anh, lực lượng quân sự và nhân viên y tế đã được điều động bằng đường không tới hòn đảo để hỗ trợ y tế khẩn cấp và bổ sung vật tư cần thiết.
Đức ghi nhận một ca tử vong liên quan đến đợt bùng phát.
Bệnh nhân là một phụ nữ bị sốt vào ngày 28/4, sau đó tiến triển thành viêm phổi và qua đời trên tàu vào ngày 2/5. Mẫu bệnh phẩm sau khám nghiệm được chuyển đến Hà Lan cùng các bệnh nhân sơ tán. Xét nghiệm xác nhận bà nhiễm virus Andes.
Thi thể của bà vẫn ở trên tàu MV Hondius trong thời gian con tàu chuẩn bị rời đảo Tenerife của Tây Ban Nha để đến Hà Lan.
Thụy Sĩ
Thụy Sĩ ghi nhận một trường hợp là nam hành khách đã xuống tàu tại Saint Helena ngày 22/4, sau đó bay về Thụy Sĩ ngày 27/4, quá cảnh qua Nam Phi và Qatar.
Người này xuất hiện triệu chứng vào ngày 1/5 sau khi về nước. Ông được điều trị cách ly và có kết quả dương tính với virus Andes ngày 5/5.
Pháp
Tại Pháp, Bộ trưởng Y tế Stephanie Rist cho biết một phụ nữ Pháp được hồi hương từ Honduras đã cảm thấy không khỏe vào tối 10/5 và có kết quả xét nghiệm dương tính với virus Hanta.
Trường hợp này tiếp tục được cơ quan y tế theo dõi, trong bối cảnh các nước đang rà soát những người từng có mặt trên tàu hoặc tiếp xúc gần với ca bệnh.
Hoa Kỳ
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ thông báo ngày 10/5 rằng một trong 17 công dân Mỹ được hồi hương từ con tàu có kết quả xét nghiệm PCR dương tính với virus.
Một người khác trong nhóm này có triệu chứng nhẹ và đang được theo dõi. Các trường hợp còn lại tiếp tục được giám sát theo quy trình y tế nhằm phát hiện sớm dấu hiệu bất thường.
Các chuyên gia khuyến cáo những người từng có mặt trên tàu MV Hondius hoặc có tiếp xúc gần với ca bệnh cần chủ động theo dõi sức khỏe. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt, mệt mỏi, ho, khó thở hoặc bất kỳ triệu chứng hô hấp bất thường nào, người dân nên liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và kiểm tra kịp thời.
Khai báo y tế sớm, tuân thủ hướng dẫn cách ly khi cần thiết và phối hợp với cơ quan chức năng là những biện pháp quan trọng để giảm nguy cơ lây lan. Hiện các cơ quan y tế tại nhiều quốc gia vẫn tiếp tục điều tra dịch tễ, xét nghiệm các trường hợp nghi ngờ và giám sát nhóm tiếp xúc gần nhằm kiểm soát đợt bùng phát này.
Hai bệnh nhân được người thân đưa tới Trung tâm Y tế Tân Kỳ (trước đây thuộc huyện Tân Kỳ) cấp cứu trưa 28/4 trong tình trạng bỏng vùng đầu, mặt, cổ và tứ chi.
Theo người nhà, sáng nay hai người sử dụng bình gas để thui thịt chó, đặt bình gần nguồn lửa. Khi mở van, khí gas phụt ra bắt lửa, gây bỏng trực tiếp.
Bác sĩ xác định hai bệnh nhân bị bỏng, diện tích khoảng 38% cơ thể. Tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn do sau tai nạn, họ tự ý đổ xăng lên vết bỏng để xử lý, khiến tổn thương lan rộng và sâu hơn.
Các bệnh nhân được cấp cứu, xử lý theo phác đồ, đang được điều trị, theo dõi tích cực tại Khoa Ngoại để hạn chế nguy cơ sốc bỏng và nhiễm trùng.
Bác sĩ cảnh báo không sử dụng bình gas để đốt, thui thực phẩm. Đặt bình gần nguồn nhiệt hoặc thao tác không đúng kỹ thuật có thể gây cháy, nổ nguy hiểm. Khi bị bỏng, cần làm mát vùng da bằng nước sạch liên tục trong 15-20 phút, không bôi các chất như xăng, dầu, nước mắm hay kem đánh răng. Sau sơ cứu, cần tới cơ sở y tế gần nhất để được xử lý kịp thời.
