Collagen là loại protein chiếm tỷ lệ lớn trong da, xương, gân, sụn và các mô liên kết. Riêng với làn da, collagen đóng vai trò như một “bộ khung” nâng đỡ, giúp da duy trì độ săn chắc, đàn hồi và hạn chế tình trạng chảy xệ.
Theo thời gian, khả năng sản xuất collagen tự nhiên của cơ thể giảm dần. Bên cạnh tuổi tác, nhiều yếu tố khác như ánh nắng mặt trời, hút thuốc lá, căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và chế độ ăn thiếu cân bằng cũng có thể đẩy nhanh quá trình lão hóa da.
Những năm gần đây, các sản phẩm bổ sung collagen ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, hiệu quả thực sự của collagen không đơn giản như nhiều người vẫn nghĩ.
Một phân tích gộp công bố trên tạp chí Nutrients năm 2023, tổng hợp dữ liệu từ 26 thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên có đối chứng với 1.721 người tham gia, cho thấy collagen thủy phân có thể giúp cải thiện độ ẩm và độ đàn hồi của da so với giả dược.
Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng nhấn mạnh rằng hiệu quả phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác, bao gồm tuổi tác, chế độ dinh dưỡng và lối sống của từng người.
Nền tảng của làn da khỏe bắt đầu từ dinh dưỡng
Cơ thể con người có thể tự tổng hợp collagen từ các axit amin, thành phần được tạo ra khi protein trong thực phẩm được tiêu hóa và hấp thu.
Vì vậy, chế độ ăn đủ protein đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp nguyên liệu cho quá trình này. Các nguồn protein chất lượng gồm thịt nạc, cá, trứng, sữa, các loại đậu, đậu phụ, hạt và một số sản phẩm từ ngũ cốc.
Với người trưởng thành, duy trì lượng protein phù hợp trong khẩu phần hằng ngày không chỉ giúp bảo vệ khối cơ và mô liên kết mà còn hỗ trợ quá trình tái tạo da, trong đó có việc hình thành collagen.
Bên cạnh protein, vitamin C cũng giữ vai trò thiết yếu trong quá trình hình thành collagen. Những nguồn vitamin C dễ tìm gồm trái cây họ cam quýt, ổi, dâu tây, kiwi, ớt chuông, bông cải xanh và các loại rau lá xanh.
Theo một tổng quan đăng trên American Journal of Clinical Nutrition, vitamin C là một trong những yếu tố quan trọng giúp cơ thể tổng hợp và ổn định cấu trúc collagen.
Khi được bổ sung đều đặn qua bữa ăn, các thực phẩm giàu vitamin C không chỉ hỗ trợ quá trình tổng hợp collagen mà còn cung cấp nhiều vi chất có lợi cho sức khỏe tổng thể.
Ngược lại, tình trạng thiếu dinh dưỡng kéo dài có thể khiến làn da trở nên khô ráp, kém sắc, dễ tổn thương và chậm phục hồi hơn. Do đó, ăn uống đa dạng, uống đủ nước và hạn chế thực phẩm chế biến sẵn vẫn là nền tảng quan trọng để duy trì làn da khỏe mạnh.
Lối sống ảnh hưởng lớn đến sức khỏe làn da
Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời là một trong những tác nhân hàng đầu gây suy giảm collagen và thúc đẩy quá trình lão hóa da. Khi tiếp xúc nắng quá mức, da dễ xuất hiện nếp nhăn, sạm màu, giảm độ đàn hồi và nhanh xuống cấp hơn.
Vì vậy, chống nắng cần được xem là thói quen chăm sóc da hằng ngày. Người dân nên sử dụng kem chống nắng phù hợp, che chắn khi ra ngoài, hạn chế tiếp xúc với ánh nắng trong thời điểm tia cực tím ở mức cao, đồng thời kết hợp đội mũ, đeo kính râm và mặc áo chống nắng.
Bên cạnh ánh nắng, hút thuốc lá cũng là yếu tố bất lợi đối với làn da. Các chất độc hại trong khói thuốc có thể làm giảm tuần hoàn máu, hạn chế khả năng cung cấp oxy và dưỡng chất cho da.
Nhiều nghiên cứu ghi nhận người hút thuốc có nguy cơ xuất hiện nếp nhăn và các dấu hiệu lão hóa sớm cao hơn so với người không hút thuốc.
Căng thẳng kéo dài, thiếu ngủ và ít vận động cũng khiến làn da dễ xuống sắc. Khi ngủ, cơ thể có thời gian phục hồi và tái tạo các mô. Nếu thường xuyên ngủ muộn, ngủ ít hoặc chất lượng giấc ngủ kém, quá trình phục hồi tự nhiên của da có thể bị ảnh hưởng.
Do đó, kiểm soát căng thẳng, duy trì vận động hợp lý, ngủ đủ giấc và tránh các thói quen gây hại là những yếu tố quan trọng giúp bảo vệ làn da theo thời gian. Những thói quen này không chỉ liên quan đến collagen mà còn tác động tích cực đến sức khỏe tổng thể.
Thực phẩm chức năng bổ sung collagen có thể phù hợp với một số người, nhất là khi chế độ ăn chưa đáp ứng đủ nhu cầu hoặc được chuyên gia tư vấn sử dụng. Tuy nhiên, người dùng không nên xem đây là giải pháp duy nhất để có làn da khỏe đẹp.
Collagen dạng uống hay các chế phẩm hỗ trợ khác chỉ nên được coi là công cụ bổ trợ.
Các nghiên cứu hiện nay cho thấy collagen có thể giúp cải thiện một số chỉ số về độ ẩm và độ đàn hồi của da nhưng hiệu quả thường ở mức vừa phải và không thể bù đắp cho những tác động tiêu cực từ chế độ ăn thiếu cân bằng, hút thuốc, thiếu ngủ hay tiếp xúc quá nhiều với ánh nắng mặt trời.
Bác sĩ chuyên khoa thận Chiang Shou-shan gần đây chia sẻ trên mạng xã hội rằng quả la hán - một vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền - hiện được giới y khoa đánh giá là một "ngôi sao siêu trái cây" mới.
Theo The Standard, các nghiên cứu cho thấy la hán chứa nhiều hợp chất thực vật có hoạt tính sinh học, không chỉ có tác dụng chống oxy hóa, chống viêm mạnh mẽ mà còn mang lại lợi ích cho sức khỏe tim mạch và chuyển hóa. Đây là một món quà tự nhiên quý giá, mang lại nhiều lợi ích với sức khỏe con người.
Giàu 3 nhóm chất chống oxy hóa quan trọng
Theo BS Chiang Shou-shan, quả la hán thường được sử dụng như một chất tạo ngọt thay thế đường trong đồ uống và thực phẩm không đường nhờ độ ngọt cao. Tuy nhiên, thực tế loại quả này có thể ăn trực tiếp. Cách phổ biến với nhiều người là sử dụng la hán khô để pha trà hoặc cho vào các món súp hàng ngày.
Nghiên cứu cho thấy vỏ và thịt quả la hán rất giàu các hợp chất hoạt tính sinh học. Những nghiên cứu khoa học gần đây đã phát hiện ra rằng quả la hán chứa ba nhóm hợp chất thực vật quan trọng:
- Terpenoid: Có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm mạnh.
- Flavonoid: Các hợp chất thực vật mạnh mẽ giúp trung hòa hiệu quả gốc tự do, hỗ trợ bảo vệ tim mạch và cải thiện sức khỏe chuyển hóa.
- Axit amin: Là thành phần cấu tạo nên protein, đóng vai trò quan trọng cho việc sửa chữa mô và duy trì chức năng hệ thống miễn dịch.
Có tiềm năng chống ung thư
Ngoài tác dụng bảo vệ tim mạch và chống viêm, bác sĩ gia đình Li Si-hsien cũng chỉ ra rằng quả la hán, một loại quả nhỏ của châu Á, đã được sử dụng rộng rãi để điều trị cảm lạnh, ho và cải thiện các vấn đề tiêu hóa.
Các nghiên cứu y học hiện đại cho thấy quả la hán có tiềm năng chống ung thư. Một số bằng chứng tiền lâm sàng cho thấy các hợp chất trong loại quả này có hoạt tính sinh học đáng chú ý đối với ung thư tụy và ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, cần thêm nhiều nghiên cứu trên người để khẳng định hiệu quả điều trị hoặc phòng ngừa ung thư.
Nhờ những phát hiện này, quả la hán không chỉ còn được biết đến như vị thuốc giúp nhuận phổi, giảm ho mà còn trở thành đối tượng được quan tâm trong lĩnh vực y học dự phòng.
Chất tạo ngọt ít calo, không làm tăng đường huyết
Đối với những người đang giảm cân, theo chế độ ăn ít carbohydrate hoặc người mắc bệnh đái tháo đường, quả la hán được xem là một trong những chất tạo ngọt tự nhiên lý tưởng. Nhiều người gặp khó khăn với cảm giác thèm ăn khi mới bắt đầu loại bỏ đường tinh luyện và quả la hán cung cấp một sự thay thế tuyệt vời.
Theo các bác sĩ, chất tạo ngọt chiết xuất từ la hán quả chứa rất ít calo và có chỉ số đường huyết (GI) bằng 0, nghĩa là không làm tăng đường huyết cũng như không kích thích tiết insulin. Đến nay, các nghiên cứu lâm sàng chưa ghi nhận tác dụng phụ đáng kể khi sử dụng ở mức phù hợp.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng khuyến cáo dù la hán quả mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe, người dân vẫn nên sử dụng ở mức vừa phải và duy trì chế độ ăn uống cân bằng.
Cần tiêu thụ ở mức vừa phải
Quả la hán được biết đến với công dụng làm sạch phổi, làm dịu cổ họng và giảm táo bón.
100g quả la hán chứa khoảng 169 calo. Tính theo mỗi quả, mỗi quả la hán chỉ có khoảng 30-40 calo. Nếu dùng nửa quả để pha thành 5 tách trà la hán, mỗi tách chỉ chứa khoảng 4 calo.
Đối với người đái tháo đường, tiêu thụ ở mức độ vừa phải thường không gây ra sự dao động đáng kể về lượng đường trong máu. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý rằng ngay cả đối với một chất tạo ngọt tự nhiên, những người bị huyết áp cao, đái tháo đường và béo phì vẫn nên chú ý sử dụng với lượng vừa phải.
Ngày 21/4, đại diện Bệnh viện Nhân dân 115 (TPHCM) cho biết, vừa qua các bác sĩ nơi này đã cứu sống ngoạn mục hai người bệnh bị tổn thương rất nặng do ngạt khói sau một vụ hỏa hoạn.
Trước đó, bệnh viện đã tiếp nhận và điều trị 4 trường hợp ngạt khói sau trận hỏa hoạn tại phường Tân Thới Hiệp. Trong số đó, có 2 bệnh nhân (là vợ chồng trẻ) nhập viện trong tình trạng suy hô hấp, tổn thương đa cơ quan.
Khi nhập viện, toàn thân họ bám đầy muội than và tro cùng nhiều vết thương xây xát rải rác ở tay và chân, khó thở tiến triển nhanh, đau rát họng, ho khạc nhiều đờm nhớt lẫn muội than.
Ngay lập tức, các nhân viên y tế đã tiến hành thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết. Kết quả cho thấy, 2 bệnh nhân bị tổn thương phổi nặng do ngạt khói, dẫn đến rối loạn ý thức, suy hô hấp nặng, bỏng khí quản độ 3 và suy đa cơ quan.
Người bệnh được xử trí tích cực bằng thở máy, hỗ trợ tuần hoàn và phun khí dung các loại thuốc giúp giãn phế quản, giảm viêm theo phác đồ điều trị ngạt khói.
Bên cạnh đó, nhận định nguy cơ tổn thương đường thở và khả năng để lại biến chứng lâu dài do hít phải tro bụi đám cháy, cả hai đã được các bác sĩ khoa Hô hấp thực hiện kỹ thuật nội soi phế quản ống mềm và rửa phế quản tại giường ngay trong ngày nhập viện, cũng như liên tục nhiều ngày sau đó.
Phương pháp này giúp loại bỏ muội than, dịch tiết và các chất kích thích trong đường thở, góp phần giảm viêm và cải thiện chức năng hô hấp.
Sau 8 ngày điều trị tích cực, từ tình trạng hôn mê, phải thở máy và hỗ trợ đa cơ quan, hai người bệnh đã hồi phục tốt, có thể tự thở, sinh hoạt bình thường, được xuất viện và hẹn tái khám theo dõi.
Phía Bệnh viện Nhân dân 115 khuyến cáo, ngạt khói có thể tước đi mạng sống chỉ trong vài phút, nhưng hoàn toàn có thể cứu chữa nếu được xử trí đúng cách.
Cụ thể, khi có cháy, người dân cần bình tĩnh và nhanh chóng thoát ra không gian thoáng đãng, sau đó liên hệ lực lượng chức năng.
Khi thấy dấu hiệu tím tái, mệt lả, ho khạc đờm đen, thở rít, khò khè, chóng mặt... người dân cần đi khám ngay. Ngay cả khi thoát khỏi đám cháy và cảm thấy bình thường, nếu có biểu hiện khó chịu ở đường hô hấp, người dân tuyệt đối không chủ quan mà cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị kịp thời.
Trước đó, như Dân trí đã thông tin, khoảng 3h ngày 12/4, người dân phát hiện đám cháy tại dãy nhà trọ trên đường Nguyễn Thị Thơi (phường Tân Thới Hiệp), liền hô hoán dập lửa nhưng bất thành. Ngọn lửa nhanh chóng bùng phát dữ dội, bao trùm dãy trọ khiến nhiều người mắc kẹt bên trong.
Nhận tin báo, Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy và Cứu nạn cứu hộ (PC07, Công an TPHCM) đã điều động hàng chục cán bộ, chiến sĩ cùng xe chữa cháy đến hiện trường dập lửa, ngăn cháy lan.
Trong quá trình tìm kiếm cứu nạn, cảnh sát phát hiện hai người tử vong ở trong một phòng trọ và 5 người bị thương.
Bộ Y tế đang rà soát, sửa đổi bổ sung thông tư ban hành danh mục thuốc, hóa dược được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán, bao gồm thuốc ung thư, nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị, bảo đảm quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế.
Hiện, các thuốc ung thư trong danh mục quỹ Bảo hiểm y tế chi trả thực hiện theo Thông tư số 20/2022/TT-BYT ngày 31.12.2022 của Bộ Y tế ban hành danh mục và tỷ lệ, điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia bảo hiểm y tế.
Trong đó, thuốc hoạt chất Oxycodone (uống), bảo hiểm y tế thanh toán điều trị giảm đau do ung thư: mức thanh toán 50%.
Với nhóm thuốc điều trị ung thư và điều hòa miễn dịch, thuốc chứa hoạt chất Bendamustine (tiêm truyền), bảo hiểm y tế thanh toán điều trị bệnh bạch cầu lymphô mạn binet B/C không phù hợp hóa trị với Fludarabin; Ulymphô không hodgkin, diễn tiến chậm, tiến triển sau điều trị với Rituximab: mức thanh toán 50%.
Một số thuốc trị ung thư khác, là các thuốc có hoạt chất Carmustin, Decitabin, Decitabin, bảo hiểm y tế thanh toán 50%.
Với thuốc chứa hoạt chất Everolimus (tiêm, uống), bảo hiểm y tế thanh toán 50% đối với điều trị ung thư; thanh toán 100% đối với các trường hợp khác.
Thuốc chứa hoạt chất Pemetrexed (tiêm), bảo hiểm y tế thanh toán trong điều trị ung thư phổi không tế bào nhỏ, ung thư trung biểu mô màng phổi ác tính: mức thanh toán 50%.
Cetuximab (tiêm truyền), bảo hiểm y tế thanh toán điều trị ung thư đại trực tràng di căn thuộc type RAS tự nhiên; ung thư tế bào vảy vùng đầu, cổ; sử dụng tại bệnh viện hạng đặc biệt, hạng 1 và bệnh viện chuyên khoa ung bướu hạng 2: mức thanh toán 50%...
Bộ Y tế cho biết, tại thông tư sửa đổi (đang lấy ý kiến đóng góp) ban hành danh mục thuốc hóa dược được quỹ Bảo hiểm y tế chi trả có bổ sung nhiều thuốc ung thư thế hệ mới có hiệu quả điều trị cao.
Tuy nhiên, để bảo đảm khả năng chi trả của quỹ Bảo hiểm y tế, những thuốc có chi phí điều trị lớn sẽ phải xem xét, đánh giá kỹ lưỡng để quyết định việc chi trả và có thể phải quy định các điều kiện thanh toán hoặc chỉ được thanh toán với một tỷ lệ nhất định.
Vừa qua, theo phản ánh từ người nhà người bệnh nhân điều trị bệnh đa u tủy xương (mã bệnh C90.0), người bệnh cần sử dụng thuốc Lenalidomide 25 mg và Ixazomib 4 mg. Trong đó, do có thuốc nằm ngoài danh mục chi trả của bảo hiểm y tế nên gia đình phải tự chi trả hoàn toàn, mỗi đợt lên tới gần 50 triệu đồng. Số tiền phải chi trả vượt quá khả năng kinh tế của gia đình.
Người nhà bệnh nhân đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét đưa thuốc trên vào danh mục thuốc được bảo hiểm y tế chi trả (toàn bộ hoặc một phần) và có chính sách hỗ trợ chi phí thuốc đặc trị cho bệnh nhân mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh khó khăn.
Theo Bộ Y tế, hiện, thuốc Lenalidomid hàm lượng 25 mg, đường uống đang thuộc phạm vi chi trả của quỹ Bảo hiểm y tế.
Đối với thuốc Ixazomid 4 mg: Bộ Y tế đang thực hiện rà soát, sửa đổi bổ sung Thông tư ban hành danh mục thuốc hóa dược được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị, bảo đảm quyền lợi của người bệnh.
Việc lựa chọn thuốc thương mại cụ thể các thuốc ung thư được quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán do cơ sở khám bệnh, chữa bệnh xây dựng kế hoạch và tổ chức đấu thầu mua sắm để bảo đảm đáp ứng nhu cầu điều trị.
